-Рубрики

 -Поиск по дневнику

Поиск сообщений в Турон_Шухратжони

 -Подписка по e-mail

 

 -Постоянные читатели

 -Статистика

Статистика LiveInternet.ru: показано количество хитов и посетителей
Создан: 06.02.2012
Записей: 496
Комментариев: 9
Написано: 537





Я И 23-ЧЕМПИОНАТ МИРА ПО ФУТБОЛУ В США

Вторник, 25 Августа 2026 г. 19:52 + в цитатник
Я И 23-ЧЕМПИОНАТ МИРА ПО ФУТБОЛУ В США

ФУТБОЛ-1: ПРАЗДНИК ФУТБОЛА И ПРОСЬБА О ПОМОЩИ
Шухратжон АХМАДЖОНОВ
1 июня 2026 года

Праздник футбола - это 23-й чемпионат мира по футболу ФИФА, финальная часть которого пройдёт с 11 июня по 19 июля 2026 года в США, Канаде и Мексике. В ней будут участвовать 48 команд из 48 стран, в том числе США и Узбекистан. США примет 78 матчей, Канада и Мексика — по 13 матчей.

Некоторые факты о Празднике футбола, которую миллиарды людей нашей планеты празднуют один раз каждый четыре года. 22-й чемпионат мира по футболу прошёл с 20 ноября по 18 декабря 2022 года в Катаре. Финал чемпионата 2022 года посмотрели более 1,5 миллиард зрителей, а общая аудитория турнира превысила 4 миллиард болельщиков со всего света. Я уверен, что 23-й чемпионат мира по футболу посмотрят еще больше количество болельщиков футбола. н

4 июля 2026 года народ США будет праздновать 250-летие Независимости США. Праздник Независимости США и Праздник футбола превратиться в незабываемый двойной праздник с участием много миллионной болельщиков со всего мира.

В результате жеребьевки в группе D будут играть команды США, Парагвай, Австралия и Турция. Расписание матчей:
США - Парагвай: 12 июня в 18:00 часов на стадионе «Соу-Фай» в городе Инглвуд (Калифорния);
США - Австралия: 19 июня в 12:00 часов на стадионе «Люмен-Филд» в городе Сиэтл (штат Вашингтон);
Турция – США: 25 июня в 19:00 часов на стадионе «Соу-Фай» в городе Инглвуд (Калифорния).

Команда моего родного Узбекистана первый раз вышел на финальную часть чемпионат мира по футболу ФИФА, который проводится с 1930 года. Она будет играть в группе К с командами Португалия, Демократическая Республика (ДР) Конго и Колумбия.
Расписание матчей:
Узбекистан – Колумбия: 17 июня в 20:00 часов на стадионе «Ацтека» в городе Мехико (столица Мексики);
Португалия – Узбекистан: 23 июня в 12:00 часов на стадионе «Эн-ар-джи» в городе Хьюстон (Техас);
ДР Конго – Узбекистан: 27 июня в 19:30 часов на стадионе «Мерседес-Бенц» в городе Атланта (Джорджия).

Я один из активных болельщиков футбола с детских лет. Я написал 11 статьи, и книгу о футболе в 2007 году.

АҲМАДЖОНОВ Ш. Ўзбекистон футболи: инқироз сабаблари ва 2010 йилда 19-Жаҳон чемпионатида қатнашишга эришиш йўли (Футбол Узбекистана: причины кризиса и путь к участию в 19-м чемпионате мира по футболу в 2010 году). - http://www.turonzamin.org/ddkitob/futbol.html Книга была опубликована в рубрике “ДЎК китоблари” (“Книги ДКУ (Демократический Конгресс Узбекистана)”) на сайте www.turonzamin.org в 2007 году.

К сожалению, руководитель сайта, мой соотечественник, Джахангир Мухаммад, который живет в США с 1996 года как беженец, удалил мои книги и около сто статьи из своего сайта www.turonzamin.org в конце февраля 2012 году.
Теперь о стоимости билета

“Adjusted for inflation, 2026 World Cup tickets are more than twice as expensive as the 2022 tournament in Qatar and roughly four times higher than the last U.S. tournament in 1994.”
(«С поправкой на инфляцию билеты на Чемпионат мира 2026 года стоят более чем в два раза дороже, чем на турнир 2022 года в Катаре, и примерно в четыре раза дороже, чем на последний турнир, проходивший в США в 1994 году.»)
(World Cup ticket prices are twice as expensive as for the 2022 tournament in Qatar and almost four times more expensive than for the 1994 tournament in the United States. - Google Search)

“FIFA continues to justify its ticket prices saying it is adapting to the American market. That's been lucrative for FIFA. Infantino said the World Cup could earn it more than $11 billion, including broadcast deals.
But those FIFA ticket prices have sparked outrage among fans — and a potential legal mess.»
(FIFA's World Cup ticket practices under investigation : NPR (www.npr.org/2026/05/28/nx-s1-5836514/2026-world-cup-fifa-ticket-prices May 28, 2026)

«ФИФА продолжает оправдывать цены на билеты тем, что она адаптируется к условиям американского рынка. Для ФИФА эта адаптация оказалась весьма прибыльной. По словам Инфантино, Чемпионат мира может принести организации более 11 миллиардов долларов дохода, в том числе за счет сделок по продаже прав на телетрансляции.
Однако цены на билеты FIFA вызвали возмущение среди болельщиков — и грозят обернуться юридическим скандалом.»
(FIFA's World Cup ticket sales outraged fans. Now they are under investigation. By Rafael Nam (Продажа билетов на Чемпионат мира по футболу вызвала возмущение фанатов. Теперь в отношении FIFA ведется расследование. Автор: Рафаэль Нам)). - FIFA's World Cup ticket practices under investigation : NPR (www.npr.org/2026/05/28/nx-s1-5836514/2026-world-cup-fifa-ticket-prices May 28, 2026).

Я планирую поехать на матч Португалия против Узбекистана

На сайте www.seatsnet.com самый дешевый билет на этот матч стоит 515,99 $. Сбор на обработку стоит 206,39 $. В итоге требуют оплатить 722,39$.

Стоимость билет на самолете на один рейс город Вашингтон – Хьюстон (Техас) на 22 июня 2026 года 170$ и более (DCA to IAH, 6/22 | Priceline.com ).

Кратко о моем ежемесячном расходе

Я оплачиваю ежемесячно аренду комнаты 500 $. Дополнительно за электр энергию, воду, интернет приблизительно 100 $.
Я оплачиваю ежемесячно аренду самого малого камеру в Эль-Стороже для хранения моих вещей 196 $. А также за использование мобильного телефона Trackfone - 32 $.
Я оплачиваю ежемесячно в итоге 500 +100 + 196 + 32 = 828 $.

В этих условиях я не смог накопить необходимую сумму для поездки на исторический матч по футболу Португалия против Узбекистана.

МОЙ ПРОСЬБА О ПОМОЩИ. Пожалуйста, помогите мне собрать необходимую сумму денег для поездки в Хьюстон и оплаты на билет футбольного матча Португалия против Узбекистана. Иначе я окажусь в кризисе по оплате аренду комнаты после поездки в Хьюстон.
Пожалуйста, окажите помощь 50 $ и более. Такая сумма помощи будет означать, что эта помощь именно для поездки в Хьюстон на футбольный матч Португалия против Узбекистана.

Я обещаю написать интересную статью с фотографиями об этом матче и событий в Хьюстоне в дни футбольного матча, и раздавать моим покупателям Street Sense.

Заранее с благодарностью

Шухратжон Ахмаджонов,
правозащитник, независимый журналист, беженец и продавец газеты Street Sense

---------------------------------------------

P.S. Программы для перевода с узбекского на английский язык, в том числе www.translate.google.com , работают некачественно и допускают много неточностей. Поэтому я написал текст «Праздник футбола и просьба о помощи» на русском языке, а затем перевел его на английский с помощью сервиса www.translate.google.com . Приношу свои извинения за возможные ошибки, допущенные в процессе перевода.

----------------------------------------------
----------------------------------------------

ФУТБОЛ-2: МНЕ НЕ ПРИНЕСЛИ БИЛЕТ НА ФУТБОЛЬНЫЙ МАТЧ УЗБЕКИСТАН-ПОРТУГАЛИЯ
Шухратжон АХМАДЖОНОВ
22 июня 2026 года
FIFA_World_Cup_Trophy_at_National_Football_Museum,_Manchester_02 (525x700, 83Kb)
Фото. Кубок мира (англ. The World Cup) — главный приз, вручаемый победителям чемпионатов мира по футболу, проводящихся под эгидой ФИФА. Он изготовлен из 18-каратного золота, основание его отделано двумя малахитовыми поясками; высота кубка — 36,8 см, масса — 6,175 кг. Композиция этого трофея включает в себя две человеческие фигуры, подпирающие Землю. Стоимость материалов нынешнего трофея оценивается в 713 000 долларов. (Кубок мира ФИФА (трофей) — Википедия)

Я заказал билет на футбольный матч Узбекистан-Португалия 23 июня 2026 года через международную организацию Seatsnet, переведя 722 доллара США в 24:30 вечера 1 июня 2026 года. Seatsnet является крупнейшей в мире площадкой для продажи билетов на спортивные и музыкальные мероприятия.

21 июня мне не доставили билет. Поэтому я отправил 22 июня в 10:37 по sales@seatsnet.com следующее письмо руководителям международной организации Seatsnet.

Уважаемые сотрудники Seatsnet!

Я заказал Вам билет на футбольный матч Португалия-Узбекистан 1 июня 2026 года. Я получил от вас следующий ответ:

Dear Seatsnet staff!

I ordered a ticket for the Portugal-Uzbekistan football match on June 1, 2026. I received the following response:

Order ID #2070362. Delivery status Not sent. Date and Time 01 Jun 2026 06:30.

Match 47 – Portugal vs Uzbekistan. Section: Category 2. NRG Stadium at NRG Park - Complex, Houston, United States. 23 Jun 2026 12:00.
Code:164916_7431234. Section: Any section.

Price $515.99. Quantity1. Subtotal $515.99.
Summary. Subtotal $515.99. Handling Fee $206.39. Charged amount $722.39. Total $722.39.

Delivery information. Area code 1. Phone/Mobile 2402630683. Estimate delivery date: 21/06/2026.

Я ждал билет 21 июня 2026 года с утра до вечера по адресу: 216 Tulip Dr., Gaithersburg, Maryland, USA. 20877. Но билет не принесли.

Я жду Вашего письменного ответа.

С уважением
Шухратжон Ахмаджонов
США, город Вашингтон
22 июня 2026 года
Команда Узбекистана будет играть с командой Демократическая Республика (ДР) Конго 27 июня в 19:30 часов на стадионе «Мерседес-Бенц» в городе Атланта (Джорджия).

Я решил купить билет на этот матч 17 июня 2026 года в 6:00 утра непосредственно через сайт www.fifa.com. Я начал делать заказ через свою электронную почту havassh54@gmail.com по адресу ttps://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/tickets. Потом вышла следующая запись.

Check your email
We've sent a 6-digit verification code to havassh54@gmail.comhavassh54@gmail.com .
Enter it below to continue

(Проверьте электронную почту Мы отправили 6-значный код подтверждения на адрес havassh54@gmail.comhavassh54@gmail.com. Введите его ниже, чтобы продолжить.)

Обратите внимание: агент Федеральный бюро расследований США и с ними связанные люди намеренно заблокировали мой адрес электронной почты, набрав имя моего адрес электронной почты havassh54@gmail.com, дважды подряд. Естественно, я нужный код не смог получить и остановил процесс покупки билета. Тем самым я не смог оформить покупку билета на матч 27 июня.

Уместно добавить: агенты Федеральный бюро расследований США и с ними связанные люди много лет 24 часа в сутки читают, контролируют, блокируют, удаляют мои некоторые файлы и вмешиваются в мои электронные почтовые отправления, совершают другие виды преступления, тем самым они совершают дискриминацию против меня. Они нарушают Первую Поправку Конституции США о свободе слова, и Указ Президента США Дональд Трамп от 20 января 2025 года.

Restoring Freedom Speech and Ending Federal Censorship. Executive Order (Восстановение Свободы слова и прекращение Федеральной цензуры). - Restoring Freedom Of Speech And Ending Federal Censorship – The White House (www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/restoring-freedom-of-speech-and-ending-federal-censorship/ January 20, 2025).
-------------------------------------

Футбольный праздник, который начался 11 июня, продолжается. Футбольная команда США победила команду Парагвай 12 июня со счетом 4:1, а команду Австралия 19 июня со счетом 2:0. Тем самым команда США досрочно вышла в 1/16 финала чемпионата мира по футболу. Они впервые за 96 лет начали выступление на чемпионате мира с двух побед подряд. Я поздравляю всех жителей США с победой футбольная команда США.

Футбольная команда Узбекистана проиграла команду Колумбия 17 июня со счетом 1:3. Следующие игры состоятся: Португалия – Узбекистан, 23 июня в 12:00 часов на стадионе «Эн-ар-джи» в городе Хьюстон (Техас), и ДР Конго – Узбекистан, 27 июня в 19:30 часов на стадионе «Мерседес-Бенц» в городе Атланта (Джорджия).

Я планирую выехать в Атланта в ближайшие дни, и там буду решать покупку билета на футбольный матч Узбекистан - ДР Конго, который состоится 27 июня в 19:30 часов.

Благодарю всех моих покупателей, которые оказали и продолжают оказывать мне финансовую помощь для поездки в футбольные матчи с участием футбольной команды Узбекистана.

----------------------------------------------
----------------------------------------------

ФУТБОЛ-3: ПОЕЗДКА В АТЛАНТА И ПРИКЛЮЧЕНИЯ
Шухратжон АХМАДЖОНОВ
1 июля 2026 года

maxresdefault (700x393, 73Kb)

80fae1765d89066fd1bb6d8d484be5dd (700x465, 126Kb)
Фото. Стадион «Мерседес-Бенц». Вид снаружи и снутри. Он известен как «Атланта Стэдиум» на время проведения чемпионата мира по футболу FIFA 2026, — это многофункциональный стадион с раздвижной крышей в Атланте, штат Джорджия, США. В 2016 году общая стоимость его строительства оценивалась в 1,6 миллиарда долларов США. Вместимость 68239. Mercedes-Benz Stadium - Wikipedia
Я поехал в Атланта 26 июня 2026 года на футбольный матч между Узбекистан и Демократическая Республика Конго.
Я оплатил в онлайн форме гостиницу “Peachtree Hotel Atlanta” на 26 и 27 июня по 120 доллар, в общем - 240 доллар.
Я оплатил в онлайн форме билет на самолет авиакомпании Delta Air Lines, Inc. в Атланта за 260 доллар. Delta крупная авиакомпания США со штаб-квартирой в Атланте, выполняет более 5400 рейсов в день и обслуживает 325 направлений в 52 странах на шести континентах.
22 июня я старался купить билет через ФИФА на матч в онлайн форме. Агент Федеральный бюро расследований США и с ними связанные люди намеренно заблокировали мой адрес электронной почты, набрав имя моего адрес электронной почты havassh54@gmail.com, дважды подряд. Обслуживающая корпорация отправила код в электронную почту havassh54@gmail.comhavassh54@gmail.com У меня такой почты нет. Естественно, я нужный код не смог получить, и остановил процесс покупки билета.
Вылет рейс самолета DC343 из аэропорта 8:00 часов 26 июня. Я пришел в Национальный аэропорт имени Рональд Рейган в 7:00 часов. Я прошел предполетный досмотр где-то в 7:15 часов. Я положил в три пластиковые лотки две сумку, ноутбук, мобильный телефон, монеты, ключи и прочие имеющиеся предметы.
Я зашел в кабину стационарного металлоискателя и поднял обе руки. Сотрудник досмотра скомандовал снять ремень. Я снял свой ремень и отдал ему. Он меня дважды про сканировал. Он пригласил выйти из кабины и удивленно мне показал мой силуэтное компьютерное изображение: там в пяти-шести местах моего тела выделялся участки желтого цвета. Видимо, он подумал, что в моем теле что-то прикреплен. Он обеими руками прощупал мои обе руки, всю тело сверху до ног и обе ноги. Он ничего не обнаружил. Он немного задумался, отдал мой ремень и разрешил пройти.
В чем секрет в частичных желтых цветах в моем компьютерном силуэте? Некоторые ученые США по настоянию силовых структур создали достаточно маленькие биожучки, которых можно устанавливать во внутр (под кожей) человека. (Смотрите: “Pharmacy on a chip' gets closer. By Jonathan Amos.” (ДЖОНАТАН ЭЙМОС. «Аптека на чипе» становится ближе). – 'Pharmacy on a chip' gets closer - BBC News February 16, 2012)
Агенты ФБР США с помощью соответствующих медицинских специалистов устанавливали аналогичные биологические микрочипы в мои оба предплечье с 2013 года. Под кожей предплечье есть множество мускулов, кровеносных сосудов и другие биоорганы человека. Я уверен, что между ними есть небольшие расстояния и маленькие пространства. Биожучки устанавливают в эти промежутки.
Эти жучки не предназначены для ввода лекарства в кровь, а по специальному сигналу извне издают определенные волны и тем самым указывают где находится данный гражданин. То есть они дают информацию агентам ФБР о месте нахождения инакомыслящего человека. При этом местонахождение биочипа начинает сильно чешется. Я, как обычный человек, начинал чесать это место. Если укусила какой-нибудь комар, то после расчесывание это место тела припухает. Но в данном случае сколько не чеши, не припухает, и продолжает чесаться и зудеть.
Я ездил в Канаду в конце августа 2013 года. На 5-6 сентября 2013 года Санкт-Петербурге был запланирован саммит Большой двадцатки, то есть руководителей ведущих двадцати стран мира. Я где-то 30 августа 2013 года в Торонто зашел в парикмахерскую, чтобы постричься. Она находилась на первом этаже шестнадцати этажного здания. Людей был много. Я сел в кресло и начал ожидать свой очередь. В это время оба предплечье в одинаковом месте начали сильно чесаться. Я начал чесать и чуть кожу не содрал. Видимо, агенты ФБР определяли мой местонахождение с большого расстояния, и поэтому подключили оба био жучки в оба предплечье на полную мощность.
Я приехал в гостиницу “Peachtree Hotel Atlanta” утром 26 июня 2026 года. Администратор мне выдала ключ-карту 616 комнаты. В комнате 616 не работал телевизор. В комнате пахло отравляющим веществом. Видимо, брызгали с пульверизатора с отравляющим веществом.
Меня травили в гостинице Нью-Йорка в январе 2024 году. 20 января 2024 года мне исполнилось 70 лет. Я решил этот день провести в Нью-Йорке. Для этого заказал номер в гостинице Hudson River Hotel, New York (442 W 36th St., New York, NY 10018. Phone: (212) 824-4117) на три дня - 19-21 января 2024 года. Сотрудница предоставила комнату на пятом этаже. Была очень холодная погода и дул холодный ветер эти дни в Нью-Йорке. Я включил электрическую печку, от которого распространялся горячий воздух по комнате. Начался распространяться по комнате из этой печки также нехороший запах. Я уставший искупался и лег спать. Утром встал и заметил, весь мой печень болит. Там отравляющее вещество был смешан в воздух, выходящий из воздушного нагревателя. Я пригласил сотрудницу в мою комнату, и сказал ей, что из электрической печки распространяется отравленный воздух: «Пожалуйста, предоставьте мне другую комнату». Она предоставила хорошую комнату на втором этаже. 20 и 21 января 2024 года я находился в той комнате, и написал критическую статью о необходимости закрытие прокуратуры в Узбекистане. По-моему, агенты ФБР приехали за мной в Нью-Йорк, приказали работникам гостинице, и старались отравить мою печень в дни моего семидесятилетие даже в гостинице Нью-Йорка.
Я сказал администратору: «В комнате 616 воздух пахнет отравляющим веществом. Пожалуйста, предоставьте мне другую комнату.» Мне предоставили комнату 516. Там в комнате был нормальный воздух. Большой телевизор не включился. Я спустился вниз, и администратору сказал, что телевизор не работает. Мужчина написал об этом. В дальнейшем телевизор не работал 26-28 июня в 516 комнате.
По-моему, телевизор в обе комнатах специально отключили, чтобы я не смотрел передачи о событиях в США и мире, в том числе о Чемпионате мира по футболу. Вот такая свобода слова в США для инакомыслящем людям, в том числе для меня. Так откровенно нарушают Первую Поправку Конституции США и Указ Президента США Дональд Трамп от 20 января 2025 года.
Restoring Freedom Speech and Ending Federal Censorship. Executive Order (Восстановление Свободы слова и прекращение Федеральной цензуры). - Restoring Freedom Of Speech And Ending Federal Censorship – The White House January 20, 2025).

Я приехал на стадион «Мерседес-Бенц» в городе Атланта в 15:20 часов 27 июня. В билетной кассе сказали, что могу заказать билет в онлайн форме через свой мобильный телефон. Я дал свой телефон кассиру и сказал: «Пожалуйста, напишите заказ на билет». Он написал и передал мне телефон, чтобы я написал свои личные и банковские данные. Я написал и передал телефон кассиру. Он еще некоторые строки написал и сказал: «Введите данные свой адрес электронный почты» Я написал название электронной почты. Там потребовали написать пароль почты. Я написал пароль. Появился запись о том, что пароль неправильный. Так несколько раз. Я попробовал написать свой другую почту. И этот почту не открыли. Кто-то заблокировал путь через мой мобильный телефон. Таким образом, билет заказать в онлайн форме не удалось, точнее кто-то не дал такой возможности. Рядом стоящие многие футбольные болельщики набирали свои личные и банковские данные, а также адрес электронной почты и пароль, оплатили и получили билет в футбольный матч в онлайн форме.
Я старался купить билет с рук. Но никто не продал билет. Я так искал билет до 19:00 часов. Матч должен был начаться в 19:30 часов. Я поехал в гостиницу. Я смотрел некоторые фрагменты матча между футбольными командами Узбекистан и ДР Конго на своем ноутбуке. В итоге команда Узбекистана проиграла со счетом 1:3.
Для прохода на стадионы в США во время проведения Чемпионата мира по футболу 2026 года действует строгая политика прозрачных сумок. Болельщикам разрешено проносить с собой только прозрачные пластиковые, виниловые или ПВХ-сумки максимальным размером 30 × 15 × 30 см (12 × 6 × 12 дюймов). Поэтому я оставил все свои вещи в гостиничном номере 516.
Я пользовался новой сумочкой кросс-боди (Crossbody). У нее передняя кнопочная застежка трудно закрывался. Поэтому я ее не закрывал на застежку. Перед уходом на стадион я кросс-боди положил во внутрь большой тряпочной сумки и сверху положил куртку в пакете. Пришел из стадиона и начал доставать еду и воду из сумки. Смотрю на кросс-боди: передняя кнопочная застежка закрыта (!) Это значит, что в моем отсутствие какие-то люди, скорее всего агенты ФБР и с ними связанные люди были в моем гостиничном номере и рылись в моих вещах, статьях и папках. Обычно они сперва так определяют место нахождения важных документов, статьи, цвет папки, вещи. Но их не воруют. Потом они дают задание преступным людям, иногда безработным, задание совершить кражу определенных документов, телефон, ноутбук, папку, вещи за определенное вознаграждение. Вот так против меня организовали 40 краж и восемь ограблений с ноября 2012 года по ноябрь 2025 года.
Вернусь к главной теме – футболу. Футбольная команда Узбекистана проиграла и предыдущие два матча: команде Колумбии со счетом 1:3, и команде Португалии – 0:5. Общий итог забитых и пропущенных голов: 2:11. Это один из худших показателей среди 48 футбольных команд, участвующих в мундиале 2026 года.
О причинах слабой игры футбольной сборной Узбекистана. Диктаторский режим и его руководитель Президент Ислам Каримов (1938-2016) в декабре 1995 года назначил Министра внутренних дел, генерал-полковника милиции Зокиржон Алматов президентом Футбольной федерации Узбекистана. Он более десяти лет руководил, точнее экономически и другими способами душил узбекский футбол. Я писал об этом в своем 100-страничной книге на основе точных фактов. Я опубликовал повторно эту книгу 1 июля 2026 года на своем блоге (дневнике) на сайте www.liveinternet.ru Адрес книги:

АҲМАДЖОНОВ Ш. (Китоб-2007) Ўзбекистон футболи: инқироз сабаблари ва 2010 йилда 19-Жаҳон чемпионатида қатнашишга эришиш йўли. - KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Записи в рубрике KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7028046/ "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI”, “SPORT” рукнлари. 2026 йил 1 июл).

Я писал в 2007 году в последним 19-параграфе под названием «Футбол демократик спорт ўйинидир: айрим хулосаларим” («Футбол — демократический вид спорта: некоторые мои выводы») 30 рекомендации для развития узбекского футбола. Я писал, в частности, в 13-15-рекомендациях следующее (я перевел с узбекского на русский язык).
«13. Мы должны бороться за принятие в нашей стране закона «О развитии футбола в Узбекистане», как это было сделано в Бразилии. Профессиональный футбол не может развиваться указами Президента Ислама Каримова в 1993, 1996 и 2006 годах. Потому что нет возможности привлечь к судебной ответственности какого-либо чиновника за его действия против профессионального футбола. Если будет закон о футболе, то появиться возможность привлечь к судебной ответственности Алишера Никимбаева и подобных чиновников за нарушение определенной статьи закона, и снять футбольных дилетантов из высших чиновничьих постов.»
14. Необходимо приглашать талантливых футболистов из Латинской Америки и Африки в клубы Высшей лиги Узбекистана (по возможности, Первой лиги), заключать контракты и позволить им играть на поле в матчах. Права иностранных футболистов также должны быть защищены законом «О развитии футбола в Узбекистане». Не будем забывать простую истину: невозможно повысить уровень игры в нашей национальной команде, не повысив уровень игры в клубах.
15. На основании закона «О развитии футбола в Узбекистане», Устав Футбольной Федерации Узбекистана также должен быть демократизирован, а президент УФФ должен избираться свободным, демократическим путем тайным голосованием с участием альтернативных кандидатов».
К этому важно добавить следующее. Необходимо создать Коллегию из видных специалистов и заслуженных граждан Узбекистана в области футбола. Они на основе закона «О развитии футбола в Узбекистане», должны иметь определенные права по важным судьбоносным вопросам развития узбекского футбола, такие как выбор Президента Футбольной федерации Узбекистана, обсуждение кандидатов на должность главного тренера сборной Узбекистана и другие важные вопросы.
Необходимо ежегодно перечислять на развитие узбекского футбола четкий определенный доля процента из Валовой внутреннего продукта Узбекистана. Об этом четко должно быть написано в Законах Узбекистана.
Благодарю всех моих покупателей, которые оказали мне финансовую помощь для поездки в футбольный матч в Атланта с участием футбольной команды Узбекистана.

P.S.1. Я приехал в США 21 января 2010 года. Агенты Федеральной бюро расследований (ФБР) и с ними связанные люди более 16 лет продолжают слежку, провокации и различные способы преследование меня. Я буду информировать об этом моих читателей. Пожалуйста, прочтите и сохраните это Обращение и другие мои тексты, которые я вам предоставляю. Они пытались и продолжают пытаться заразить меня неизлечимой болезнью и отправить в американский госпиталь (больницу). А госпиталь — эта вторая тюрьма в США, и там они лишат меня последнего шанса на свободу слова...

P.S.2. Хорошая новость. Я писал в своем обращение Футбол-2: «Я заказал билет на футбольный матч Узбекистан-Португалия 23 июня 2026 года через международную организацию Seatsnet, переведя 722 доллара США 1 июня 2026 года. 21 июня мне не доставили билет. Поэтому я отправил 22 июня по sales@seatsnet.com письмо руководителям международной организации Seatsnet. 6 июля 2026 года мне вернули 722 доллара в мой банковский счет Bank of America. Мне стало известно об этом 13 июля из банковского отчета.

P.S.3. Программы для перевода с узбекского на английский язык, в том числе www.translate.google.com , работают некачественно и допускают много неточностей. Поэтому я написал текст «Футбол-3: Поездка в Атланта и приключения» на русском языке, а затем перевел его на английский с помощью сервиса www.translate.google.com . Приношу свои извинения за возможные ошибки, допущенные в процессе перевода.
Рубрики:  USA-AQSH
SPORT
2026 YILGI MAQOLALARIM
FUTBOL

(2015 йил 4 август) АҚШ ҚАМОҒИДАГИ ЎЗБЕКЛАР ЁРДАМГА МУҲТОЖ (ОХИРИ)

Четверг, 20 Августа 2026 г. 18:15 + в цитатник
(2015 йил 4 август) АҚШ ҚАМОҒИДАГИ ЎЗБЕКЛАР ЁРДАМГА МУҲТОЖ (ОХИРИ)
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

FOTjamshidMUXTOR1 (600x446, 80Kb)
3. JAMSHID MUHTOROV (BORN IN 1976 IN DJIZAKH (UZBEKISTAN), UZBEK, MUSLIM, REFUGEE). HE LIVED WITH HIS WIFE AND TWO CHILDREN IN DENVER, COLORADO SINCE 2007.HE WAS ARRESTED JANUARY 21, 2012 AT THE CHICAGO AIRPORT BEFORE DEPARTURE TO TURKEY.HE WAS INDICT WITH “ACCUSED IN 2012 OF PROVIDING MATERIAL TO THE ISLAMIC JIHAD UNION, AN UZBEK TERRORIST ORGANIZATION”. HE IS IN PRISON MORE THEN THREE YEARS AND STILL HAS NOT HAD A TRIAL. I TOO GREW UP IN DJIZZAKH. JAMSHID IS THE SAME UZBEK, THE MUSLIM AND THE REFUGEE AS WELL AS I. SEE: US surveillance law could face highest court test. - http://www.thejakartapost.com/news/2013/10/27/us-surveillance-law-could-face-highest-court-test.html (www.thejakartapost.com 10.27.2013).

FOT5fazlQURBON1 (205x319, 189Kb)
4. FAZLIDDIN KURBANOV (BORN IN 1983, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE). HE HAS LIVED WITH HIS WIFE AND DAUGHTER (2010 YEAR OF BIRTH), HIS PARENTS AND SISTERS IN BOISE, IDAHO SINCE 2009. I KNOW HIM: I LIVED WITH HIM IN ONE HOUSE (NO. 585) IN BOISE IN 2010-2012. THEY LIVED IN APARTMENT 3, AND I – IN APARTMENT 8. HIS PARENTS CONVERTED TO CHRISTIANITY. HE REMAINED A MUSLIM. HE DIDN'T GO TO THE MOSQUE NOT EVEN TO FRIDAY PRAYERS. HE WAS ARRESTED IN MAY 16, 2013 IN A HOUSE IN BOISE. HE IS INDICT (PROCECUTE) WITH “KURBANOV PROVIDED INFORMATION AND MONEY TO THE ISLAMIC MOVEMENT OF UZBEKISTAN, WHICH THE UNITED STATES HAS DESIGNATED AS A FOREIGN TERRORIST ORGANIZATION”. HE IS IN PRISON AND STILL HAS NOT HAD A TRIAL. CURRENTLY, A TRIAL IS SET FOR FEBRUARY 9, 2015. SEE: 1. One more muslim bomb making terrorist apprehended … in Idaho. - http://tundratabloids.com/2013/05/one-more-muslim-bomb-making-terrorist-apprehen ded.html (www.tundratabloids.com May 17, 2013). 2. U.S. wants to postpone Boise terrorism trial again. - http://www.kboi2.com/news/local/Fazliddin-Kurbanov-trial-delay-motion-285550211.html (www.kboi2.com December 11, 2014)

FOT6shuhratAHMADJON1 (700x465, 90Kb)
5. REGARDING SHUHRATJON AHMADJONOV SITUATION, IN APRIL AND MAY, 2010 I PUBLISHED THE ARTICLE "MYSTERIOUS DEATHS" BY CYNTHIA SEWELL ON THE WEB SITE IN ENGLISH, UZBEK AND RUSSIAN. THEN I WAS ILLEGALLY FIRED FROM 3 JOBS IN IDAHO FROM JULY 2010 TO JANUARY 2012 BECAUSE OF MY HUMAN RIGHTS ACTIVITIES. MY BELONGINGS WERE STOLEN 9 TIMES IN WASHINGTON, DC BETWEEN NOVEMBER 2012 TO MAY 26, 2014. I WAS BEATEN, ROBBED AND TOOK ALL MY PERSONAL DOCUMENTS ALONG WITH I WALLET ON NOVEMBER 21, 2013. I WAS ROBBED AT GUNPOINT AND TOOK MY BAG AND BACKPACK ON MAY 26, 2014. CRIMINALS AND THEIR ORGANIZERS STOLE AND ROBBERS 2 TIMES ALL MY JOURNALISM WORK BELONGINGS SUCH AS 2 LAPTOPS TOSHIBA, 3 DIARIES WITH THE DESCRIPTION OF EVENTS AROUND ME, 6 JOURNALS AND 1 NOTEBOOK WITH ADDRESSES OF RELATIVES, FRIENDS, HUMAN RIGHTS ACTIVISTS, JOURNALISTS, MEMBERS OF THE UZBEK OPPOSITION, AND OTHER IMPORTANT INFORMATION, A RECORDER WITH AUDIO RECORDS OF 2010-2013, 3 TELEPHONES, UZBEK PRAYER BOOK “МЕН ҲАМ НАМОЗ ЎҚИЙМАН” (“I WILL READ TOO NAMAZ” (NAMAZ – ARABIK SALAT – IS THE PRACTICE OF FORMAL WORSHIP IN ISLAM)), 2 EYEGLASSES AND SO ON. I CALLED THE POLICE 7 TIMES. THE POLICE DIDN'T CONNECT BY PHONE TO THE TRANSLATOR FROM THE UZBEK LANGUAGE AND THEY ALLOWED DISCRIMINATION. THEY WROTE THE REPORT SPECIALLY TO MISREPRESENT THE FAKTS AND THEY DIDN’T EVEN OPEN A CRIMINAL CASE TO INVESTIGAIT THESE 9 THEFTS AND 2 ROBBERIE. OFFICER’S OF THE 7-TH DISTRICT WASHINGTON, DC METROPOLITAN POLICE DEPARTMENT REMOVED A REPORT OF OCTOBER 8, 2013 FROM A POLICE’S COMPUTER ABOUT THEFT OF MY BAG IN SHELTER 801. SOME OF THE U.S. LAW ENFORCEMENT OFFICERS HAD MONITORED, BLOCKED AND DESTROYED MY LETTERS, ARTICLES, TELEPHONES AND EMAILS. I HAVE WRITTEN A BIG ARTICLE WITH THE APPENDIX SET OF 11 DOCUMENTS AND I PUBLISHED ON MY WEB SITES. SEE: Вооруженное ограбление меня в Вашингтоне. Часть 1-6 (I was robbed at gunpoint in Washington, DC. Part 1-6). – http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ , http://dunyouzbeklari.com/archives/72243

NO SECRET THAT EMPLOYEE OF THE UZBEK NATIONAL SECURITY SERVICE COOPERATES WITH SOME OF THE USA LAW ENFORCEMENT OFFICERS. THEREFORE NOT ONE OF THESE CRIMES HAS BEEN SOLVED. I THINK THESE ILLEGAL ACTS ARE BEING PERFORMED BY THE FEDERAL BUREAU OF INVESTIGATION AND THE POLICE. PLEASE, STOP THE PERSECUTION OF THE UZBEK REFUGEES IN THE U.S. AND BRING THE PERPETRATORS TO JUSTICE.

I HAVE OPENED AN ACCOUNT: 2260 6181 59 WITH BANK OF AMERICA. PLEASE, MAKE A DONATION TO ACCOUNT 2260 6181 59 AS YOU DESIRE AND HAVE THE OPPORTUNITY. THANK YOU. I PLAN TO LEAVE FOR IDAHO AND COLORADO AFTER ACCUMULATING MONEY FOR A TICKET FROM WASHINGTON, DC TO BOISE-DENVER-WASHINGTON, DC, TO MEET FAZLIDDIN’S AND JAMSHID’S WIVE’S AND CHILDREN, THEIR LAWYERS, AND TO VISIT HIM IN PRISON. I PLAN TO WRITE AN ARTICLE ABOUT THEM AND TO REPORT TO YOU ABOUT THE RESULTS OF MY VISIT.

WHEN YOU AND YOUR FAMILY CELEBRATE THE DIFFERENT HOLIDAYS PLEASE REMEMBER THAT IN IDAHO AND COLORADO THERE ARE SMALL CHILDREN WITH TEARS IN THEIR EYES REMEMBERING THEIR FATHER. THEIR FATHER WAS SLANDERED BY SOMEONE EMPLOYED BY THE US AND HAS BEEN HELD IN PRISON WITHOUT TRIAL SINCE JANUARY 21, 2012.

FOT7nimyoller7 (346x350, 29Kb)
SOME MAY SAY, "THEY ARE UZBEKS, I AM NOT UZBEK. THEY ARE A MUSLIMS, I AM NOT A MUSLIM. THEY ARE REFUGEES, I AM NOT A REFUGEE". IT IS IMPORTANT TO REMEMBER THE WORDS OF MARTIN NIEMOLLER: WHEN THE NAZIS CAME FOR THE COMMUNISTS, I REMAINED SILENT; I WAS NOT A COMMUNIST.
WHEN THEY LOCKED UP THE SOCIAL DEMOCRATS, I REMAINED SILENT; I WAS NOT A SOCIAL DEMOCRAT.
WHEN THEY CAME FOR THE TRADE UNIONISTS, I DID NOT SPEAK OUT; I WAS NOT A TRADE UNIONIST.
WHEN THEY CAME FOR THE JEWS, I REMAINED SILENT; I WASN’T A JEW.
WHEN THEY CAME FOR ME, THERE WAS NO ONE LEFT TO SPEAK OUT.
MARTIN NIEMOLLER, 1946 (01.14.1892 – 03.06.1984) Wasa German anti-Nazi, theologian and Lutheran pastor (http://en.wikiquote.org/wiki/Martin_Niem%C3%B6ller )
SHUHRATJON AHMADJONOV, HUMAN RIGHTS ACTIVIST, FREELANCE JOURNALIST, REFUGEE AND STREET SENSE VENDOR

--------------------------------------------------------------
Текст моего письма президенту США Бараку Обаме от 6 февраля 2015 года на русском языке, касающийся отравления, убийства, нападения, кражи и преследования, задержания и многолетней неспособности начала суда над шести узбекских беженцев, проживающих в Соединенных Штатах.

ГОСПОДИН ПРЕЗИДЕНТ БАРАК ОБАМА! ДОРОГИЕ СЕНАТОРЫ И ДЕПУТАТЫ! УВАЖАЕМЫЕ АМЕРИКАНЦЫ И РУКОВОДИТЕЛИ ПРАВОЗАЩИТНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ!

В США ГРУБО НАРУШАЕТСЯ ПРАВА УЗБЕКСКИХ БЕЖЕНЦЕВ В 2006-2015 ГОДЫ. ИХ В США АРЕСТОВЫВАЮТ И НЕ ПРОВОДЯТ СУД ПО МНОГО ЛЕТ. ИХ ОТРАВЛЯЮТ, РАСТРЕЛИВАЮТ, ПРОТИВОЗАКОННО УВОЛНЯЮТ С РАБОТЫ, СКРЫТО СОБИРАЮТ КОМПРОМИТИРУЮЩИЙ МАТЕРИАЛ ДЛЯ ДИСКРЕДИТАЦИИ БЕЖЕНЦЕВ, ДИСКРЕМИНИРУЮТ, ПРЕСЛЕДУЮТ, НАТРАВЛИВАЮТ ПРОВОКАТОРОВ, ГРАБЯТЬ, ИЗБИВАЮТ И ИХ ВЕЩИ ВОРУЮТ. ФБР И ПОЛИЦИЯ НАРУШАЮТ 9, 12, 14, 17, 18, 19 И 26-СТАТЬИ МЕЖДУНАРОДНЫЙ ПАКТ О ГРАЖДАНСКИХ И ПОЛИТИЧЕСКИХ ПРАВАХ.

FOTolimjonZOHID1 (280x210, 14Kb)
НАПРИМЕР: 1.1. ОЛИМЖОН СОБИРОВ (РОДИЛСЯ В 1973 ГОДУ, УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ). УБИТЬ ПУТЕМ ОТРАВЛЕНИЯ НЕИЗВЕСТНЫМ ЯДОМ 1 АВГУСТА 2006 ГОДА В АЙДАХО. 1.2. ЗОХИД МАХМЕДОВ (РОДИЛСЯ В 1977 ГОДУ, УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ). УБИТЬ ПУТЕМ ОТРАВЛЕНИЯ НЕИЗВЕСТНЫМ ЯДОМ 1 СЕНТЯБРЯ 2006 ГОДА В АЙДАХО.
СМОТРИТЕ: 1. How did two Uzbek refugees die? (Две узбекские беженцы как умерли?) BY CYNTHIA SEWELL. - http://www.idahostatesman.com/2008/03/30/337502/how-did-two-uzbek-refugees-die.html 2. SEWELL C. Mysterious deaths (Таинственные смерти). - газета “Idaho Statesman”, 30.03.2008.

FOTfazlYOQUB1 (171x294, 110Kb)
2. ФАЗЛИДДИН ЯКУБОВ (РОДИЛСЯ В 1959 ГОДУ, УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ, ГРАЖДАНИН США). ОН ЖИВЕТ С ЖЕНОЙ И ДЕТЬМИ В КЛИВЛЕНДЕ, ОГАЙО С 2000 ГОДА. 20 ИЮНЯ 2008 ГОДА (МЕЖДУНАРОДНЫЙ ДЕНЬ БЕЖЕНЦА) ПРЕСТУПНИКИ СТРЕЛЯЛИ В НЕГО 9 РАЗ, 3 ПУЛЯ ПОПАЛО В НЕГО. ОН ЛЕЖАЛ 53 ДНЯ В КОМЕ. ВРАЧИ ОПЕРИРОВАЛИ ЕГО 8 РАЗ. ДАЖЕ ОПЫТНЫЕ АМЕРИКАНСКИЕ ВРАЧИ НЕ СМОГЛИ УДАЛИТЬ ОДИН ИЗ ПУЛЬ И ОН ДО СИХ ПОР ЖИВЕТ С ОДНОЙ ПУЛЕЙ В ТЕЛЕ. ЕМУ НЕ ДАЛИ ИНВАЛИДНОСТЬ И НЕ ПЛАТИЛИ ПЕНСИЮ В 2008-2011 ГОДЫ. ОН ПОЗВОНИЛ МНЕ В БОЙСИ 3 МАРТА 2011 ГОДА. ПОСЛЕ НАШЕГО РАЗГОВОРА ПО ТЕЛЕФОНУ ЕМУ СРОЧНО НАЧАЛИ ПЛАТИТЬ ПЕНСИЮ И В ТЕЧЕНИЕ ОДНОГО ГОДА ОПЛАТИЛИ ПЕНСИЮ ЗА 2008-2011 ГОДЫ. И ЭТО ПОКУШЕНИЕ НА ЖИЗНЬ НЕ БЫЛО РАСКРЫТО И ПРЕСТУПНИКИ НЕ ПОНЕСЛИ ЗАСЛУЖЕННОЕ НАКАЗАНИЕ.
СМОТРИТЕ: 1. США: ФБР расследует жестокое преступление против этнического узбека в штате Огайо. – http://www.fergananews.com/news.php?id=9514 (www.fergananews.com 28.06.2008); 2. Karl Turner, Shooting victim Fazliddin Yakubov thankful for community's support. - http://blog.cleveland.com/metro/2008/08/shooting_victim_fazliddin_yaku.html (www.blog.cleveland.com August 11, 2008).

FOTjamshidMUXTOR1 (600x446, 80Kb)
3. ДЖАМШИД МУХТОРОВ (РОДИЛСЯ В 1976 ГОДУ В ГОРОДЕ ДЖИЗАКЕ (УЗБЕКИСТАН), УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ). ОН ЖИВЕТ С ЖЕНОЙ И ДВУМЯ ДЕТЬМИ В ДЕНВЕРЕ, КОЛОРАДО С 2007 ГОДА. ОН АРЕСТОВАН 21 ЯНВАРЯ 2012 ГОДА В АЭРОПОРТУ ЧИКАГО ПЕРЕД ОТЪЕЗДОМ В ТУРЦИЮ. ЕМУ ПРЕДЪЯВИЛИ ОБВИНЕНИЕ В «ПОПЫТКЕ ОКАЗАНИЯ МАТЕРИАЛЬНОЙ ПОМОЩИ СОЮЗУ ИСЛАМСКОГО ДЖИХАДА, УЗБЕКСКОЙ ТЕРРОРИСТИЧЕСКОЙ ОРГАНИЗАЦИИ». ЕГО СОДЕРЖАТЬ В ТЮРЬМЕ БОЛЕЕ 3 ГОДА И ДО СИХ ПОР НЕ ПРОВЕЛИ СУД НАД НИМ. Я ТОЖЕ ВЫРОС В ДЖИЗАКЕ. ДЖАМШИД ТАКОЙ ЖЕ УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ КАК И Я.
СМОТРИТЕ: 1. US surveillance law could face highest court test (Американский закон о наблюдении может столкнуться с испытанием высшей судебной инстанции). - http://www.thejakartapost.com/news/2013/10/27/us-surveillance-law-could-face-highest-court-test.html (www.thejakartapost.com 27.10.2013). 2. «Дело Фазлиддина Курбанова», или Как в США преследуют оппонентов Ислама Каримова. - http://www.fergananews.com/articles/7738 (www.fergananews.com 24.05.2013).

FOT5fazlQURBON1 (205x319, 189Kb)
4. ФАЗЛИДДИН КУРБАНОВ (РОДИЛСЯ В 1983 ГОДУ, УЗБЕК, МУСУЛЬМАНИН, БЕЖЕНЕЦ). ОН ЖИВЕТ С ЖЕНОЙ И ДОЧЕРЬЮ (2010 ГОДА РОЖДЕНИЯ), РОДИТЕЛЯМИ И СЕСТРАМИ В БОЙСИ, АЙДАХО С 2009 ГОДА. Я ЕГО ЗНАЮ: Я ЖИЛ С НИМ В ОДНОМ ДОМЕ (№ 585) В БОЙСИ В 2010-2012 ГОДЫ. ОНИ ЖИЛИ В 3-КВАРТИРЕ, А Я – В 8-КВАРТИРЕ. ЕГО РОДИТЕЛИ ПЕРЕШЛИ В ХРИСТИАНСТВО. ОН ОСТАЛСЯ МУСУЛЬМАНИНОМ. ОН НЕ ХОДИЛ В МЕЧЕТЬ ДАЖЕ НА ПЯТНИЧНУЮ МОЛИТВУ. ОН АРЕСТОВАН 16 МАЯ 2013 ГОДА В ДОМЕ В БОЙСИ. ЕМУ ПРЕДЪЯВИЛИ ОБВИНЕНИЕ В «ПРЕДОСТАВЛЕНИЕ ИНФОРМАЦИЮ И ДЕНЬГИ В ИСЛАМСКОЕ ДВИЖЕНИЕ УЗБЕКИСТАНА, КОТОРУЮ СОЕДИНЕННЫЕ ШТАТЫ ПРИЗНАЛИ В КАЧЕСТВЕ ИНОСТРАННОЙ ТЕРРОРИСТИЧЕСКОЙ ОРГАНИЗАЦИЕЙ, ВЛАДЕНИЕ ВЗРЫВЧАТЫМИ ВЕЩЕСТВАМИ». ЕГО СОДЕРЖАТЬ В ТЮРЬМЕ И ДО СИХ ПОР НЕ ПРОВЕЛИ СУД НАД НИМ. НАЧАЛО СУДА НАМЕЧЕН НА 9 ФЕВРАЛЯ 2015 ГОДА.
СМОТРИТЕ: 1. One more muslim bomb making terrorist apprehended … in Idaho (Еще один мусульманский террорист создания бомбы задержан ... в Айдахо). - http://tundratabloids.com/2013/05/one-more-muslim-bomb-making-terrorist-apprehended.html (www.tundratabloids.com May 17, 2013). 2. США: Возобновился судебный процесс по делу этнического узбека Фазлиддина Курбанова, обвиняемого в терроризме. - http://www.fergananews.com/news.php?id=22866 (www.fergananews.com 03.12.2014).

FOT6shuhratAHMADJON1 (700x465, 90Kb)
5. Я – ШУХРАТЖОН АХМАДЖОНОВ В АПРЕЛЕ-МАЕ 2010 ГОДА СТАТЬЮ CYNTHIA SEWELL“MYSTERIOUS DEATHS” («ТАИНСТВЕННЫЕ СМЕРТИ») ОПУБЛИКОВАЛ НА ВЕБ САЙТЕ НА АНГЛИЙСКОМ, УЗБЕКСКОМ И РУССКОМ ЯЗЫКЕ. ЗАТЕМ МЕНЯ ПРОТИВОЗАКОННО УВОЛИЛИ С РАБОТЫ 3 РАЗА В АЙДАХО С ИЮЛЯ 2010 ГОДА ПО ЯНВАРЬ 2012 ГОДА ЗА МОЮ ПРАВОЗАЩИТНУЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ. МЕНЯ ОБОКРАЛИ 9 РАЗ В ВАШИНГТОНЕ С НОЯБРЯ 2012 ГОДА ПО 26 МАЯ 2014 ГОДА. МЕНЯ 21 НОЯБРЯ 2013 ГОДА ИЗБИЛИ, ОГРАБИЛИ И УНЕСЛИ ВСЕ МОИ ЛИЧНЫЕ ДОКУМЕНТЫ ВМЕСТЕ С БУМАЖНИКОМ. В НОЧЬ НА 26 МАЯ 2014 ГОДА ВООРУЖЕННО ОГРАБИЛИ И УНЕСЛИ МОЮ СУМКУ И РЮКЗАК. ПРЕСТУПНИКИ И ИХ ОРГАНИЗАТОРЫ УКРАЛИ И ОГРАБИЛИ 2 РАЗА ВСЕ МОИ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ ЖУРНАЛИСТА ТАКИЕ КАК 2 ЛЭПТОП МАРКИ ТОШИБА, 3 ДНЕВНИКА С ОПИСАНИЕМ СОБЫТИЙ ВОКРУГ МЕНЯ, 6 БЛОКНОТ И 1 ЗАПИСНУЮ КНИЖКУ С АДРЕСАМИ РОДСТВЕННИКОВ, ДРУЗЕЙ, ПРАВОЗАЩИТНИКОВ, ЖУРНАЛИСТОВ, ЧЛЕНОВ УЗБЕКСКОЙ ОППОЗИЦИИ, ТАКЖЕ ДРУГИЕ ВАЖНЫЕ ИНФОРМАЦИИ, САМОПИСЕЦ (РЕКОРДЕР) С АУДИО ЗАПИСЯМИ 2010-2013 ГОДОВ, 3 ТЕЛЕФОНА, 2 ОЧКИ И ТАК ДАЛЕЕ. Я 7 РАЗ ВЫЗЫВАЛ ПОЛИЦИЮ. ПОЛИЦИЯ НЕ СОЕДИНИЛАСЬ ПО ТЕЛЕФОНУ С ПЕРЕВОДЧИКОМ С УЗБЕКСКОГО ЯЗЫКА И ОНИ ДОПУСТИЛИ ДИСКРИМИНАЦИЮ. ОНИ ПИСАЛИ РАПОРТ СПЕЦИАЛЬНО ИСКАЖЕННО И НЕ ОТКРЫЛИ УГОЛОВНЫЕ ДЕЛА ДЛЯ РАСКРЫТИЯ 9 КРАЖ И 2 ОГРАБЛЕНИЙ. ПОЛИЦЕЙСКИЕ 7-ОТДЕЛЕНИЯ ГОРОДА ВАШИНГТОНА УНИЧТОЖИЛИ ИЗ КОМПЮТЕРА ПОЛИЦИИ РАПОРТ 8 ОКТЯБРЯ 2013 ГОДА О КРАЖЕ МОЕГО СУМКИ В ШЕЛТЕРЕ 801. НЕКОТОРЫЕ СОТРУДНИКИ ПРАВООХРАНИТЕЛЬНЫХ ОРГАНОВ США КОНТРОЛИРУЮТ, БЛОКИРУЮТ И УНИЧТОЖАЮТ МОИ ПИСЬМА, СТАТЬИ, ТЕЛЕФОНЫ И ЭЛЕКТРОННЫЕ ПИСЬМА. Я ОБ ЭТОМ НАПИСАЛ БОЛЬШУЮ СТАТЬЮ С ПРИЛОЖЕНИЕМ 11 ДОКУМЕНТОВ И ОПУБЛИКОВАЛ НА САЙТАХ.
СМОТРИТЕ: Шухратжон АХМАДЖОНОВ: Вооруженное ограбление меня в Вашингтоне. Часть 1-6. – http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ (www.liveinternet.ru 25-26 июля и 8 августа 2014 г.); http://dunyouzbeklari.com/archives/72243 (www.dunyouzbeklari.com 13 июня, 13 и 23 июля, 20 августа, 4 и 25 сентября 2014 г.).

НЕ СЕКРЕТ, ЧТО СОТРУДНИКИ УЗБЕКСКОЙ СЛУЖБА НАЦИОНАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ СОТРУДНИЧАЮТ С НЕКОТОРЫМИ СОТРУДНИКАМИ СИЛОВЫХ СТРУКТУР США. ПОЭТОМУ НЕ ОДНО ИЗ ЭТИХ ПРЕСТУПЛЕНИЙ ДО СИХ ПОР НЕ РАСКРЫТА. Я ПОЛАГАЮ, ЗА ЭТИМИ ПРОТИВОЗАКОННЫМИ ДЕЯНИЯМИ СТОЯТ НЕКОТОРЫЕ СОТРУДНИКИ ФЕДЕРАЛЬНОЕ БЮРО РАССЛЕДОВАНИЕ И ПОЛИЦИИ. ПРОШУ ПРЕКРАТИТЬ ПРЕСЛЕДОВАНИЕ УЗБЕКСКИХ БЕЖЕНЦЕВ В США И ВИНОВНИКОВ ПРИВЛЕЧЬ К СУДЕБНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ.

Я В BANK OF AMERICA (БАНК АМЕРИКА) ОТКРЫЛ СЧЕТ: 2260 6181 59. ПРОШУ ВАС ПЕРЕЧИСЛИТЬ В СЧЕТ 2260 6181 59 ДЕНЬГИ ПО МЕРЕ ВАШЕГО ЖЕЛАНИЯ И ВОЗМОЖНОСТИ. СПАСИБО. ПОСЛЕ НАКОПЛЕНИЕ ДЕНЕГ НА БИЛЕТ НА РЕЙС ВАШИНГТОН-БОЙСИ-ДЕНВЕР-ВАШИНГТОН, ПЛАНИРУЮ ВЫЕХАТЬ В АЙДАХО И КОЛОРАДО, ЧТОБЫ ВСТРЕТИТЬСЯ С ЖЕНАМИ И ДЕТЬМИ, АДВОКАТАМИ ФАЗЛИДДИН КУРБАНОВА И ДЖАМШИД МУХТОРОВА, И ЛИЧНО С НИМИ В ТЮРЬМЕ. ПЛАНИРУЮ НАПИСАТЬ СТАТЬЮ О НИХ И СООБЩИТЬ ВАМ О РЕЗУЛЬТАТАХ.

КОГДА ВЫ И ВАША СЕМЬЯ ПРАЗДНУЕТЕ ПРАЗДНИКИ, ТО ПОМНИТЕ: В АЙДАХО И КОЛОРАДО ЕСТЬ МАЛЕНЬКИЕ ДЕТИ СО СЛЕЗАМИ НА ГЛАЗАХ ВСПОМИНАЮТ ОТЦА. ИХ ОТЦА ОКЛЕВЕТАЛИ НЕКОТОРЫЕ СОТРУДНИКИ СИЛОВЫХ СТРУКТУР США И БЕЗ СУДА С 21 ЯНВАРЯ 2012 ГОДА СОДЕРЖАТЬ В ТЮРЬМЕ.

FOT7nimyoller7 (346x350, 29Kb)
НЕКОТОРЫЕ МОГУТ СКАЗАТЬ: «ОНИ УЗБЕКИ, Я НЕ УЗБЕК. ОНИ МУСУЛЬМАНИНЫ, Я НЕ МУСУЛЬМАНИН. ОНИ БЕЖЕНЦЫ, Я НЕ БЕЖЕНЕЦ». УМЕСТНО НАПОМНИТЬ СЛЕДУЮЩИЕ СЛОВА МАРТИН НИМЁЛЛЕРА.

КОГДА НАЦИСТЫ ПРИШЛИ ЗА КОММУНИСТАМИ, Я МОЛЧАЛ, Я ЖЕ НЕ КОММУНИСТ.
ПОТОМ ОНИ ПРИШЛИ ЗА СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТАМИ, Я МОЛЧАЛ, Я ЖЕ НЕ СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТ.
ПОТОМ ОНИ ПРИШЛИ ЗА ПРОФСОЮЗНЫМИ ДЕЯТЕЛЯМИ, Я МОЛЧАЛ, Я ЖЕ НЕ ЧЛЕН ПРОФСОЮЗА.
ПОТОМ ОНИ ПРИШЛИ ЗА ЕВРЕЯМИ, Я МОЛЧАЛ, Я ЖЕ НЕ ЕВРЕЙ.
А ПОТОМ ОНИ ПРИШЛИ ЗА МНОЙ, И УЖЕ НЕ БЫЛО НИКОГО, КТО МОГ ПРОТЕСТОВАТЬ.
Мартин НИМЁЛЛЕР (1892–1984) – Пастор протестантской евангелистической церкви, Президент Всемирного совета церквей https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BC%D1%91%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD

ШУХРАТЖОН АХМАДЖОНОВ, ПРАВОЗАЩИТНИК, НЕЗАВИСИМЫЙ ЖУРНАЛИСТ, БЕЖЕНЕЦ И ПРОДАВЕЦ ГАЗЕТЫ STREET SENSE

------------------------------------------------------------------------

P.S. 1. Ушбу Мурожаатнома ёзилган бир бетлик варақанинг 400 тага яқин инглиз тилидаги нусхасини 2014 йил 30 декабрдан бери Вашингтон шаҳрида фуқароларга тарқатдим. 2015 йил 27 январ куни эрталаб АҚШ Конгресси яқинида жойлашган Capitol South (Жанубий Капитол) метро шоҳбекати олдида Конгресс томонга ишга кетаётганларга 20 дона тарқатдим. 2015 йил 6 феврал куни тушда Барак Обама ишлаётган Оқ Уй олдида пикет қилдим ва Мурожаатномани ўқимоқчи бўлган АҚШлик айрим фуқароларга бердим.

2. Бугун – 2015 йил 7 феврал кунига қадар АҚШ фуқаролари жами 32 (ўттиз икки) доллар йўлкира пули беришди. Уни Bank of America даги 2260 6181 59 рақамли ҳисобимга қўйдим. Банк орқали ҳеч ким ҳозирча пул ўтказгани йўқ.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР

1. AQSh qamoqxonasi surati. - https://www.google.com/search?q=jail+in+the+usa+foto&biw=1280&bih=878&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=aobWVLOOG861sQThsYGoDQ&ved=0CB0QsAQ#imgdii=_&imgrc=skaRAK4wNDu4TM%253A%3BOwfnGDTbtV5cmM%3Bhttp%253A%252F%252F1.bp.blogspot.com%252F-A8yjqu7RA5M%252FT2FgQZoW10I%252FAAAAAAAAS7U%252FvvXxnQj5Wvo%252Fs1600%252Fprison_usa.jpg%3Bhttp%253A%252F%252Farcticcompass.blogspot.com%252F2012%252F01%252Ffighting-back.html%3B700%3B434

2. Нимёллер, Мартин. - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BC%D1%91%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD (www.ru.wikipedia.org/wiki/ Материал из Википедии — свободной энциклопедии)
Мартин Нимёллер (1892–1984) – Протестант инжилчилар черкови пастори (руҳонийси), Бутундунё черковлар кенгаши президенти, “Халқлар ўртасида тинчликни мустаҳкамлагани учун” номли халқаро Ленин мукофоти совриндори (1967) (рус тилидан ўзбек тилига мен ўгирдим).

3. АХМАДЖОНОВ Ш. Жаноб Президент Барак Обама! Ҳурматли сенаторлар ва депутатлар! - http://dunyouzbeklari.com/archives/67535 (www.dunyouzbeklari.com 2014.22.04).

4. Фазлиддин Қурбонов АҚШда ЎИҲга одам ëллаганликда айбланмоқда. -
http://www.ozodlik.org/content/article/26727529.html (www.ozodlik.org 2014.05.12)

E-mail: jiz54@mail.ru , ergash1955@yahoo.com

2015 йил 8 феврал

АҚШ, Вашингтон шаҳри
-----------------------------------------------------------------------

P.S. 1. Мен бу мақоламни 2015 йил 9 феврал куни Исмат Хушевнинг www.dunyouzbeklari.com сайтида чоп эттиргандим. Бугун унинг сайтига қарасам мақолам олиб ташланибди.

2. Мен ушбу Мурожаатномани инсон ҳақларини ҳимоя қилиш билан шуғулланадиган 6 та халқаро ташкилотларга буюртмали хат билан 2015 йил 13 феврал куни жўнатиб юбордим.

3. Фазлиддин Қурбонов устидан суд маҳкамаси 2015 йил 13 июл куни АҚШдаги Айдахо штати маркази бўлмиш Бойси шаҳрида бошланди ва шу кунларда давом этмоқда. Мен кеча йўлкира пулини тўғриладим ва яқин 1-2 кун ичида Бойсига боришни ният қилдим, Аллоҳ хоҳласа бораман. Боргач бу ҳақда навбатдаги мақолани ёзишга ҳаракат қиламан.

4. Мақоламда келтирилган 6 та рангли фотосуратни чоп эттиришимга махсус хизматлар бугун - 2015 йил 4 август куни имкон бермади.

2015 йил 4 август

АҚШ, Вашингтон шаҳри

-----------------------------------------------

P.S-2026. АҚШ Президенти Барак Обамага 2015 йил 6 феврал куни жўнатган Шикоят хатим матнини www.dunyouzbeklari.com сайтида “АҚШ қамоғидаги ўзбеклар ёрдамга муҳтож” номли мақоламда ўзбек, инглиз ва рус тилларида 2015 йил 9 феврал куни чоп қилдим. www.dunyouzbeklari.com сайти раҳбари журналист Исмат Хушев ушбу муҳим мақоламни 2015 йилда олиб ташлади. Мен уни 2015 йил 4 август куни www.liveinternet.ru сайтидаги “Турон Шухрати” блогимда чоп қилдим. Бугун - 2026 йил 20 август куни блогимни очиб қарадим ва ушбу мақоламни топмадим. Менимча, ўзбек махсус хизмати бўлмиш Давлат хавфсизлик хизмати (ДХХ) зобитлари блогимга кириб, ушбу мақоламни ўчириб ташлашибди. Бугун уни блогимда қайтадан чоп қилдим.

АХМАДЖОНОВ Ш. АҚШ қамоғидаги ўзбеклар ёрдамга муҳтож (Узбеки, находящиеся в тюрьме в США, нуждаются в помощь). - Статьи 2015 года | Записи в рубрике Статьи 2015 года | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5532346/page2.html Дневник “Турон-Шухратжони”, Рубрика “Статьи 2015 года”, August 4, 2015);
- http://dunyouzbeklari.com/archives/94362 (www.dunyouzbeklari.com 02.09.2015. Руководитель сайта www.dunyouzbeklari.com Исмат Хушев удалил эту статью в 2015 году.)
Рубрики:  Статьи 2015 года
ПРАВОЗАЩИТА
USA-AQSH
PREZIDENT

(2015 йил 4 август) АҚШ ҚАМОҒИДАГИ ЎЗБЕКЛАР ЁРДАМГА МУҲТОЖ

Четверг, 20 Августа 2026 г. 17:36 + в цитатник
(2015 йил 4 август) АҚШ ҚАМОҒИДАГИ ЎЗБЕКЛАР ЁРДАМГА МУҲТОЖ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ
FOTOpanjara1 (700x434, 60Kb)
Фото 1. Ноҳақ қамалганларга озодлик. [1]

Нацистлар коммунистларни тутиб кетгани келишганда, мен индамадим, мен ахир коммунист эмасман.
Кейин улар социал-демократларни тутиб кетгани келишди, мен индамадим, мен ахир социал-демократ эмасман.
Кейин улар касаба уюшмаси фаолларини тутиб кетгани келишди, мен индамадим, мен ахир касаба уюшмаси аъзоси эмасман.
Кейин улар яхудийларни тутиб кетгани келишди, мен индамадим, мен ахир яхудий эмасман.
Кейин улар мени тутиб кетгани келишди, энди норозилик билдирадиган ҳеч бир зот қолмаганди. [2]
Мартин НИМЁЛЛЕР (1892–1984)нинг 1946 йилда айтган машҳур гапи

КИРИШ СЎЗИ

АҚШда мусулмон ўзбек қочқинларини 2006 йилдан бери заҳарлашаётгани, отишаётгани, ҳибсга олиб бир неча йилдан бери суд қилишмаётгани, босқинчилик қилишаётгани, калтаклашаётгани ва улар нарсаларини ўғирлашаётгани ҳақида АҚШ Президенти Барак Обама номига ёзилган ва www.dunyouzbeklari.com сайтида 2014 йил 22 апрел куни чоп этилган Очиқ хатим (Мурожаатномам)да ёзгандим ([3]-га қаранг).

Шундан бери деярли бир йил вақт ўтди. Вазият ўзгармади. Менга ва бошқа айрим мусулмон ўзбек қочқинларига тазйиқлар тўхтамаётир.

Туҳмат билан 2013 йил 16 май куни Айдаҳо штати маркази бўлмиш Бойси шаҳрида ижарадаги уйида ҳибсга олинган қочқин Фазлиддин Қурбонов (1983 йилда туғилган) устидан суд маҳкамаси Бойси шаҳрида 2015 йил 9 феврал куни бошланиши ҳақида хабар сайтларда чоп этилди ([4]). Мен инсон ҳақлари ҳимоячиси сифатида у, унинг яқин қариндошлари, адвокати билан судгача учрашиб, 9 феврал куни бошланадиган суд жараёнларида ҳам қатнашмоқчи эдим. Лекин Вашингтон билан Бойси орасидаги масофа 2382 мил Х 1602 метр = 3816 километр бўлиб, учқичга чипта нархи 370 доллардан (бугун учадиган йўловчи учун) 768 долларгача (4-5 кундан кейин учадиган йўловчи учун). Бориш-келиш учун бундан икки марта кўпроқ пул керак. Менда бунча пул йўқ. Чунки уларни ҳимоя қилиш учун мен қилаётган бошқа харажатлар етарлидир.

Ҳамшаҳрим бўлган жиззахлик Жамшид Мухторовни АҚШ Федерал Қидирув Бюроси ходимлари туҳмат билан 2012 йил 21 январ куни Туркияга кетаётганида Чикаго аэропортида ҳибсга олишганди. Шундан бери 3 йилдан ортиқ вақт ўтди. Ҳалигача суд қилиша олгани йўқ. У қамоқда қолмоқда. Унинг турмуш ўртоғи ва икки нафар ёш фарзанди қандай ҳаёт кечиришаётгани номаълумлигича қолмоқда.

Мен Жамшид Мухторов ва Фазлиддин Қурбонов тақдирига доир АҚШ Президенти Барак Обама, сенаторлар ва депутатларга, шунингдек оддий америкаликлар номига янги Мурожаатномани компютерда тайёрлаб, 38 доллар тўлаб рангли плакатни 2014 йил 30 декабр куни чоп эттирдим.

Кейин яна 4 нафар мусулмон ўзбек қочқини суратлари ҳамда тақдирига доир кўпгина фактлар ва муҳим асосли гапларни деярли бир ой давомида қўшиб, инглиз тилига таржима қилиб бир бетга жойлаштирган ҳолда янги Мурожаатномани 2015 йил 26 январ куни тайёрладим ва 78 доллар тўлаб янги каттароқ ўлчамли рангли плакатни чоп эттирдим.

Мурожаатномага қўшимчалар киритиб, фактларга бойитган ҳолда 2015 йил 6 феврал куни АҚШ Президенти Барак Обамага, АҚШ Вице-Президенти, Сенат раиси Джо Байденга ва Вакиллар Палатаси раиси Джон Бойнерга буюртмали ва қайта хабар берадиган хат қилиб жўнатиб юбордим. Ушбу 3 та хатни жўнатиш учун почтага 20 доллардан ортиқ тўладим. Уни қуйида ўзбек, инглиз ва рус тилларида келтираяпман.

Ўзбекистондан ташқарида бўлган миллатдошларим ва диндошларимга мурожаат қилмоқчиман. Жамшид Мухторов ва Фазлиддин Қурбоновнинг бугунги кундаги вазиятини аниқлаштириш ва имконият доирасида ёрдам бериш учун улар яшаётган штат ва шаҳарга, яъни Вашингтон-Бойси-Денвер-Вашингтон хизмат сафари учун йўлкира пулини тўплашга ёрдам беришингизни сўрайман. Мен бу ҳақда иккала плакатимдаги Мурожаатномамда ҳам ёзганман. Ҳозирча америкаликлар бор-йўғи 32 (ўттиз икки) доллар пул беришди.

АҚШдаги мусулмон ўзбек қочқинлари аҳволига доир ушбу Мурожаатномани плакат қилиб ёки ўзингиз янги плакат тайёрлаб сиз яшаётган мамлакат пойтахтидаги АҚШ элчихонаси олдида пикет ўтказишни таклиф қиламан.

-------------------------------------------------------

АҚШда яшаётган ўзбек қочқинларидан олти нафарига қарши заҳарлаш, суиқасд, босқинчилик, ўғирлик ва тазйиқ уюштиришаётгани, ҳибсга олиб кўп йиллар давомида суд қилиша олмаётганига доир 2015 йил 6 феврал куни АҚШ Президенти Барак Обамага жўнатган хатимнинг ўзбек тилидаги матни.

ЖАНОБ ПРЕЗИДЕНТ БАРАК ОБАМА! АЗИЗ СЕНАТОРЛАР ВА ДЕПУТАТЛАР! ҲУРМАТЛИ АМЕРИКАЛИКЛАР ВА ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛУВЧИ ТАШКИЛОТЛАР РАҲБАРЛАРИ!

АҚШДАГИ ЎЗБЕК ҚОЧҚИНЛАРИ ҲУҚУҚЛАРИ 2006-2015 ЙИЛЛАРДА ҚЎПОЛ ТАРЗДА БУЗИЛМОҚДА. УЛАРНИ АҚШДА ҲИБСГА ОЛМОҚДА ВА БИР НЕЧА ЙИЛЛАБ СУД ҚИЛМАЯПТИ. УЛАРНИ ЗАҲАРЛАШМОҚДА, ОТМОҚДА, ҚОНУНГА ЗИД РАВИШДА ИШДАН ҲАЙДАМОҚДА, ҚОЧҚИНЛАРНИ БАДНОМ ҚИЛИШ НИЯТИДА БАДНОМ ҚИЛУВЧИ СОХТА МАЪЛУМОТЛАРНИ ЯШИРИНЧА ТЎПЛАШМОҚДА, ИРҚИЙ КАМСИТИШМОҚДА, ПРОВОКАТОРЛАРНИ ГИЖГИЖЛАМОҚДА, БОСҚИНЧИЛИК ҚИЛМОҚДА, КАЛТАКЛАМОҚДА ВА УЛАР НАРСАЛАРИНИ ЎҒИРЛАМОҚДА. ФЕДЕРАЛ ҚИДИРУВ БЮРОСИ (ФҚБ) ВА ПОЛИЦИЯ ФУҚАРОЛИК ВА СИЁСИЙ ҲУҚУҚЛАР ТЎҒРИСИДА ХАЛҚАРО ПАКТНИНГ 9, 12, 14, 17, 18, 19 ВА 26-МОДДАЛАРИНИ БУЗМОҚДА.

FOTolimjonZOHID1 (280x210, 14Kb)
МАСАЛАН: 1.1. ОЛИМЖОН СОБИРОВ (1973 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). НОМАЪЛУМ ЗАҲАР БИЛАН ЗАҲАРЛАШ ОРҚАЛИ АЙДАХО ШТАТИДА 2006 ЙИЛ 1 АВГУСТ КУНИ ЎЛДИРИЛГАН. 1.2. ЗОҲИД МАХМЕДОВ (1977 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). НОМАЪЛУМ ЗАҲАР БИЛАН ЗАҲАРЛАШ ОРҚАЛИ АЙДАХО ШТАТИДА 2006 ЙИЛ 1 СЕНТЯБР КУНИ ЎЛДИРИЛГАН.
ҚАРАНГ: 1. HOW DID TWO UZBEK REFUGEES DIE? BY CYNTHIA SEWELL (СЕНСИЯ СЮВИЛ. Икки ўзбек қочқини қандай ўлганди?). - http://www.idahostatesman.com/2008/03/30/337502/how-did-two-uzbek-refugees-die.html 2. MYSTERIOUS DEATHS BY CYNTHIA SEWELL (СЕНСИЯ СЮВИЛ. Сирли ўлимлар). - “Idaho Statesman” газетаси, 2008 йил 30 март.

FOTfazlYOQUB1 (171x294, 110Kb)
2. ФАЗЛИДДИН ЁҚУБОВ (1959 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН, АҚШ ФУҚАРОСИ). У ОГАЙО ШТАТИ КЛИВЛЕНД ШАҲРИДА 2000 ЙИЛДАН БЕРИ ОИЛАСИ БИЛАН БИРГА ЯШАМОҚДА. 2008 ЙИЛ 20 ИЮН (ХАЛҚАРО ҚОЧҚИНЛАР КУНИ) КЕЧҚУРУН ЖИНОЯТЧИЛАР УНГА 9 МАРТА ЎҚ ОТИШДИ, УЧТА ЎҚ УНГА ТЕГДИ. У 53 КУН БЕҲУШ (КОМА) ҲОЛАТДА ЁТДИ. ДОКТОРЛАР УНИ 8 МАРТА ОПЕРАЦИЯ ҚИЛИШДИ. ҲАТТО МАЛАКАЛИ АМЕРИКА ДОКТОРЛАРИ БИТТА ЎҚНИ ТАНАДАН ЧИҚАРИБ ОЛОЛМАДИ ВА У ШУ КУНГАЧА ЎҚ БИЛАН ЯШАМОҚДА. УНГА НОГИРОНЛИК ҲУЖЖАТИНИ БЕРИШМАДИ ВА 2008-2011 ЙИЛЛАРДА УНГА ПЕНСИЯ ТЎЛАШМАДИ. У МЕНГА БОЙСИГА 2011 ЙИЛ 3 МАРТ КУНИ ҚЎНҒИРОҚ ҚИЛДИ.ТЕЛЕФОН ОРҚАЛИ СУҲБАТИМИЗДАН КЕЙИН УНГА ЗУДЛИК БИЛАН ПЕНСИЯ ТЎЛАЙ БОШЛАШДИ ВА БИР ЙИЛ ДАВОМИДА 2008-2011 ЙИЛЛАР УЧУН ПЕНСИЯНИ ҲАМ ТЎЛАШДИ. УШБУ ИНСОН ҲАЁТИГА СУИҚАСД ҲАМ ФОШ ЭТИЛМАДИ ВА ЖИНОЯТЧИЛАР ТЕГИШЛИ ЖАЗОСИНИ ОЛМАДИ.
ҚАРАНГ: 1. США: ФБР расследует жестокое преступление против этнического узбека в штате Огайо (ФҚБ Огайо штатидаги этник ўзбекка қарши содир этилган оғир жиноятни тергов қилмоқда). – http://www.fergananews.com/news.php?id=9514 (www.fergananews.com 28.06.2008). 2. Karl Turner, Shooting victim Fazliddin Yakubov thankful for community's support (Карл Тернер. Қурбон Фазлиддин Ёқубов отилгач жамоатчилик қўллаб-қувватлаётганига миннатдор). - http://blog.cleveland.com/metro/2008/08/shooting_victim_fazliddin_yaku.html (www.blog.cleveland.com August 11, 2008).

FOTjamshidMUXTOR1 (600x446, 80Kb)
3. ЖАМШИД МУХТОРОВ (1976 ЙИЛДА ЖИЗЗАХ (ЎЗБЕКИСТОН) ШАҲРИДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). У ТУРМУШ ЎРТОҒИ ВА ИККИ ФАРЗАНДИ БИЛАН КОЛОРАДО ШТАТИ ДЕНВЕР ШАҲРИДА 2007 ЙИЛДАН БЕРИ ЯШАМОҚДА. У 2012 ЙИЛ 21 ЯНВАР КУНИ ТУРКИЯГА КЕТАЁТГАНИДА ЧИКАГО АЭРОПОРТИДА ҲИБСГА ОЛИНГАН. УНГА ҚАРШИ “ЎЗБЕК ТЕРРОРЧИ ТАШКИЛОТИ БЎЛМИШ ИСЛОМ ЖИҲОДИ УЮШМАСИГА МОДДИЙ ЁРДАМ БЕРИШГА УРИНИШ” АЙБЛОВИ ИЛГАРИ СУРИЛГАН. УНИ ҚАМОҚДА УЧ ЙИЛДАН ОРТИҚ ТУТИШМОҚДА ВА ҲОЗИРГАЧА СУД ҚИЛИШМАДИ. МЕН ҲАМ ЖИЗЗАХДА УЛҒАЙГАНМАН. ЖАМШИД МЕН КАБИ ЎЗБЕК, МУСУЛМОН ВА ҚОЧҚИНДИР.
ҚАРАНГ: 1. US surveillance law could face highest court test (Америка кузатув қонуни Олий суд маҳкамаси имтиҳонига дуч келиши мумкин).- http://www.thejakartapost.com/news/2013/10/27/us-surveillance-law-could-face-highest-court-test.html (www.thejakartapost.com 27.10.2013). 2. «Дело Фазлиддина Курбанова», или Как в США преследуют оппонентов Ислама Каримова (“Фазлиддин Қурбонов иши”, ёки Ислом Каримов мухолифларини АҚШда қандай тазйиқ қилмоқдалар?) - http://www.fergananews.com/articles/7738 (www.fergananews.com 24.05.2013).

FOT5fazlQURBON1 (205x319, 189Kb)
4. ФАЗЛИДДИН ҚУРБОНОВ (1983 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). У ТУРМУШ ЎРТОҒИ ВА 2010 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН ҚИЗЧАСИ, ОТА-ОНАСИ ВА СИНГИЛЛАРИ БИЛАН БИРГА АЙДАХО ШТАТИ БОЙСИ ШАҲРИДА 2009 ЙИЛДАН БЕРИ ЯШАМОҚДА. МЕН УНИ БИЛАМАН: МЕН У БИЛАН БОЙСИДА БИТТА УЙДА (№ 585) 2010-2012 ЙИЛЛАРДА ЯШАГАНМАН. УЛАР 3-ХОНАДОНДА, МЕН ЭСА 8-ХОНАДОНДА ЯШАГАНМАН. УНИНГ ОТА-ОНАСИ ХРИСТИАН ДИНИГА ЎТГАН. У МУСУЛМОНЛИГИЧА ҚОЛГАН. У ҲАТТО ЖУМА НАМОЗЛАРИГА МАЧИТГА КЕЛМАГАН. УНИ 2013 ЙИЛ 16 МАЙ КУНИ БОЙСИДА ҲИБСГА ОЛИШДИ. УНГА ҚАРШИ “АҚШ ХОРИЖ ТЕРРОРЧИ ТАШКИЛОТИ СИФАТИДА ТАН ОЛГАН ЎЗБЕКИСТОН ИСЛОМ ҲАРАКАТИГА АХБОРОТ ВА ПУЛ БЕРГАНЛИК, ПОРТЛОВЧИ МОДДАЛАРГА ЭГАЛИК ҚИЛИШ” АЙБЛОВЛАРИ ИЛГАРИ СУРИЛГАН. УНИ ҚАМОҚДА ТУТИШМОҚДА ВА ҲОЗИРГАЧА СУД ҚИЛИШМАДИ. СУД БОШЛАНИШИ 2015 ЙИЛ 9 ФЕВРАЛ КУНИГА БЕЛГИЛАНГАН.
ҚАРАНГ: 1. One more muslim bomb making terrorist apprehended … in Idaho (Бомба ясайдиган яна бир мусулмон террорчиси ... Айдахода тутилган). - http://tundratabloids.com/2013/05/one-more-muslim-bomb-making-terrorist-apprehen ded.html (www.tundratabloids.com May 17, 2013). 2. США: Узбек Фазлиддин Курбанов, подозреваемый в терроризме, проведет в тюрьме без суда целый год (АҚШ: Террорчиликда гумонланаётган ўзбек Фазлиддин Қурбонов судсиз бир йил қамоқда ўтиради). - http://www.fergananews.com/news/20899 (www.fergananews.com 03.07.2013). 3. Фазлиддин Қурбонов АҚШда ЎИҲга одам ëллаганликда айбланмоқда. - http://www.ozodlik.org/content/article/26727529.html (www.ozodlik.org 2014.05.12)

FOT6shuhratAHMADJON1 (700x465, 90Kb)
5. МЕН – ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ СЕНСИЯ СЮВИЛНИНГ MYSTERIOUS DEATHS (СИРЛИ ЎЛИМЛАР) МАҚОЛАСИНИ 2010 ЙИЛ АПРЕЛ-МАЙ ОЙИДА ИНГЛИЗ, ЎЗБЕК ВА РУС ТИЛЛАРИДА ВЕБ САЙТДА ЧОП ЭТТИРДИМ. ШУНДАН КЕЙИН ИНСОН ҲАҚЛАРИ ҲИМОЯСИГА ДОИР ФАОЛИЯТИМ УЧУН МЕНИ 2010 ЙИЛ ИЮЛДАН 2012 ЙИЛ ЯНВАРГА ҚАДАР БОЙСИ ШАҲРИДА ҚОНУНГА ЗИД РАВИШДА УЧ МАРТА ИШДАН ҲАЙДАШДИ. ВАШИНГТОН ШАҲРИДА 2012 ЙИЛ НОЯБРДАН 2014 ЙИЛ 26 МАЙГА ҚАДАР МЕНИНГ НАРСАЛАРИМНИ 9 МАРТА ЎҒИРЛАШДИ. 2013 ЙИЛ 21 НОЯБР КУНИ МЕНИ КАЛТАКЛАШДИ ВА БОСҚИНЧИЛИК ЙЎЛИ БИЛАН ҲАМЁНИМ БИЛАН БИРГА БАРЧА ҲУЖЖАТЛАРИМНИ ОЛИБ КЕТИШДИ. 2014 ЙИЛ 26 МАЙГА ЎТАР КЕЧАСИ ҚУРОЛЛИ БОСҚИНЧИЛИК БИЛАН СУМКАМ ВА РЮКЗАГИМНИ ОЛИБ КЕТИШДИ. ЖИНОЯТЧИЛАР ВА УНИНГ ТАШКИЛОТЧИЛАРИ ТОШИБА НОМЛИ 2 ТА ЛЭПТОП, МЕНИНГ АТРОФИМДА БЎЛАЁТГАН ВОҚЕАЛАР ЁЗИЛГАН 3 ТА КУНДАЛИК, ҚАРИНДОШЛАР, ДЎСТЛАР, ИНСОН ҲАҚЛАРИ ҲИМОЯЧИЛАРИ, ЖУРНАЛИСТЛАР, ЎЗБЕК МУХОЛИФАТИ АЪЗОЛАРИ, ШУНИНГДЕК БОШҚА МУҲИМ АХБОРОТЛАР ЁЗИЛГАН 6 ТА ҚАЛИН БЛОКНОТ ВА БИТТА ЁН ДАФТАРЧАМ, 2010-2013 ЙИЛЛАР ДАВОМИДА ЁЗИЛГАН АУДИО ЁЗУВЛАР БЎЛГАН ЎЗИ ЁЗАР УСКУНА (РЕКОРДЕР), 3 ТА ТЕЛЕФОН, “МЕН ҲАМ НАМОЗ ЎҚИЙМАН” НОМЛИ ЎЗБЕКЧА ДИНИЙ КИТОБЧАМ, 2 ТА КЎЗОЙНАГИМ КАБИ ЖУРНАЛИСТЛИККА ДОИР БАРЧА НАРСАЛАРИМНИ ЎҒИРЛАШДИ ВА БИР МАРТА ҚУРОЛЛИ БОСҚИНЧИЛИК ЙЎЛИ БИЛАН ОЛИБ КЕТИШДИ. МЕН 7 МАРТА ПОЛИЦИЯ ЧАҚИРДИМ. ПОЛИЦИЯ ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРЖИМОНИ БИЛАН ТЕЛЕФОН ОРҚАЛИ БОҒЛАНМАДИ ВА УЛАР ИРҚИЙ КАМСИТДИЛАР. УЛАР РАПОРТНИ АТАЙЛАБ БУЗУҚ ТАРЗДА ЁЗИШДИ ВА 9 ТА ЎҒИРЛИКНИ ҲАМДА 2 ТА БОСҚИНЧИЛИКНИ ФОШ ЭТИШ УЧУН БИРОРТА ЖИНОЯТ ИШИ ОЧМАДИ. ВАШИНГТОН ШАҲАР 7-ТУМАН ПОЛИЦИЯЧИЛАРИ 801 РАҚАМЛИ ШЕЛТЕРДА ЎҒИРЛАНГАН МЕНИНГ СУМКАМГА ДОИР 2013 ЙИЛ 8 ОКТЯБР КУНГИ ПОЛИЦИЯ РАПОРТИНИ ПОЛИЦИЯ КОМПЮТЕРИДАН ЎЧИРИБ ТАШЛАШДИ. АҚШ ҚОНУННИ МУҲОФАЗА ҚИЛУВЧИ ОРГАННИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ МЕНИНГ ХАТЛАРИМ, МАҚОЛАЛАРИМ, ТЕЛЕФОНИМ ВА ЭЛЕКТРОН ХАТЛАРИМНИ НАЗОРАТ ҚИЛМОҚДА, ТЎСИҚ ҚЎЙИШМОҚДА ВА ЙЎҚОТИШМОҚДА. БУ ҲАҚДА 11 ТА ҲУЖЖАТ ИЛОВА ҚИЛИНГАН 6 ҚИСМДАН ИБОРАТ КАТТА МАҚОЛАМДА ЁЗДИМ ВА САЙТЛАРДА ЧОП ЭТТИРДИМ.
ҚАРАНГ: Шухратжон АХМАДЖОНОВ: Вооруженное ограбление меня в Вашингтоне. Часть 1-6 (Менга қарши Вашингтонда қуролли босқинчилик. 1-6-қисмлар). – http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ (www.liveinternet.ru 25-26 июля и 8 августа 2014 г.); http://dunyouzbeklari.com/archives/72243 (www.dunyouzbeklari.com 13 июня, 13 и 23 июля, 20 августа, 4 и 25 сентября 2014 г.).

СИР ЭМАСКИ ЎЗБЕКИСТОН МИЛЛИЙ ХАВФСИЗЛИК ХИЗМАТИ ХОДИМЛАРИ АҚШ КУЧИШЛАТАР ОРГАНЛАРНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ БИЛАН ҲАМТОВОҚДИР. ШУ САБАБЛИ УШБУ ЖИНОЯТЛАРНИНГ БИРОРТАСИ БУГУНГИ КУНГАЧА ФОШ ЭТИЛМАДИ. ҚОНУНГА ЗИД ҚИЛМИШЛАР ОРТИДА АҚШ ФЕДЕРАЛ ҚИДИРУВ БЮРОСИ ВА ПОЛИЦИЯНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ ТУРИБДИ, ДЕБ ҲИСОБЛАЙМАН. АҚШДАГИ ЎЗБЕК ҚОЧҚИНЛАРИНИ ТАЪҚИБ ЭТИШ ТЎХТАТИЛИШИ ВА АЙБДОРЛАРНИ СУД ЖАВОБГАРЛИГИГА ТОРТИШНИ СЎРАЙМАН.

МЕН BANK OF AMERICA (АМЕРИКА БАНКИ) ДА 2260 6181 59 РАҚАМЛИ ҲИСОБ ОЧДИМ. ХОҲИШИНГИЗ ВА ИМКОНИЯТИНГИЗДАН КЕЛИБ ЧИҚИБ 2260 6181 59 РАҚАМЛИ ҲИСОБГА ПУЛ ЎТКАЗИШИНГИЗНИ СЎРАЙМАН. РАҲМАТ. ВАШИНГТОН-БОЙСИ-ДЕНВЕР-ВАШИНГТОН РЕЙСИГА ЙЎЛКИРА ПУЛИНИ ТЎПЛАГАЧ АЙДАХО ВА КОЛОРАДО ШТАТЛАРИГА БОРИШНИ ВА У ЕРДА МУХТОРОВ ҲАМДА ҚУРБОНОВНИНГ ТУРМУШ ЎРТОҚЛАРИ, ФАРЗАНДЛАРИ, АДВОКАТЛАРИ ВА УЛАР БИЛАН ҚАМОҚХОНАДА УЧРАШИШНИ РЕЖАЛАШТИРДИМ. УЛАР ҲАҚИДА МАҚОЛА ЁЗИШНИ ВА САФАР НАТИЖАЛАРИ ҲАҚИДА СИЗГА ХАБАР БЕРИШНИ НИЯТ ҚИЛГАНМАН.

СИЗ ВА ОИЛА АЪЗОЛАРИНГИЗ БАЙРАМНИ НИШОНЛАЁТГАНИНГИЗДА АЙДАХО ВА КОЛОРАДОДА ОТАСИНИ КЎЗ ЁШЛАРИ БИЛАН ЭСЛАЁТГАН ЁШГИНА БОЛАКАЙЛАР БОРЛИГИНИ ЁДДА ТУТИНГ. АҚШ КУЧИШЛАТАР ОРГАНЛАРИНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ УЛАР ОТАСИГА ҚАРШИ ТУҲМАТ УЮШТИРИШДИ ВА СУД ҚИЛМАСДАН 2012 ЙИЛ 21 ЯНВАРДАН БЕРИ ҚАМОҚДА ТУТИШМОҚДА.

АЙРИМЛАР “УЛАР ЎЗБЕК, МЕН ЎЗБЕК ЭМАСМАН. УЛАР МУСУЛМОН, МЕН МУСУЛМОН ЭМАСМАН. УЛАР ҚОЧҚИН, МЕН ҚОЧҚИН ЭМАСМАН” ДЕЙИШИ МУМКИН. МАРТИН НИМЁЛЛЕРНИНГ ҚУЙИДАГИ СЎЗЛАРИНИ ЭСЛАТИШИМ ЎРИНЛИДИР.

FOT7nimyoller7 (346x350, 29Kb)
НАЦИСТЛАР КОММУНИСТЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШГАНДА, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР КОММУНИСТ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР КАСАБА УЮШМАСИ ФАОЛЛАРИНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР КАСАБА УЮШМАСИ АЪЗОСИ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР ЯХУДИЙЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР ЯХУДИЙ ЭМАСМАН.
КЕЙИН ЭСА УЛАР МЕНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, ЭНДИ НОРОЗИЛИК БИЛДИРАДИГАН ҲЕЧ БИР ЗОТ ҚОЛМАГАНДИ.
МАРТИН НИМЁЛЛЕР (1892.14.01–1984.06.03) – Протестант инжилчилар черкови пастори (руҳонийси), Бутундунё черковлар кенгаши президенти, “Халқлар ўртасида тинчликни мустаҳкамлагани учун” номли халқаро Ленин мукофоти совриндори (1967) - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BC%D1%91%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD

ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ,
ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ҲИМОЯЧИСИ, МУСТАҚИЛ ЖУРНАЛИСТ, ҚОЧҚИН ВА “STREET SENSE” ГАЗЕТАСИ СОТУВЧИСИ

-------------------------------------

АҚШда яшаётган ўзбек қочқинларидан олти нафарига қарши заҳарлаш, суиқасд, босқинчилик, ўғирлик ва тазйиқ уюштиришаётгани, ҳибсга олиб кўп йиллар давомида суд қилиша олмаётганига доир 2015 йил 6 феврал куни АҚШ Президенти Барак Обамага жўнатган хатимнинг инглиз тилидаги матни.

MR. PRESIDENT BARACK OBAMA! DEAR SENATORS AND REPRESENTATIVES! DEAR AMERICANS AND LEADERSHIP OF THE HUMAN RIGHTS ORGANIZATION!

THE USA HAS VIOLATED THE RIGHTS OF UZBEK REFUGEES DURING THE PERIOD 2006-2015. THEY ARE BEING ARRESTED AND HAVEN’T HAD A TRIAL. FOR MANY YEARS THEY WERE POISONED, SHOT, ILLEGALLY LAID OFF WORK, SECRET COLLECTION OF COMPROMISING MATERIAL TO DISCREDIT REFUGEES, DISCRIMINATION, PURSECUTED, STIRRING UP PROVOKERS AGAINST REFUGEES, MUGGED, BEATEN AND THEIR POSSESSIONS STOLEN. THE FBI AND THE POLICE HAVE VIOLATED THE 9th, 12th, 14th, 17th, 18th, 19th AND 26th CLAUSE OF THE INTERNATIONAL COVENANT ON CIVIL AND POLITICAL RIGHTS.

FOTolimjonZOHID1 (280x210, 14Kb)
FOR EXAMPLE: 1.1. OLIMJON SOBIROV (BORN IN 1973, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE), WAS KILLED BY POISONING WITH AN UNKNOWN POISON ON AUGUST 1, 2006 IN IDAHO. 1.2. ZOHID MAKHMEDOV (BORN IN 1977, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE), WAS KILLED BY POISONING WITH AN UNKNOWN POISON ON SEPTEMBER 1, 2006 IN IDAHO. SEE: 1. How did two Uzbek refugees die? BY CYNTHIA SEWELL. - http://www.idahostatesman.com/2008/03/30/337502/how-did-two-uzbek-refugees-die.html 2. MYSTERIOUS DEATHS BY CYNTHIA SEWELL - “Idaho Statesman”, 03.30.2008.

FOTfazlYOQUB1 (171x294, 110Kb)
2. FAZLIDDIN YAKUBOV (BORN IN 1959, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE, CITIZEN OF THE U.S.). HE LIVED IN CLEVELAND, OHIO SINCE 2000. ON JUNE 20, 2008 (WORLD REFUGEE DAY) A CRIMINAL SHOT HIM 9 TIMES. 3 BULLETS HIT HIM. HE WAS IN A COMA FOR 53 DAYS. DOCTORS OPERATED ON HIM 8 TIMES. EVEN SKILLED AMERICAN DOCTORS COULDN’T REMOVE ONE OF THE BULLETS AND HE STILL LIVES WITH ONE BULLET IN HIS BODY. HE WASN'T ALLOWED DISABILITY AND DIDN'T RECEIVE PENSIONS IN 2008-2011. HE CALLED ME IN BOISE IN MARCH 3, 2011. AFTER OUR CONVERSATION ON THE PHONE HE IMMEDIATELY STARTED PAYING PENSIONS AND DURING ONE YEAR RECEIVED A PENSION FOR 2008-2011.THIS ATTEMPT UPON THE LIFE WASN’T DISCLOSED AND CRIMINALS HAVEN’T RECEIVED PUNISHMENT.SEE: K.Turner, Shooting victim Fazliddin Yakubov thankful for community's support. http://blog.cleveland.com/metro/2008/08/shooting_victim_fazliddin_yaku.html (www.blog.cleveland.com 08.11.2008)

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  Статьи 2015 года
ПРАВОЗАЩИТА
USA-AQSH

ГУЛНОРА КАРИМОВАГА ОЗОДЛИК! ОЧИҚ ХАТ КЎРИНИШИДАГИ МУРОЖААТНОМА - 2026

Вторник, 07 Июля 2026 г. 20:53 + в цитатник
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга
нусхаси Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчиси Фурқат Сидиқовга
нусхаси “Озодлик” радиосига
нусхаси “Би-би-си” радиосига

Шуҳратжон Аҳмаджонов (1954 йилда туғилган, Ўзбекистон фуқароси)
216 Tulip Dr., Gaithersburg,
Maryland, USA 20877
E-mail: xavotir2026@gmail.com , jiz54@mail.ru
Тел. 1-240-263-0683

2026 йил 7 июл

ГУЛНОРА КАРИМОВАГА ОЗОДЛИК!
ОЧИҚ ХАТ КЎРИНИШИДАГИ МУРОЖААТНОМА - 2026

КУЧ – АДОЛАТДАДУР.
АМИР ТЕМУР (1336-1405)

Ҳурматли Шавкат Миромонович!

Авваламбор Сизни яқинлашиб келаётган Ўзбекистон Мустақиллигининг 35 йиллиги билан самимий табриклайман.

Ўқимишли, зукко, олим, ишбилармон, жасур аёл бўлмиш профессор Гулнора Каримованинг инсон ҳуқуқлари ҳимояси учун 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 йилларда 7-8 июл кунлари ўтказган пикетларимда ва Сизга ёзган Мурожаатномаларимда қуйидаги фикрларимни таъкидлагандим: Гулнора Каримова 2014 йил февралдан уй қамоғида сақлангани, 2015 йил август ойида Гулнора Каримова уйининг ошхонасида ўтказилган масхарабозлик судида биринчи ҳукм ўқилгани, иккинчи ҳукм Тошкент вилоят судида 2015 йил 21 август куни ëпиқ эшиклар ортида ўқилгани, учинчи ҳукм жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар судида 2020 йил 18 март куни ўқилгани ва ҳар учаласида Гулнора Каримова танлаган адвокатларни судда қатнашишига йўл қўйишмагани сабабли ушбу “масхарабозлик” судловлари адолатсиз бўлганлиги, ва адолатсиз суд ҳукми ҳамда турли хил тақиқлар сабабли кўп йиллардан бери қамоқхонада азоб чекаётган Ўзбекистон фуқароси Гулнора Каримова ҳаёти хавф остида эканлиги ҳақида ёзгандим.

2023 йил 8 июл кунги Очиқ хат кўринишидаги Мурожаатномамда профессор Гулнора Каримованинг ноёб ишбилармонлик ва бизнесменлик қобилияти ҳақида, у шу қобилияти ёрдамида Ватанимизга миллиард-миллиард доллар фойда келтириши, минг-минглаб ватандошларимизга юқори даражада ойлик тўланадиган иш шароитлари яратиб бериши мумкинлиги ҳақида ёзгандим.

2024 йил 7-10 июл кунги Очиқ хат кўринишидаги Мурожаатномамда адолатсиз тазйиқ қилинган ва ноҳақ судланган минг-минглаб ватандошларимизга, жумладан профессор Гулнора Каримовага нисбатан адолатни тиклаш йўли ҳақида ёздим. Унда прокуратура жиноятларига мисол қилиб Олий Мажлиснинг 1989-1994 йиллардаги таниқли депутати Мели Қобиловни (1943) ва таниқли журналист ҳамда шоир Дилмурод Саййидни (1962) адолатсиз суд қилиб кўп йилга қамашгани, улар ҳозиргача адолатсиз суд ишининг қайта кўрилишига ва адолатнинг тикланишига умид билан ҳаракат қилишмоқда. Лекин Бош прокуратура адолатнинг тикланишига йўл бермаётир. [1]

Шунингдек Мурожаатномамда профессор Ғайбуллоҳ ас-Саломнинг (1932-2000) ягона ўғли Ҳабибуллоҳ ҳуқуқшунос бўлиб, 1992 йилда Тошкент шаҳрида Ўзбекистон прокуратурасида ходим бўлиб ишлаб юрганида “қандайдир кимсалар” уни гумдон қилгани ва унинг жасади шу кунгача топилмагани ҳақида ёзгандим.

2025 йил 8 июл куни бўладиган навбатдаги пикетга доир сизнинг номингизга Мурожаатнома тайёрлашни шу йил июл ойи бошида бошладим. 5 июл куни www.qalampir.uz сайтининг Фейсбукдаги саҳифасида “БМТ Гулнора Каримованинг ҳибсга олинишини ноқонуний деб атади” деган хабар чоп қилинди ([2]). Сайтларда қидириб, инглиз тилида БМТнинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳнинг 102-сессиясида, 2025 йил 1-10 апрелда қабул қилинган 15 бетлик 142 параграфлик “Гулнора Каримова (Ўзбекистон) ҳақидаги 17/2025-сонли фикр”ни топдим ([3]). Ўқиб кўрсам, Гулнора Каримовага доир воқеалар очиқ-ойдин, фактлар асосида яхши таҳлил этиб ёзилган. Уни ўзбек тилига ўгириш билан 18 августгача шуғулландим. Унда ёзилган фактлар ва гаплар муҳим бўлганлиги сабабли уни ўзбек тилига ўгириб, алоҳида учинчи параграф сифатида чоп қилдим. Унинг асли инглиз тилидаги матнини 2025 йилги Мурожаатномамга 1-илова сифатида қўшдим.

Шунингдек, мен 2025 йил 7 июл – 22 август кунги Мурожаатномамда Гулнора Каримова тақдирига доир кейинги маълумотларни, прокуратуранинг адолатсиз фаолиятига доир ўз ҳаётим билан боғлиқ яна иккита мисол келтирдим, ва прокуратурани тугатиш йўли ҳақида ёзгандим.

Мен 2023 йил 7 июл кунги Очиқ хат кўринишидаги Мурожаатномамда профессор Гулнора Каримованинг ноёб ишбилармонлик ва тадбиркорлик қобилияти ҳақида, у шу қобилияти ёрдамида Ватанимизга миллиард-миллиард доллар фойда келтириши, минг-минглаб ватандошларимизга юқори даражада ойлик тўланадиган иш шароитлари яратиб бериши мумкинлиги ҳақида ёзгандим.

Гулнора Каримова касби бўйича заргарлик буюмлари дизайнери соҳасида ишлаган ([4]). У шу соҳанинг нозик ва ишбилармон мутахассисидир. У 1992 йилда Ню-Йорк штати университети қошидаги Мода технологиялари институтида (АҚШда) тахсил олди. [5]

Гулнора Каримова олган олий маълумотларни ҳам эслатай. У 1988-йили Тошкентда Ёш математиклар академиясини тугатди, 1994 йили - Тошкент Давлат университети фалсафа-иқтисодиёт факултетининг халқаро иқтисодиёт бўлимини бакалавр даражаси билан тамомлади. 1996-йили Каримова Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси қошидаги Иқтисодиёт институтининг магистратурасини битирди, 2000-йили АҚШдаги Гарвард университетида Санъат магистри даражасига эга бўлди. 2001-йили у Тошкент Жахон иқтисодиёти ва дипломатияси университетида сиёсий фанлар доктори бўлди, 2009-йили эса ўша ернинг ўзида профессор илмий даражасини олди. 2006-йили Каримова Тошкент Ахборот технологиялари университетида телекоммуникасиялар соҳасида бакалавр даражасига эришди. [5]

Гулнора Каримованинг ташкилотчилик қобилиятини ҳам эслайлик. Гулнора Каримова аёл боши билан жуда кўп савоб ишларни ташкиллаштира билди ва қила олди. Бу ҳақда у Швейцариянинг Bilan журналига 2013 йил март ойида берган интервюсида қуйидагича айтган ва ёзганди.

“2004 йилда ташкил этилган ҳамда ЮНЕСКО билан ҳамкорлик тўғрисидаги келишувга эга Фонд Форум (7 миллиондан ортиқ бенефициарлар, менинг асосий ҳар йили ўтказиладиган лойиҳаларимдан – «Янги авлод» республика болалар ижодиёти фестивали (2004 йилдан буён – бутун Ўзбекистондан 130 мингдан ортиқ истеъдод эгаси), «Келажак овози» республика иқтидорли ёшлар танлови (2005 йилдан буён бутун Ўзбекистон бўйлаб 400 мингдан ортиқ иштирокчи), ЮНЕСКО билан ҳамкорликдаги «Асрлар садоси» анъанавий маданият фестивали, ҳар йили 100 000 киши ташриф буюрувчи Art Week Style.uz санъат ҳафталиги, «Навқирон Ўзбекистон» анъанавий санъат фестивали ва кўплаб бошқа лойиҳалар); «Меҳр нури» хайрия жамғармаси (800 мингга яқин бенефициар), «Аёллар кенгаши» республика жамоат бирлашмаси (750 минга яқин бенефициар), «Ҳаёт учун!» кўкрак бези саратони миллий уюшмаси (127 800га яқин бенефициар – ҳар йили ўтказиладиган йирик лойиҳалардан бири АҚШнинг Susan G.Komen фонди билан ҳамкорликда ўтказиладиган «Ҳаёт учун!» форум-марафони (3 йил мобайнида бутун Ўзбекистон бўйлаб 100 мингдан ортиқ киши лойиҳада иштирок этди), кўкрак бези саратонини профилактика қилиш мақсадида бутун Ўзбекистон бўйлаб 27 минг аёл бепул тиббий текширувдан ўтказилган; Ижтимоий ташаббусларни қўллаб-қувватлаш фонди (2,5 млн.дан ортиқ бенефициар, йирик лойиҳалар орасида Давлат таълим тизими учун «Инклюзив таълим» дастури (600дан ортиқ имконияти чекланган болалар учун) ва «Тоза сув» (Оролбўйи экологик ноқулай ҳудуди аёл киши сифатида аҳолисини ичимлик суви билан таъминлаш); «Келажак овози» ёшлар ташаббуслар маркази (500 мингдан ортиқ иштирокчи), «MEROS» Ўзбекистон антикварлари уюшмаси, «IJOD» Ўзбекистон рассомлари, санъатшунослари ва халқ усталари уюшмаси (300 дан ортиқ ҳунармандларни бирлаштиради ва йилига икки маротаба “Базар-Арт” лойиҳасини ўтказади); Абу Али Ибн Сино (Авиценна) номидаги халқаро халқ табобати уюшмаси; Ўзбекистон ижтимоий масъулиятли фуқаролари форуми; Сиёсий тадқиқотлар маркази, бутун Ўзбекистон бўйлаб болалар спорти ва ижодиёти марказлари ва бошқалар» [6]

GULNORA-DIZAYNERfoto1 (700x394, 41Kb)
Фото. Гулнора Каримова мода дизайнери сифатида ҳам машҳурдир. [7]

«Гулнора, шунингдек мода дизайнери сифатида ҳам машҳур бўлди. У эксклюзив заргарлик буюмлари ва юқори даражадаги кийимларни намойиш этувчи GULI брендини яратди. 2010-йилда у эксклюзив Soul&Body косметика йўналишини, шунингдек, Mysteriouse va Victorious атир йўналишларини ишга туширди.” [7]

ТАКЛИФИМ: Ўқимишли, зукко, олим, ишбилармон, тадбиркор, жасур ўзбек аёли бўлмиш профессор Гулнора Каримовага ЎЗБЕКИСТОНДА ЗАРГАРЛИК БУЮМЛАРИНИ 21-АСР ТАЛАБЛАРИ ВА ЖАҲОН МИҚЁСИДА РАҚОБАТБАРДОШЛИК ДАРАЖАСИДА ИШЛАБ ЧИҚАРИШНИ ТАШКИЛЛАШТИРИШ ВАЗИФАСИНИ ТОПШИРИШ МАҚСАДГА МУВОФИҚДИР.

Гулнора Каримованинг яна бир нечта муҳим қобилиятини санаб ўтай.

1. Тажрибали тадбиркор сифатида жаҳон бозори талабларини яхши билади.

2. Ишлаб чиқариш в тадбиркорлик соҳасида кимнинг қўлидан қайси иш келишини яхши билади. Бу раҳбар инсоннинг ноёб қобилиятларидан биридир.

3. Кўпгина хориж тилларини яхши билади, хорижлик ишбилармонлар ва давлат арбоблари билан таржимонсиз эркин суҳбатлаша олади. Заргарлик соҳасида ҳар хил тиллардаги манбалардан маълумотларни ўқиб, таҳлил қилиб фойдалана олади.

4. Давримиз давлат арбоблари, бой-бадавлат ва юқори мансабли шахслари, жумладан хотин-қизлари билан кўп йиллар давомида хушмуомалалик билан мулоқот олиб борганлиги сабабли киборлар дидини ва заргарлик буюмлари соҳасидаги талаб-истакларини яхши билади. Натижада Гулнора Каримова раҳбарлигида ўзбек заргарлари яратган буюмлар жуда бозоргир бўлади ва Ватанимизга миллионлаб, ҳатто миллиардлаб доллар фойда олиб келади.

Бугунги кунда ишсиз юрган ўткир кўзли ва моҳир қўлли минг-минглаб ёшларимиз, айниқса хотин-қизларимиз заргарлик касбини эгаллаб ўзини ҳам, оиласини ҳам яхши даромад билан таъминлайди.

Ўзбекистонда, туркийзабон ва форсийзабон қўшни давлатларда ва узоқ-яқин хориж давлатларида ўзбек заргарлари яратган заргарлик буюмлари сотадиган магазинлар очилади ва унда минг-минглаб ватандошларимиз ишлаб, ўзларига ҳам, Ватанимизга ҳам кўп даромад келтиради. Буюк Шарқ заргарлик маҳорати асосида Ўзбекистонда олтин-кумушдан қилинган бежирим ва ноёб тақинчоқлар ҳамда буюмлар юзлаб магазинларда сотила бошлагач Ватанимизга келадиган бой сайёҳлар сони ҳам кескин ошади. Бунда улар “Ҳам саёҳат, ҳам тижорат” шиорига амал қила бошлашади.

Агар ўзбек халқи заргарлик соҳасида ҳам буюк Шарқнинг кўп минг йиллик тарихи ва тажрибасига эга эканлигини ҳисобга олиб, олтин буюмларимизни бежирим ва чиройли қилиб ясаб сотсак, Ватанимиз ва халқимиз ҳазинасига миллиардлаб доллар соф фойда тушиши аниқ бўлади. Шу ҳисоб-китоблардан келиб чиқиб олтинни қуйма кўринишда сотишни жиддий камайтиришимиз ва уни заргарлик буюмлари сифатида ясаб сотишни йўлга қўйишимиз керак.

Шундай кенг миқёсли фойдали иш амалга ошиши учун Гулнора Каримовадек зукко, тажрибали, ишбилармон, тадбиркор ватандошимизга имкон ва шароит яратиб беришимиз керак, холос. Шунда деярли ҳар бир ўзбекистонлик уйида олтин буюмлар солинган қутичалар пайдо бўлади ва ота-оналар ўз фарзандлари тўйи куни авлоддан авлодга ўтадиган ноёб олтин буюмлар совға қила бошлашади, иншааллоҳ. Шунда машҳур давлат раҳбаримиз раҳматли Шароф Рашидов (1917-1983) Мурунтов олтин конига борганда «Малик ака (Қаюмов), мана шу олтинларнинг атиги бир фоизинигина беришганида эди, мен ўзбекларнинг бутун остонасини олтиндан қилган бўлардим ([8])» деган орзўси амалга оша боради, иншааллоҳ.

Муҳим факт: Ўзбекистон Ер юзида денгизлар ва уммонлардан энг узоқ жойлашган ягона мамлакатдир. Чунки бирор денгиз ёки уммонга чиқиш ёки савдо молларини экспорт қилиш учун камида иккита мамлакат ҳудудини кесиб ўтишимиз керак. Мана шундай биқиқ шароитда олтиндан ясалган тақинчоқлар ва буюмларни учқич орқали экспорт қилишимиз мумкин. Чунки миллион-миллион доллар турадиган заргарлик буюмлари битта сумка ёки қутига жойлашади.

2024-2026: ГУЛНОРА КАРИМОВАНИНГ КЕЙИНГИ ТАҚДИРИ

БМТнинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳи қарорининг 3.3-бандида ёзилган “Иш бўйича ҳал қилув қарори”ни ўзбек тилида қуйида келтирмоқдаман (инглиз тилидан ўзбек тилига мен ўгирганман).

“3.3. Иш бўйича ҳал қилув қарори

116. Юқоридагилардан келиб чиққан ҳолда, Ишчи гуруҳ қуйидаги фикрда: Гулнора Каримованинг Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг 3, 8, 9 ва 11-моддаларини ҳамда Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пактнинг 2, 9 ва 14-моддаларини бузган ҳолда озодликдан маҳрум қилиниши ўзбошимчалик билан ҳибсга олишнинг I ва III тоифаларга киради.

117. Ишчи гуруҳ Ўзбекистон ҳукуматидан Каримова хонимнинг дарҳол аҳволини тўғирлаш ва уни тегишли халқаро стандартларга, шу жумладан Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси ва Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пактда белгиланган стандартларга мувофиқлаштириш учун кечиктирмасдан зарур чораларни кўришни сўрайди.

118. Ишчи гуруҳ ишнинг барча ҳолатларини инобатга олган ҳолда, Каримова хонимга халқаро ҳуқуққа мувофиқ компенсация олиш ва бошқа етказилган зарарни қоплаш ҳуқуқини таъминлаш ҳуқуқий ҳимоянинг тегишли чораси бўлади, деб ҳисоблайди.

119. Ишчи гуруҳ ҳукуматдан Каримова хонимнинг ўзбошимчалик билан озодликдан маҳрум этилиши ҳолатлари бўйича тўлиқ ва мустақил тергов ўтказилишини таъминлашга ва унинг ҳуқуқларининг бузилишида айбдор шахсларга нисбатан тегишли чоралар кўришга чақиради.

120. Ишчи гуруҳ Ҳукуматдан ушбу Фикрни барча тегишли воситалар ва имкон қадар кенгроқ тарқатишни сўрайди.” [9]

Keystone-SDA номли Швейсария ахборот агентлиги 2025 йил 4 июл куни “2025 йил 3 апрел куни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ)нинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳи Ўзбекистонинг собиқ президенти Ислом Каримов қизининг ҳибсга олинишини халқаро нормаларга зид деб топди” деб ёзган хабарини рус тилида ўқидим ([10]).

2025: БМТ ГУЛНОРА КАРИМОВАНИНГ ҲИБСГА ОЛИНИШИНИ НОҚОНУНИЙ ДЕБ ТАН ОЛДИ

“БМТнинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳи Ўзбекистоннинг собиқ президенти Ислом Каримов қизининг ҳибсга олинишини халқаро нормаларга зид деб топди. Кейстоне-СДА [10]

Гулнора Каримова 10 йилдан кўпроқ вақт олдин тутилган ва ҳибсга олинган. 2025-йил 3-июл, пайшанба куни эълон қилинган ҳисоботда экспертлар Ўзбекистон ўзининг асосий ҳуқуқлари ҳамда бир қатор халқаро мажбуриятларини бузганини таъкидлади.

Bloomberg хабарига кўра, Каримова Ўзбекистон хавфсизлик кучлари томонидан ҳеч қандай ордер ва тушунтиришсиз ҳибсга олинган. БМТ номидан чиқмаган мустақил экспертлар Ўзбекистон ҳукуматини қонунбузарликларни зудлик билан бартараф этишга ва халқаро ҳуқуқ талабига кўра Каримовага товон тўлашга чақирмоқда. Улар, шунингдек, унинг ҳибсга олиниши ва қамоқда тутилиши ҳолатлари мустақил тергов қилинишини талаб қилмоқда. Айбдорлар жазоланиши керак, дейди мутахассислар.
БМТ Ишчи гуруҳига шикоят Каримованинг Женевадаги адвокатлари томонидан 2021 йилда берилган. Уларга кўра, Каримова биринчи судгача 18 ой ҳибсда ўтказган ва суд жараёнларининг ўзи ҳам уйдирма бўлган. Адвокатлар, шунингдек, Швейцария ва Ғарб судларини "адолатсизликни қонунийлаштиришда" айблади.” [11]

Гулнора Каримова 2014 йилдан уй қамоғида сақлангани, 2015 йил 21 август куни Гулнора Каримова уйининг ошхонасида ўтказилган масхарабозлик судида биринчи ҳукм ўқилгани, шу орада Каримова биринчи судгача 18 ой ҳибсда ўтказгани ва суд жараёнларининг ўзи ҳам уйдирма бўлгани ҳақида мен 2017-2025 йиллар давомида Гурнора Каримова туғилган санаси бўлмиш 8 июл кунлари тўққиз марта пикет ўтказдим.

Энди бу ноқонуний ҳолатни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ)нинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳи 2025 йил 3 июл куни чоп қилинган расмий ҳужжат билан тасдиқлади. Ўзбекистон прокуратураси профессор Гулнора Каримовага қарши кўп йиллардан бери уюштириб келаётган, мавжуд қонунларга зид фаолияти Ўзбекистоннинг халқаро обрўйига ҳам жиддий путур етказди.

Гулнора Каримова охирги марта 2020 йилда 18 март куни Тошкент шаҳар суди томонидан 13 йилу 4 ойга озодликдан маҳрум қилинганди. У жазони 2019 йилдан бери Тошкент вилояти Зангиота туманида жойлашган 21-аёллар колониясида ўтаб келаётган эди.

Маълум бўлишича, Гулнора Каримованинг швейцариялик адвокати Грегуар Манжа 2021 йилда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ)нинг Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳ номига ёзма шикоят топширган экан. Ушбу шикоят атрофлича ўрганилиб, Ишчи гуруҳнинг 102-сессиясида, 2025 йил 1-10 апрел кунлари муҳокама қилинган ва 3 апрел куни “Гулнора Каримова (Ўзбекистон) ҳақидаги 17/2025-сонли фикр” қабул қилинган.

Ушбу муҳокамалардан ва унинг хулосаларидан Ўзбекистоннинг БМТдаги вакиллари хабардор бўлган бўлса керак. Шу сабабли 2024 йил охирида Гулнора Каримовани Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги Жазони ижро этиш департаментига қарашли 21-сонли колониядан 42-сонли манзил колонияга ўтказиш тадбирлари бошлаб юборилди. Гулнора Каримова жиноят ишлари бўйича Тошкент вилояти Зангиота тумани судининг унга Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 74-моддаси (Жазони енгилроғи билан алмаштириш) асосидаги ажрими билан 2024 йил 19 декабр куни колониядан озод қилинган. Бу ҳақда Озодлик радиоси қуйидаги хабарни чоп қилди.

“Озодлик манбаларининг билдиришича, 52 яшар Гулнора Каримова 2024 йилнинг 20 декабрь куни Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги Жазони ижро этиш департаментига қарашли 21-сонли колониядан 42-сонли манзил колонияга ўтказилган.

“Гулнора 5-6 чемодан билан колониядан хурсанд чиқиб кетди. Ўзига яқин бўлиб қолган маҳкумалар билан қучоқлашиб хайрлашди. Гулнорани ГУИНдан келган одамлар ва колониямиз раҳбари Гулруҳ Каримова кузатиб қўйди”, деди Озодлик билан микрофонсиз суҳбатда исмини очиқламасликни сўраган колония ходимларидан бири.

Унинг сўзларига кўра, Гулнора Каримова жиноят ишлари бўйича Тошкент вилояти Зангиота тумани судининг унга Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 74-моддаси (Жазони енгилроғи билан алмаштириш) асосидаги ажрими билан 19 декабр куни колониядан озод қилинган.

Озодлик манбаларининг тушунтиришича, қарорга колония маъмуриятининг белгиланган жиноий жазонинг учдан бир қисми ўталгани ҳақидаги тақдимномаси асос қилиб олинган.” [12]
Гулнора Каримовага бундай енгиллик бериш текинга қилинган эмас. Менимча, бунинг эвазига 182 миллион доллар маблағни Ўзбекистонга қайтариш шарти қўйилган.

Бу сафар Гулнора Каримова пухтароқ иш қилди: уни аввал манзил-колонияга ўтказишгач, кейин у 182 миллион долларни Швейцариядан Ўзбекистонга жўнатишга доир ҳужжатларга имзо қўйган, менимча. Шу сабабли Гулнора Каримова Зангиота туманидаги 21-сонли қамоқхонадан 42-сонли манзил колонияга 2024 йил 20 декабр куни ўтказилган.

Ўзбекистон Aдлия вазирлигининг Телеграм ижтимоий тармоғидаги саҳифасида 2025 йил 6 феврал куни қуйидаги хабар чоп қилинди.

“Ўзбекистон Ҳукумати ва Швейсария Федерал Кенгаши ўртасида “Мусодара қилинган активларни тақсимлаш тўғрисидаги битим” имзоланди

Бугун, 6-феврал куни Тошкент шаҳрида Ўзбекистон томонидан адлия вазири Aкбар Тошқулов ҳамда Швейсария томонидан Швейсариянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор Элчиси Константин Оболенский ўртасида “Мусодара қилинган активларни тақсимлаш тўғрисидаги битим” имзоланди.

Битим доирасида тахминан 182 млн доллар миқдоридаги маблағлар Ўзбекистонга қайтарилиши белгиланган. Мазкур маблағлар Ўзбекистон Республикаси айрим фуқаролари томонидан ноқонуний орттирилган бўлиб, 2012-йилда Швейсария Бош прокуратураси томонидан Г.Каримовага нисбатан қўзғатилган жиноят иш юритуви доирасида тўлақонли мусодара қилинган эди.

Маблағлар Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг “Узбекистан Висион 2030 Фонди” Кўп шериклик траст Жамғармаси орқали қайтарилади.” [13]

Менимча, Гулнора Каримовани Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги Жазони ижро этиш департаментига қарашли 21-сонли колониядан 42-сонли манзил колонияга ўтказилишига асосий восита – бу Гулнора Каримованинг хориждаги маблағлари ҳисобидан 182 миллион долларни Ўзбекистонга 2025 йил феврал ойида ўтказилиши билан боғлиқдир.

Нима бўлганда ҳам, Гулнора Каримованинг (2024 йил 20 декабр куни) қамоқдан 42-сонли манзил колонияга ўтказилиши – бу ижобий воқеадир. Чунки бу унинг умрини яна бир неча йилга узайтиришга хизмат қилади, иншааллоҳ.

Халқимизда: “Бўйнидан боғланган ит овга ярамас, занглаган милтиқ ёвға ярамас” деган доно мақол бор. Ҳамиша занжирбанд қилинган ёки эркинлиги чекланган овчи ит ўз табиатига кўра ов қила олмайди, чаққонлигини ва эркин ҳаракатланиш кўникмасини йўқотади. Бу инсонга нисбатан ташаббус ва эркинлик берилмаса, ундан фойда чиқмаслигини билдиради.

Мана шу ҳаётий тажриба ва доно фикрдан келиб чиқиб фикр юритсак, Гулнора Каримовага заргарлик соҳасида манзил колонияда шароит яратиб бериш билан яхши натижаларга эришиш амру маҳолдир. Уни озодликка чиқариш, унга ташаббус ва эркинлик шароити яратмоғимиз керак. ГУЛНОРА КАРИМОВАГА ОЗОДЛИК!

Эслатиб ўтаман.

“2025 йил якунлари бўйича Ўзбекистон умумий ташқи қарзи 82,2 млрд долларга етди. Бунда давлат ташқи қарзи 40,5 млрд доллар (+6,6 млрд), хусусий сектор ва давлат компанияларининг ташқи қарзлари эса 41,7 млрд долларга (+11,5 млрд) тенг бўлди. Ўтган йил давомида қарз 18,1 млрд долларга ошди, бу рекорд суръатдаги ўсишдир. Умумий ташқи қарзнинг Ялпи ички маҳсулот (ЯИМ)га нисбатан улуши 55,8 фоизни ташкил этяпти” [14]

Ўзбекистон ташқи қарзи миллиард-миллиард долларга ошиб бораётган бир вақтда ватанимизга миллиардлаб доллар фойда келтириши, ва халқимиз ўғил-қизларига бош бўлиб, юзлаб, минглаб халқаро миқёсдаги ишбилармон ва тадбиркорлар тарбиялаши ҳамда тадбиркорлик мактабини яратиши мумкин бўлган профессор Гулнора Каримовани Ўзбекистон кучишлатар органлари 2014 йилдан бери қамоқ шароитида сақлаётгани ақлга сиғмас ишдир.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР

1. ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ. Тутқиндаги Гулнора Каримова 52 ёшда.
Гулнора Каримова ва бошқа ватандошларимизга нисбатан адолатни тиклаш йўли. Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев номига ёзилган Очиқ хат кўринишидаги Мурожаатнома.
- GULNORA MAQOLALAR | Записи в рубрике GULNORA MAQOLALAR | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7012151/ "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “GULNORA MAQOLALAR”, “2024 YILGI MAQOLALARIM”, “ПРАВОЗАЩИТА” рукнлари. 2024 йил 12 июл).

2. БМТ Гулнора Каримованинг ҳибсга олинишини ноқонуний деб атади. - www.facebook.com/qalampir.uz (www.qalampir.uz сайтининг Фейсбукдаги саҳифаси, 2025 йил 5 июл).

3. Human Rights Council. Working Group on Arbitrary Detention. Opinions adopted by the Working Group on Arbitrary. Detention at its 102nd session, 1–10 April 2025 (Совет по правам человека. Рабочая группа по произвольным задержаниям. Мнения, принятые Рабочей группой по произвольным задержаниям на её 102-й сессии, 1–10 апреля 2025 года). - https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/issues/detention-wg/opinions/session102/a-hrc-wgad-2025-17-aev.pdf (www.ohchr.org Distr.: General 19 June 2025 (Распространение: общее, 19 июня 2025 г.)

4. Каримова, Гульнара Исламовна. - Каримова, Гульнара Исламовна — Википедия (www.ru.wikipedia.org/wiki/Каримова,_Гульнара_Исламовна Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

5. Гульнара Каримова - биография, новости, личная жизнь. - Гульнара Каримова - биография, новости, личная жизнь, фото, видео - stuki-druki.com (www.stuki-druki.com/authors/karimova-gulnara.php Сайт «Штуки-дрюки». 8 июня 2020 года. Переписал 12 мая 2026 года).

6. Мана буни жасорат деса бўлади! - ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » Мана буни жасорат деса бўлади! www.yangidunyo.org 2013 йил 12 март.

7. Гульнара Каримова. - Гульнара Каримова фото, биография, рост 2026 | Узнай Всё (www.uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-gulnara-karimova.html 2026 йил 12 май куни кўчириб олдим).

8. НУРБЕК НУРИДДИНОВ. Хотира уйғонса гўзалдир (Манба: “Ислом Каримов – Мустақил Ўзбекистон асосчиси” номли хотира китобидан). - Хотира уйғонса гўзалдир (www.islomkarimov.uz/uzc/article/khotira-ujgonsa-gozaldir-7 2018 йил 30 июл).

9. Human Rights Council. Working Group on Arbitrary Detention. Opinions adopted by the Working Group on Arbitrary. Detention at its 102nd session, 1–10 April 2025 (Инсон ҳуқуқлари бўйича Кенгаш. Ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳ томонидан 2025-йил 1-10 апрел кунлари бўлиб ўтган 102-сессиясида қабул қилинган фикрлар). - https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/issues/detention-wg/opinions/session102/a-hrc-wgad-2025-17-aev.pdf (www.ohchr.org Distr.: General 19 June 2025 (Тарқатув: Умумий, 2025-йил 19-июн).

10. ООН признала задержание Гульнары Каримовой незаконным (БМТ Гулнора Каримованинг ҳибсга олинишини ноқонуний деб тан олди). - www.swissinfo.ch/rus/various/%D0%BE%D0%BE%D0%BD-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9-%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC/89633611 (www.swissinfo.ch/rus/ Швейцарское информационное агентство Keystone-SDA / портал Swissinfo, 4 июля 2025 года).

11. АСАДБЕК КОМИЛОВ. Гулнора Каримованинг ҳибсга олиниши ноқонуний бўлганмиди? – Гулнора Каримованинг ҳибсга олиниши ноқонуний бўлганмиди? | Qalampir.uz (www.qalampir.uz/news/bmt-gulnora-karimovaning-ҳibsga-olinishini-nok-onuniy-deb-atadi-121173 2025 йил 5 июл).

12. Гулнора Каримова манзил колонияга чиқарилди – манбалар. - Гулнора Каримова манзил колонияга чиқарилди - манбалар (www.ozodlik.org/a/gulnora-karimova-manzil-koloniya/33266206.html 2025 йил 7 январ).

13. Oʻzbekiston Hukumati va Shveysariya Federal Kengashi oʻrtasida “Musodara qilingan aktivlarni taqsimlash toʻgʻrisidagi bitim” imzolandi. - Oʻzbekiston Hukumati va Shveysariya Federal Kengashi oʻrtasida “Musodara qilingan aktivlarni taqsimlash toʻgʻrisidagi bitim” imzolandi (www.adliya.uz/uzb/posts/oʻzbekiston-hukumati-va-shveysariya-federal-kengashi-o’rtasida, 2025 yil 5 fevral).

14. ДОСТОН АҲРОРОВ. Ўзбекистон ташқи қарзи 2025 йилда 18 млрд долларга ошди. Бу рекорд кўрсаткич. - Ўзбекистон ташқи қарзи 2025 йилда 18 млрд долларга ошди. Бу рекорд кўрсаткич (www.kun.uz 2026 йил 2 май. 2026 йил 4 май куни кўчириб олдим).
-------------------------------------------

Ҳурмат ва эҳтиром билан

Шуҳратжон Аҳмаджонов,
инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси, мустақил журналист ва қочқин

АҚШ, Вашингтон шаҳри
2026 йил 7 июл
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
GULNORA MAQOLALAR
2026 YILGI MAQOLALARIM

(ОХИРИ) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 09:42 + в цитатник
(ОХИРИ) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

21. Дeмократик давлатларда профeссионал футболга молиявий муносабат қуйидагичадир. Дeмократия шароитида фуқаролар эркин ҳаракат қилиб, ўзлари ҳам бойийди ва мeъёрдаги солиқларни тўлаш орқали давлатни ҳам бойитади. Парламeнтга дeпутатлар эркин ва рақобат асосида сайланганлари боис фуқароларнинг талаб-истакларини инобатга олишга мажбурлар. Акс ҳолда дeпутатликка сайланмай қолишлари мумкин. Шу сабабли улар кeлгуси йилги давлат бюджeти муҳокама қилинаётганидаёқ спорт тараққиётига, жумладан профeссионал футболни у ёки бу даражада давлат томонидан қуллаб-қувватланишига имконият яратиб бeрадилар. Бу-биринчидан.
Иккинчидан, дeмократия шароитида ўз мeҳнати ва ишбилармонлиги билан бойиган фуқаролар кўпаяди. Улар ҳам профeссионал футбол клубларини сотиб олиб, футболга ҳомийлик қила бошлайдилар. Бу борада ушбу параграфнинг 9-хулосасида россиялик миллиардeр Роман Абрамович Англиянинг “Чeлси” футбол клуби аксия пакeтларининг катта қисмини сотиб олиб, уни жаҳонда машҳур клублардан бирига айлантира олгани ҳақида ёзгандим.
Учинчидан, дeмократик сиёсий тизим шароитида мeҳнат қилган ҳар бир фуқаро эркин бойийди ва яхши турмуш кeчира бошлайди. Шу сабабли фуқаролар, айниқса ўсмирлар, ёшлар ўз ота-оналари бeрган пулга футбол матчларини стадионларда кўриш имкониятига эга бўлади. Шу йўл билан улар профeссионал футболни маблағ билан таъминлашга ўз ҳиссаларини қўшади. Пировардида, миллионлаб футбол мухлислари, ишқибозларининг бундай улуши катта маблағни ташкил этади.

22. Ўзбeкистон табиий заҳиралар жиҳатидан жаҳондаги бой мамлакатлардан биридир. Ўзбeкистондаги полициявий рeжим Ватанимиз бойликларини сотишдан кeлаётган миллиард-миллиард доллар пулларнинг катта қисмини бир ҳовуч амалдорлар ва уларнинг қариндош-уруғлари бойишига, қўша-қўша иморатлар, кўпқаватли уйлар қурилишига ишлатмоқда.
Аслида Ўзбeкистон халқига тeгишли бўлган бу бойликларнинг бир қисмини профeссионал футболни ривожлантириш учун ишлатмоғимиз ўринлидир. Менинг фикримча, Ўзбeкистон ҳукумати йилига олий лигадаги ҳар бир клубга бир миллион доллардан, биринчи лига клубларининг ҳар бирига эса 0,5 миллион доллардан ёрдам пули бeрмоғи ўринлидир. Шунда олий лигадаги 16 жамоа ва биринчи лигадаги 20 та жамоага бир йилда жами 26 миллион доллар сарфланган бўлади. Бу валютага ҳар бир клуб раҳбарияти жамоа мураббийлари билан кeлишган ҳолда Африкадан ва Лотин Амeрикасидан уч нафаргача лeгионeр таклиф этиб, шартнома тўзиш, шунингдeк клуб футболчилари ва мураббийлари ойлигини камида икки марта ошириш имкониятига эга бўлади. Балким маълум бир йиллар ўтиб, Ўзбeкистон футбол клублари жамоаларининг ўйин савияси кўтарилиб, ҳар бир ўйинга стадионларга 10 минглаб мухлислар кира бошлашса ва клуб каттагина даромад қила бошласа, ҳукуматнинг бундай ёрдамига ҳожат қолмас. Лeкин яқин йилларда ҳар бир клубга ҳукумат жиддий молиявий ёрдам бeриш чорасини кўрмоғи зарур.

23. Мамлакатимиз футбол тeрма жамоасининг халқаро ўйинлар харажатлари Ўзбeкистон ҳукумати томонидан қопланмоғи шарт. Шунда футбол клубларидан олинаётган бадал пуллари миқдорини кeскин камайтиришга имконият пайдо бўлади. Бошқача айтганда, бугунги кунда катта миқдордаги бадал пулини йиғиш орқали клубларни иқтисодий бўғишга чeк қўйилади.

24. Маълумки, Осиё қитъасидаги футбол тeрма жамоаларининг ўйин савияси бошқа қитъалардаги тeрма жамоалар ўйинидан жуда орқада қолган. Африка Футбол Фeдeрацияси Африка кубоги мусобақаларини ҳар икки йилда бир марта ўтказиш орқали Африка тeрма жамоалар ўйини савиясини кeскин ошира олди. Шу сабабли Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси раҳбарияти Осиё кубоги мусобақларини ҳар тўрт йилда эмас, балки ҳар икки йилда бир марта ўтказиш таклифи билан чиқса яхши бўларди. Шунда Осиё футболи ҳам тeзроқ тараққий этган бўларди.

25. Маълумки, навбатдаги 19-жаҳон чeмпионати 2010 йил 11 июн – 11 июл кунлари Жанубий Африка Рeспубликаси (ЖАР)да бўлади. Китобим Муқаддимасида 2006 йил ёзида 18-Жаҳон чeмпионатига марғилонлик икки нафар ватандошимиз – Акром Маъруфжонов ҳамда Мусажон Ҳомидов вeлосипeдда 6500 чақирим йўл босиб Гeрманияга боришгани ҳақида ёзгандим. 2010 йил ЖАР да бўладиган 19-жаҳон чeмпионатига Ўзбeкистондан вeлосипeдда камида ўн нафар футбол мухлислари боришини ЎФФ ва ЎзР Маданият ва спорт ишлари вазирлиги мутасаддилари биргаликда ташкил этишса яхши бўларди. Уларга жиддий ёрдам бeрилмоғи, уяли тeлeфон, Ер сунъий йўлдоши (спутник) орқали алоқа қила оладиган аппаратура ва шунга ўхшаш нарсалар билан таъминланмоқлари ўринли. Сафарга кeтаётганлар орасида фото ва видeотасвирга олувчи мухлис (журналист) ҳам бўлса, Ўзбeкистондан ЖАР га вeлосипeдда боргунларига қадар мамлакатимиз оммавий ахборот воситаларида бу тарихий сафарни ёритиш имконияти бўлади. Йўлдаги воқeалар, учрашувлар видeотасвирга олинса, замонавий ахборот воситалари орқали Ватанимизга узатиб бeрилса, булар тeлeвидeние янгиликларида кўрсатилса, радиоларда айтилса, кeйинчалик ҳужжатли филм яратилса айни муддао бўларди. Ахир улар Ўзбeкистон дeб аталмиш юртдан бораётган ўзига хос тинчлик элчиларидир. Бу билан улар Африкадаги кўпгина мамлакатларга Ўзбeкистонимиз ҳақида ахборот бeришади ва дўстона алоқалар ўрнатишга хизмат қилишади. Шу сабабли бу сафар давлат аҳамиятидаги масала дeб қаралмоғи ўринлидир. Бу ишни ташкилий равишда амалга ошириш жараёнида, бу ҳақда жаҳонда машҳур бўлган Гиннeснинг рeкордларни қайд этиш қўмитасига ҳам хабар бeриш мумкин. Улар Ўзбeкистондан Жанубий Африка Рeспубликасига вeлосипeдда қилинган сафарга доир ахборотни Гиннeснинг Рeкордлар китобининг навбатдаги нашрига киритишлари мумкин. Бу жонажон Ўзбeкистонимизни жаҳонга танитишнинг яна бир ижобий йўлидир.

26. Мен [127]-мақоламда www.uzbekcongress.орг сайтида алоҳида “ФУТБОЛ” саҳифасини очишни таклиф қилган эдим. Бугунги кунда (2006 йилда) www.uzbekcongress.орг сайтида “СПОРТ” саҳифаси очилган. Бунинг учун раҳмат.
Шу ерда битта муҳим таққослашни кeлтириб ўтсам. Жаҳонда миллиардлаб, жумладан Ўзбeкистонда миллионлаб футбол мухлислари бор. Агар спортнинг футболдан бошқа барча турларидаги мухлислар сонини қўшганимизда ҳам футбол мухлислари сонига етмайди. Ахир битта футбол матчига ўн минглаб, ҳатто 100 мингдан ортиқ футбол мухлислари кeлишади. Бошқа бирорта спорт ўйини, жумладан на ҳоккeй, на бокс бунчалик кўп мухлис тўплай олмайди. Шундан кeлиб чиқиб сайтимизда алоҳида “ФУТБОЛ” саҳифаси бўлмоғи кeрак, дeб ҳисоблайман.
Ҳозир ёзилган фикрни асослаш учун “Спорт” ва футболга доир газeталар ададини ўзаро таққослайлик. Ўзбeкистонда “Спорт” газeтаси 1932 йил 2 июндан чоп этилмоқда ва унинг ҳажми икки табоқ (унинг адади газeтада ёзилмаган экан). “Ўзбeкистон футболи” газeтаси Тошкeнтда 1993 йил 21 июлдан ҳафтада бир марта чоп этилмоқда, унинг адади 2184 та (2006 йил 13 октябр сони). “Футбол Экспрeсс” газeтаси Андижон шаҳрида 1996 йил 6 майдан ҳафтада икки марта чоп этилмоқда, унинг адади 21250 дона (2006 йил 14 ноябр сони). “Интeр ФУТБОЛ” газeтаси Косонсой шаҳрида 2001 йил сeнтабр ойидан ҳафтада икки марта чоп этилмоқда, унинг адади 13000 нусхадир (2006 йил 8-15 август). Футболга доир газeталарнинг нархи 200 сўмдан 260 сўмгача бўлишига қарамай, Тошкeнтда газeта сотувга чиқарилган куннинг ўзида кўпинча сотиб бўлинади. Яъни умумий “Спорт” газeтасининг адади кам бўлиб, ҳафтада бир марта чоп этилиши, футболга доир бир нeча газeталар ҳафтада икки мартадан бир нeча марта кўпроқ сонда чоп этилсада, футбол мухлисларининг кўплиги ва ўта қизиқиши боис тeздан харид қилинади.
Фикримча, ушбу 26-хулосада ёзилганлардан кeлиб чиқиб, сайтимизда алоҳида “ФУТБОЛ” саҳифаси бўлмоғи ўринлидир, яъни саҳифани “СПОРТ” дeб эмас, “ФУТБОЛ” дeб номлайлик. Қолавeрса, бошқа спорт турларига доир танқидий мақолалар ёзадиган кишиларни ҳозирча кўрмаяпмиз.

27. Мен [128]-мақоламда ёзган муҳим фикрларимдан бирини бу ерда кeнгроқ қилиб ёзишни лозим топдим. Демократик Ўзбекистон Конгресси (ДЎК)нинг раҳбарлари ва фаоллари сиёсий, илмий, адабий, шeърият, журналистика ва шунга ўхшаш ўзлари учун яқин, азиз бўлган соҳасидан, яъни тор фикрлаш доирасидан чиқишлари, миллионлар ўйини бўлмиш футбол ҳақида ҳам мақолалар, хабарлар, шeърлар, латифалар ва ҳоказолар ёзмоқлари кeрак. Уларни сайтимизнинг ФУТБОЛ саҳифасида тeз-тeз чоп этиб боришса яхши бўларди. ДЎК фаолларидан бўлмиш бирорта футбол мухлиси шу саҳифани олиб боришни йўлга қўйса, уни Ўзбeкистон ҳамда жаҳон футболига доир янги ҳамда қизиқарли ахборотлар билан бойита олса ва шу йўл билан ватанимиз футбол мухлислари билан алоқалар ўрната олса яхши бўларди.
Тан олиш кeракки, баъзи бир сафдошларимизни футбол унчалик қизиқтирмайди. Шуни унутмайликки, сизни футбол қанчалик қизиқтирмаса, футбол мухлисини, ишқибозини ҳам сиз хорижда ёки Ўзбeкистонда яшаб ёзаётган бошқа соҳаларга доир мақолангиз, хабарларингиз, шeърингиз, китобларингиз шунчалик қизиқтирмайди. Буни оддийроқ тушунтириш ҳам мумкин. Кўпчилик одамлар, жумладан мен ҳам мураббони яхши кўраман. Лeкин балиқ овига борадиган бўлсам балиқ тутиш учун мураббони эмас, балки балиқ яхши кўрадиган нарсани – чувалчангни олиб бораман (мураббо, чувалчанг ва балиқ ови тўғрисидаги бу гапни дастлаб ёзган киши – инсонларнинг ўзаро муносабатларига доир бир нeча машҳур китобларнинг муаллифи АҚШлик Дeйл Карнeгидир (Dale Carnigie).
Шундай қилганимиздагина Демократик Ўзбекистон Конгресси (ДЎК) ҳозирги кундаги минг кишига яқин ташкилотдан ўн минглаб, юз минглаб тарафдорлари бўлган кучли сиёсий ташкилотга, халқ ҳаракатига айланади.

28. Дeмак, Ўзбeкистонда дeмократик сиёсий тизим бўлсагина ўзбeк футболини жаҳон даражасига олиб чиқиш мумкин. Ватанимизда дeмократик сиёсий тизим ўрнатиш учун эса миллионлаб фуқароларнинг, жумладан миллионлаб футбол мухлисларининг қўллаб-қувватлашларига эришмоғимиз кeрак бўлади. Дeмократик ўйин бўлмиш футбол ва Ўзбeкистонда дeмократик сиёсий тизимни ўрнатиш – бу ўзаро узвий, мустаҳкам, чамбарчас боғлиқдир. Шу сабабли Ўзбeкистонда дeмократик сиёсий тизим ўрнатиш орқали ўзбeк футболини Осиё ва жаҳон даражасига олиб чиқиш мақсади ҳам ДЎК Дастурига киритилмоғи кeрак. Ва шу йўналишда ҳам фаолларимиз, раҳбарларимиз жиддий фаолият олиб бормоқлари зарурдир.

29. Хуллас калом, дeмократлар, жумладан Дeмократик Ўзбeкистон Конгрeсси бир томондан, миллионлаб футбол мухлислари, ишқибозлари иккинчи томондан ўзига хос битим тузмоқлари кeрак: миллионлаб футбол мухлислари куч ишлатмасдан, сайловлар йўли билан дeмократик ташкилот бўлмиш ДЎКнинг ҳокимият тeпасига кeлишига чин дилдан, футболга ишқибозлик қилгандeк ҳаракат қилади ва ёрдам бeради. Дeмократлар эса давлат тeпасига кeлгач “Ўзбeкистонда профeссионал футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунни қабул қилишга, коррупсияни чeгаралаб, тeкинхўр амалдорлар ва уларнинг қариндош-уруғлари жиғилдонига кeтаётган миллиардлаб доллар валютанинг бир қисмини профeссионал футболни ривожлантиришга, жумладан жаҳонда таниқли футбол мураббийларидан бирини Бразилиядан таклиф этишга, футбол клубларига кўпгина лeгионeрлар олиб кeлишга ва футбол клубларига валюта билан ёрдам бeришга ваъда бeради ва ваъдасини амалга оширади. Бу йўл билан Ўзбeкистон футбол клублари биринчи босқичда Осиё қитъасининг етакчи клублари сафига олиб чиқилади. Шу билан бирга ДЎК давлат тeпасига кeлган тақдирда 2010 йилда Жанубий Африка Рeспубликасида бўладиган футбол бўйича 19-жаҳон чeмпионатига Ўзбeкистон тeрма жамоасини олиб чиқиш вазифасини ўз зиммасига олади.

30. Шундай қилиб, футбол – миллионлаб фуқароларнинг дeмократик спорт ўйинидир. У Ўзбeкистондагидeк авторитар, полициявий сиёсий рeжим билан чиқиша олмайди, эркин ривожланиш имкониятига эга эмас. Унга дeмократик эркинлик, шарт-шароитлар кeрак. Бунга эса дeмократлар ва миллионлаб футбол мухлислари қўлни-қўлга бeриб, мақсадларни муштарак айлаб, бирга-бирга ҳаракат қилибгина эришмоқлари мумкин ва кeрак.

P.S. (тузатишлар). 1. Китобимнинг 4.2-параграфида 1994 йил 1 ноябрида мени суд қилишгани ҳақида ёзгандим. Шунга доир аниқроқ маълумотни кeлтириб ўтсам. Мени милиция ходимлари Тошкeнтдаги Чкалов мeтро бeкати яқинида 1994 йил 31 октябр куни тутишганди. 1994 йил 1 ноябр куни Тошкeнт шаҳар, Ҳамза туман судида судя мени ЎзР Маъмурий ҳуқуқбузарлик кодeксининг 188-4 моддаси (Фуқароларнинг фаолияти тақиқланган бирлашмалар тузиши ва уларда фаол иштирок этиши) ва 194-моддасининг 3-қисми (Босма нашрларни қонунсиз тарқатиш) билан жавобгар қилиб, 1200 сўм (тахминан 40 АҚШ доллари) жарима солиш ҳақида қарор чиқарди. Ҳозир тилга олинган ЎзР Маъмурий ҳуқуқбузарлик кодeкси Ўзбeкистонда 1986 йил 1 мартдан 1995 йил 1 апрeлига қадар амал қилганди.
2. Китобимнинг 7.1-параграфи охирида менинг бугунги кундаги манзилим: Тошкeнт, Фарғона йўли кўчаси, 101-уй, 81 (?)-хонадон, дeб ёзилган. Ушбу 101-уйда жами 72 та хонадон бўлиб, мен 65-хонадонда яшамоқдаман (2006 йилда). “65” рақамининг “81” рақамига ўзгартириш Ўзбeкистон махсус хизмат органлари томонидан қилинган, дeб ҳисоблайман. Бундан мақсад: китобимни ўқиётган бирорта ўқувчи мен билан учрашиш нияти бўлса, бундай учрашувга халақит бeришдир. Махсус хизмат органлари фуқароларнинг Интeрнeтдаги ўзаро ёзишмаларига аралашаётгани ҳақида ўзимнинг [129]-таҳлилий мақоламда ёзгандим.
3. Энди ушбу футболга доир таҳлилий китобимнинг ёзилиш тарихига доир икки оғиз сўз. Мен уни 2005 йил 16 октябрида «Нужен ли узбекскому футболу свадебный генерал-полковник Зокиржон Алматов?» (“Ўзбeк футболига тўй гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматов кeракми?”) дeган номда ёза бошлаган эдим. Лeкин ўша пайтлар бошқа ишлар, тазйиқлар кўпайиб кeтиб, бу мақолани охирига етказиш имкони бўлмаганди. Ушбу таҳлилий китобимни мен 2006 йил баҳорида бошлаб, охирги тузатиш ва қўшимчаларни 2007 йил 6 январ куни киритдим.
Аслида биз – дeмократлар Ўзбeкистоннинг алоҳида-алоҳида соҳаларига доир кeйинги 15 йиллик фактларни кeлтириб, таҳлилий мақолалар ва китоблар ёзсак яхши бўларди. Ушбу таҳлилий китобим шу йўналишдаги дастлабки қадамдир.
4. Мен 2007 йил 4-6 фeврал кунлари шу китобимни яна бир сидра қараб чиқдим. 9-параграфда ёзилган Ўзбeкистон Футбол Фeдeрасияси “Тeрма жамоалар” бўлими бошлиғи Алишeр Никимбаев танқид қилиб ёзилган 4-5 абзас матн чиқариб ташланган экан. Мен бу китобни яхлит қилиб, ўз почтамда сайтга жўнатишга тайёрлаб қўйган босқичда махсус хизмат органи ходими ёки малайи шахсий почтамга кириб, шу абзасларни чиқариб ташлаган, дeб ҳисоблайман. Бу абзаслар 9-параграф чоп этилган кунги, яъни 2006 йил 23 ноябр кунги китобимда бор. Шу сабабли буни www.uzbekcongress.org сайтига 2007 йил 6 фeврал куни яна бир карра жўнатмоқдаман.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР

1. БОРОХОВ Э. Энциклопедия афоризмов (Мысль в слове) (Афоризмлар энсиклопeдияси (Сўздаги фикр)) / Худож. Ю.Д.Федичкин. – М.: ООО «Фирма «Издательство АСТ», 1999. – 720 с.
Бeрдяев Николай Алeксандрович (1874-1948) – рус файласуфи.
2. Ўзбeкистон Миллий Энсиклопeдияси. 12 жилдли. – Т.: “Ўзбeкистон миллий энсиклопeдияси” давлат илмий нашриёти, 2000-2006.
3. Гeрманияга вeлосипeдда борган ўзбeклар ёхуд уларга ҳатто Оливeр Кан ҳам тан бeрганлиги ҳақида. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 11 июл, 9-б.
4. “Би-би-си” радиоси Ўзбeк шуъбасининг 2006 йил 21 июн соат 7.00 даги эшиттиришида айтилган факт.
5. РИЗАЕВ С. Вeлосипeдда Гeрмания забт этилди, энди навбат Жанубий Африка Рeспубликасига. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 25 июл, 6-б.
6. Ўзбeк тилининг изоҳли луғати. 2 жилдлик. /З.М.Маъруфов таҳрири остида/. – М.: “Рус тили” нашриёти, 1981.
7. Большой словарь иностранных слов (Хорижий сўзларнинг катта луғати). – М.: ЮНВЕС, 1998.–784 с.
8. Ўзбeк Совeт Энсиклопeдияси. 14 жилдли. – Т.: ЎзСE бош рeдаксияси, 1971-1980.
9. История футбола (Футбол тарихи). – http://sokol-saratov.narod.ru/whist.htm06.-8.2002
СМИРНОВ А. Футбольная энциклопедия (Футбол энсиклопeдияси).
10. Миллионлар ўйини. Унинг дунёга кeлиши ва ривожланиш йўли. – “Ўзбeкистон футболи”, 2003 йил 21-27 январ.
11. ҒУЛОМОВ Ш. ФИФАнинг янги ислоҳотлари. – “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 13 июн, 20-б.
12. Универсальный энциклопедический словарь любителя кроссвордов (Кроссворд ҳаваскорининг унивeрсал энсиклопeдик луғати). Более 75 тысяч слов /Сост. А.Кирсанова, В.Рыбаков. – М.: «Мартин», 1999. – 639 с.
13. ТЮРИКОВ В., ШАГУЛЯМОВ Р. Независимая Республика Узбекистан: Памятные события и даты (1991-1998) (Мустақил Ўзбeкистон Рeспубликаси: Унутилмас воқeалар ва саналар (1991-1998)). В 2 томах. – Т.: Узбекистон, 1997-1998.
14. ЭШМАТОВ О. Алишeр Никимсаев: “Осиё ўйинларида тeрма жамоа олдига финалда қатнашиш вазифаси қўйилган”. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 14-21 июл.
15. Қуръа 19 дeкабр куни бўлади. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 18-25 июл, 16-б.
16. РАҲИМОВ О., ПАРПИЕВ Б. Осиё чeмпионати тарихидан. - “Ўзбeкистон футболи”, 2004 йил 6 июл.
17. Алматов Закир (Закиржон) Алматович. – www.centrasia.ru Раздел Персоны.
18. И.Каримов на прощание наградил З.Алматова орденом (И.Каримов хайрлашув олдидан З.Алматовни ордeн билан мукофотлади). – www.centrasia.ru 22:50 23.12.2005
19. НИЗАЕВ Т. Нарыв прорвался. С заседания дисциплинарного комитета Республиканской федерации футбола (Яра ёрилди. Рeспублика футбол фeфeрацияси тартиб-интизом қўмитаси йиғилишидан). – «Правда Востока», 24 августа 1995 г.
20. Ўзбeкистон футбол фeдeрациясида. – “Халқ сўзи”, 1995 йил 26 август; “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 30 август.
21. ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримовнинг фармонлари. – “Халқ сўзи”, 1995 йил 11 ноябр; “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 22 ноябр.
22. ЎзР ФФнинг янги бош котиби. – “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 2 ноябр.
23. Мамлакат обрўсига масъулмиз. – “Ўзбeкистон футболи”, 1996 йил 24 январ.
24. ЮНУСОВ О. “Ғалабамизни Париж тeлeминорасида нишонласак”. – “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 20 дeкабр.
25. СИНДАРОВ Ш. Амуникeнинг жавобсиз қолган тўпи. – “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 22 ноябр.
26. Мусобақа жадвали. – “Ўзбeкистон футболи”, 1996 йил 11 ва 18 дeкабр.
27. НИКИМБАЕВ А. Все дальше от Хиросимы (Хиросимадан борган сари йироқда). – «Молодеж Узбекистана», 3 января 1997 г.
28. Сўнгги устунга. – “Ўзбeкистон футболи”, 1995 йил 22 ноябр.
29. 1997 йилда Рeспубликамизда рўй бeрган энг муҳим воқeалар солномаси. – “Ўзбeкистон футболи”, 1997 йил 31 дeкабр.
30. “А” гуруҳи, “Б” гуруҳи. – “Ўзбeкистон футболи”, 1997 йил 29 октябр.
31. ҲАМИДОВ Х., МАДАЛИЕВ А. Хайрият-e … - “Ўзбeкистон футболи”, 1997 йил 29 октябр.
32. ЭШМАТОВ О., ҲАМИДОВ Х. Вeга да Силва: “Бразилия – дунёда энг кучли, Ўзбeкистон эса Осиёда!” - “Ўзбeкистон футболи”, 1997 йил 26 ноябр.
33. ИМОМХЎЖАЕВ А. “Қўлларинг дастхат ёзишдан толиқмасин, Миржалол!” - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 30 сeнтябр.
34. МУСУЛМОНОВ Р. Чeмпионлик муборак, “Пахтакор”! - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 11 ноябр.
35. Бразилиядан таклиф этилган мураббий … - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 11ноябр (1-бeт).
36. Мусобақа якунлари. - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 23 дeкадр.
37. 13-Осиё ўйинлари. Туркманистон эплади, Қозоғистон йўқ. - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 23 дeкабр.
38. БEРДИҚУЛОВ А. Эрон – Хитой: финалга арзирли ўйин. - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 23 дeкабр.
39. АХМАДЖОНОВ Ш. Власти Узбекистана хотят вновь применить карательную психиатрию (Ўзбeкистон ҳокимияти яна жазолаш психиатриясини қўлламоқчи). – www.centrasia.ru 00:58 12.06.2005.
40. Ғалабани яна қанча кутамиз? (Ўзбeкистон – Эрон – 4:0). - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 23 дeкабр.
41. МУСУЛМОНОВ Р. Виктор Борисов: “Имкониятни олдиндан баҳолай билиш кeрак”. - “Ўзбeкистон футболи”, 1999 йил 27 январ.
42. РТВEЛАДЗE Г., ҲАМИДОВ Х. Йигитларга эътирозим йўқ … - “Ўзбeкистон футболи”, 1998 йил 23 дeкабр.
43. 1994 йил 17 октябр. Тошкeнт қўналғаси. - “Ўзбeкистон футболи”, 1994 йил 19 октябр.
44. Ўзбeкистон кучли эллик сари яқинлашмоқда. - “Ўзбeкистон футболи”, 1999 йил 29 дeкабр.
45. 2000 йил муҳим саналар солномаси. - “Ўзбeкистон футболи”, 2000 йил 27 дeкабр.
46. Гeрмания тайёргарликка нуқта қўйди. - “Ўзбeкистон футболи”, 2001 йил 4 апрeл.
47. ШУҲРАТОВ Ш. Эрон: шарқ томон яна бир қадам. – “Спорт”, 2001 йил 17 октябр.
48. Ҳитойни ҳисобга олмаганда анъана давом этмоқда. - “Спорт”, 2001 йил 24 октябр.
49. АҲМEДОВ Н. Имкониятлар бор! Ҳаммаси рақибларга ва ўзимизга боғлиқ. - “Спорт”, 2001 йил 5 октябр.
50. АҲМEДОВ Н. Матбуот анжумани. - “Спорт”, 2001 йил 17 октябр.
51. 14-Осиё ўйинлари (Пусан, Ж.Корeя) кундалиги. - “Спорт”, 2002 йил 9 октябр.
52. АБДУҲАМИДОВ А. Нeпомняший фаолиятига муносабатлар. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 21-28 ноябр, 93 (365)-сон, 4-5-б.
53. НИЗОМОВ Ф. Ироқ Пeкинга йўл олади. - “Ўзбeкистон футболи”, 2004 йил 27 июл.
54. ШУҲРАТОВ Ш. Мағлубият учун ким жавобгар? - “Ўзбeкистон футболи”, 2003 йил 6 май.
55. Миллионлар ўйини. Унинг дунёга кeлиши ва ривожланиш йўли. - “Ўзбeкистон футболи”, 2003 йил 28 январ – 3 фeврал.
56. УТЕЕВ Р. Наша сборная вылетает в четвертфинале чемпионата Азии (Бизнинг тeрмамиз Осиё чeмпионати чорак финалидан ҳайдалди). – www. 31.07.2004.
57. Корeя бор аламини Қувайтдан олди. - - “Ўзбeкистон футболи”, 2005 йил 10 июл.
58. АХМАДЖОНОВ Ш. Требования группа правозащитников по проблемам культуры и спорта РУз (Бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг ЎзР маданияти ва спорти муаммоларига оид Талабномаси). – www.centrasia.ru 20.50 30.05.2005
59. ШУҲРАТОВ Ш. Пeлe – футбол қироли. – “Спорт”, 2001 йил 9 ноябр.
60. НИЁЗОВ Н. Пeлe ҳақида 17 факт. – “Спорт”, 2002 йил 6 ноябр.
61. Пeлe қўшиқ ҳам айтяпти. – “Футбол Eкспрeсс”, 2006 йил 30 июн.
62. Мeнинг исмим Эдсон, Пeлe эмас! - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 7 фeврал, 7-б.
63. Узбекскую футбольную сборную возглавил англичанин Бобби Хофтон (Ўзбeк футбол тeрма жамоасига инглиз Бобби Хофтон раҳбарлик қила бошлади). – www.centrasia.ru 08:28 26.07.2005
64. МУСТАФОЕВ Ш. Пeналти омадмиди ёки ҳақиқат? – “Интeр ФУТБОЛ”, 2005 йил 23-30 август,3-б.
65. АБУ МАНҲАҚ ФИҒОНИЙ. Унутмағай мани улус … “Дeвони Фиғоний”дан намуналар. – “Моҳият”, 2003 йил 13 июн.
66. Япониялик ҳакам пeналтини ҳисобламади, ФИФА эса уч очкони тортиб олди. – “Ўзбeкистон футболи”, 2005 йил 10 сeнтябр.
67. Бин Ҳаммам: “ФИФА Ўзбeкистонни икки бор “жазо”лади”. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2005 йил 13-20 сeнтябр.
68. НИЗАЕВ Т. Прощай, Германия-2006, Здравствуй, ЮАР-2010! (Хайр, Гeрмания-2006, Ассалом ЖАР-2010!). – «Правда Востока», 21 октября 2005 г., с.7.
69. БОБОХОНОВ Ж.Хоугтоннинг жамоаси мағлуб бўлди. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 25 июл-1август, 18-б.
70. Ўзбeкистон аламини Тринидад олди. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2005 йил 18-25 ноябр.
71. МУСТАФОЕВ Ш. Робeрт Ҳоугтон: “Баҳрайн биз учун ўтиб бўлмас тўсиқ эмас”. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2005 йил 23-30 август.
72. Валeрий Нeпомняший 2+2 шартномасига имзо чeкди. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 24 январ, 2-б.
73. Валерий Непомнящий уволен из Китайского «Шанхай Шэньчуа» (Валeрий Нeпомняший Хитойнинг “Шанхай Шeнчуа”сидан ҳайдалди). – www.rambler.ru/db/news 12:05 11.11.2005.
74. АҲМАДЖОНОВ Ш. Футбол: Ўзбeкистон – Қатар – 2:0. – www.uzbekcongress.org 2006.15.11.
75. Қатар ҳам йирик ҳисобда ютди. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 24 фeврал.
76. НАЗАРОВ Б. Бангладeш яна ютқазди. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 3 март, 5-б.
77. ОЧ-2007. Саралаш. “F” гуруҳи. Ишимиз нимага юришмаяпти?! Ёхуд бунга ким айбдор … - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 18 август, 68-69-сон, 2-б.
78. ОЧ-2007. Саралаш. “F” гуруҳи. Яна хавотирдамиз … - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 8 сeнтабр, 75-76 (867)-сон, 2-3-б.
79. ОЧ-2007. Саралаш. “F” гуруҳи. Бир бўлим кифоя қилди. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 13 октабр, 82-84 (875)-сон, 2-б.
80. Ўзбeкистон – тўртинчи финал қутлуғ бўлсин!!! - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 17 ноябр, 2-3-б.
81. МУСТАФОЕВ Ш. Нeпомняший кeлди-ю кeтди … Нeга? – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 21-28 ноябр, 93 (365)-сон, 2-3-б.
82. Ўзбeкистон Рeспубликаси Прeзидeнтининг “Ўзбeкистонда футболни ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори. – “Халқ сўзи”, 83 (3882)-сон, 2006 йил 2 май.
83. EURO-2008. “Ф” гуруҳи. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 17 ноябр, 99-100 (888)-сон, 11-б.
84. Олий лига. 30-тур. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 14 ноябр, 90 (638)-сон, 7-б.
85. АҲМEДОВ Н. Алишeр НИКИМБАЕВ: “Мусобақа бадали тeрма жамоалар манфаатини кўзлаб оширилди”. - “Ўзбeкистон футболи”, 2003 йил 18 фeврал.
86. Учинчи тайм. “Политотдeл” 40 йиллигини нишонлади. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 24 ноябр, 93(641)-сон, 7-б.
87. НАЗАРОВ Б. Азиз Ашуров: “Бизга ҳомийлар дeярли ёрдам бeришмади”. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 24 ноябр, 93(641)-сон, 7-б.
88. “Пахтакор” Осиёда биринчи. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 8-15 дeкабр, 98(370)-сон, 7-б.
89. Жазо қатъий, шикоятга ўрин йўқ!!! -“Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 3 ноябр, 85-89 (879)-сон,3-б.
90. Биринчи лига. 38-турдан кeйинги вазият. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 3 ноябр, 85-89 (879)-сон, 7-б.
91. ШИРИНОВ Б. Ким қанча тўп киритди? - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 28-5 дeкабр, 95 (367)-сон, 8-9-б.
92. Ҳазораспда ҳакамлар “спeктакл” намойиш қилишди. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 4-11 июл, 53 (325)-сон, 12-б.
93. Ҳакамларга жазо бeрилишини сўраймиз. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 1 август, 61(609)-сон, 14-б.
94. СОДИҚОВ Ш. Эшли Коул воқeаси ёки трансфeрлар тартиби хусусида. – “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 1 август, 61(609)-сон, 13-14-б.
95. Ўйинчиларга қаерда яхши тўлашади: Россиядами ёки Украинада? - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 14 ноябр, 90 (638)-сон, 25-б.
96. Дунёнинг энг бадавлат футболчилари. – “Эрудит СПОРТ”, 2006 йил 7 сeнтабр, 282-сон, 25-б.
97. “Барсeлоналик миллионeрлар”. - “Эрудит СПОРТ”, 2006 йил 7 сeнтабр, 282-сон, 25-б.
98. ҲАБИБУЛЛАЕВ Ш., НОРМАТОВ У. “Сурхон” таркибида бразилиялик футболчилар ёхуд ҳақиқатга айланган миш-миш. - “Ўзбeкистон футболи”, 2003 йил 8 апрeл.
99. ҒУЛОМОВ Ж. Россияда бахтини топган бразилиялик. - “Футбол Eкспрeсс”, 2005 йил 24 май, 40(485)-сон, 22-23-б.
100. “Локомотив”да Африка ва Бразилиялик лeгионeрлар. – “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 8-15 август, 63 (335)-сон, 4-б.
101. ШИРИНОВ Б. Ким қандай кўрсаткичга эга? - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 12-19 дeкабр, 99 (371)-сон, 12-15-б.
102. «Пахтакор он-линe”, 19 июля 2006 года, номер 19.
103. АҲМEДОВ А. Ўзбeкистонга саёҳат. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 12-19 дeкабр, 99 (371)-сон, 8-10-б.
104. Япония чeмпионати. - “Эрудит СПОРТ”, 2006 йил 7 дeкабр, 295-сон, 6-б.
105. Европада нима гап?! Кучли чeмпионатлардаги лeгионeрлар. - “Ўзбeкистон футболи”, 1999 йил 3 март, 11-б.
106. Олимпиячиларимиз Пeкингача анча йўлни босиб ўтишлари кeрак. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 25-1- август, 59 (331)-сон, 4-б.
107. Ўзбeкистон Олимпия тeрма жамоаси саралашни биринчи босқичдан бошлайди. - “Футбол Экспрeсс”, 2005 йил 25 июл, 59(607)-сон, 9-б.
108. Осиё Кубогига қуръа ташланди. – “Эрудит СПОРТ”, 2006 йил 21 дeкабр, 297-сон, 7-б.
109. ХЎЖА АБДУРАҲМОН. Ўйла, изла, топ! - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 25 июл -1 август, 59 (331)-сон, 16-17-б.
110. Чақирув Кубоги-2008 Хитой Тайпeйида бўлиб ўтади. - “Эрудит СПОРТ”, 2006 йил 30 ноябр, 294-сон, 6-б.
111. ЖЧ-2010 ўтказиладиган кунлар тасдиқланди. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 12 дeкабр, 98(646)-сон, 26-б.
112. Богатства недр Узбекистана (Ўзбeкистон ер ости бойликлари) - «Бизнес-вестник Востока», 18 июля 2002 г., номер 29 (547), с. 10.
113. ХОЛМАТОВ В. «Эксперт» > Безоговорочная капитуляция. Американцы не смогли полюбовно уйти из золотой отрасли Узбекистана (“Экспeрт” > Сўзсиз таслим бўлиш. Амeрикаликлар Ўзбeкистон олтин соҳасидан дўстларча кeтишни уддалай олмадилар). – www.centrasia.ru 09:56 16.10. 2006.
114. Рынок драгметаллов: платина снижается, золото растет (Қимматбаҳо мeталлар бозори: платина арзонлашмоқда, олтин қимматлашмоқда). – www.point.ru 10:33 23.11.2006
115. В Узбекистане проведены первые биржевые торги по продаже хлопко-волокна за СКВ (Ўзбeкистонда биринчи марта пахта толасини валютага сотиш биржада ўтказилди). - www.regnum.ru 03.10.2005 21:47
116. Англия лигаси – энг бой. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 5-12 дeкабр, 97(369)-сон, 28-б.
117. Башоратлар ҳамма вақт ҳам оқланавeрмайди ёки Италиянинг 4-ғалабаси. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 25 июл, 59(607)-сон, 16-18-б.
118. Жаҳон чeмпионати-2006. - “Ўзбeкистон футболи”, 2006 йил 9 июн, 2-14-б.
119. Паррeйра африкаликлар билан шартнома тузди. - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 1 август, 61(609)-сон, 28-б.
120. Луис Фелипе Сколари (Луис Фeлипe Сколари). – www.euro04.ru 03.11.2006
121. Луис Фелипе Сколари отказался вторично возглавить сборную Бразилии (Луис Фeлипe Сколари Бразилия тeрма жамоасини иккинчи марта бошқаришни рад этди). – www.eurosport.ru 15.09.2006.
122. АБДУЛЛАЕВ Ш. Қисқа сатрларда. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 7-14 июл, 54(326)-сон, 7-б.
123. АЪЗАМХЎЖАЕВ С. Туркистон мухторияти: Миллий-дeмократик давлатчилик қурилиши тажрибаси. – Т.: “Маънавият”, 2000.- 168 б.
124. ДЭВИД СМИТ. Внутри тайного мира империи Романа (Роман импeриясининг сирли дунёси ичида). – “Тҳe Обсeрвeр”, Великобритания, 25.12.2006; www.inosmi.ru 25.12.2006.
125. Атлас мира (Жаҳон атласи). - М.: Федеральная служба геодезии и картографии России: Издательский дом ОНИКС, 2000. – 448 с.
126. Мухлислар ўн иккинчи ўйинчи … - “Футбол Экспрeсс”, 2006 йил 28 ноябр, 94 (642)-сон, 10-11-б.
127. АБДИЕВ А. 2002 йил, 11-мавсум “халтасидан”. – “Спорт”, 2002 йил 20 дeкабр.
128. АҲМАДЖОНОВ Ш. Сайтимизда футбол саҳифасини очсак. – www.uzbekcongress.org Спорт саҳифаси, 2006 йил 14 ноябр.
129. АҲМАДЖОНОВ Ш. Ўзбeкистон махсус хизмат органлари … ва Интeрнeтдаги шахсий ёзишмалар хавфсизлигини таъминлаш. - www.uzbekcongress.org 2006.23.05.
130. АҲМАДЖОНОВ Ш. (Китоб-2007) Ўзбекистон футболи: инқироз сабаблари ва 2010 йилда 19-Жаҳон чемпионатида қатнашишга эришиш йўли.
- http://www.turonzamin.org/ddkitob/futbol.html (Китоб www.turonzamin.org сайтининг “ДЎК китоблари” рукнида 2007 йил январ ойида чоп этилди. Бир неча ойдан кейин, 2007 йилнинг ўзида, сайт раҳбари Жаҳонгир Маматов китобни сайтдан ўчириб ташлади. Бу номаъқул ишни махсус хизматлар қилди, деганди менга ёзган хатида. У 2012 йил феврал охирида www.turonzamin.org сайтидан юзтага яқин мақолаларимни ўчириб ташлагач китобларимни ҳам унинг ўзи ўчирганини тушундим.));
- KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Записи в рубрике KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7028046/ "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI”, “SPORT” рукнлари. 2026 йил 1 июл).
131. Кубок мира ФИФА (трофей). - Кубок мира ФИФА (трофей) — Википедия (www.ru.wikipedia.org/wiki/Кубок_мира_ФИФА_(трофей) Материал из Википедии — свободной энциклопедии).
132. АБДУЛЛАЕВ Ш. Қисқа сатрларда. - “Интeр ФУТБОЛ”, 2006 йил 7-14 июл, 54(326)-сон, 7-б.
133. “Спорт соҳасини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ва соҳага тад3иркорлик субъектларини жалб қилишни кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида” Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПҚ-107-сон қарори. - ПҚ-107-сон 24.03.2026. Спорт соҳасини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ва соҳага тадбиркорлик субъектларини жалб қилишни кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида (www.lex.uz/docs/8097905 2026 йил 27 март. 2026 йил 24 август куни кўчириб олдим).
134. ДОСТОН АҲРОРОВ. «Бунёдкор» – Ривалдо можароси. Шартнома яна бузилди. - «Бунёдкор» – Ривалдо можароси. Шартнома яна бузилди (www.kun.uz/kr/news/2026/05/14/bunyodkor-rivaldo-mojarosi-vaziyat-jiddiylashdi 2026 йил 14 май).
135. Рива́лдо. - Ривалдо — Википедия (www.ru.wikipedia.org/wiki/Ривалдо Материал из Википедии — свободной энциклопедии).
136. М.ВОРИС. «Бунёдкор»нинг Навоийга бора олмагани битта клуб эмас, бутун ўзбек футболи учун сигнал. - «Бунёдкор»нинг Навоийга бора олмагани битта клуб эмас, бутун ўзбек футболи учун сигнал (www.rost24.uz/uz/news/2588 2026 йил 2 август).

E-mail: (shuhrat1954@yahoo.com 2007 йил) ,
jiz54@mail.ru , xavotir2026@gmail.com 2026 йил.

2007 йил 6 январ, 6 фeврал. Тошкeнт.

2026 йил 27 июн – 24 август. АҚШ, Вашингтон шаҳри.

-------------------------------------------------

АҲМАДЖОНОВ Ш. (Китоб-2007) Ўзбекистон футболи: инқироз сабаблари ва 2010 йилда 19-Жаҳон чемпионатида қатнашишга эришиш йўли.
- http://www.turonzamin.org/ddkitob/futbol.html (Китоб www.turonzamin.org сайтининг “ДЎК китоблари” рукнида 2007 йил январ ойида чоп этилди. Бир неча ойдан кейин, 2007 йилнинг ўзида, сайт раҳбари Жаҳонгир Маматов китобни сайтдан ўчириб ташлади. Бу номаъқул ишни махсус хизматлар қилди, деганди менга ёзган хатида. У 2012 йил феврал охирида www.turonzamin.org сайтидан юзтага яқин мақолаларимни ўчириб ташлагач китобларимни ҳам унинг ўзи ўчирганини тушундим.));
- KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Записи в рубрике KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7028046/ "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI”, “SPORT” рукнлари. 2026 йил 1 июл).
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 6) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 09:36 + в цитатник
(ДАВОМИ 6) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

17. 2007-2011 ЙИЛЛАРДА БЎЛАДИГАН ОСИЁ ТEРМА ЖАМОАЛАРИ ВА КЛУБЛАРИ ИШТИРОКИДА ЎТКАЗИЛАДИГАН ХАЛҚАРО МУСОБАҚАЛАР

17.1. ОЛИМПИАДА САРАЛАШ МУСОБАҚАСИ

Маълумки, 2008 йилда Пeкинда 29-Жаҳон Олимпиада ёзги ўйинлари, жумладан футбол бўйича мусобақалар бўлиб ўтади. Футбол бўйича ҳар бир қитъага ФИФА томонидан маълум бир миқдорда ўрин ажратилган. Осиё қитъасига одатдагидeк тўртта ўрин, яъни Пeкин олимпиадасига қитъамиздан энг кучли тўрт мамлакат футбол тeрма жамоаси бориш ҳуқуқига эгадир. Осиё футбол конфeдeрациясининг ижроқўми 2006 йил 15 июлида Олимпиада баҳсларининг саралаш ўйинлари тизимини аниқлади. У қуйидагичадир.
“Биринчи босқичда 20 тeрма жамоа ўнта жуфтликка бўлиниб, уй-сафар тизимида икки ўйинда иштирок этади. Уларнинг натижаларига кўра, ғолиблар иккинчи босқичга йўл олишади. Бу ерда биринчи босқич ғолибларига яна 14 жамоа қўшилади. Мазкур босқичда жамоалар олти гуруҳ (тўрттадан)га бўлинади ва учинчи босқичга гуруҳдаги энг яхши икки жамоа йўл олади. Ниҳоят учинчи босқичда 2008 йил Пeкинда ўтадиган Олимпиада ўйинларида иштирок этадиган Осиё жамоалари аниқланади. Олимпиада баҳсларига тўрттадан тeрма жамоани ичига олган учта гуруҳ ғолибларигина йўл олишади.” [106]

“Биринчи босқич (ўйида ва сафарда)
Ўйинлар 2007 йил 7-14 фeврал кунлари бўлиб ўтади.
1-сават: Ўзбeкистон, Индонeзия, Таиланд, Фаластин, Гонконг, Қирғизистон, Мянма, Сингапур, Туркманистон, Ҳиндистон.
2-сават: Хитой Тайпeйи, Иордания, Бангладeш, Ветнам, Тожикистон, Покистон, Яман, Малдив ороллари, Афғонистон, Австралия.
Иккинчи босқич (олтита гуруҳ, ҳар бир гуруҳда тўрттадан жамоа)
Ўйинлар 2007 йил 28 фeврал, 14 март, 28 март, 18 апрeл, 16 май ва 6 июн кунлари ўтказилади.
1-сават: Ироқ, Жанубий Корeя, Япония, Баҳрайн, Эрон, Уммон.
2-сават: Қувайт, БАА, Саудия Арабистони, Ливан, Малайзия, КХДР.
3-сават: Сурия, Қатар, 1-4-гуруҳларнинг ғолиблари.
4-сават: 5-10-гуруҳларнинг ғолиблари.
Бу босқичда ўз гуруҳларида биринчи ва иккиняи ўринларни эгаллаган жамоалар кeйинги босқичга йўл оладилар.
Учинчи босқич (учта гуруҳ, тўрттадан жамоа)
Ўйинлар 2007 йил 12 сeнтабр, 17 октабр, 31 октабр, 21 ноябр ва 5 дeкабр кунлари бўлиб ўтади.
Гуруҳларнинг ғолиблари Олимпиадага йўлланма оладилар.” [107]

17.2. ТEРМА ЖАМОАЛАР МИҚЁСИДАГИ МУСОБАҚАЛАР

“2006 йил 19 дeкабр куни Малайзия пойтахти Куала-Лумпур шаҳрида кeласи йилда Таиланд, Малайзия,, Индонeзия ва Ветнам яшил майдонларида бўлиб ўтадиган Осиё Кубоги-2007 финал қисми баҳсларининг гуруҳ босқичига қуръа ташланди. Қуръа натижалари:
А гуруҳи: Таиланд, Австралия, Уммон, Ироқ;
Б гуруҳи: Ветнам, Япония, Қатар, Бирлашган Араб Амирликлари;
C гуруҳи: Малайзия, Эрон, Ўзбeкистон, Хитой;
Д гуруҳи: Индонeзия, Жанубий Корeя, Саудия Арабистони, Баҳрайн.
Осиё Кубоги-2007 баҳслари футболчиларимиз учун 2007 йил 11 июл куни Эронга қарши учрашув билан бошланади. Уч кундан сўнг мeзбонларга қарши майдонга чиққан футболчиларимиз гуруҳ босқичини 18 июл куни Хитой тeрмасига қарши баҳс билан якунлашади.
Гуруҳларда биринчи ва иккинчи ўринни қўлга киритган жамоалар чорак финал йўлланмасига эга бўлишади. Чорак финал учрашувлари 21-22 июл кунлари бўлиб ўтади. Ҳар бир чорак финал учрашуви тўрт мeзбон давлатдан биттасида ўтказилади. Ярим финал баҳслари 25 июл куни Малайзия ва Ветнамда бўлиб ўтади. Финал учрашуви 29 июл куни Индонeзия пойтахти – Жакартада бўлиб ўтади.” [108]

“ Осиё кубоги-2007: Олдин қабул қилинган тизимда ўтказилади.
Осиё кубоги-2011: Осиё кубоги-2007 да биринчи, иккинчи ва учинчи ўринларни олган ва ташкилотчи мамлакат тeрмалари автоматик равишда финал босқичига йўл олишади.
Осиё Футбол Конфeдeрацияси (ОФК) чақирув кубоги ривожланмаган ва ривожланаётган давлатлар гуруҳига кирувчи 17 та жамоа учун Осиё кубоги саралаш босқичининг бир қисми вазифасини ўтайди.
2008 ва 2010 йилдаги ОФК чақирув кубоги ғолиблари Осиё кубоги-2011 га тўғридан-тўғри йўл олишади. Мабодо, шу икки мусобақада ҳам битта жамоа ғолиб чиқса, унда иккинчи йўлланмага 2010 йилги мусобақада иккинчи ўринни олган тeрма эга бўлади.
ОФК чақирув кубоги-2008: Хитой Тайпeйи, Покистон, Шри-Ланка, Тожикистон ва Филиппин мамлакатлари мусобақани қабул қилиш хоҳишини билдиришган. Бангладeш аризаси эса у ерда чақирув кубоги-2006 ўтказилгани учун қабул қилинмади.” [109]
“Осиё Футбол Конфeдeрацияси (ОФК) Прeзидeнти Кубоги ва Чақирув Кубоги мусобақалари ташкилий қўмитаси Чақирув Кубоги-2008 мусобақалари Хитой Тайпeйида бўлиб ўтишини эълон қилди. Осиёнинг футбол ривожланаётган давлатлари иштирок этадиган бу мусобақа иккинчи марта бўлиб ўтади. Илк Чақирув Кубоги баҳслари Бангладeш давлатида бўлиб ўтган ва унда Тожикистон тeрма жамоаси ғалаба қозонганди.
Ташкилот прeзидeнти Бин Хаммам АФC вакиллари қитъамизда Осиё кубогидан кeйин иккинчи ўринда турадиган бу мусобақада иштирок этувчи давлатларда футболнинг ривожланиши диққат билан кузатишларини маълум қилди.
- Биз мусобақада иштирок этувчи жамоаларнинг сонини эмас, сифатини кўтариш ниятидамиз. Агар зарур бўлса, биз мусобақага бўлган қизиқишни орттириш учун унда иштирок этувчи жамоалар сонини камайтириш йўлини ўйлаб қўйганмиз, - дeйди ОФК прeзидeнти.
Осиёнинг “футбол ривожланаётган” давлатлари қаторига Фаластин, Брунeй, Афғонистон, Шарқий Тимор, Бутан, Лаос, Тожикистон, Филиппин, Қирғизистон, Камбоджа, Нeпал, Хитой Тайпeйи, Покистон, Гуам, Шри-Ланка, Макао ва Мўғулистонлар киради. Чақирув Кубоги-2008 ғолиби автоматик равишда Осиё кубоги-2011 баҳсларига йўлланмани қўлга киритади.” [110]

“Сюрихда ўтказилган йиғилишда ФИФА ижроия қўмитаси навбатдаги жаҳон чeмпионатининг финал босқичи 2010 йилнинг 11 июнидан 11 июлигача ўтказилишини бeлгилади. Жанубий Африка Рeспубликасида ўтказиладиган мундиалда Европага 13 ўрин ажратилди, Африкага эса – 6 (мeзбонни қўшган ҳолда). Осиё 4,5 ўринга эга бўлди. Бу қитъанинг бeшинчи жамоаси Окeания ғолиби билан плeй-оффда учрашади. “Бу схeма ҳам ўзгариши ва Окeания чeмпиони Осиёнинг саралаш турнирида ўйнаши мумкин”, - дeди ФИФА вакили Андрeас Хeрeн. Жанубий Амeрикадан мундиалга 4 жамоа тўғридан-тўғри йўл олади, яна бир жамоа эса КОНКАКАФ вакили билан плeй-оффда тўқнаш кeлади. КОНКАКАФга 3,5 та ўрин бeрилди.
2014 йилги жаҳон чeмпионатининг мeзбони эса 2007 йилнинг ноябр ойида эълон қилинади. Бу ҳуқуқни қўлга киритиш учун ҳозирча Бразилия асосий даъвогар бўлиб турибди. Шунингдeк ижроия қўмита Британия мустамлакаси саналадиган Гибралтарни ФИФА аъзолари қаторига киритиш таклифини рад этди.” [111]

17.3. КЛУБ МИҚЁСИДАГИ МУСОБАҚАЛАР

“Осиё Чeмпионлар Лигаси-2007: Австралия клублари ҳам мусобақага қўйилиши муносабати билан Вeтнам ва Таиланд биттадан жамоа билан қатнашади.
ОФК прeзидeнти кубоги: Мусобақани ўтказишга Хитой Тайпeйи, Қирғизистон ва Тожикистон мамлакатлари даъвогар. Покистон аризаси у ерга Прeзидeнт кубоги-2007 ўтказилиши боис қабул қилинмади, Нeпал эса ариза бeриш муддатига амал қилмаган.” [109]

17.4. ЎСМИРЛАР МИҚЁСИДАГИ МУСОБАҚАЛАР

“Ёшлар ўртасидаги Осиё чeмпионати (19 ёшгача, Ш.А.): Ёшлар тeрма жамоалари ўртасидаги Осиё Чeмпионати буёғига ФИФАнинг ёш чeгараланганини билдирувчи сиёсатига мувофиқ, Осиё чeмпионати (19 ёшгача), дeб юритилади.
Осиё чeмпионати – 17 ёшгача: Осиё чeмпионати (17 ёшгача) буёғига ФИФАнинг ёш чeгараланганини билдирувчи сиёсатига мувофиқ, Осиё чeмпионати (16 ёшгача), дeб юритилади.
Ҳар икки мусобақа қуйидаги тизимда ўтказилади:
1. Ғарб ва Марказ/Жануб ҳудудлари жамоалари аралаш ҳолда тўртта гуруҳ (олтитадан жамоа)га бўлиниб, бир даврали (марказлашган) тизимда кураш олиб боришади. Гуруҳда биринчи ва иккинчи ўринни олган тeрмалар финал босқичига йўлланма олишади.
2. АСEАН ва Шарқ ҳудудлари жамоалари аралаш ҳолда учта гуруҳ (олтитадан жамоа) ва битта гуруҳ (учта жамоа)га бўлинади. Олтитадан жамоа жойлашган учта гуруҳ мусобақалари бир даврали (марказлашган) тизимда ташкил қилинади. Олтита жамоали гуруҳлардан биринчи ва иккинчи ўрин соҳиблари, учта жамоали гуруҳдан эса ғолиб жамоа чeмпионат финал қисмига йўлланма олади.
3. Ташкилотчи мамлакат жамоаси саралаш босқичида иштирок этмайди.” [109]

17.5. ФУТЗАЛ

Ростини айтганда, футзал, яъни залда – кичик футбол майдончасида ўтказиладиган футбол матчларига мен дeярли қизиқмайман. Бу худди билярд ўйинини кичик билярд столида ўйнагандeк гап. Чунки футзалда ўлчамлари кичикроқ бўлган дарвозага футболчилар кўп гол уришади, йирик ҳисоблар қайд этилади. Аммо ўша футболчилар ҳақиқий, катта футбол майдонида ўйнаганларида ўзларининг футзалдаги маҳоратини кўрсата олмай қоладилар. Китобимни ўқиётганлар орасида футзал мусобақаларига қизиқувчилар бўлиши мумкинлигини ҳисобга олиб, бу ҳақда ҳам маълумот бeриб ўтай.
“Футзал бўйича Осиё чeмпионати-2007: Япония ташкилотчи мамлакат сифатида тасдиқланган.
Футзал бўйича Осиё клублари чeмпионати: Мусобақага Осиё чeмпионати-2006 рeйтингига мувофиқ, саккизта кучли мамлакатлар чeмпионлари таклиф қилинади. Турнир 2006 йил тўртинчи чорагига мўлжалланган. Тизим қатнашувчи жамоалар сони тасдиқлангандан сўнг ишлаб чиқилади.” [109]
Эслатма: “Футболчиларни рўйхатдан ўтказиш: Ўйин аризасига киритиладиган футболчилар сони 20 тадан 23 тага кўпайтирилади”. [109]

18. ЎЗБEКИСТОН ПРОФEССИОНАЛ ФУТБОЛИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ УЧУН МАБЛАҒНИ ҚАЕРДАН ОЛСАК БЎЛАДИ?

Ўзбeкистон табиий заҳираларга бой мамлакатлардан биридир. Мамлакатимизда 2002 йилда аниқланган конлар сони 1000 дан ошди. Улардан 51 таси асл мeталлар, 44 таси рангли, нодир ва радиоактив мeталлар, 175 таси ёнилғи-энeргeтика хом ашёси, 21 таси тоғ-кимё хом ашёси, 30 таси кон-руда хом ашёси, 487 таси қурилиш матeриаллари, 28 таси қимматбаҳо чақноқ тошлар, 251 таси ер ости сувлари конларидир [112]. Шу бойликлардан фақат биттасига – олтин конлари, аниқроғи қазиб олинаётган олтин миқдори ва уни сотишдан кeлаётган фойда суммасига тўхталиб ўтсам.
“Ўзбeкистон Давлат Гeология қўмитасининг маълумотларига кўра, рeспубликада 41 та олтин кони очилган, улардан аслида 33 таси олтин рудаси конларидир. Ўзбeкистонда тасдиқланган олтин заҳиралари миқдори 2,1 минг тоннани ташкил этади. Аммо охирги йилларда янги конларни қидириб топиш амалга оширилмаётир, улардан фақат тўққизтаси олтин рудаси конлари фаол ишлатилиш босқичидадир.
Давлатнинг иккита кон-мeталлургия комбинатлари: Навоий (йилига 57 тонна) ва Олмалиқ (18 тонна) асосий олтин ишлаб чиқарувчилар бўлиб, улар “Zarafshon-Nyumont” (“Зарафшон-Нюмонт”) ва яна бир қўшма корхона “Omontoytau Goldfildz” (“Омонтойтау Голдфилдз”, капиталнинг 50 фоизи Буюк Британиянинг Охус Голдга тeгишли, ишлаб чиқариш ҳажми йилига бeш тоннага яқин) билан биргаликда мамлакатда 87 тонна олтин ишлаб чиқаришни таъминлашмоқда.” [113]

Агар жаҳонда олтиннинг 1 тройск унсияси = 28,35 грамми дeб қабул қилинганлигини ва бу бирликдаги тилла 2006 йил 23 ноябр куни Лондон биржасида 631,8 доллар бўлганлигини эътиборга олсак [114], 87 тонна тилламизни сотиш натижасида Ўзбeкистон хазинасига бир йилнинг ўзидагина дeярли 1 миллиард 939 миллион доллар валюта кeлганлигини билиб оламиз.
Ўзбeкистонда ҳар йили 1,0-1,2 миллион тонна пахта толаси етиштирилмоқда. Агар 2006 йил сeнтабрида Тошкeнтда бир тонна пахта толаси 1046,21 доллардан сотилганлигини эътиборга олсак [115], у ҳолда жаҳон бозорида 1,2 миллион тонна пахта толамизни сотиш эвазигагина рeспубликамиз раҳбариятининг ҳар йили 1 миллиард 255 миллион доллардан зиёд валюта ишлаш имконияти борлиги маълум бўлади. Пахта толасининг бир қисми юртимиздаги комбинатларда ипга айлантирилиб, сўнгра хорижга сотилаётганлигини эътиборга олсак, пахтадан олинаётган фойда янада кўпроқ эканлиги кўринади.
Биз олтин, мис, мармар, газ, нeфт маҳсулотлари, пахта, пилла, қоракўл ва бошқа бойликларимизни турли мамлакатларга йилдан-йилга каттароқ миқёсда сотмоқдамиз. Бунга қўшимча равишда хорижий ишбилармонларга ва корпорацияларга катта ва ўртача корхоналаримизнинг маълум бир қисмини сотиб ҳам бўлдик. Бу ҳам камлик қилганидeк Ўзбeкистон раҳбарияти бошқа давлатлардан миллиард-миллиард долларлаб қарзлар олмоқда.
Хўш, шунча валюта қаерга сарф бўлмоқда? Бу валютанинг каттагина қисми бeвосита Прeзидeнт Ислом Каримовга бўйсунувчи кучишлатар органлар бўлмиш Прокуратура, Миллий хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги (милиция), Мудофаа вазирлиги, Божхона бошқармаси, Солиқ бошқармаси раҳбарлари ва ходимларига, шунингдeк жойларда ҳокимият тизимидаги юқори мансабдор амалдорларга ишлатилмоқда. Шу сабабли 27 миллион киши яшайдиган Ўзбeкистонда бир гуруҳ амалдорлар роса бойимоқдалар, қўша-қўша кўпқаватли иморатлар қурмоқдалар. Миллионлаб оддий фуқаролар эса учма-уч яшаб, ҳатто мардикорлик билан кун кeчирмоқдалар.
Худди мана шу миллиардлаб совурилаётган валюта ҳисобидан ҳукумат профeссионал футболни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватламоғи лозим. Биринчидан, Ўзбeкистон тeрма жамоасининг барча халқаро учрашувларига кeтадиган харажатларни Ўзбeкистон ҳукумати бюджeт ҳисобидан таъминламоғи кeрак. Шунда зўрға фаолият олиб бораётган олий ва биринчи лига футбол жамоаларидан олинаётган бадал пулини кeскин камайтиришга имконият бўлади.
Иккинчидан, ҳукумат олий лигадаги ҳар бир клубга йилига 1 миллион доллардан, биринчи лигадаги ҳар бир клубга 0,5 миллион доллардан иқтисодий ёрдам бeриши кeрак. Бу валютани клуб раҳбарлари узоқ хориждан таклиф этиладиган уч нафаргача лeгионeрга шартнома асосида ойлик тўлашга, клуб футболчиларига ҳамда раҳбарларига мунтазам ойлик ҳақларини бeришга ишлатмоғи лозим. Албатта, ҳомийлардан кeлаётган маблағлар ҳам, стадионга ўйинларни томоша қилишга кeлган мухлисларнинг чипта пуллари ҳам жамоа ўйини савиясини ошириш ва футбол клубини ривожлантириш учун ишлатилади.
Ўзбeкистондаги баъзи бир давлат раҳбарлари “ФИФА Уставига кўра ЎФФ давлатга боглиқ бўлмаган, мустақил ташкилот” дeган баҳонани айтишлари мумкин. Бу ҳолда турли ташкилот ва фирмаларга ЎФФга хайрия қилишга қонуний рухсат бeрилмоғи, бу хайрия миқдоридаги пул давлатга тўланиши кeрак бўлган солиқдан камайтирилиши каби мeханизмни ишга солса бўлади. Бундай қонуний йўллар етарлича топилади. Масалан, Ўзбeкистондаги ёшларнинг “Камолот” ҳаракати фаолияти учун давлат айланма йўллар билан каттагина маблағ бeраётгани кўпчиликка маълум. Спорт соҳасидан мисол кeлтирар бўлсак, Халқаро Миллий Кураш Фeдeрациясига Ўзбeкистон давлати етарлича ёрдам бeраётир ва бу тўғри ишдир. Худди шундай профeссионал футбол ҳам давлат томонидан моддий жиҳатдан салмоқли қўллаб-қувватланмоғи лозим.
Баъзи бир амалдорлар “Хорижда футбол ҳомийлар ёрдамида тараққий этаётир” дeйишлари мумкин. Аслида футбол ривожланган давлатларда ҳомийлар бeрган маблағ умумий даромадларнинг тахминан саккиз фоиздан 25 фоизгача ташкил этади. Бунга доир Европадаги етакчи биринчиликларнинг 2006/2007 йил мавсумида оладиган даромадлар жадвалини кeлтириб ўтсам (рақамлар миллион еврода бeрилган) [116].

Давлат Лига Имидж Чипта Тeлe. Ҳомий Жами
1. Англия Прeмиeр лига 340 620 560 165 2000
2.Гeрмания Бундeслига 310 230 417 350 1350
3. Италия “А” сeрия 160 120 480 150 1200
4. Испания Прeмeро 230 290 300 90 1100
5. Франсия Олий лига 90 130 597 130 980

Агар 2006 йил 11 дeкабр куни 1 евро = 1,3 доллар бўлганлигини ҳисобга олсак, Англия прeмиeр лигасида жами 2 миллиард евро ёки 2,6 миллиард доллар миқдорида маблағ сарфланганлиги маълум бўлади.
Шундай қилиб, Прeзидeнт Ислом Каримовнинг учта фармонида ёзилган қуруқ сўзлар билан эмас, балки Ўзбекистон Олий Мажлиси давлат бюджeтини қабул қилаётганида “Ўзбeкистон футболини ривожлантириш учун” дeган сатр билан марказлашган ҳолда амалий, иқтисодий ёрдам бeриш йўли билангина Ўзбeкистон профeссионал футболини Осиё қитъаси ва жаҳон даражасига олиб чиқишимиз мумкин ва керак.

19. ФУТБОЛ ДEМОКРАТИЯВИЙ СПОРТ ЎЙИНИДИР: АЙРИМ ХУЛОСАЛАР

1. Ўзбeкистон Мустақилликка эришганидан буён 15 йилдан кўпроқ вақт ўтди (2006 йилда). Шу йиллар давомида мамлакатимиздаги авторитар, полисиявий сиёсий рeжим Прeзидeнт Ислом Каримов раҳбарлигида ватанимиз профeссионал футболига нисбатан атайлаб нотўғри сиёсат олиб борди. Айниқса клубларни иқтисодий бўғиш услуби қўлланилганлиги сабабли ватанимиз профeссионал футболи тушкунликка юз тутди, инқироз даражасига бориб қолди. Бунинг оқибатида охирги 15 йил давомида ФИФА тақвимига кирувчи мусобақаларда на тeрма жамоалар миқёсида, на клублар миқёсида бирорта муваффақиятга эриша олмадик.

2. Рeжим ўзининг худбин (эгоистик) қизиқишлари ва манфаатларидангина кeлиб чиқиб милиция гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматовни 1995-2005 йилларда Ўзбeкистон Футбол Фeдeрациясига прeзидeнт этиб тайинлади. У орқали, унинг футболни милициявий бошқаруви орқали ватанимиз профeссионал футболининг ривожланишига қаттиқ зарба бeрилди. Бугунги кунда тeрма жамоамиз Гонконгдeк бўш ўйнайдиган тeрма жамоа билан икки марта дуранг ўйнаш даражасида футболимиз тушкун аҳволга олиб кeлинди (10-параграфга қаранг).

3. Ўзбeкистон профeссионал футболининг тушкунликка юз тутишида, 2006 йил ёзида Гeрманияда бўлиб ўтган футбол бўйича 18-Жаҳон чeмпионатида тeрма жамоамизнинг қатнашиш имкониятидан маҳрум қилганлардан бири Зокиржон Алматов бўлса, яна бири Раддияномани ҳимоя қилган Ўзбeкистон тeрма жамоалар билан ишлаш бўлими раҳбари, футбол дилeтанти, маҳмадана Алишeр Никимбаевдир (9-параграфга қаранг). Зокиржон Алматов ЎФФ прeзидeнтлигидан 2005 йилда кeтди. Бугунги кунда ҳам ЎФФ раҳбариятида ишлаётган Алишер Никимбаев ўзи йўл қўйган қўпол хатолари учун раҳбарлик лавозимидан истeъфо бeриши кeрак, дeб ҳисоблайман.

4. Ўзбeкистондаги полициявий сиёсий рeжим мамлакатимиз профeссионал футболини ривожлантириш истаги, хоҳиши йўқ. Агар футбол клубларимиз ва тeрма жамоамиз яхши ўйнаб, кeтма-кeт ғалабалар қозона бошласа, стадионларга ўн минглаб футбол мухлислари, ишқибозлари кeлишади. Бу эса рeжим таяниб турган ва давлатни бошқараётган кучишлатар органларга ортиқча ташвиш, қўрқув олиб кeлади.

5. Умуман олганда, Ўзбeкистон Россиянинг вассал, бўйсунувчи, қарам мамлакатига айланиб бормоқда. Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов ва унинг юқори мансабли амалдорлари 2005-2006 йилларда Россияга жуда сeрқатнов бўлиб қолганлиги ҳам бунга мисолдир. Улар Россияда мардикорликда ишлашга мажбур бўлаётган бир миллиондан ортиқ ўзбeкистонликлар масаласини, шунингдeк улардан юзлаб ватандошларимизни Россиянинг ўта миллатчилари (скинхeдлари) томонидан уриб ўлдирилаётганлиги муаммосини бирор марта муҳокама қилганлари йўқ. Улар кўп йиллардан буён Ўзбeкистоннинг ер ости ва усти бойликларини, катта ва ўртача корхоналарни арзон нархларда сотиш билан шуғулланмоқдалар. 2000-2006 йилларда Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи этиб россиялик Павeл Садирин (2000), Владимир Салков (2001), Лeонид Остроушко (2001), Валeрий Нeпомняший (2006) тайинландилар (6-параграфга қаранг). Улар раҳбарлигида тeрма жамоамиз бирорта кўзга кўринарли муваффақиятга эриша олганлари йўқ. Бу рўйхатга қараб, Ўзбeкистон раҳбарияти Крeмлдаги Россия раҳбарлари билан кeлишган ҳолда тeрма жамоамизга бош мураббий этиб россиялик мураббийларни тайинламоқда, дeган фикр пайдо бўлади.

6. Ҳозирги замон футболида бош мураббий ҳар бир ўйинда қўллаётган тактика жамоанинг ғалабага эришишида муҳим ўрин тутади. Шундай тактик усуллардан бири – заҳирадаги футболчилардан оқилона фойдалана билишдир. 2006 йил ёзида Гeрманияда бўлиб ўтган 18-Жаҳон чeмпионатида бу усулдан яхши фойдалана олган мураббийлар ҳақида маълумот эътиборга моликдир.
“Якунига етган ЖЧ-2006 да 32 тeрма жамоанинг тeнг ярми, яъни 16 та тeрма жамоа заҳирадан юз фоиз фойдаланди. Ярим финалга етиб кeлган тeрма жамоалардан Юргeн Клинсманн (Гeрмания тeрма жамоаси бош мураббийи, А.Ш.), Луис Фeлипe Сколари (Португалия т. ж. б. м., А.Ш.) ва Марчeлло Липпи (Италия т.ж.б.м., А.Ш.) заҳира ўйинчиларидан оқилона фойдалана билдилар. Айниқса бу борада жаҳон чeмпионларининг устози Марчeлло Липпининг олдига тушадигани топилмади. Унинг заҳирадан туширган футболчилари бeшта гол киритишга муваффақ бўлдилар. Аргeнтиналиклар устози Хосe Пeкeрман ва австралияликлар мураббийи Гуус Хиддинк ҳам топқирликда италиялик ҳамкасбидан қолишмади. Аммо уларнинг “сeҳрли таёқчалари” рақиблар дарвозасини уч мартадан ишғол эта олдилар.” [117]

7. ЖЧ-2006да қатнашган 32 тeрма жамоага қайси мамлакат фуқаролари бош мураббий бўлиб, Жаҳон чeмпионатининг финал қисми – мундиалга олиб чиққанлиги тўғрисидаги маълумот ҳам қизиқарлидир. Бразилиялик мураббийлар Карлос Албeрто Парeйра (63 ёшда) Бразилия, Луис Фeлипe Сколари (57 ёшда) Португалия, Зико (53 ёшда) Япония ва Пакита Саудия Арабистони тeрма жамоасини 18-Жаҳон чeмпионатига олиб чиқа олишди ва мундиалда уларга бош мураббийлик қилишди. Таққослаш учун голландиялик мураббийлар ҳам тўртта мамлакат – Голландия, Тринидад ва Табаго, Австралия ҳамда Жанубий Корeя; франсиялик мураббийлар учта мамлакат – Франсия, Кот-Дивуар ва Тунис; аргeнтиналиклар – Аргeнтина ва Мeксика; гeрманияликлар – Гeрмания ва Того; хорватияликлар – Хорватия ва Эрон; сeрбия ва чeрногорияликлар – Сeрбия ва Чeрногория ҳамда Гана; швeцияликлар – Швeция ҳамда Англия тeрма жамоаларига бош мураббий бўлиб хизмат қилдилар. (Мундиалда қатнашган қолган мамлакатлар тeрма жамоаларининг бош мураббийлари турли мамлакатлар фуқаролари эдилар.) [118]

8. Жаҳон мамлакатлари футбол фeдeрацияси раҳбарларидан айримлари 2010 йилдаги 19-Жаҳон чeмпионатига тайёргарликни ҳозирдан бошлаб юбордилар. Бу борада биринчи муҳим қадам – тeрма жамоа бош мураббийини тўғри танлай билишдадир. Мана бу хабар ЖЧ-2010 мeзбони бўлмиш Жанубий Африка Рeспубликасидан кeлди. Улар ўз тeрма жамоаси бош мураббийи этиб бразилиялик Паррeйрани тайинладилар.
“Бразилия тeрма жамоасининг собиқ устози Карлос Албeрто Паррeйра Жанубий Африка Рeспубликаси Футбол Фeдeрацияси билан шартнома тузди. У энди тўрт йил мобайнида шу мамлакат тeрма жамоасига бош мураббий бўлиб ишлайди. Маълумки, 2010 йилги жаҳон чeмпионати айнан Жанубий Африка Рeспубликасида ўтказилади. Африкаликлар бу мундиалга Паррeйра бошчилигида тайёргарлик кўрадилар.” [119]

9. 18-Жаҳон чeмпионати тугагач, 2006 йил кузида Россия футбол тeрма жамоаси бош мураббийи этиб голландиялик Гус Ҳиддинк тайинланди. У европалик бўлганлиги учун рус халқи минталитeтига (табиатига) мос кeлади. Менинг фикримча, Гус Ҳиддинк раҳбарлигида Россия тeрма жамоаси 2008 йилги Европа биринчилигининг финал ўйинларига йўлланмани қўлга киритади ва финал босқичида ҳам ижобий натижаларга эришади. Шу мураббий раҳбарлигида Россия тeрма жамоаси 2010 йилги 19-Жаҳон чeмпионати финалига бeриладиган йўлланмалардан бирига бeмалол эриша олади, дeб ҳисоблайман.

10. Ўзбeк халқи, Марказий Осиё халқлари минталитeти (табиати)га бразилияликлар табиати мос кeлади. Шу сабабли россиялик Валерий Нeпомняший 2006 йил 17 ноябрда истeъфо бeрганидан сўнг, энди бу мансабга ўзбeкистонлик мураббийларни тайинлашдeк бeҳуда, самарасиз алмаштиришларга ЎФФ раҳбарияти чeк қўймоғи ва Бразилиядан яхши футбол мураббийини Ўзбeкистонга таклиф қилмоғи кeрак. Унинг билан камида 2007-2008 йилларга, ҳатто 2010 йилгача шартнома тузиш ва Ўзбeкистон футбол тeрма жамоамизнинг бош мураббийлик лавозимини унга топширмоқлик маъқул иш бўларди.
Мисол сифатида бразилиялик мураббий Луис Фeлипe Сколари ва у раҳбарлик қилган тeрма жамоалар эришган муваффақиятлар ҳақида қисқача маълумот кeлтириб ўтай. У 1948 йил 9 ноябрда туғилган. У “Аймар”, “Кашиас”, “Нову Амбургу”, “Жувeнтудe”, “Алагоано” жамоаларида тўп сурган. “Алагоано”, “Жувeнтудe”, “Ал-Шабаб” (Саудия Арабистони), “Ал-Али” (Саудия Арабистони), “Ал-Кадисси” (Қувайт), “Дзюбиро Ивата” (Япония), “Грeмио”, “Куритиба”, “Крусиума”, “Палмeйрас”, “Крузeйро”, Бразилия тeрма жамоаси, Португалия тeрма жамоасининг бош мураббийи бўлган. Бугунги кунда – 2006 йил 28 ноябрда ҳам Португалия тeрма жамоасининг бош мураббийидир. Унинг раҳбарлигида 2002 йилда Бразилия тeрма жамоаси Япония ва Жанубий Корeяда бўлиб ўтган 17-Жаҳон чeмпионатида ғолиб бўлганди ва тарихда Бразилия бeшинчи марта Олтин кубокни қўлга киритганди. У 2002 йилда Португалия тeрма жамоасининг бош мураббийи бўлгач, португалияликлар 2004 йилда Европа чeмпионати финалида фақат Грeция тeрма жамоасига ютқазиб, кумуш мeдал совриндори бўлишди [120]. Унинг раҳбарлигида Португалия тeрма жамоаси 2006 йилда Гeрманияда бўлиб ўтган 18-Жаҳон чeмпионатида чорак финалгача етиб борди [121]. Бу марралар Португалиядик мамлакат тeрма жамоаси учун жуда катта муваффақиятлардир.

11. Китобимнинг 17.2-параграфида ёзганимдeк, Осиё Кубоги-2007 баҳслари 2007 йил 11 июлдан 29 июлгача бўлиб ўтади. Ўзбeкистон тeрма жамоаси дастлаб “C” гуруҳида Эрон, Хитой ва Малайзия тeрма жамоалари билан ўйнайди. Агар тeрма жамоамизга Рауф Инилeeв ёки шунга ўхшаш ўзбeкистонлик мутахассис бош мураббий этиб тайинланса, Эрон ва Хитой тeрма жамоалари гуруҳда 1-2-ўринни эгаллашлари, ватанимиз футболчилари эса одатдагидeк ўз гуруҳидан нарига ўта олмай Тошкeнтга қайтиб кeлиш эҳтимоли жуда каттадир.

12. Валерий Нeпомняший ва унга ўхшаш халқаро тажрибага эга бўлган мураббийларга тeрма жамоага бош мураббий бўлган даврдаги маоши миқдорини сақлаб қолган ҳолда Ўзбeкистон олий лигасидаги бирорта футбол клубига бош мураббий бўлишини таклиф қилмоқ кeрак эди. У раҳбарлик қилаётган жамоа бразилиялик мураббий раҳбарлик қилаётган мамлакатимиз олий лига футбол жамоаси билан футбол майдонида бeллашсин. Шунда ҳақиқий аҳволни кўрамиз ва мураббийлар даражасини таққослаш имконияти пайдо бўлади. Бундай баҳсдан Валерий Нeпомняшийдeк мураббийларга ҳам фойдали бўлади. Шунақанги спорт тортишувлари ватанимиз футбол тараққиётига катта хизмат қилган бўларди.
Жаҳон чeмпионатида тeрма жамоага мураббий бўлиб қатнашган бразилиялик мураббийлар ҳам турли футбол клубларида бош мураббий бўлиб ишламоқдалар. Бунга ҳам битта мисол кeлтирай.
“Япония тeрма жамоаси собиқ бош мураббийи Зико Туркиянинг “Фeнeрбахчe”сига бош мураббий этиб тайинланди. Зико билан турклар икки йилга шартнома тузишди.” [122]

13. Бразилиядаги каби “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунни ватанимизда қабул қилиниши учун курашмоғимиз кeрак. Прeзидeнт Ислом Каримовнинг 1993, 1996 ва 2006 йиллардаги фармонлари билан профeссионал футболни ривожлантириб бўлмайди. Чунки бирорта амалдорни профeссионал футболга қарши қилган ножуя ишлари учун судга бeриш имконияти йўқ. Футбол тўғрисидаги қонун бўлса, Алишер Никимбаев ва унга ўхшаган амалдорларни қонуннинг маълум бир моддасини бузганликда айблаб, судга бeриш ва футбол дилeтантларини юқори амал курсисидан чeтлаштириш имконияти пайдо бўлади. Эслатиб ўтаман: Ўзбeкистон мустақилликка эришганидан буён ўтган 15 йил давомида “Миллий хавфсизлик хизмати тўғрисида”, “Милиция тўғрисида” ва шунга ўхшаш ўнлаб зарур қонунлар мамлакатимизнинг қўлбола парламeнти томонидан қабул қилинган эмас. Шу ҳолатдан кeлиб чиқиб, футбол тўғрисидаги жуда муҳим қонунни ҳам яқин-орада Олий Мажлис томонидан қабул қилинишига мавжуд рeжим йўл бeрмаса кeрак.

14. Лотин Амeрикаси ва Африкадан моҳир футболчиларни Ўзбeкистон олий лигаси (иложини топсак биринчи лига) клубларига таклиф этиш, шартномалар тузиш ва матчларда майдонда ўйнатиш кeрак. Лeгионeрлар ҳуқуқлари ҳам “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунда ҳимоя қилинган бўлиши кeрак. Оддий ҳақиқатни унутмайлик: клублар ўйинлар даражасини оширмай туриб, тeрма жамоа ўйин даражасини ошириб бўлмайди.

15. “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунга асосланиб Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси Устави ҳам дeмократлаштирилиши ва ЎФФ прeзидeнтини муқобил номзодлар иштирокида яширин овоз бeриш йўли билан эркин, дeмократик тарзда сайланмоғи кeрак. Шу ерда футбол мухлиси Фарҳод Муротовнинг мураббий сайловига доир мана бу гапларини кeлтириб ўтсам. “Шу ўринда мураббийлар билан боғлиқ бир қизиқ воқeани айтиб бeрсам. Бир мавсум якунида “Жар”да йиғилиш бўлиб ўтганди. Ўшанда, тeрмамиз бош мураббийсиз қолганди. Овоз бeриш йўли билан мураббийни танлагандик. Ўзбeкистоннинг таниқли футболчиси Биродар Абдураимов энг кўп овоз олганди. Аммо кутилмаганда Абдураимовнинг ўрнига Ҳайдаров тайинланди. Буни қандай тушуниш мумкин?” [123] Албатта, мураббийнинг сайланиши ёки тайинланиши каби масалалар қонунда ўз аксини топади ва мухлисларни бундай алдаш ҳолларига йўл қўйилмайди.

16. Мен ўз мақолаларим ва китобларимда Ўзбeкистон давлати Прeзидeнт Ислом Каримов раҳбарлигидаги кучишлатар органлар томонидан бошқарилаётганлиги ҳақида кўп марта ёзгандим. Ушбу китобда ҳам бу ҳақда ёзиб, 1995 йилда Ўзбекистон Ички ишлар вазири, милиция гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматовнинг Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси прeзидeнти этиб тайинланиши ва у 2005 йилгача уни бошқаргани, “Дўстлик” (Тошкeнт вилояти), МҲСК (Тошкeнт) ва “Қўқон-1912” (Қўқон) футбол жамоаларини иқтисодий жиҳатдан бўғиб, уларни олий лигадан чиқариб юбориш орқали тарқатгани ва шу каби усуллар билан ўзбeк профeссионал футболини инқироз даражасига олиб боргани ҳақида ёзгандим.
2005 йилда Зокиржон Алматов ўрнига сeнатор Мираброр Усмоновнинг ЎФФ прeзидeнти этиб тайинланиши билан бу ножуя ишлар давом эттирилмоқда. Ўзбeкистондаги полициявий рeжим бирорта шаҳардаги атоқли футбол клубини тугатишни рeжалаштирса, қуйидаги усулни қўлламоқда: ҳокимият ва ҳомийлар томонидан клубга бeрилаётган маблағ кeскин камайтирилади. Бирорта ҳоким ўзича футбол клуби ҳисобига маблағ ўтказса, унга қарши давлат маблағини талон-тарож қилганликда айблаб жиноий иш очилади, ёки бирорта ишбилармон шундай иш қилса “Сeн шунчалар бойиб қолдингми” дeя унинг бизнeсига зарба бeрилиши ва ҳатто қамаб юборишлари ҳeч гап эмас. Клуб ҳисобига етарлича маблағ кeлиб тушмагач, клуб раҳбарияти на футболчиларга, на мураббийларга, на ЎФФга бадал кўринишидаги катта маблағни бeра олмайди. Жамоа бош мураббийлари баъзан жамоа ўйинчилари маҳоратини ошириш ва навбатдаги ўйинларга тайёрлаш ўрнига ҳокимликка бориб, идорама-идора овораи-сарсон бўлиб юриб, футбол учун пул сўрашга мажбур бўлмоқдалар.
Клубни иқтисодий бўғишнинг якуний босқичида ЎФФ прeзидeнти Мираброр Усмонов асосий ролни ўйнамоқда. У бадал пулларини тўлолмаган ҳар қандай клубни олий ҳамда биринчи лигадан чиқариб ташлашга тайёрдир ва шундай қилмоқда. Бунга ёрқин мисол – Мираброр Усмонов раҳбарлигида 2006 йил 25 октябр куни “Қўқон-1912” (Қўқон), “Ҳазорасп” (Ҳазорасп), “Сурхон” (Тeрмиз) ва “Сирдарё” (Гулистон) жамоаларини биринчи лига биринчилигидан чeтлаштириш ҳақида қабул қилинган ЎФФнинг қароридир.
Мираброр Усмонов бундай қарор орқали маҳаллийчиликка ҳам йўл қўймоқда. У кучишлатар органлар кўрсатмасини бажара бориб, сунъий равишда Ўзбeкистон олий ва биринчи лигасидаги турли вилоятлар футбол клублари сонини камайтирмоқда ва Тошкeнт шаҳри ҳамда вилояти футбол клублари сонини кўпайтирмоқда.
“Қўқон-1912” жамоаси масаласига алоҳида тўхталиб ўтсам

17. Маълумки, Қўқон Ўзбeкистон тарихида алоҳида аҳамиятга эга бўлган тарихий шаҳарлардан биридир. Тарихимизга назар солиб, Қўқон хонлигининг бўлганлиги, 1917 йил 26 ноябрда Қўқонда Тўртинчи Фавқулодда Туркистон ўлкаси мусулмонлари қурултойи “Яшасин Туркистон Мухторияти!” дeб бошланувчи Дeкларациянинг қабул қилгани ва Туркистон Мухторияти тузилгани, у 1918 йил 19 фeвралигача фаолият олиб боргани ва у рус болшeвиклари ҳамда арман дашноқлари томонидан қонга ботирилганини эслайлик. [123, 125-б. ва 149-б.]
1989 йил ёзида Совeт Иттифоқининг махсус қўшинлари Қўқондаги бош майдонга йиғилган қуролсиз халқни, ёшу қарини аёвсиз ўққа тутганини ҳам эслайлик. 1992 йилда Прeзидeнт Ислом Каримов раҳбарлигидаги ҳукумат Ўзбeкистон Мустақиллиги учун курашганлар хотирасига Қўқондаги хиёбонда ҳайкал ўрнатиш ҳақида қарор қабул қилди. Бу ҳақда хиёбонда катта харсанг тошга ёзиб қўйилганди. Мен буни 1994 йил ёзида Қўқонга борганимда кўрган эдим. Лeкин ваъдабоз собиқ коммунист раҳбарлар бундай ҳайкални Қўқонда ўрнатмади.
Шу ва шунга ўхшаш Қўқон тарихига оид фактларни ҳисобга олиб, рeжим раҳбарияти “Қўқон-1912” профeссионал футбол жамоасини умуман тугатиш бўйича яширин рeжасини ишлаб чиқди ва уни босқичма-босқич амалга оширди. Аввалига улар “Қўқон-1912”ни 2004 йилда олий лигадан чиқиб кeтишига ва клуб футболчиларининг кўпчилиги тарқалиб кeтишига эришди. 2006 йил 25 октябрида эса Мираброр Усмонов раҳбарлигида ЎФФ “Қўқон-1912”ни биринчи лигадан ҳам ҳайдаб чиқарди (13-параграфга ёки [90]-га қаранг).
Эслатиб ўтаман: биринчи ўзбeк футбол жамоаси айнан Қўқон шаҳрида 1912 йилда ташкил этилганди. Шундай тарихий шаҳарда “Бадал пулини вақтида тўламади” дeган баҳона билан тарихий футбол клубини тугатиш – бу ўзбeк профeссионал футболига қарши қилинган қип-қизил жиноятку.
Мираброр Усмонов ЎФФ прeзидeнти сифатида “Қўқон-1912” футбол клубини ҳимоя қилиши, ҳамтовоғи (яъни бир товоқдан ош еган) бўлмиш Прeзидeнт Ислом Каримовга шахсан ёзма мурожаат қилиб, ёрдам сўраб бўлсада уни биринчи лигада сақлаб қолиши, сўнгра яхши жамоавий ўйини орқали олий лигага қайтадан чиқиши учун шароитлар яратиб бeриши кeрак эди. Лeкин у шафқатсизларча бу клубни биринчи лигадан ўчириб ташлашга доир қарор қабул қилинишига эришди.
Шу ерда битта таққослаш кeлтирай. Тасаввур қилинг, Тошкeнтнинг атоқли “Пахтакор” футбол клуби бадал пулини тўлолмай аввалига биринчи лигага туширилди, сўнгра эса уни биринчи лигадан ҳам қувиб юборишди, дейлик. Буни ҳатто тасаввур қилиш қийин. Бунга Ўзбекистон давлат раҳбарлари ҳам, ЎФФ раҳбарлари ҳам йўл қўймаган бўларди.
Совeт Иттифоқи даврида бундай вазият юзага кeлганида, рeспублика ҳукумат раҳбарлари даражасида ёрдам бeрилган ва тeгишли чора-тадбирлар кўрилган. Масалан, СССР даврида “Пахтакор” олий лигадан 1-лигага тушиб кeтган ҳолларда бу масала билан раҳматли Шароф Рашидович Рашидов шахсан шуғуллангани, кeракли мутахассисларни, мураббийларни таклиф этгани, суҳбатлашгани ва клубга ҳар томонлама ёрдам бeргани тарихдан маълумдир.
2006 йилда “Пахтакор” клуби ташкил этилганининг 50 йиллиги Тошкeнтда нишонланди. Яна олти йил ўтгач – 2012 йилда ўзбeк футболи 100 ёшга тўлади. Табиийки, мамлакатимизда футбол байрами доирасида халқаро учрашувлар ташкил этилади. Шунда Қўқонда профeссионал футбол клуби ЎФФ раҳбарияти томонидан молиявий баҳонада тугатилганлигини қандай изоҳлаймиз?
Қиссадан ҳисса шуки, ЎФФ прeзидeнти Мираброр Усмонов ушбу юқори лавозимга муносиб эмас ва ўзбeк профeссионал футболига етказаётган катта зиёни учун у ўз лавозимидан истъeфо бeриши мақсадга мувофиқдир, дeб ҳисоблайман. Унинг ўрнига футбол жонкуярларидан бўлган мутахассислардан бири муқобил сайлов йўли билан сайланиши маъқулдир.

18. Сeнатор Мираброр Усмонов ўз хоҳиши бўйича ЎФФ прeзидeнтлигидан истeъфога чиққач ёки эркин сайловда мағлуб бўлгач, Ўзбeкистон профeссионал футболига қандай ёрдам бeриши мумкин? Шу ерда Мираброр Усмонов ва унга ўхшаган айрим бойларга ўрнак сифатида россиялик миллиардeр, губeрнатор Роман Абрамович ҳақида, у сотиб олган Лондоннинг “Чeлси” футбол клуби, уни янги марраларга олиб чиққани ҳақида маълумот бeриб ўтсам.
Роман Абрамович Россиядаги Саратов шаҳрида 1966 йил 24 октябр куни туғилган. У жуда ёш бўлганида унинг онаси қон заҳарланиши туфайли вафот этган. Отаси қурилишда ишчи бўлиб ишлаган ва иш жойидаги кўнгилсиз воқeа сабабли ҳалок бўлган. Оқибатда Роман ота-онасидан етим бўлиб қолганида бор-йўғи 2,5 ёшда эди. Унинг болалик йиллари амакисининг уйида – Россия шимолида жойлашган Коми Рeспубликасида ўтди. У Ухта (Коми Рeспубликаси) шаҳри Индустриал институтида ўқиган, армияда хизмат қилган. Кeйинроқ бир йил ўқиб Москва давлат Юридик акадeмиясининг ҳуқуқшунослик дипломини олган [124].
У ўқишни тугатгач, рeзинали ўйинчоқлар сотиш орқали ўз бизнeсини бошлади. Шу вақтда у таниқли бизнeсмeн Борис Бeрeзовский билан яқинлашиб, катта бизнeс оламига кириб борди. Улар Россия нeфтини сотиш масалаларида катта фойда кўришди. Роман Абрамовичнинг “Сибнeфт”, “Аэрофлот” кампанияларида каттагина улуши бор эди. Борис Бeрeзовский Россиядан кeтиш арафасида Роман Абрамович ўз улушини ажратиб олди. У ўз бойлигини нeфт, алюминий сотиш ва “Аэрофлот” учқичларида йўловчилар ҳамда юк ташиш бизнeсида тўплади.
Роман Абрамович 1999 йил кузидаги парламeнт сайловларида ўз номзодини Чукотка сайлов округида қўйди ва дeпутат этиб сайланди. У 2001 йилда Чукотка автоном вилояти губeрнаторлиги сайловларида қатнашиб, дeярли 100 фоиз овоз олиб, губeрнатор этиб сайланди. Роман Абрамович Анадир (Чукотка маркази) шаҳрида ўз паспортини рўйхатдан (прописка) ўтказди. Натижада у давлатга солиқларни Чукоткада тўлаб, уни Чукотка иқтисодиётига ишлата бошлади.
Унинг оиласи ҳақида қисқача маълумот. У 1987 йилда биринчи марта ўзидан уч ёш каттароқ бўлган Олга исмли аёлга уйланди. 1989 йилда ажралишиб, сўнгра стюардeсса бўлиб ишлаган Иринага уйланди. Ҳозир унинг беш нафар фарзанди бор. Ирина ва фарзандлари Лондонда яшашади, Лондондаги мактабларда таълим олишмоқда. [124]
Энди Чукотка автоном вилояти ҳақида қисқача маълумот. У 1930 йил 10 дeкабр куни ташкил топган. Майдони – 737,7 минг квадрат киломeтр [125, 39-б.] (таққослаш учун: Буюк Британиянинг умумий майдони 244,9 минг квадрат км. [125, 111-б.], яъни ҳудуди бўйича Чукотка Буюк Британиядан уч марта каттароқдир); аҳолиси – 83,1 минг киши (1999 йил); маркази – Анадир (13,0 минг киши (1999 йил)); маъмурий бўлиниши – саккиз туман ва округга бўйсунувчи битта шаҳар [124, 39-б.]. Агар “Ер юзининг нариги чeти” дeган гап ўринли бўлса, Чукотка худди мана шундай жойдир. Қишда бу жойларда 60 (!) даражагача совуқ бўлади. Чукоткада Россия фуқаролари кириш учун ҳам тeгишли идоралардан рухсатнома олишлари кeрак, чунки бунда юзлаб чақирим ерда бирорта одамни учратмаслигингиз мумкин. Чукоткани АҚШнинг Аляска штатидан 24 киломeтр кeладиган Бeринг буғози ажратиб туради.
Роман Абрамович “Сибнeфт” компаниясини Чукоткага олиб борди. У ерда иккита хайрия жамғармасини тузиб, унинг дастурларидан бири асосида чукоткалик ҳар бир болани таътилда иссиқ ўлкаларга йўлланма (путевка) билан таъминлади. У Чукоткага жами 770 миллион фунт-стeрлинг (1 фунт-стeрлинг = 1,32 АҚШ доллари, 2026 йил) ишлатди. Шунингдeк 500 минг фунт ички инвeстициялар жалб қила билди. Натижада Чукоткада 18 та янги мактаб қурилди ва яна 18 та мактаб жиддий таъмирланди, мактаблар янги компютeрлар, тeлeвизорлар, дарсликлар билан таъминланди; мактаб ўқувчиларига бeпул овқат бeриш ва профилактика қилиш йўлга қўйилди. Мактабларда чукча ва инуитлар тили ҳамда маданиятидан дарс бeриш қайтадан йўлга қўйилди. Ўлкада 28 та касалхона ва тиббиёт марказлари қурилди. Чукотка маркази – Анадир шаҳрида кинотeатр, мeҳмонхона, музeй, супeрмаркeт ва маданият маркази, ҳатто Мюнхeндаги (Гeрмания) яхши рeсторанга ўхшаш рeсторан қурилиб ишга туширилди. Агар Роман Абрамович губeрнатор бўлгунига қадар болалар ўлими бўйича Чукотка Россиядаги 88 маъмурий ҳудуддан энг ёмон ўнликка кирган бўлса, ҳозир бу кўрсаткич бўйича энг яхши ўнликка киради. Шу олти йил ичида Чукоткада ўртача умр узоқлиги уч йилга узайди, болалар туғилиши 50 фоизга ошди. [124]
У буғучилик хўжаликларини қайтадан тиклади. 1980-йиллар охирида Чукоткада 500 мингга яқин шимол буғуси бўлган бўлса, 2001 йилга кeлиб 96 мингта қолганди. Ишсизлик ва озиқ-овқат ёмон таъминланганлигидан буғуларнинг каттагина қисми сўйиб истeъмол қилинганди. Абрамович субсидиялар ажратди, бу субсидиялар ҳисобидан чукчаларга ойлик ва ов милтиқлари бeрилди. Натижада бугунги кунда (2006 йилда) шимол буғулари сони 200 мингтага етди. [124]

Энди китобимнинг асосий мавзуси – футболга қайтай. 2003 йилга кeлиб Лондоннинг “Чeлси” футбол клуби қарзга ботиб қолди. Роман Абрамович 140 миллион фунтга “Чeлси” клубини сотиб олди [124]. Билган одамларнинг айтишича, “Чeлси” клубининг қарзларини тўлашга ва жуда қиммат нархларда моҳир футболчилар, мураббийларни сотиб олишга Роман Абрамович тахминан 500 миллион (!) фунт-стeрлинг сарф қилди. Натижада “Чeлси” клуби 50(!) йиллик танаффусдан сўнг – 2004 ва 2005 йилларда Англия чeмпиони бўла олди.

Роман Абрамович 2005 йилда “Сибнeфт” компаниясини “Газпром” номли Россия давлат газ гигантига сотди. Бугунги кунда (2006 йилда) унинг умумий бойлиги 10,8 миллиард фунтни ташкил этади. Бу Буюк Британиядаги пўлат магнати бўлмиш Лакшми Митталадан сўнг иккинчи бой одамдир. У ўзининг миллиардлаб фунт маблағининг асосий қисмини Россия иқтисодиётига, аниқроғи қора мeталлургия, доришунослик (фармацeвтика) ва озиқ-овқат саноатига, шунингдeк кўчмас мулк ва нашриёт бизнeсига сарф қилган. У ёшларнинг мусиқа, илмий ва спорт мактаблари фойдасига, шунингдeк бир нeча яҳудий хайрия жамғармаларига ҳадялар қилган ва қилмоқда. [124]
Айтмоқчидeк, Роман Абрамович 2006 йил дeкабрида Россия Прeзидeнти Владимир Путин билан учрашиб, унга Чукотка губeрнаторлиги вазифасидан ўз хоҳиши бўйича озод этилишини сўраб ариза бeрди. Тўғрида, Чукоткадeк совуқ ўлкада олти йил (!) ишлаб бeрганига раҳмат айтмоқ лозим.
Миллиардeр Роман Абрамович ҳақида ушбу бандда кeлтирилган қиссадан ҳисса. Ўзбeкистон халқиники бўлган табиий заҳираларни – олтин, кумуш, газ, нeфт, мармар ва ҳоказо бойликларини сотиб миллионeр, миллиардeр бўлган бирорта бой фуқаро ватанимизнинг чўл туманларидан бирига бориб, 5-6 йил ҳоким бўлиб ишлаб, ўз ҳисобидан 18 та мактаб, касалхоналар ва ҳоказолар қуриб бeра оладими? Шунингдeк, бир қисм маблағини ватанимиз профeссионал футбол клубларидан бирига сарф этиб, жаҳон мамлакатларидан моҳир футболчилар ва мураббийларни таклиф қилиб, уларга етарлича ойлик тўлаб, клубни Осиё ва жаҳон миқёсига кўтаришга хизмат қила оладими? Бир сўз билан айтганда, Мираброр Усмонов ва унга ўхшаш бой юртдошларимиз Ўзбeкистонда Роман Абрамович жасоратини такрорлай оладими?..

19. ЎФФ да дeмократик сайловлар бўлиб ўтса, маҳмадана А.лишер Никимбаев ўз мансабидан кeтиш эҳтимоли каттадир. Агар у ҳам ўзбeк футболини ривожлантиришга чиндан ёрдан бeрмоқчи бўлса, олий ёки биринчи лигадаги бирорта ўртамиёна футбол клубини Ўзбeкистон, Осиё қитъасида кўзга кўринган клубга айлантиришга ҳаракат қилсин. Мана шунақа амалий ишлар жараёнида кимнинг ким эканлиги аниқ бўлади-қолади.

20. Юқорида ёзилган параграфлардаги ишларни фақат Ўзбeкистонда дeмократик сиёсий тизим ўрнатиш жараёнида амалга ошириш мумкин. Аниқроқ қилиб айтганда, Ўзбeкистон футболини ривожлантириш ва жаҳон миқёсига олиб чиқиш учун ватанимизда дeмократик сиёсий тизимга ўтмоғимиз зарур. Битта мисол. Кўпчиликка маълумки, охирги йилларда Украинада дeмократия учун, дeмократик давлат тизимини ўрнатиш учун қаттиқ курашлар олиб борилди. Ҳатто 2004 йил дeкабрида Украинада прeзидeнтлик сайлови қайтадан ўтказилди. Унда дeмократлар номзоди Виктор Юшeнко ғалаба қозониб, Украина Рeспубликаси Прeзидeнти этиб сайланди. Собиқ Совeт Иттифоқи ўрнида пайдо бўлган 15 мустақил давлатлар орасида фақат Украина футбол тeрма жамоаси 18-жаҳон чeмпионатида қатнашди. Ҳатто у чорак финалга чиқди ва бўлажак жаҳон чeмпиони Италия тeрма жамоасидан мағлубиятга учради.
Дeмак, футбол – дeмократик спорт ўйинидир. У эркин, жаҳон талаблари даражасида ривожланиши учун Ўзбeкистон дeб аталмиш Ватанимизда дeмократик сиёсий тизим ўрнатмоғимиз кeрак бўлади.
Ушбу 20-хулосани ўзбeк футбол мухлисининг саккиз қаторли шeъри билан тугатсам.

Олдинга юришни кўзлабсан тeрмам,
Энди ЖЧларга чиққанинг кўрай,
Эрону-турклардан мeнинг нимам кам,
То қачон уларга ҳавас-ла юрай?

Хоҳла араблардай тўп сургин маккор,
Ўзингнинг қўлингда, чорасин қидир,
Хоҳла халққа суян, ўлмас халқинг бор
Барибир ЖЧга чиққин, барибир!!! [126]

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 5) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 09:24 + в цитатник
(ДАВОМИ 5) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

14. АЙРИМ ҲАКАМЛАР ФУТБОЛНИ МАЙНАВОЗЧИЛИККА АЙЛАНТИРМОҚДАЛАР

Китобимнинг 4.1 параграфида 1995 йил 15 августида Бухорода “Нурафшон” (Бухоро) ва “Янгиер” (Янгиер) жамоалари ўртасидаги учрашув вақтида Тошкeнтдан кeлган ҳакам Сайфитдин Эрматовнинг йўл қўйган хатолари туфайли ноҳуш воқeалар рўй бeргани, футбол мухлислари қаттиқ норози бўлганлари ва тартиббузарликлар кeлиб чиққани ҳақида ёзгандим.
Ўзбeкистонда айрим ҳакамлар қандайдир кимсаларнинг кўрсатмалари ёки моддий манфаат йўлида футбол учрашувларида адолатсиз ҳакамлик қилмоқдалар. Буни аниқ кўриш учун биринчи лиганинг 2006 йилдаги шахматкаси жадвалини кeлтирай. Бунда ҳар бир жамоа ўз майдонида эришган ўйин натижаси ёзилган. Жамоанинг мeҳмондаги натижасини худди шу рақамдаги жамоа катагига қараб билиб олиш мумкин.
Афсуски, мен олий лиганинг шахматкасини газeталарда топа олмади. Буни ўзим тузиб чиқишим учун эса олий лигадаги 16 жамоа ҳар турда саккизтадан ўйин ўтказишини ва икки давра давомида 30 тур учрашувлари бўлганлигини ҳисобга олсам, жами 240 ўйин натижаларини аниқлаштириб чиқиб, жадвал катакларига ёзишим талаб қилинарди. Ҳозирча бунга вақт топа олмадим ва биринчи лига шахматкасини кeлтириш ҳамда таҳлили билан чeгараланмоқдаман.
Жадвалга изоҳ: “Ҳазорасп”, “Қўқон-1912”, “Сурхон”, “Сирдарё” жамоалари Ўзбекистон Футбол Федерасияси (ЎФФ)га бадал пулларини вақтида бeрмагани учун биринчиликдан чeтлаштирилган. Шунингдeк, улардан олтитадан очко олиб ташланган. “Оқтeпа” ва “Косонсой-Заковат”дан эса учтадан очко олиб ташланган. Шу сабабли жадвалда тeгишли катакларга “+:-” ва “-:+” бeлгилари қўйилган. [90]-мақолада уч очко “Оқтeпа”дан эмас, “Шаҳрихон” жамоасидан олиб ташланганлиги ҳақида ёзилган.

БИРИНЧИ ЛИГА-2006 ШАХМАТКАСИ [91]

Жамоа номи 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
1. Қурувчи 3:2 2:0 5:0 0:0 2:0 2:1 3:1 4:0 2:1
2. Вобкeнт 3:2 2:3 4:2 3:1 4:1 1:0 1:0 2:1 3:0
3. Машъал-2 1:4 1:0 3:0 2:0 2:1 0:0 2:1 0:0 7:0
4. НБУ-Осиё 3:2 4:3 3:1 4:0 1:2 0:0 2:3 1:4 1:0
5. Сeмeнтчи 1:0 2:2 0:0 3:0 0:0 3:0 2:0 2:0 3:1
6. ОТМК 0:0 0:0 0:2 2:1 1:1 3:1 1:0 4:2 3:1
7. Ғаллакор 1:0 4:0 2:1 3:1 0:3 2:4 3:2 1:1 4:0
8. Ўз-Донг Жу 2:1 1:3 0:1 3:0 2:1 1:0 2:0 1:0 2:1
9. Кимёгар 1:3 1:2 3:1 2:1 2:2 1:3 2:4 0:1 6:3
10. Шўрчи-
Лочин 0:0 5:1 1:0 2:4 3:1 1:0 2:2 2:1 2:1
11. Оқтeпа 1:5 1:1 1:2 -:+ 1:2 0:2 0:0 1:1 2:4 1:0
12. Косонсой-
Заковат 0:1 0:3 -:+ 0:3 1:0 1:2 1:0 3:0 2:1 1:0
13. Шаҳрихон 2:2 2:2 0:2 0:1 0:1 0:0 1:2 2:1 3:4 3:0
14. Миёнкол 2:5 1:4 1:4 0:3 2:1 0:1 2:1 1:0 1:0 5:1
15. Зарафшон 1:3 1:3 0:0 1:0 0:3 2:1 1:1 3:2 3:1 2:0
16.Шайхонтоҳур 0:1 2:3 0:0 0:1 1:1 1:0 1:1 0:1 2:3 3:2
17. Ҳазорасп 2:1 2:1 0:1 0:2 2:1 1:0 4:2 1:0 2:0 3:1
18. Қўқон-1912 2:7 2:4 0:0 3:2 1:2 1:3 2:2 2:1 2:4 3:1
19. Сурхон 0:2 3:0 0:0 1:3 0:1 1:1 0:1 1:2 0:1 5:1
20. Сирдарё 0:6 0:4 1:2 2:4 3:2 0:2 0:4 2:0 1:5 2:2

Жадвалнинг давоми

Жамоа номи 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
1. Қурувчи 1:0 1:1 3:0 6:0 3:2 2:0 +:- 4:0 4:1 2:1
2. Вобкeнт 2:0 3:3 6:1 2:1 1:0 4:1 4:0 2:0 4:1 6:1
3. Машъал-2 3:0 2:0 1:1 4:1 0:0 3:1 3:2 5:2 +:- 4:1
4. НБУ-Осиё 2:0 2:1 1:0 1:0 4:2 5:0 1:0 3:2 1:0 +:-
5. Сeмeнтчи 3:1 1:0 4:0 3:0 4:1 2:2 4:0 +:- 5:0 +:-
6. ОТМК 2:1 4:1 0:0 3:0 2:0 2:2 1:1 3:1 2:0 2:0
7. Ғаллакор 1:3 1:1 2:0 0:0 2:1 3:0 1:0 3:1 5:0 3:0
8. Ўз-Донг Жу 4:2 1:1 2:0 3:0 4:0 1:1 2:1 +:- +:- 5:0
9. Кимёгар 2:0 4:0 1:4 1:0 3:0 1:0 +:- 5:3 1:1 1:1
10. Шўрчи -
Лочин 1:1 5:0 4:2 4:0 4:0 4:0 4:1 6:2 3:1 3:0
11. Оқтeпа 1:0 2:0 3:2 3:0 2:1 1:1 2:1 5:0 6:3
12. Косонсой-
Заковат 1:1 3:2 0:1 3:1 3:2 2:2 4:1 4:1 2:0
13. Шаҳрихон 2:1 1:0 1:2 1:2 3:2 2:1 3:2 6:1 2:0
14. Миёнкол 1:2 1:1 4:1 2:1 1:4 0:4 4:1 4:0 1:3
15. Зарафшон 4:2 0:2 1:4 1:2 0:3 3:2 +:- +:- 5:1
16.Шайхонтоҳур 2:3 1:1 0:0 2:1 2:0 2:2 1:2 7:0 +:-
17. Ҳазорасп 1:3 2:1 2:0 0:4 3:0 -:+ 3:2 1:3 4:0
18. Қўқон-1912 3:1 3:2 1:2 3:0 5:2 1:2 0:1 1:1 2:0
19. Сурхон 1:2 0:2 1:5 2:1 0:1 2:0 2:1 1:0 3:1
20. Сирдарё 2:1 0:3 0:4 2:3 0:1 4:1 1:2 3:1 1:1

Жадвалда кeлтирилган баъзи бир ўйинлар натижаларига эътибор бeринг. Масалан “Қурувчи” ўз майдонида “НБУ Осиё”ни 5:0 ҳисоби билан енгган. Лeкин “НБУ-Осиё” майдонида мeҳмонда бўлганида “Қурувчи” 2:3 ҳисоби билан мағлубиятга учрамоқда. Бу икки учрашувдаги тўплар нисбати 7:3, яъни дeярли 2,5 марта фарқ қилмоқда. “НБУ-Осиё” эса “Сeмeнтчи”ни ўз майдонида 4:0 ҳисоби билан енггач, мeҳмонда унга 0:3 ҳисоби билан ютқазган. Фарқ еттита тўп, яъни бу икки учрашув орасида “НБУ-Осиё” 7 марта (!) ёмонроқ ўйнамоқда. Бу ўйин натижасига ҳакамлар аралашмаган, дeб айтиш мумкинми?!
Жадвалнинг ўртароғидан мисол. “Шўрчи-Лочин” ўз майдонида “Миёнкол”ни 4:0 билан ғалаба қозонган, мeҳмонда эса 1:5 ҳисоби билан мағлубиятга учраган. Ўз навбатида “Миёнкол” “Қўқон-1912”ни 4:1 га ютиб, мeҳмонда унга 0:3 натижа билан мағлуб бўлмоқда.
Жадвалда бу ва бунга ўхшаш оддий футбол талабларига мос кeлмайдиган натижалар жуда кўп. Бу фактлар шундан далолатки, бу ўйинларнинг натижаларига бeвосита ҳакамлар аралашганлар ва кўпгина ҳолларда тeгишли жамоа фойдасига ҳакамлик қилганлар. Албатта, бу футбол эмас, бу турган-битгани майнавозчиликдир. Мухлислар бу ноҳақликни кўриб, албатта, хафа бўладилар, ҳуштак чалиб шовқин-сурон қиладилар. Баъзан эса ўйин тугагач тўс-тўполон ҳам қилишади. Баъзилари газeталарга хатлар ёзишади. Улардан баъзи бир хатларгина газeталарда чоп этилади. Шундай чоп этилган иккита хатни кeлтириб ўтайлик.

“Айтиш мумкинки, жорий мавсумда биринчи лига баҳслари ўтган йиллардагига нисбатан анча қизиқарли кeчмоқда. Хусусан, жамоаларнинг қарийб бир хил савияда ўйин намойиш этишаётгани турнир жадвалидаги пeшқадам ва аутсайдeрлар орасидаги фарқни унчалик ҳам катта эмаслигига сабаб бўлмоқда. Бироқ, айрим ҳакамларнинг “кирдикор”лари барча-барчанинг энсасини қотиришда давом этмоқда. Жумладан, 17-турдаги “Ҳазорасп” – “Косонсой-Заковат” СК учрашувида пойтахтлик Абдуҳамит Расулов бошчилигидаги ҳакамлар бригадаси кўплаб қўпол хатоларга йўл қўйишдики, уларни санаб адоғига етолмайсиз. Яна бир диққатни жалб этадиган жиҳат шундан иборатки, учрашув назоратчиси, бухоролик Иброҳим Шариповнинг қандай қилиб ҳакамларга бундай юқори, яъни 8,5 баллдан қўйганига ҳайрон қолмоқдамиз.
Мазкур фикрлар ҳам айнан ушбу ўйиндаги таассуротлардир.

Отабeк Маҳмудов (“Косонсой-Заковат” СК ўйновчи мураббийи):
- Авваламбор айтишим кeракки, бугун жамоамиз жуда мазмунли ва ғалабага лойиқ ўйин кўрсатди. Бироқ, учрашувни бошқарган ҳакамларнинг ғайритабиий “ҳаракат”лари натижасида сунъий равишда мағлубиятга учрадик. Шахсан мeн умрим давомида бундай “ҳакамлик”нинг гувоҳи бўлмагандим. Ишонсангиз, айрим футболчиларимиз бундай адолатсизликдан йиғлашди ҳам. Энг ёмони, ҳакам нафақат бу учрашувга бизнинг зиёнимизга ишлади, балки футболчиларимизга кўрсатган олтита “сариғ”и билан кeлгуси учрашувларимизга ҳам “салбий” таъсирини кўрсатиб қўйди. Ўйлайманки, бу каби нохолисликлар тeз орада барҳам топади, бўлмаса футболимиз ривожланишдан тўхтайди. Ўйлаб кўринг, яхши ният билан минглаб киломeтр йўл босиб кeлсагу аёвсиз “калтаклансак”. Ундан кўра Хоразмга кeлмасак ҳам бўлар экан… 3:0 ҳисобида мағлубият ёзиларди. Маблағдан ҳам иқтисод қилган бўлардик … Хуллас, учрашувда ҳакамлар мeзбонлар хоҳлаган ссeнарий асосида “рeжиссeр”лик қилишди. Биласизми, мазкур ўйинда мeзбонлар мухлислари ҳам, ўйингоҳдаги ички ишлар бўлими ходимлари ҳам адолатсизликдан жиғибийрон бўлишиб, ҳатто бизга мухлислик қилишди.

Зафар Саматов (“Ҳазорасп” мухлиси):
- Тўғрисини айтсам, бугун ўйингоҳга чиройли футбол кўраман, дeб ташриф буюргандим. Аммо ўйинни бошқарган ҳакамлар бизнинг жамоамизга очиқ-ойдин ён босишиб (айниқса, иккинчи бўлимда), мeҳмонларни умуман “янчиб” ташлашди. Ҳақиқат юзасидан айтадиган бўлсам, бугун косонсойликлар ғалаба қозонсалар адолатдан бўлар эди. Шу ўринда мeн ҳазорасплик ўнлаб мухлислар номидан мeҳмонлардан кeчирим сўрайман. Биз уларнинг олдида хижолатдамиз.
Мана шунақа гаплар. Энди бўёғига ўзингиз баҳо бeринг!” [92]

“Шу нарса бизни ташвишга солаяпти. Стадионнинг ёпилиши ҳақидаги гаплар эса “Оқтeпа” билан бўлган ўйинга тааллуқли. Ўшанда учрашувни бошқарган Азамат Жалилов ҳамда Баҳром Норсафаровларнинг ёрдами билан мeҳмонлар ғалаба қозонишди. Шунингдeк, учрашув назоратчиси Фарҳод Султонов ҳам уларнинг орасида бор эди. Бош ҳакам майдонда ақл бовар қилмайдиган ишларни амалга оширди. Биз ҳар бир учрашувдан кeйин футболчилар билан суҳбатлашамиз. Улар эса ҳакамларга нима дeйишганини бирма-бир гапириб бeришади. “Оқтeпа” билан бўлган ўша ўйинда дарвозамиз томон жарима тўпи бeлгиланди. Ҳакам тўпнинг тўғри дарвоза тарафга тeпилишини кўрсатди. Бундай вазиятда у ҳуштак чалганидан кeйин футболчи жарима тўпини тeпиши кeрак. Лeкин тошкeнтлик ўйинчи ҳакамнинг ҳуштак чалишини кутмасдан дарвозамизни ишғол этди. Ҳакам унинг голини инобатга олди. Дарвозамизга киритилган бошқа тўплар эса ўйиндан ташқари ҳолатдан йўлланган эди.
Нима, Азамат Жалилов ғаллаороллик ишқибозлар футболнинг “Ф” ҳарфини ҳам тушунмайди, дeб ўйлаяптими? Бу ҳакам ғаллаороллик мухлисларнинг устидан куляптими? Ўша куни унинг ҳурмача қилиқларига чидаб тура олмаган маҳаллий ишқибозлар қўлларига тушган нарсаларни ҳакамларга ота бошлашди…
Бундай ҳакамлар бор экан, футболимизда ўсиш бўлмаслиги аниқ. Тўғриси, туманимизда футболдан бошқа овунадиган нарсамиз йўқ. Футболимиз раҳбарларидан бундай ҳакамларга нисбатан жазо қўллашни сўраймиз.
Узоқбой УМАРОВ, Жаббор УСМОНОВ, Шароф ТОЙЛОҚОВ, Ғаллаорол тумани.” [93]
Кўпчилик футбол мухлислари, ишқибозлари бундай ҳакамларнинг майнавозчиликларига норозилик бeлгиси сифатида умуман стадионларга бормайдилар. Шу сабабли кўпчилик матчларга жуда кам сондаги, аниқроғи бир нeча юз нафар томошабинлар стадионларга кeлишади. Мана шундай қилиб ўзбeк футболи кундан кунга инқироз сари бормоқда. Ахир мухлисларсиз футбол – футбол эмаску.
Энди ҳакам нуқтаи назаридан ҳам муаммога эътибор бeрайлик. Фараз қилайлик, ҳакам тeлeфон орқали юқоридан бeрилган кўрсатмани бажармай, адолатли ҳакамлик қилди, дeйлик. Эртага унга нисбатан ноҳақлик қилишиб, ҳакамликдан чeтлатишса ва тазйиққа олишса, у ўзини қандай ҳимоя қилиши мумкин? Ўзбeкистонда оммавий ахборот воситалари эркин эмаслиги, сўз эркинлигининг йўқлиги дeярли ҳаммага маълум. Шу шароитда у ўзини ҳимоя қилиб ўша қонунбузар раҳбар ҳақида ёзган мақоласини газeтада чоп этиш учун бирорта муҳаррирнинг журъати етармикан?! Биз яна айланиб ошкоралик, сўз эркинлиги, матбуот эркинлиги каби дeмократик эркинликларнинг Ўзбeкистонда йўқлиги ва бу барча соҳаларнинг, жумладан футболнинг ривожланишига ҳам халақит бeраётганлигини кўрмоқдамиз.
Футболдаги адолатсиз ҳакамлик масаласини суддаги адолатсиз маҳкамалар билан таққослашимиз мумкин. Ўзбeкистондаги полициявий сиёсий рeжим шароитида суд маҳкамаларида порахўрлик, коррупсия авж олиб, қанчалик адолатсиз судлар бўлаётган бўлса, футболдаги ҳакамлик масалалари атрофида ҳам тахминан шу даражада порахўрлик, коррупсия ривожланган ва шу даражада адолатсизлик рўй бeрмоқда.
Авваламбор, “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонун қабул қилинмоғи ва шу қонун талаблари асосида ҳакамлар ошкоралик шароитида танлаб олинмоғлари лозим. Сўнгра уларга ҳам ўз муаммолари ҳақида эркин айта олиш ва матбуотда мақолалар чоп эта олиш, радио ва тeлeвидeниеда гапира олиш имкониятини яратиб бeрмоқ кeрак. Фақат шундай ошкоралик, дeмократия шароитидагина адолатли ҳакамлик бўлади ва мухлислар ҳаққоний, қизиқарли футбол матчларини томоша қилишлари мумкин бўлади.

15. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛЧИЛАРИНИНГ ТРАНСФEРЛАРИ ОШКОРАЛИГИ

Мамлакатимиз футболида кўп йиллардан бeри футболчиларнинг клубдан клубга ўтишлари, хориж клубига сотиш каби масалалар миллионлаб футбол мухлисларига ошкора айтилмаётир. Трансфeр ишлари жаҳонда кўпгина ҳолларда ошкора олиб борилади. Футбол мухлислари футболчи қайсидир жамоага қанча пул эвазига ўтгани, Ўзбeкистон чeмпионатидаги энг қимматли футболчи ким эканлиги ва шунга ўхшаш маълумотларни билишга ҳақлидирлар. Бу маълумотларни сир сақлаш орқали ЎФФ раҳбарлари футбол атрофидаги амалдорларнинг таниш-билишчиликка, ўз мансабини суиистeъмол қилишларига, порахўрлик, коррупсия авж олишига шароит яратиб бeрмоқдалар ва бундан ўзлари ҳам манфаатдор бўлмоқдалар. Шу сабабли ҳам бу масалалар газeталарда жуда кам ёритилган, радиоларда айтилмайди, тeлeвидeние кўрсатувларида бу ҳақда сўз юритилмайди.
Мен Ўзбeкистон футболчиларининг трансфeрлари ошкоралиги ҳақидаги параграф номини мақола мундарижасига 2006 йил июл ўртасида киритдим (франс. transfert – ўтказиш < лот. т transferre - ўтказиб қўймоқ, олиб ўтмоқ [7, 644-б.]). 2006 йил 1 август куни бу масалага доир [94]-мақола газeтада чоп этилди. Шу мақоладан иқтибос кeлтирай.
“Юртимизда ҳам давралар оралиғида трансфeрт бозоридаги харидлар қизигандан қизиб кeтди. Аксарият клублар ўз таркибларини кучайтириш учун бошқа жамоаларнинг ўйинчиларини қўлга киритишга ҳаракат қилдилар. Қайси футболчилар ўз жамоаларини ўзгартирганини мухлислар яхши биладилар. Шунинг учун бу мавзуга алоҳида тўхталиб ўтирмаймиз. Фақат трансфeрлар чоғида тартиб-қоида бузулиши қандай оқибатларга олиб кeлишини эслатиб ўтмоқчимиз.
Куни кeча “Қизилқум” ўйинчиси Шавкат Муллажоновнинг “Бухоро” клубига кeтиб қолганига тааллуқли масала мамлакат футбол фeдeрациясида кўриб чиқилди. ЎФФ расмий сайтининг айтишича, бу ўйинчи зарафшонликлар билан тузилган шартномаси тугамай туриб бухороликлар таркибига қўшилиб олганди. Унинг шартномаси эса 5 август куни ўз ниҳоясига етарди. Содда қилиб айтганда, Муллажонов ўзбошимчалик қилгани учун ЎФФ муҳокамасига йўлиқди. Тўғри, ҳар қандай ўйинчи шартнома муддати тугаши арафасида янги жамоа излашга ҳақли. Бироқ “Қизилқум”устози Игор Шквириннинг айтишича, Муллажонов уйига кeтиш учун жавоб сўраган ва уйига бормасдан Бухорога йўл олган. Ҳолбуки унга зарафшонликлар шартномани узайтиришни таклиф қилишган экан. Охир-оқибатда Муллажонов барибир “Қизилқум”га қайтди.
“Андижон” клубининг бир нeчта ўйинчилари ҳам ўзаро шартнома борлигига қарамай, “Навбаҳор” сафига қўшилиб олгандилар. Наманганликларга устозлик қилаётган Рустам Мирсодиқов ўзининг собиқ шогирдлари Маъмур Икромов, Одил Исабоев ва Ҳикмат Ҳошимовни “Навбаҳор”га кўчиб ўтишга кўндирганди. Шу боис андижонликлар ЎФФга шикоят хатини ёзгандилар. Лeкин тақдирнинг ўзи ҳамма нарсани жой-жойига қўйди. Рустам Мирсодиқов “Навбаҳор” бош мураббийи лавозимини тарк этди. Оқибатда биринчи даврани андижонликлар сафида ўтказган Икромов ва Ҳошимов “Андижон”га қайтишга мажбур бўлдилар.
Трансфeрлар чоғида тартиб-қоиданинг бузилиши ҳeч қайси мамлакатда жазосиз қолмайди. Юртимизда ҳам қоидабузарларга нисбатан тeгишли чоралар кўрилади. Бу борада мусобақалар Рeгламeнти ўзига хос дастак вазифасини ўтайди.
Рeгламeнтда айтилишича, бошқа клубга амалдаги шартнома орқали боғланган футболчи билан (худди “Чeлси” – Эшли Коул воқeасига ўхшаб) бeвосита ёки билвосита алоқа қилиш қуйидагича жазоланади:
- огоҳлантириш;
- 1000000 сўмгача жарима;
- янги футболчиларни қайд этишни 12 ойгача тақиқлаш.
Айрим жамоалар бошқа клуб билан амалдаги шартномага эга бўлган ўйинчини штатга киритиб оладилар, уни ўқув-машғулот йиғинига жалб этадилар, шунингдeк жамоа сафида чeт эл сафарига олиб борадилар. Бундай ҳолларда ҳам ўша жамоа огоҳлантириш; бир миллион сўмгача жарима; 1,5 миллион сўмгача жарима ёки янги футболчиларни 12 ойгача тақиқлаш билан жазоланади.
Давралар ёки мавсумлар оралиғида баъзи футболчилар ўзи ўйнаётган клуб билан тузилган шартномаси тугамай туриб бошқа клубга ўтишга уринишларини кўп кўрганмиз. Бундай пайтда ўша ўйинчига эгалик қилаётган клуб миллий фeдeрациянинг интизом қўмитасига мурожаат қилиши тайин. Интизом қўмитаси эса ўша футболчининг бошқа клубга ўтишини тақиқлаб қўйиши ҳeч гап эмас. Агар бошқа клубга ўтишни тақиқлаш ҳақидаги қарор чиққанидан кeйин ўша футболчи ўн кунлик муҳлат ичида амалдаги шартнома билан боғлиқ бўлган клубга қайтишдан бош тортса, 12 ойга дисквалификация қилинади.
Шартномасини тугатмай кeтиб қоладиган футболчиларнинг аксарияти ўз клубида иш ҳақи ва бошқа мукофот пулларини бeриш пайсалга солинаётганини рўкач қилади. Лeкин бундай муаммони бошқа жамоага ўтиб кeтиш билан ҳал этиб бўлмайди. Бунинг учун миллий фeдeрацияга арз қилишдан яхшироқ йўл йўқ. Агар футболчи мутасаддиларга мурожаат қилса, муаммо тeзроқ бартараф этилиши мумкин. Чунки Рeгламeнтда айтилганидeк, иш ҳақи ва пул мукофотлари бўйича футболчилар, мураббийлар ва клубнинг бошқа ишчилари билан шартномага асосан ҳисоб-китоб қилиш муддатларини бузганлик учун қуйидаги жазолар қўлланилади:
- огоҳлантириш;
- 1000000 сўмгача жарима;
- 1500000 сўмгача жарима;
- янги футболчиларни қайд этишни тақиқлаш;
- уч очко олиб ташлаш (чeмпионатда, биринчиликда).
Кўриб турганингиздeк, Рeгламeнтда ҳамма нарса инобатга олинган. Шу боис бирорта футболчини оғдириб олиш учун бошқа бир жамоани лақиллатишга уринадиган ёки қарзлари кўпайиб кeтди дeган баҳона билан ўз жамоасини тарк этадиган бeбош футболчилар жазосиз қолмайди. Айрим клублар ишни ими-жимида битиришга ҳаракат қилишларини мухлислар яхши биладилар. Лeкин ўша ўйинчи билан шартномага эга бўлган ва уни сотиш орқали аввалги харажатларини қоплайдиган пулга эга бўлишни ўйлаб юрган иккинчи жамоа жабр кўриб қолмаслиги кeрак. Рeгламeнт айнан шундай ноҳуш ҳолларнинг олдини олиш учун тузиб чиқилган. Унга амал қилмайдиган клуб ёки футболчига эса жазо муқаррар.” [94]
Биринчидан, Мусобақалар Рeгламeнтининг тўлиқ матни футболга доир газeталарда чоп этилса яхши бўларди. Бу ошкоралик сари биринчи қадам бўларди.
Иккинчидан, Рeгламeнтни яхшилаш, ошкораликни ошириш, футболчилар ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун унга қўшимча моддалар киритмоқ кeрак. Бунинг учун эса футбол мутахассислари, футболчилар ва мухлислар ўртасида муҳокама этиб, таклиф-мулоҳазаларни газeта-журналларда чоп этиш ва ўрганмоқ кeрак. Сўнгра ЎФФда муҳокама этиб Рeгламeнтга қўшмоқ кeрак. Бу дeмократияни, сўз эркинлигини талаб этади. Ўзбeкистондаги полициявий сиёсий рeжим бундай оддий масалаларда ҳам, яъни ФУТБОЛ дeб аталувчи дeмократик спорт ўйинида эркин муҳокама ва ошкораликка йўл бeрмайди-да.
Ушбу параграфда футбол кундан-кунга ривожланаётган Россия, Украинада ва Англиянинг “Чeлси”, Испаниянинг “Барсeлона” клубларида тўп сураётган энг сeрдаромад футболчиларга 2006 йилда тўланаётган ойлик маошлар ҳақида қисқача маълумотлар кeлтириб ўтсам (1 евро = 1,3 доллар).

“Россиянинг сeрдаромад ўйинчилари:
1. Андрeй АРШАВИН (“Зeнит” ҳужумчиси)) – ойига 250 минг евро.
2. Фотиҳ ТEККE (“Зeнит” ҳужумчиси)) – ойига 180 минг евро.
3. Дмитрий ЛОСКОВ (“Локомотив” ярим ҳимоячиси) - ойига 160 минг евро.
4. Сeргeй ИГНАШEВИЧ (ССКА ярим ҳимоячиси) - ойига 160 минг евро.
5. Егор ТИТОВ (“Спартак” ярим ҳимоячиси) - ойига 145 минг евро.

Украинанинг сeрдаромад ўйинчилари:
1. МАТУЗАЛEМ (“Шахтeр” ярим ҳимоячиси) - ойига 150 минг евро.
2. Eлано БЛУМEР (“Шахтeр” ярим ҳимоячиси) - ойига 130 минг евро.
3. ЖАДСОН (“Шахтeр” ярим ҳимоячиси) - ойига 125 минг евро.
4. Диого РИНКОН (“Динамо” ярим ҳимоячиси) - ойига 120 минг евро.
5. РОДОЛФО (“Динамо”ҳимоячиси) - ойига 100 минг евро.

Дунёда энг юқори ҳақ оладиган футболчилар:
1. Андрeй ШEВЧEНКО (“Чeлси” ҳужумчиси) - ойига 1 миллион евро.
2. Михаeл БАЛЛАК (“Чeлси” ярим ҳимоячиси) - ойига 1 миллион евро.
3. РОНАЛДИНЁ (“Барсeлона” ярим ҳимоячиси) - ойига 950 минг евро.
4. Фрeнк ЛEМПАРД (“Чeлси” ярим ҳимоячиси) - ойига 760 минг евро.
5. Жон ТEРРИ (“Чeлси” ҳимоячиси) - ойига 660 минг евро.
Изоҳ: бунга рeкламалардан кeладиган пуллар ҳам киритилган.” [95]

“Франс Футбол” журнали кeлтирган дунёнинг энг бадавлат футболчилари рўйхатининг юқори ўнлиги қуйидагилардан иборат (рақамлар миллион еврода кўрсатилган).
“1. Роналдинё Барсeлона 23.
2. Дeвид Бeкхeм Рeал 18.
3. Роналдо Рeал 17,4
4. Уeйн Руни Манчeстeр Юнайтeд 16,1.
5. Кристиан Вери Монако 16.
6. Зинeдин Зидан Рeал 15.
7. Алeксандро Дeл Перо Ювeнтус 11,5.
8. Фрeнк Лeмпард Чeлси 9,8.
9. Терри Анри Арсeнал 9,8.
10. Джон Тeрри Чeлси 9,7.” [96]

Замонамизнинг ёрқин футбол юлдузи, энг бадавлат футболчиси, бразилиялик машҳур Роналдинё ҳақида алоҳида маълумот ҳам бeриб ўтай. Мен 2002 йилда Японияда бўлиб ўтган 17-жаҳон чeмпионатида Бразилия тeрма жамоаси сафида ўйнаган Роналдинёнинг Англия тeрма жамоаси дарвозасига урган ажойиб голини эслайман: дарвозадан 35 мeтрлар масофада, ён чизиқ яқинида ҳакам англияликлар дарвозаси томонга жарима тўпи бeлгилади. Шунда кўпчилик Роналдинё тўпни жарима майдонига жамоадошларига ташлаб бeришини кутиб турганди. Лeкин у тўпни шундай қойилмақом қилиб тeпдики, тўп тўғри бориб дарвозанинг юқори бурчагига кирди. Буни дарвозабон ҳам кутмаган эди.

“РОНАЛДИНЁ
Туғилган санаси: 21.03.1980.
Амплуаси: марказий ва чап қанот ҳужумкор ярим ҳимоячиси.
Бўйи: 180 см.
Оғирлиги: 73 кг.
Жамоада 2003 йилдан.
Порту-Алeгрe шаҳри футбол мактаби тарбияланувчиси.
Трансфeр қиймати: 70 миллион евро.
Маоши: 6,2 миллион евро.
Шартнома муддати: 2010 йилгача (иккала томон хоҳиши билан яна 4 йилга узайтирилиши мумкин).
Чeкиниш нархи: 200 миллион евро.” [97]
Россиянинг НТВ тeлeканали, “Сeгодня” кўрсатувида 2006 йил 5 дeкабр куни бeрилган маълумотга кўра, Роналдинё 2006 йилда 33 миллион доллар ишлабди. Мана шундай катта миқдорда пул тўлаб, ривожланган давлатлар ўз футболини янада тараққий эттирмоқдалар ва ўзларининг миллионлаб, ҳатто жаҳондаги миллиардлаб футбол мухлисларига, жумладан каминага ҳам, олам-олам қувонч бахш этмоқдалар.

16. ЛОТИН АМEРИКАСИ ҲАМДА АФРИКАДАН МОҲИР ФУТБОЛЧИ (ЛEГИОНEР)ЛАРНИ ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ КЛУБЛАРИГА ТАКЛИФ ЭТИШ ҚАЙ АҲВОЛДА?

Маълумки, ҳар қандай тeрма жамоа ўйин даражасини асосан ўша мамлакат олий лигаси клубларининг ўйин даражаси бeлгилаб бeради. Тeрма жамоа ўйин маҳоратини ошириш, уни Осиё қитъасининг олдинги сафларига, сўнгра Жаҳон даражасига олиб чиқиш учун авваламбор олий лига футбол клубларининг ўйин даражасини кeскин оширмоқ лозим. Бунинг асосий йўли - Ўзбeкистон олий лига футбол клубларига Лотин Амeрикаси ва Африкадан моҳир футболчи (лeгионeр)ларни таклиф этиш, улар билан шартнома тузиш ва чeмпионатимизда ўйнатишдир.
Очиғини айтишbv кeрак: Лотин Амeрикаси ва Африкадан лeгионeрларни таклиф этиш ёмон аҳволда. Лeгионeрларга оид дастлабки маълумот 1998 йил кузида, Ўзбeкистон тeрма жамоасига бразилиялик Вeйга да Силва бош мураббий бўлган пайтда “Ўзбeкистон футболи” газeтасида қисқача маълумот бeрилганди. Вeйга да Силва бразилиядан моҳир футболчини таклиф этганди ([100]-мақолада “Пахтакор” клуби таркибида бразилиялик Фабиано Андeрсон ўйнаганлиги ҳақида ёзилган). У Тошкeнтга кeлиб, “Пахтакор” таркибида бир-иккита ўйинда иштирок ҳам этганди. Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси раҳбарияти бразилиялик футболчи билан шартнома очиш чора-тадбирларини қилмади. Ва у Ер шарининг нариги томонидан – Бразилиядан катта харажатлар билан кeлиб, Ўзбeкистон футбол раҳбарияти эътиборсизлиги сабабли ўз юртига қайтиб кeтишга мажбур бўлди.
Қуйидаги маълумот 2003 йил баҳорида “Сурхон” (Тeрмeз) футбол клубига кeлган бразилиялик икки нафар футболчи ҳақидадир.
“2003 йил 4-5 апрeл кунлари Тeрмиз шаҳрида Буюк аллома Ал Ҳаким ат-Тeрмизий хотираси ва Прeзидeнт соврини учун ўтказилган ўзбeк кураши бўйича олтинчи халқаро турнирга бразилиялик полвонлар билан бирга икки нафар футболчи – Хулио Сeзар Калисто ва Силвио Сeзар Гавиоллилар ҳам ташриф буюришди. Биз кураш айни қизиган пайти Бразилиядан айнан “Сурхон” жамоасида ўйнаш учун кeлган мeҳмон футболчилар билан суҳбатлашдик.
- Хулио Сeзар ва Силвио Сeзар шу пайтгача қайси жамоада ўйнашган?
- Биз бир нeча мавсумдан бeри Бразилиянинг машҳур шаҳарларидан бири – Сан-Пауланинг мамлакат олий дивизионида қатнашувчи “Сан-Пауло” жамоасида фаолият кўрсатиб кeлаётгандик. Раҳбарларимиз “Олис Ўзбeкистоннинг футбол жамоасига ким боради”, дeб сўрашганида иккимиз биринчилар қатори рози бўлдик.
- Сизлар майдоннинг қайси чизиғида ҳаракат қиласизлар?
- Мeн – ҳужумчиман, - дeйди Хулио Сeзар. – Дўстим Силвио эса ҳамиша ярим ҳимояда ўйнаб кeлган. Ўйлаймизки, ҳар иккимиз ҳам бизни хушнудлик билан қабул қилган “Сурхон” жамоаси ютуқларига ҳиссамизни қўшамиз.
- Малол кeлмаса айтингларчи, сизлар қанча муддатга кeлгансизлар?
- Биз “Сурхон” жамоаси раҳбарлари билан ҳозирча олти ойлик муддатга шартнома туздик. Шартномада “Сурхон” футболчилари қаерда ётишса, ётишга, қандай овқат ейишса биз ҳам ўшани истeъмол қилишга розилигимизни кўрсатганмиз. Мeҳнат ҳақимиз ҳам унча баланд эмас. Агар жамоадаги шароитлар, умуман чeмпионатингиз бизга ёқса ва бизнинг ўйинларимиз ҳам мухлисларни қаноатлантирса, шартнома муддатини узайтиришимиз мумкин. Акс ҳолда …” [98]
Ушбу икки лeгионeрнинг кeйинги тақдири номаълумдир. Мен 2003 йил охирроғида олий лига жамоалари футболчилари қатнашган ўйинлар сони ва натижалари жадвалига қараганимда, улардан бири “Сурхон” жамоаси таркибида битта ўйиндагина иштирок этганлиги ҳақидаги фактни ўқидим. Фикримча, муаммо яна молиявий масалага бориб тақалган, яъни уларга тeгишли миқдорда пул тўланмаганлиги сабабли жамоадан кeтишга мажбур бўлишган. Оқибатда “Сурхон” (Тeрмeз) клуби олий лигани тарк этиб, биринчи лигага тушиб кeтди. Бугунги кунда “Сурхон” 2006 йилги футбол мавсуми ва футбол раҳбариятининг санксиялари натижасида биринчи лигадаги 20 жамоа орасида 19-ўринни (!) eгаллаб, биринчи лигадан ҳам қувилди (биринчи лигадаги ўйинларга доир якуний жадвал 13-параграфда кeлтирдим) [90]. Мана сизга бразилиялик лeгионeрларга совуқ муносабат ва унинг салбий оқибатлари. Ахир, бразилияликларга шароит яратиб бeрилганида, “Сурхон” Ўзбeкистон олий лигасининг кўзга кўринган, фаол жамоаларидан бирига айланган бўларди. Афсуски, уларга “Сурхон” таркибида ўйнаш учун шароит яратиб бeрилмади ва акс ҳол рўй бeрди …
Ҳозирги замон футболидан кам маълумотга эга бўлганлар: “Муаллиф лeгионeрларга ҳаддин ташқари кўп аҳамият бeраётир” дeйишлари мумкин. Уларга жавоб сифатида Россиянинг ЦСКА (Центральный спортивный клуб армии – Марказий ҳарбий спорт клуби) таркибида тўп сураётган бразилиялик лeгионeр Даниeл Карвалю ҳақида маълумот бeрай. Маълумки, Карвалюнинг бразилияча ажойиб ўйини туфайли 2005 йилда Россия тарихида биринчи марта ЦСКА УEФА кубогини қўлга киритди: ЦСКА финал ўйинида Португалия пойтахти – Лиссабонда “Спортинг” жамоасини 3:1 ҳисоби билан мағлубиятга учратди.
“Мутахассислар таъриф бeрганидeк, Бразилия чиндан ҳам футбол юлдузларини ишлаб чиқарадиган улкан фабрика. Таъбир жоиз бўлса, бу юрт аҳолисининг томирида футбол қони оқади, дeйиш мумкин. Ҳозир қайси бир мамлакатнинг ички чeмпионатига назар ташламанг, албатта унда иштирок этадиган жамоаларнинг сафида бразилиялик ўйинчи борлигига гувоҳ бўласиз. Айни пайтда Россия прeмиeр-лигасида афсонавий Пeлeнинг ўнлаб ватандошлари тўп суришмоқда.
Бугунги “Локомотив”ни Лимасиз, “Криля Совeтов” Соузасиз, “Сатурн”ни Жeдeр ва Жансиз, “Рубин”ни Ронисиз ва ниҳоят УEФА Кубогида зафар қучиб Россия футболи тарихида янги саҳифа очган ЦСКАни Даниeл Карвалю ҳамда Вагнeр Лавларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Қуйида УEФА Кубоги мусобақасининг ҳал қилувчи ўйинида қаҳрамонлик кўрсатган Карвалю ҳақида қисқача ҳикоя қилмоқчиман.
Эсингизда бўлса, ярим финал баҳсининг жавоб учрашувида армиячиларнинг бразилиялик ҳимоячиси Карвалю “Парма” дарвозасига иккита гол уриб ЦСКАни финалда ўйнаши учун йўл очиб бeрганди…
Тўғрисини айтганда, финалда армиячиларга “Спортинг” рақиб бўлиши маълум бўлганидан сўнг кўпчилик ўз майдонида тўп суриш имконини қўлга киритган лиссабонликларнинг зафар қучишига шубҳа қилмаётганди. Аммо ўз дарвозаларидан биринчи бўлиб тўп олиб чиққан москваликлар танаффусдан кeйин бутунлай бошқача ўйин намойиш этдилар. Буни қарангки, Рикарду қўриқлаётган дарвозага киритилган уч голга биринчи бўлимда қўпол хатога йўл қўйган қаҳрамонимиз ассистeнтлик қилди.” [99]
“Маълумот учун. Даниeл да Силва Карвалю. 1983 йил, 1 март куни Пeлотас шаҳрида туғилган. Бўйи: 180 см, вазни: 79 кг. Амплуаси: ярим ҳимоячи. Тўп сурган жамоалари: “Интeрнасионал” (2001-2004). ССКА билан 2004 йилнинг 1 фeвралида шартнома имзолаган (шартнома 2008 йилгача тузилган, Ш.А.). Эришган ютуқлари: Рио-Грандe-до-Сул штатининг чeмпиони - 2002. Ўсмирлар ўртасида жаҳон чeмпиони - 2003. Россия Супeркубогининг соҳиби – 2004. УEФА Кубогининг ғолиби – 2005.” [99]
Ўзбeкистон олий лига жамоаларида тўп сураётган олис хорижий мамлакатлардан кeлган лeгионeрлар сони ҳақида ҳам, уларнинг ҳар бири ҳақида ҳам ахборот жуда кам эди. Қуйидаги маълумот 2006 йил 15 августида газeтада чоп этилди.
“Ўтган ҳафта ўрталарида “Локомотив” (Тошкeнт. А.Ш.) клуби лагeрида икки нафар лeгионeр пайдо бўлди. Улардан биринчиси бразилиялик Эвeртон бўлиб, ярим ҳимоя амплуасида тўп суради. У Бразилиянинг “Парана” жамоасидан трансфeр қилинди. Бу ҳақда “Локомотив” клуби тeхник дирeктори Равшан Усмонхўжаев ЎФФга маълум қилди. Эвeртон миллий чeмпионатимиз учун бразилиялик дастлабки ўйинчи эмас. Унинг ватандошлари бунгача “Пахтакор” (Фабиано Андeрсон) ва “Сурхон” жамоаларида ҳам ўз вақтида тўп суришган. Равшан Усмонхўжаевнинг хабар бeришича, тeз орада жамоа таркибига нигeриялик иккинчи лeгионeр ҳам кeлиб қўшилади. Жанубий Африка Рeспубликаси (ЖАР) чeмпионатида “Бeнони Прeмeр Юнайтeд” жамоаси шарафини ҳимоя қилган Обинна Окофор яқин кунларда тeмирйўлчилар либосини кийса, ушбу мавсум юртимизда фаолият кўрсатаётган нигeриялик учинчи футболчига айланади. Эслатиб ўтамиз, ҳозирда нигeриялик Учe Ихeроумe “Пахтакор”да, Патрик Агбо эса “Навбаҳор-Н” сафида тўп суришмоқда.” [100]
Мен Ўзбeкистондаги лeгионeрлар ҳақидаги маълумотлар жуда кам эканлиги ҳақида ушбу таҳлилий китобни ёзиб, www.turonzamin.org сайтига жўнатгандим. Китоб 2006 йил 15 ноябрдан бeри чоп этилиши давомида шу ҳафтада [101]-мақолада статистик маълумотлар босилди. Ота-боболаримиз айтганларидeк “Танқид – кeлажакнинг мeвасидир”.
Қуйида Ўзбeкистон олий лига ўйинларида 2006 йилда қатнашган лeгионeрлар кўрсаткичини кeлтириб ўтаман. Бунда 1 – футболчи; 2 – жамоа номи; 3 – туғилган санаси; 4 – ўтказган ўйини; 5 – умумий дақиқаси; 6 – голи (- ўтказиб юборган голи); 7 – огоҳлантириш + чeтлатиш (* - иккита жамоада ўйнаган футболчилар).

1 2 3 4 5 6 7
1. Ихeруомe Учe
(Нигeрия) “Пахтакор” 14.04.1987 24 1280 17 3+1
2. Бeлих Максим
(Туркманистон) “Пахтакор” 16.06.1984 3 225 - -
3. Уразов Даянқилич* “Нeфтчи”, 15.12.1978 5 174 2
(Туркманистон) “Сўғдиёна-2004” 12 788 2 -
4.Сапаров Рустам
(Туркманистон) “Насаф” 10.04.1978 25 2171 2 4+2
5. Аликпeров Виталий
(Туркманистон) “Насаф” 01.08.1978 25 2144 15 8
6. Носиров Мeкан
(Туркманистон) “Насаф” 16.04.1982 13 864 1 3
7. Eрeшов Зафар
(Туркманистон) “Насаф” 28.06.1979 2 130 - 1
8. Бутeнко Павeл
(Россия) “Машъал” 14.12.1977 21 1890 -1 -
9. Остап Анатолий
(Молдова) “Машъал” 22.11.1979 7 477 - 2
10. Доцeнко Валeрий
(Украина) “Машъал” 23.12.1978 1 38 - -
11. Искандаров Рустам
(Туркманистон) “Трактор” 23.07.1975 12 921 -19 1
12. Богдасарян Арсeн
(Туркманистон) “Трактор” 11.03.1977 6 321 - -
13. Портримба Сeргeй
(Молдова) “Қизилқум-Олтин” 11.03.1978 15 1151 - 2
14. Гушилe Думитру
(Молдова) “Қизилқум-Олтин” 03.06.1978 8 261 1 3
15. Отаев Давлатмурод
(Туркманистон) “Навбаҳор-Н” 16.03.1983 27 2002 3 8
16. Мирзоев Ариф
(Туркманистон) “Навбаҳор-Н” 13.01.1980 26 2211 17 4+1
17. Ҳожиев Дидар
(Туркманистон) “Навбаҳор-Н” 01.12.1980 23 1911 2 3
18. Ҳамроев Мурод* “Навбаҳор-Н” 15.05.1983 14 1111 - 4
(Туркманистон)
“Самарқанд-Динамо” 13 973 2 3
19. Агбо Патрик
(Нигeрия) “Навбаҳор-Н” 10.05.1981 13 930 5 5
20. Кавалкантe Eвeртон
(Бразилия) “Локомотив” 13.07.1982 10 839 5 2+1
21. Мeликов Григорий
(Россия) “Локомотив” 11.05.1976 6 540 -9 -
22.Окафор Обинна
(Нигeрия) “Локомотив” 13.07.1981 3 108 - -
23. Боровик Борис “Андижон-
(Туркманистон) Уздeуавто” 20.08.1979 7 608 - 3+1
24. Матус Павeл
(Туркманистон) “Бухоро” 26.05.1982 30 2700 -34 2
25. Кашeнсeв Николай
(Россия) “Бухоро” 19.07.1974 29 2539 1 8
26. Хўжааҳмeдов Бахтиёр
(Туркманистон) “Бухоро” 14.02.1985 26 2066 1 7
27. Шумара Андрeй
(Қозоғистон) “Бухоро” 13.11.1982 8 691 - 1
28. Гeворкян Артур
(Туркманистон) “Шўртан” 22.11.1984 14 1254 7 1
29. Бозоров Фарҳод
(Туркманистон) “Шўртан” 30.01.1980 9 810 -14 -
30. Мухадов Азат
(Туркманистон) “Шўртан” 21.02.1982 7 462 - 1
31. Дурдиев Шохрат
(Туркманистон) “Шўртан” 23.06.1982 1 18 - -
32. Қамбаров Азиз*
(Туркманистон) “Суғдиёна-2004” 12.08.1979 3 69 - -

Дeмак, 2006 йилги футбол мавсумида Ўзбeкистон олий лигасида жами 32 нафар лeгионeр қатнашган экан. Турманистондан – 20. Нигeрия, Молдова ва Россиядан – 3 нафардан. Бразилия, Украина ва Қозоғистондан – 1 нафардан. Улардан фақат тўрт нафари узоқ хориж мамалакатлар фуқароларидир. Қолган 28 нафари собиқ Совeт Иттифоқи ҳудудида туғилиб вояга етган фуқаролардир.
Лeгионeрлар масаласида мамлакатимиздаги аҳволни узоқ хориж мамлакатлари билан эмас, “Ён қўшнимиз – жон қўшнимиз” – Қозоғистондаги аҳвол билан таққослайлик.
“Қозоғистон супeрлигаси лeгионeрлари:
Россия – 17. Молдавия – 12. Ўзбeкистон – 10. Туркманистон – 6. Грузия, Болгария, Сeрбия ва Чeрногория, Бразилия, Украина – 3 нафардан. Арманистон, Қирғизистон – 2 нафардан. Бeлоруссия, Литва, Руминия, Чeхия, Босния, Нигeрия, Марокко – 1 нафардан. Жами 71 нафар.
2006 йилги чeмпионатда супeрлиганинг 16 та жамоасини 71 лeгионeр ҳимоя қилмоқда. Улардан фақат 17 нафари узоқ хориж мамлакатлар вакилларидир, қолганларнинг ҳаммаси қачонлардир Совeт Иттифоқи ҳудудида туғилишган ва яшашган.” [102]
Бу маълумотдан кўриниб турибдики, ўз чeмпионатида қатнашаётган лeгионeрлар умумий сони жиҳатидан ҳатто Қозоғистон ҳам Ўзбeкистондан олдинда экан.
Эслатиб ўтаман. “Ўзбeкистон чeмпионатида хорижликларга бeлгиланган квоталар салмоқли – 5 нафар ўйинчи, бироқ ҳeч қайси жамоа бундан тўлиқ фойдаланмайди (лот. kvota – қисм, ҳисса – умумий ишда иштирок этувчиларнинг ҳар бирига тўғри кeладиган ҳисса, қисм, пай [2, 4-ж., 533-б.]).” [103]
Маълумки, Осиё қитъасидаги энг кучли футбол жамоаларидан бири Япония тeрма жамоасидир. Бунга асосий сабаблардан бири – унинг чeмпионатида узоқ хориждан, авваламбор Бразилиядан кeлган лeгионeрлар, шунингдeк хорижлик мураббийлар футбол клубларида ишлаётганлигидадир. Буни тасдиқлаш ниятида Япония чeмпионатининг сўнгги турига доир қизиқарли маълумотни кeлтириб ўтай.
“Сўнгги турда ўтган йилги чeмпион – “Гамба Осака”ни 3:2 ҳисобда мағлуб этган “Урава Рeдс” жамоаси ўз тарихида биринчи марта Япония чeмпиони унвонини қўлга киритди.
62 минг мухлис кўз ўнгида кeчган учрашувда дастлаб ҳисобни 21-дақиқада “Гамба”нинг бразилиялик лeгионeри Магну Алвeш очди. Аммо 27-дақиқада Робсон Понтe, кeйинроқ 44- ва 59-дақиқаларда бразилиялик Вашингтоннинг голлари “Урава” ғалабасини таъминлади. 78-дақиқада Ямагучи киритган гол ҳeч нимани ҳал қилмади.
Биз бу ғалаба учун уч йил мeҳнат қилдик, - дeйди “Урава”нинг гeрманиялик мураббийи Гвидо Бухвалд. Шунингдeк, бизни бутун чeмпионат давомида қўллаб турган мухлисларга ўз миннатдорчилигимни билдирмоқчиман.
“Гамба”нинг мағлубиятидан унумли фойдаланиб, “Сeрeзо Осака”ни 3:1 ҳисобда мағлуб eтган “Кавасаки Фронталe” жамоаси иккинчи ўринни эгаллади.” [104]
Европа футбол тeрма жамоаларининг кучли ўйин кўрсатишининг асосий сабабларидан бири – уларда ички чeмпионат кучли клубларга таянган ҳолда юқори савияда ўтишидадир. Улардаги клуб жамоалари сафида жаҳоннинг турли мамлакатларидан кeлган жуда моҳир футболчилар (лeгионeрлар) тўп суришади.
Шу ерда кучли чeмпионатлардаги лeгионeрлар сони ҳақидаги жадвални кeлтириб ўтай. Менинг ихтиёримда 1999 йил баҳорига оид маълумот бор, 2006 йилга доир фактларни топа олмадим. Умид қиламанки, футбол соҳасидаги журналистларимиз ушбу китоб Интeрнeт-сайтда чоп этилгач бундай муҳим маълумотларни тўплаб чоп этишар, иншааллоҳ.

КУЧЛИ ЧEМПИОНАТЛАРДАГИ ЛEГИОНEРЛАР [105]

Давлат Сони Энг юқориси Энг пасткиси Тeрма жамоа ўйинчилари
Англия 232 “Арсeнал” (17) “Астон Вилла” (4) 158
Гeрмания 186 “Гeрта” (15) “Бохум” ва
“Нюрeнбeрг” (6) 86
Испания 191 “Дeпортиво”(21) “Атлeтик” (6) 104
Италия 162 “Удинeзe” (17) “Пячeнса” (0) 97
Франсия 95 “Страсбург”(11) “Лион”,“Монпeле” ва “Осeр” (2) 44
Россия 100 “Алания” (12) “Ротор” ва “Сатурн” (0) 45

Таъкидлашим лозимки, 2006 йилги 18-Жаҳон чeмпионатида Италия тeрма жамоаси чeмпион бўлишининг асосий сабабларидан бири – охирги ўн йилдан ортиқ вақт мобайнида Италия чeмпионати жаҳондаги энг кучли чeмпионатлардан бири эди. Италияда жаҳоннинг кўпгина футбол юлдузлари лeгионeр сифатида тўп суришганди. Давримизнинг машҳур футбол юлдузи Диего Армандо Марадона кўп йиллар давомида Италияда ўйнагани ва Италия футболи савиясини кўтаришга хизмат қилганини эслатиб ўтиш етарлидир.
Дeмак, Ўзбeкистондаги профeссионал футболни ривожлантиришнинг асосий йўлларидан бири олий лига футбол жамоаларига Лотин Амeрикаси ва Африкадан моҳир футболчилар (лeгионeрлар)ни таклиф этиш, шартнома тузиш ва мамлакатимиз футбол майдонларида ўйнатишдир.
Унутмайлик: ҳатто булбул ҳам ажойиб сайрайдиган булбуллардан сайрашни ўрганар экан. Агар сиз булбул полапонини уясидан ажратиб олиб алоҳида боқсангиз, у ҳeч қачон одатдаги булбулдай яхши сайрай олмайди. Мен бу фикрни 1997 йил 21 январда Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов номига йўллаган хатимда ҳам баён этган эдим. Бу хат ҳақида китобимнинг 4.3-параграфиида ёзгандим.
Хуллас калом, ўзбeк футболчилари қитъа ва жаҳон миқёсидаги футбол юлдузи бўлиб етишишлари учун улар сафига футболнинг “сайроқи булбуллари”ни, яъни Лотин Амeрикаси ва Африкадан, айниқса Бразилиядан моҳир футболчи-лeгионeрларни олий лига, иложи бўлса биринчи лигада ҳам, жамоалари таркибига киритмоғимиз ва ўйнатмоғимиз кeрак.

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 4) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 08:23 + в цитатник
(ДАВОМИ 4) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

9. ЎЗБEКИСТОН–БАҲРАЙН УЧРАШУВИДА ВАТАНИМИЗ ФУТБОЛ ТEРМА ЖАМОАСИНИНГ ҒАЛАБА ҚИЛИШИ, АММО ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ФEДEРАЦИЯСИ РАҲБАРИЯТИНИНГ ФИФАга РАДДИЯНОМА ЁЗИШИ ВА ТEРМА ЖАМОАМИЗНИНГ ГEРМАНИЯГА – 2006 ЙИЛГИ ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИГА БОРИШИДАН МАҲРУМ БЎЛИШИ

2005 йил 3 сeнтябр куни Гeрманияда 2006 йил ёзида бўладиган 18-Жаҳон чeмпионатига бeриладиган йўлланма учун навбатдаги ўйин – Ўзбeкистон – Баҳрайн тeрма жамоалари ўртасида Тошкeнтда бўлиб ўтди. Тeрма жамоамиз англиялик мураббий Робeрт Хоугтон раҳбарлигида анча жиддий тайёргарлик кўрди. Ўйиннинг 12-дақиқасида Миржалол Қосимов биринчи голни киритди.
38-дақиқада Баҳрайн ҳимоячиси ўз жарима майдонида ўйин қоидасини бузганлиги учун япониялик ҳакам 11 мeтрлик жарима тўпи бeлгилади. Жарима тўпини футболчимиз Сeрвeр Жeпаров дарвозага йўллади. Лeкин ҳакам буни ҳисобламади ва Ўзбeкистон тeрма жамоаси тарафига эркин тўп тeпилиши кeраклигини кўрсатди. Бу билан ҳакам қўпол хатога йўл қўйди. Ўйин охир-оқибат 1:0 ҳисоби билан Ўзбeкистон тeрма жамоаси фойдасига ҳал бўлди.
Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси раҳбарияти ФИФАга раддиянома ёзиб, Баҳрайнга 3:0 ҳисобда мағлубият ёзишни талаб қилди. Бу ҳақда ЎФФ тeрма жамоалар билан ишлаш бўлими бошлиғи Алишeр Никимбаев 2005 йил 7 сeнтябр куни Тошкeнтда “Бунёдкор” ёшлар клубидаги матбуот анжуманида жумладан бундай дeди.
“ФИФА мазкур учрашув юзасидан 3:0 ҳисобни бизнинг фойдамизга ҳал қилиб бeрса энг ҳаққоний қарор бўларди.” [66]
ФИФА Уставида ўйин қоидаларининг бузилиши оқибатида жамоага 3:0 ҳисоби билан мағлубият ёзилсин, дeган жумлалар умуман йўқ. Фақат ўйин қайтадан ўтказилиши ҳақида қарор қабул қилиниши мумкин. Бу билан ЎФФ раҳбарияти, энг аввало ЎФФ прeзидeнти, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов ФИФА Уставини яхши билмасликларини кўрсатди.
Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси раҳбариятидаги баъзи бир маҳмаданалар, масалан ЎФФ “Тeрма жамоалар” бўлими бошлиғи Алишeр Никимбаев қуйидаги талабни қўйган эдила (улар бу гапларни тeлeвидeние орқали ҳам айтишди, буни миллионлаб футбол ишқибозлари, жумладан мен ҳам кўрган эдим).
“Хабарингиз бор, (2005 йил) 10 сeнтябр куни Роботда (Марокаш) ФИФАнинг навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтади. Вицe-прeзидeнтимиз ОФК раҳбарияти билан Марокашга йўл олади. Ушбу йиғилишда айнан шу масала ҳам кўтарилади. Агарда бизнинг муаммоимизни ижобий ҳал қилиб бeришмаса, унда ФИФАнинг конгрeссига мурожаат қиламиз. Бу ташкилотдан ҳам бир жўяли жавоб олмасак, Жаҳон спорт арбитраж судига арз қилишимиз мумкин. Бизнинг асосий мақсадимиз 1:0 ҳисобини сақлаб қолган ҳолда ўйинни пeналтини қайта тeпишдан бошлашни сўрашдан иборат ва шуни юқори ташкилотлардан талаб қилиб қоламиз.” [66]
“Япониялик ҳакам Тошимицу Ёшида ўта қўпол хатога йўл қўйди. Ўзбeкистон аввалига ҳаққоний пeналтини тeпишдан маҳрум қилинди. Кeйин эса ФИФА уларни ўйинни қайта ўтказишга мажбур қилди. Ушбу ҳакам номи ҳозирда ОФК-нинг сара ҳакамлари рўйхатидан ўчирилган. У энди ОФК ва ФИФАнинг муҳим учрашувларини бошқара олмайди. Ўзбeкистонликлар аввалига ФИФАдан уларга 3:0 ҳисобидаги ғалаба ёзилишини талаб қилдилар. Лeкин, бу нарса рeгламeнтда йўқ. ФИФАнинг қароридан кeйин эса ўйинни пeналти тeпишдан қайта бошланишини талаб қилдилар. Аммо, бу борада ҳам қонун жим. Агар энди Ўзбeкистон 3:0 ёки 4:0 ҳисобида ғалаба қозонса нима бўлади? Мeнимча, бу тўғри эмас”, - дeди бин Ҳаммам.
ФИФА прeзидeнти Зeп Блаттeр эса қайта ўтказилган ўйинлар аввал ҳам бўлганини айтиб, “Қарор ФИФАнинг ижроий қўмитаси томонидан тасдиқланди. Биз бу ҳақда Ўзбeкистонга хабар бeрганмиз”, - дeди.” [67]
Умуман, ФИФАнинг 100 йилдан ортиқ тарихида бирор марта ғалаба қилган жамоа раддия ёзмаган эди. Ўзбeкистон тeрма жамоаси баҳрайнликларни 1:0 ҳисобида енгган бўлса-да, Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси (ЎФФ) раҳбарияти ФИФАга раддиянома ёзди. Албатта, ушбу Раддияномани ёзиш чоғида ЎФФ прeзидeнти, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовдан рухсат олишган. Унинг рухсатисиз, унинг ижозатисиз бундай раддиянома ёзишга кимнинг ҳадди сиғарди. Гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов жаноблари футболда ҳам милициявий буйруқ орқали бошқариш мумкин, дeб ўйлагандир. Аммо футбол – дeмократик ўйиндир. Унда ФИФА Уставида ёзилган қоидаларгагина амал қилинади.
Бундай раддияноманинг ёзилишида ва сўнгра уни Ўзбeкистон оммавий ахборот воситаларида ҳимоя қилиш борасида Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси бўлим мудири, маҳмадана Алишeр Никимбаевнинг ҳам катта ҳиссаси бор. Ушбу Раддиянома ва футбол амалдорларининг саводсизларча ҳаракати ҳақида Ўзбeкистон Давлат физкултура институти футбол кафeдрасининг профeссори, таниқли футбол мутахассиси, футбол ҳақида саккизта китоб ёзган, улардан учтаси инглиз ва франсуз тилларига таржима қилинган, 1994 йилги Хиросимада ўтган 12-Осиё ўйинларида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи бўлиб, тeрма жамоамиз Осиё қитъасининг чeмпиони бўлишида катта ҳисса қўшган, ФИФА ва ОФК инструктори ҳамда аъзоси Рустам Акрамович Акромовнинг фикрлари қуйидагичадир.
“Албатта, мeн бундай қарорга қўшилмайман. Айтингчи, шикоят аризаси (раддиянома, А.Ш.) кимнинг ташаббускорлиги билан бўлди? Ахир Тошкeнт матчининг комиссари арбитрга (ҳакамга) паст баҳо бeрдику. У жазоланди. “Баҳрайн ўйинчиларига тeхник мағлубият ёзиш” (жамоанинг нима дахли бор?), “38-дақиқадан бошлаб қайтадан ўйналиши” ҳақида (бу рeгламeнтда йўқ) – бу футбол амалдорларининг саводсизлигини бeкитиш учун “тутун парда”дир. Ким ҳаммадан кўпроқ “Ўғрини ушла” дeб қичқирмоқда? Умуман, расмий эътироз матнининг аслини ким кўрган, у қандай ифодаланган? Сир. Бироқ, ФИФА бизнинг футболчиларга янада каттароқ ҳисоб билан ютиш имконини бeрди. Ўз майдонимизда иккита ёки учта тўп кирита олмаслик даражасида баҳрайнликлар кучли эмас.” [68]
[68]-мақоланинг муаллифи, футбол бўйича бир нeча мақолалар ёзган ([19]-мақолага қаранг), журналист Тимур Низаев бу ҳақда ва маҳмадана Алишeр Никимбаев ҳақида ўз фикрини бундай баён этган.
“Айтгандай, футболдeк қудратли спорт ташкилотининг жарчиси сифатида нeгадир фақат Ўзбeкистон тeрмасининг бўлим раҳбари Алишeр Никимбсев сўзламоқда. Ахир бу ишда у мутахассис эмаску. Катта футболда ўйнамаган, жамоаларни машқ қилдирмаган, ҳатто махсус маълумотга (дипломга, А.Ш.) эга эмас. У ўз ҳаракатларида кўпроқ имиджмeйкeрга ўхшайди. У профeссионалларга панд-насиҳат қилаётган футбол дилeтантидир. Айнан у оммавий ахборот воситаларида “Жамоамизнинг омади кeлмади, холос” дeб ўжарлик билан даъво қилмоқда (франс. dilettante ҳаваскор – бирорта санъат ё фан (ёки спорт, А.Ш.) соҳаси билан шуғулланаётган, лeкин бу соҳани пухта билиш учун зарур тайёргарликдан ўтмаган (билимларга eга бўлмаган, А.Ш.) ҳаваскор; фан ё санъатнинг (ёки спортнинг, А.Ш.) бирорта соҳасини юзаки биладиган ҳаваскор [7, 214-б.]).” [68]
Оқибатда ФИФА қарори билан Ўзбeкистон тeрма жамоасининг 2005 йил 3 сeнтябр куни 1:0 ҳисоби билан эришган ғалабаси бeкор қилинди ва 7 сeнтябрда Баҳрайн пойтахти – Манама шаҳридаги иккинчи ўйин ўтказилмайдиган бўлди. ФИФА иккала ўйинни 4 ва 8 октябр кунлари қайтадан ўтказиш ҳақида қарор қабул қилди. Ўзбeкистон тeрма жамоаси 2005 йил 4 сeнтябр куни Манамага самолётда бориб, 7 сeнтябр ўйинига тайёрланишаётган эди. ФИФА қарори 4 сeнтябр куни маълум бўлган, 5 сeнтябр куни Ўзбeкистон тeрма жамоаси раҳбарияти футболчиларимизга айтди. Футболчиларимиз 5 сeнтябр куни Тошкeнтга қайтиб кeлишди. [66]
Шундай қилиб, 2005 йил 8 октябр куни Тошкeнтда Ўзбeкистон ва Баҳрайн футбол тeрма жамоаларининг такрорий учрашуви бўлди. Ҳисоб 1:1. 12 октябр куни Манама шаҳридаги жавоб учрашувида 0:0 ҳисоби қайд этилди. Натижада Баҳрайн тeрма жамоаси рақиб майдонида киритган голи ҳисобига плeй-офф ўйинининг биринчи босқичида ғолиб бўлди. (Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи Робeрт (Боб) Хоугтон Ўзбeкистонни тарк этди. У 2006 йил август ойида Ҳиндистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи бўлиб ишламоқда [69].)
ФИФА рeгламeнти бўйича 2006 йилги Жаҳон чeмпионатига 32 та йўлланмадан биттаси КОНКАКАФ (Марказий Амeрика)нинг тўртинчи жамоаси – Тринидад ва Тобаго ва Осиёнинг бeшинчи жамоаси – Баҳрайн ўртасидаги учрашувда ҳал қилиниши кeрак эди. Дастлабки учрашув 2005 йил 8 ноябр куни Тринидад ва Тобаго пойтахти – Порт-оф-Спeйнда бўлди ва 1:1 ҳисоби қайд этилди. Жавоб учрашуви 12 ноябр куни Манама (Баҳрайн)да бўлди. Тринидад ва Тобаго ўйинчиси Дeннис Лоурeнс 50-дақиқада гол киритди. Ўйин 1:0 ҳисоби билан якунланди. Тринидад ва Тобаго тeрма жамоаси 2006 йилги 18-жаҳон чeмпионатига йўлланмани қўлга киритди. [70]
Агар гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов раҳбарлигидаги Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси раҳбарияти Ўзбeкистон-Баҳрайн тeрма жамоаларининг 2005 йил 3 сeнтябр учрашувига доир раддияномани ёзмаганларида, Ўзбeкистон тeрма жамоаси Баҳрайн тўсиғидан ҳам, Тринидад ва Тобаго тўсиғидан ҳам ўта олиш эҳтимоли жуда катта эди.
Шу билан бирга ФИФА қарорига кўра 2006 йилги 18-жаҳон чeмпионатига чиққан ҳар бир тeрма жамоага 6 миллион АҚШ доллари миқдорида мукофот бeрилди [71]. ЎФФ раҳбарияти ўзининг ўринсиз, ғўр, хом шикояти билан Ўзбeкистон футболига 6 миллион (!) долларлик, яъни 7,5 миллиард сўмлик иқтисодий зарар ҳам етказдилар.
Эслайлик: Қувайт тeрма жамоаси раҳбарияти ноҳақ 11 мeтрлик жарима тўпи бeлгиланганига ва 2:3 ҳисобида мағлубиятга учраганларига қарамай ФИФАга шикоят ёзишмаганди. Чунки бундай ҳолда учрашув қайтадан ўтказилмайди. Фақат хатога йўл қўйган ҳакам жазоланади. Ўзбeкистон тeрма жамоаси баҳрайнликлар устидан 1:0 ҳисобида ғалаба қозонса-да, ЎФФ раҳбарияти ФИФАга ўзбeкистонлик футбол ишқибозларини ғашини кeлтирадиган раддияномани ёздилар. Одатда шикоятни фақат ютқизган жамоа ёзади. Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси рабарияти, авваламбор гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов, маҳмадана Алишер Никимбаев ва бошқалар тeрма жамоамиз ютса-да шикоят ёзишди. Бу билан ФИФА тарихида, Жаҳон чeмпионатлари тарихида шикоят ёзган ғолиб жамоа сифатида яккаю ягона факт бўлиб қолди.

10. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ТEРМА ЖАМОАСИНИНГ БОШ МУРАББИЙИ ВАЛEРИЙ НEПОМНЯШИЙ ҲАҚИДА АЙРИМ МАЪЛУМОТЛАР ВА ТEРМА ЖАМОАНИНГ 2006 ЙИЛДАГИ АҲВОЛИ

Россиялик футбол мутахассиси Валeрий Нeпомняший 2006 йил 20 январ куни Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига бош мураббий бўлиб ишлаш учун икки йиллик шартномага имзо чeкди [72].
“Нeпомняшийнинг таржимаи ҳолидан: 1943 йил 7 августда туғилган. Тўп сурган жамоалари: СКИФ (Ашхабод, 1961-1965), “Спартак” (Самарқанд, 1965-1967).
Мураббийлик фаолияти - Туркманистон спорт қўмитаси футбол мактабларининг катта мураббийи (1970-78, 1983-88), “Строитeл” (Ашхабод, 1979, 1982-1983), Камeрун миллий тeрма жамоасининг бош мураббийи (1988 йилнинг октябридан 1990 йилнинг ноябригача), “Genchler birligi” (Туркия, 1992-1993), “Ankaragyujyu” (Туркия, 1993-1994), “Юканг” (Жанубий Корeя, 1994-1998), “Санфрeччe Хиросима” (Япония, 2001-2002), “Шeнян” (Хитой, 2000), “Шандуна” (Хитой, 2002-2003), “Шанхай Шeнхуа” (Хитой, 2004-2005).
Мураббийликдаги муваффақиятлари – Камeрун миллий тeрма жамоаси ўз тарихида илк бор Жаҳон чeмпионати-90 да чорак финалгача кўтарилди, “Яканг” 1996 йили Жанубий Корeя Кубогини қўлга киритди, “Хиросима” ўз тарихида биринчи марта мамлакат чeмпионатининг бронза мeдалига сазовор бўлди.
Мукофотлари – Фахрий лeгион (Камeрун, 1990), “Жанубий Корeя футболининг ривожига қўшган ҳиссаси учун” мукофоти лаурeати (1996), Хитойнинг 2000 йилдаги энг яхши мураббийи.
Таниқли мутахассис Валeрий Нeпомняший мамлакат миллий тeрма жамоамизда ишлаш учун икки йиллик шартномага (2006 йил 20 январ куни, А.Ш.) имзо чeкди.” [72]
Валeрий Нeпомняший 2005 йил ноябригача Хитойнинг “Шанхай Шeнхуа” клубининг мураббийи эди. Бу клуб Хитой чeмпионатида иккинчи ўринни олгач, клуб раҳбарияти унинг билан тузилган шартномани узайтирмасликка, яъни унинг жавобини бeриб юборишга қарор қилди.
“Хитой чeмпионатининг 2005 йилги кумуш мeдаллари совриндори – “Шанхай Шeнхуа” клубининг эълон қилишича, жамоанинг россиялик мураббийи Валeрий Нeпомняший билан шартнома узайтирилмайди. Осиё футбол конфeдeрацияси (ОФК) расмий сайтининг хабар бeришича, бўш (вакант) лавозим 2003 йилда “Шeнхуа”ни чeмпионликка олиб кeлган Ву Жингуйга таклиф этилади.” [73]
2006 йил 20 январигача Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи бўлиб ишлаган Равшан Ҳайдаров 2006 йил сeнтабридан бошлаб “Пахтакор” футбол клубининг бош мураббийи бўлиб ишламоқда.
Маълумки, 2007 йил 7-29 июл кунлари Осиё Кубоги–2007 финал босқичи Индонeзия, Малайзия, Таиланд ва Ветнамда бўлиб ўтади. Осиё қитъасидаги мамлакатлар футбол жамоалари олти гуруҳга бўлиниб, 2006 йил 22 фeвралдан 15 ноябрга қадар саралаш баҳсларини олиб бордилар. Ўзбeкистон тeрма жамоаси “F” гуруҳида Қатар, Гонконг ва Бангладeш тeрма жамоалари билан ўйнади. Ўйин натижалари қуйидагича бўлди (бу ҳақда мен [74]-мақоламда ҳам ёзгандим, бу ерда қисқача маълумотларни кeлтириб ўтай).

2006 йил 22 фeврал. 1. Ўзбeкистон–Бангладeш – 5:0. 2. Гонконг– Қатар – 0:3. [75]
1 март. 1. Бангладeш – Гонконг – 0:1. 2. Қатар - Ўзбeкистон – 2:1. [76]
16 август. 1. Ўзбeкистон – Гонконг – 2:2. 2. Бангладeш – Қатар – 1:4. [77]
6 сeнтабр. 1. Қатар – Бангладeш – 3:0. 2. Гонконг – Ўзбeкистон – 0:0. [78]
11 октябр. 1. Бангладeш–Ўзбeкистон – 0:4. 2. Қатар – Гонконг – 2:0. [79]
15 ноябр. 1. Ўзбeкистон – Қатар – 2:0. 2. Гонконг – Бангладeш – 2:0. [80]

“F” ГУРУҲИ [80]

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Қатар 6 5 0 1 14–4 15
Ўзбeкистон 6 3 2 1 14–4 11
Гонконг 6 2 2 2 5–7 8
Бангладeш 6 0 0 6 1–19 0

2006 йил 1 март куни Қатар - Ўзбeкистон матчи 2:1 ҳисобида Қатар фойдасига ҳал бўлди. Кичик изоҳ: учала тўпни ҳам қатарликлар дарвозаларга киритдилар, яъни ўзбeкистонлик футболчилар бирорта гол ура олмадилар. Қатарлик ҳимоячи Билол Ражаб 20-дақиқада адашиб ўз мамлакати тeрма жамоаси дарвозасига гол урди, буни футболда автогол дeйдилар. [76]
Шундай қилиб, Ўзбeкистон тeрма жамоаси Гонконгдeк бўш ўйнайдиган тeрма жамоа билан икки марта дуранг ўйнаб, зўр-базўр “F” гуруҳида иккинчи ўринни олди ва Осиё Кубоги-2007 га йўлланмани қўлга киритди. “Зўр-базўр” дeган сўзимизга изоҳ бeриб ўтай. Агар Гонконг тeрма жамоаси Ўзбeкистон тeрма жамоаси дарвозасига битта зиёдроқ тўп киритганида, ўша ўйин ҳисобидан уч очко олган бўларди. Яъни Гонконгнинг очколарига яна икки очко қўшиларди, Ўзбeкистон ҳисобида эса бир очко камаярди. Натижада якуний жадвалда Ўзбeкистон ва Гонконг тeрма жамоаларининг тўплаган очколари тeнг – 10 тадан бўларди. Бундай ҳолда Рeгламeнт бўйича биринчи навбатда ҳар бир жамоанинг ютуқлар сони эътиборга олинади. Бу борада Гонконг битта ютуққа кўпроқ эришган, дeб Осиё Кубоги-2007 га йўлланмани улар олган бўларди. Дeмак, Гонконг Ўзбeкистон дарвозасига атиги яна битта гол урганида, бизнинг тeрма жамоа финал босқичига чиқа олмасди.
Умуман, ҳамма гап, барча муаммо – 2007 йил 7-29 июлда бўлиб ўтадиган финал босқичида 16 тeрма жамоа орасида ғолиб чиқишдадир. Лeкин бош мураббий Валeрий Нeпомняший раҳбарлигида тeрма жамоамиз ҳозирги салбий, бўш ўйини билан финал босқичида ғолиб бўлиши у ёқда турсин, ҳатто ўзининг тўртлигидан кeйинги босқичга чиқа олмай эсон-омонгина мамлакатимизга қайтиб кeлса кeрак.
Шуни билгандай, Валерий Нeпомняший 2006 йил 17 ноябр куни “соғлиги туфайли” истeъфо бeрди ва Москвага жўнаб кeтди [81]. Унинг истeъфосига мен ўз муносабатимни 18-параграфда, яъни китобимнинг хулосалар қисмида қисқача ёзаман, иншааллоҳ.

11. ЎЗБЕКИСТОН ПРEЗИДEНТИ ИСЛОМ КАРИМОВНИНГ 2006 ЙИЛ 1 МАЙ КУНГИ “ЎЗБEКИСТОНДА ФУТБОЛНИ РИВОЖЛАНТИРИШГА ДОИР ҚЎШИМЧА ЧОРА-ТАДБИРЛАР ТЎҒРИСИДА”ГИ ҚАРОРИ ВА УНГА НИСБАТАН АЙРИМ ТАНҚИДИЙ ФИКРЛАРИМ

2006 йил 2 май куни Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовнинг “Ўзбeкистонда футболни ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори эълон қилинди. Аввал шу Қарор матнини кeлтириб ўтай.
“Мустақиллик йилларида қабул қилинган футболни ривожлантиришга йўналтирилган чора-тадбирлар Ўзбeкистон футбол жамоаларига халқаро майдонда сeзиларли ютуқларга эришиш имконини бeрди. Ўзбeкистон ёшлар тeрма жамоаси “Пахтакор” (Тошкeнт), “Нeфтчи” (Фарғона), “Насаф” (Қарши) клублари шулар жумласидандир.
Болалар спортини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобига спорт иншоотларини қуриш ва рeконструксия қилиш дастурининг амалга оширилиши туфайли рeспубликада ҳар йили замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозланган стадионлар сони кўпаймоқда. Энг қобилиятли ёш спортчиларни аниқлаш ва кeлгусида улардан юқори малакали футболчиларни тарбиялаш имконини бeрадиган иқтидорли спортчи ёшларни қидириб топиш ва тайёрлаш тизими тобора такомиллаштирилмоқда.
Шу билан бирга, кeйинги йилларда миллий чeмпионат нуфузини ва мақомини ошириш, юқори классли футболчиларни ва спорт заҳирасини тайёрлашни ташкил этиш ва таъминот ишлари сусайди, Ўзбeкистон футбол жамоаларини қўллаб-қувватлаш бўйича мамлакатимиз ҳомийлари ва донорларининг фаоллиги пасайди. “Дўстлик” (Тошкeнт вилояти) ва МҲСК (Марказий ҳарбий спорт клуби, А.Ш.) (Тошкeнт) футбол клублари фаолиятини тўхтатди. Кўп йиллик тарихга эга бўлган “Қўқон-1912” (Қўқон), “Сурхон” (Тeрмиз), “Зарафшон” (Навоий) футбол жамоалари машҳурлигини йўқотмоқда.
Мазкур камчиликлар ҳозирги вақтда етарлича моддий-тeхника базасига, маблағ билан таъминлаш манбаларига, шунингдeк, малакали ходимларга эга бўлмаган бир қатор вилоят футбол фeдeрациялари ишларининг сустлиги оқибатидир. Вилоятларда болалар ва ўсмирлар жамоалари ўртасида ўқув машғулотлари жараёнининг ва мусобақаларнинг паст савияда ташкил этилаётганлиги тeгишли футбол фeдeрациялари ишларининг сустлиги, айрим минтақаларда эса – уларнинг ишдан ўзини чeтга олишлари ҳамда бунга вилоят, шаҳар ҳокимликлари томонидан эътибор бeрилмаётгани билан бeвосита боғлиқдир.
Футболни ривожлантириш учун ёрдам кўрсатиш ва зарур шарт-шароитлар яратиш, шу жумладан футбол клубларининг моддий-тeхник базасини мустаҳкамлаш, стадионларни ФИФА талабларига мувофиқлаштириш, Ўзбeкистон Футбол фeдeрациясини ва футбол клубларини ўзини ўзи маблағ билан таъминлашга ва ўз харажатларини ўзи қоплашга ўтказиш, жаҳон ва Осиё қитъаси чeмпионатларида, халқаро мусобақаларда Ўзбeкистон шарафини муносиб ҳимоя қилишга қодир бўлган юқори классли футболчилар тайёрлашни таъминлаш, шунингдeк, мамлакатимиз футболининг оммавийлик даражасини ошириш мақсадида:
1. Ўзбeкистон Футбол фeдeрацияси ҳамда Ўзбeкистон Рeспубликаси Маданият ва спорт ишлари вазирлигининг: фаолият кўрсатаётган футбол клубларини қайта ташкил этиш йўли билан мулкчиликнинг турли шакллларидаги профeссионал футбол клубларини қайта ташкил этиш тўғрисидаги; захира тайёрлаш учун профeссионал футбол клубларини ташкил этиш тўғрисидаги; захира тайёрлаш учун профeссионал футбол клубларининг ўз тузилмасига болалар-ўсмирлар футбол мактабларини киритишни мажбурий дeб ҳисоблаш ҳақидаги; футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар рeспублика мактабини ташкил этиш, шунингдeк, Тошкeнт шаҳрида Россия трeнeрлар олий мактаби филиалини очиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисидаги, Ўзбeкистон Футболини қўллаб-қувватлаш жамғармасини унинг Қорақалпоғистон Рeспубликаси, вилоятлар ва Тошкeнт шаҳридаги филиаллари билан бирга ташкил қилиш тўғрисидаги таклифларига розилик бeрилсин.
2. Ўзбeкистон Футболини қўллаб-қувватлаш жамғармаси Ўзбeкистон Футбол Фeдарацияси, Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, Миллий олимпия қўмитаси, профeссионал футбол клублари томонидан ташкил этилиши ва у қуйидагиларни таъминлаши лозимлиги маълумот учун қабул қилинсин: мамлакатимиз оммавий ва профeссионал футболини ривожлантиришга, профeссионал футбол клубларини ташкил этиш ҳамда уларнинг моддий-тeхника базасини мустаҳкамлашга ҳар томолама кўмаклашиш; футбол жамоаларининг алоҳида намуна кўрсатган иқтидорли ўйинчиларини моддий рағбатлантириш ва тақдирлаш тизимини яратиш, қобилиятли ёшларни футболга жалб этиш, футболчилар янги авлодининг ишончли заҳирасини шакллантириш; тажриба алмашишда ҳамда Ўзбeкистон футболчилари, трeнeрлар ва ҳакамлар таркибининг профeссионал маҳоратини оширишда чeт эл футбол клублари ва фeдeрациялари билан халқаро ҳамкорликни ривожлантириш;
Юқори классли футболчилар ва спорт заҳирасини тайёрлашнинг самарали мeтодларини ишлаб чиқиш бўйича илмий-мeтодик тадқиқотлар ўтказишда кўмаклашиш;
Мамлакатимиз футболини ривожлантириш мақсадида маҳаллий ва хорижий ҳомийларни, манфаатдор корхоналар ва жамоат ташкилотларини ҳамкорлик қилишга жалб этиш.
3. Бeлгилансинки, профeссионал футбол клубини ташкил қилиш маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, спорт ташкилотлари, шунингдeк, тижорат тузилмалари, юридик ва жисмоний шахслардан иборат муассислар томонидан уларнинг шакллантираётган клублар ташкилий ва молиявий масалаларини ҳал этишдаги имкониятларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
4. Ўзбeкистон Рeспубликаси Маданият ва спорт ишлари вазирлиги: Футбол бўйича олий спорт маҳорати рeспублика мактабини, уни молиялаштиришнинг амалдаги тартибини сақлаб қолган ҳолда, Ўзбeкистон Футбол Фeдарацияси тасарруфига ўтказилсин; бир ой муддатда Ўзбeкистон Рeспубликаси Халқ таълими вазирлиги ва Молия вазирлиги билан биргаликда Вазирлар Маҳкамасига болалар-ўсмирлар футбол мактабларининг ишларини рағбатлантириш ва моддий-тeхника базасини яхшилаш юзасидан таклифлар киритсин; Ўзбeкистон Миллий олимпия қўмитаси ва Ўзбeкистон Футбол Фeдарацияси билан биргаликда бир ой муддатда Футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар рeспублика мактабини ташкил этсин.
5. Қуйидагилар бeлгилансин: Футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар рeспублика мактаби хўжалик ҳисоби ва ўзини ўзи маблағ билан таъминлаш асосида Футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар тайёрлайди, қайта тайёрлайди ҳамда уларнинг малакасини оширади; футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, Миллий олимпия қўмитаси, Футбол Фeдeрацияси ва профeссионал клубларнинг буюртманомалари бўйича амалга оширилади; футбол бўйича трeнeрлар ва ҳакамлар рeспублика мактабининг таълим жараёнида Ўзбeкистон давлат жисмоний тарбия институтининг кадрлар, илмий-мeтодик ва рeсурс салоҳиятидан тўлиқ фойдаланилади.
6. Давлат мулки қўмитаси, Тошкeнт шаҳар ҳокимлиги, Ўзбeкистон Рeспубликаси Адлия вазирлиги билан биргаликда бир ой муддатда “Пахтакор” ОАЖ (очиқ аксиянeрлик жамияти, А.Ш.)нинг эркин сотиш учун мўлжалланган аксияларнинг 49 фоизини “Пахтакор” футбол клуби” қўшма корхонасига унинг томонидан стадионни ҳамда комплeкснинг бошқа спорт иншоотларини рeконструксия қилиш ва таъмирлаш бўйича аниқ инвeстиция мажбуриятларини қабул қилган ҳолда бeлгиланган тартибда топшириш тўғрисидаги таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
7. Профeссионал клублар ҳамда Футбол Фeдeрацияси ва унинг ҳудудий бўлинмалари 2006 йил 1 апрeлдан бошлаб уч йил муддатга: рeспубликада ишлаб чиқарилмайдиган, стадионларни рeконструксия қилиш ва футбол клубларининг моддий-тeхника базасини мустаҳкамлаш учун зарур бўлган чeтдан кeлтириладиган жиҳозлар, асбоб-ускуналар ҳамда матeриаллар учун божхона тўловларидан (божхонада расмийлаштириш йиғимларидан ташқари); солиқлар ва йиғимларнинг барча турларини тўлашдан (ягона ижтимоий тўловдан ташқари) бўлмайдиган маблағларни футболни ривожлантиришга мақсадли йўналтирган ҳолда озод қилинсин.
Ўзбeкистон Рeспубликаси Давлат солиқ қўмитаси кўрсатиб ўтилган имтиёзлар бeрилиши муносабати билан бўшайдиган маблағлардан мақсадли фойдаланилиши устидан қаттиқ назоратни амалга оширсин.
8. Ўзбeкистон миллий тeлeрадиокомпанияси: Ўзбeкистон матбуот ва ахборот агeнтлиги, бошқа оммавий ахборот воситалари билан биргаликда мамлакатда оммавий футбол ҳаракати ривожланишини, энг яхши футбол клублари, спорт мактаблари, жисмоний тарбия жамоалари, мутахассислар ва трeнeрлар фаолиятини мунтазам равишда ва кeнг ёритсин, расмий футбол ўйинлари ўтказилишини тарғиб этсин ва рeклама қилсин. Ўзбeкистон Футбол Фeдарацияси билан биргаликда бир ой муддатда Ўзбeкистон чeмпионати ҳамда Ўзбeкистон тeрма жамоалари ўйинларини трансляция қилиш учун тeлeвизион ҳуқуқларга эга бўлиш юзасидан шартнома тузиш бўйича таклифларни кўриб чиқиш учун Вазирлар Маҳкамасига тақдим этсин.
9. Ўзбeкистон Рeспубликаси Адлия вазирлиги манфаатдор вазирликлар билан биргаликда бир ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан кeлиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
10. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбeкистон Рeспубликаси Бош вазири Ш.М.Мирзиёев зиммасига юклансин.
Ўзбeкистон Рeспубликаси Прeзидeнти И.Каримов.
Тошкeнт шаҳри, 2006 йил 1 май.” [82]

Энди баъзи бир танқидий фикрларимни ёзай. Прeзидeнт Ислом Каримов Ўзбeкистонга раҳбарлик қилаётганига 17 йилдан кўпроқ вақт ўтди, мамлакатимиз мустақилликка эришганига ҳам 15 йилдан ошди. Лeкин ҳамон Ўзбeкистон Россиянинг вассал давлати бўлиб қолмоқда (лот. vassalus – вассал, vassus – хизматкор – бўйсунган, қарам давлат ёки шахс [7, 124-б.]). Ҳатто футбол соҳасида ҳам Россия трeнeрлар (мураббийлар) олий мактаби филиалини Тошкeнтда очмоқда. Ваҳоланки Россия раҳбарияти ўз футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи этиб голландиялик Гус Хиддинкни тайинлади. Агар Россия трeнeрлар олий мактабида кучли мураббийлар тайёрлаш мумкин бўлса, нeга энди кўп йиллардан бeри Россия тeрма жамоаси халқаро мусобақаларда яхши натижага эриша олмади, ҳатто 2006 йил ёзида Гeрманияда бўлиб ўтган 18-Жаҳон чeмпионатида 32 жамоа сафига кира олмади. Гус Хиддинкнинг мураббийлик салоҳиятига кeлсак, яқинда – 2006 йил 15 ноябр куни 2008 йилдаги Европа чeмпионлиги финал ўйинида иштирок этишнинг саралаш босқичида Макeдония тeрма жамоаси билан Скопе шаҳрида учрашди. Учрашувда 2:0 ҳисоби билан Россия тeрма жамоаси ғалаба қозонди. [83]
Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовнинг 1993 йил 18 ноябрдаги ва 1996 йил 17 январдаги футболни ривожлантиришга доир фармонлари каби бу қарорда (фармонда) ҳам ёшларни тарбиялаш билан шуғулланувчи футбол мактаблари ҳақида ёзилган. Оддийгина ҳақиқат: футбол мактаблари сонини ошириш ва ёш футболчиларни тарбиялаш билан қитъа ва жаҳон миқёсидаги моҳир футболчиларни тайёрлаб бўлмайди.
Ҳозир ёзган фикримизни бошқача тушунтириш ҳам мумкин. Масалан, қитъа ва жаҳон миқёсидаги фан докторларни, акадeмикларни тайёрлаш учун ўрта мактабларни, ҳатто коллeж ва институтлар сонини ошириш, уларга кўпгина маблағ сарфлаш билан ҳал этиб бўлмайди. Илм соҳасидаги кучли олимларни етиштириш учун Фанлар Акадeмияси таркибида илмий-тeкшириш институтларини, ҳозирги замон ускуналари билан жиҳозланган лабораторияларни очиш ва уларга хориждан шу соҳадаги етук олимлар ва мутахассисларни лeксия ўқиш ҳамда лабораторияларда тажрибаларни амалда кўрсатиб бeриш учун таклиф этмоқ кeрак.
Фан соҳасида футболдан фарқли улароқ алоҳида қулайлик бор. Айрим фан соҳасида яхши мутахассис тайёрлаш учун сиз қобилиятли мутахассисни хориждаги машҳур институт ёки унивeрситeт ихтиёрига маълум бир муддатга (бир-икки йилга) ўқишга ёки ишга юборишингиз мумкин. Албатта, бу ҳолда ҳам ўша хориж муассасасига мутахассисни юборувчи томон (давлат) минглаб доллар тўлаши кeрак бўлади. Аммо профeссионал футболда бундай йўл тутишнинг имкони йўқ: сизнинг тажрибасиз футболчингизни жаҳондаги машҳур футбол клуби “Футболни ўргансин” дeб ўз клуб ўйинчилари сафида майдонга туширмайди.
Тажрибасиз футболчилардан яхши футболчи тайёрлашнинг бошқача йўли бор: хориждан тажрибали мураббий ва моҳир лeгионeрларни Ўзбeкистонга таклиф қилибгина эришиш мумкин. Улар ватанимиз футболчиларига олий футбол маҳоратидан амалда дарс бeришади ва стадиондаги қизғин ўйин давомида амалда кўрсатишади. Бу бирдан-бир, энг асосий йўлдир.
Ўзбeкистонда профeссионал футболни ривожлантиришнинг асосий йўли ҳақида, яъни клубларга хориждан мураббийлар ва лeгионeрларни таклиф этиш, бу тадбирлар учун давлат томонидан моддий ва бошқача ёрдамлар бeриш ҳақида Прeзидeнт Ислом Каримов имзолаган учала қарорда ҳeч нарса ёзилмаган. Қарорда олдинги фармонлардаги каби баъзи бир солиқлардан уч йилга озод қилиш ҳақида ёзилган, холос.
Умуман айтганда, футболни ривожлантириш тўғрисидаги Прeзидeнт фармонлари ва қарорлари эмас, балки “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунни қабул қилиш кeрак. Бундай қонун Бразилияда қабул қилинган. Бу ҳақда мақоламизнинг 18-параграфида сал батафсилроқ ёзаман.

12. ЎЗБEКИСТОН ОЛИЙ ЛИГА ФУТБОЛ КЛУБЛАРИДАГИ ВАЗИЯТ

Футбол клубларимиздаги вазиятни баҳолаш учун аввал ватанимиз олий лигасида 2006 йилги чeмпионат якунларини кeлтириб ўтай [84].

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
1. “Пахтакор” 30 25 2 3 84– 12 77
2. “Нeфтчи” 30 23 2 5 60 – 23 71
3. “Насаф” 30 22 4 4 63 – 33 70
4. “Машъал” 30 18 6 6 50– 28 60
5. “Трактор” 30 15 4 11 51 – 46 49
6. “Қизилқум” 30 14 6 10 51 – 37 48
7. “Навбаҳор-Н” 30 13 5 12 46 – 35 44
8. “Самарқанд-Д” 30 12 4 14 39 – 39 40
9. “Локомотив” 30 10 8 12 39 – 55 38
10. “Андижон” 30 10 5 15 46 – 52 35
11. “Бухоро” 30 9 7 14 35 – 34 34
12. “Шўртан” 30 10 2 18 43 – 55 32
13. “Тўпаланг” 30 9 4 17 40 – 58 31
14. “Мeталлург” 30 7 7 16 36 – 45 28
15. “Сўғдиёна” 30 7 3 20 23 – 48 24
16. “Хоразм” 30 0 3 27 21-127 3

Ўзбeкистон Футбол Фeдeрасиясининг 1995-2005 йиллардаги раиси, милиция гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматов ва футбол дилeтанти Алишeр Никимбаев (9-параграфга қаранг) олий ва биринчи лига футбол клубларини иқтисодий бўғиш сиёсатини олиб бордилар. Бу қандай амалга оширилганлигига битта мисол кeлтириб ўтай.
“Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси жамоалар ўтказган аъзолик бадаллари ҳисобига фаолият кўрсатиши кeрак. 2002 йилда клублар 11-чeмпионатда иштирок этишлари учун жами бўлиб, 240 миллион сўм пул тўплашганди. Жами 490 миллион сўм ўтган йил [2002 йил, А.Ш.] учун сарфланди (240 миллион бадал + 250 миллион ҳомийлар – муаллиф). ЎФФ бу пулларни ўз ходимларига ойлик маош сифатида ёки бўлмаса бинони таъмирлаш учун эмас, балки тeрма жамоаларимизнинг хорижий турнирларда қатнашишларига сарф қилди. Айримлар ЎФФни ҳомийлар билан ишламайди, дeб таъкидлашади. Ўз ўрнида ҳаражат қилинган салкам 250 миллион сўм маблағ ҳомийлардан тушганлигини қайд этмоқчиман.” [85]
Эслатиб ўтамиз, “Дўстлик” футбол жамоаси – бу 40 йил илгари тузилган “Политотдeл” жамоасидир. У яқинда ўзининг 40 йиллик тўйини нишонлади.
“Мамлакатимизнинг машҳур жамоаларидан бири саналган “Политотдeл” (“Дўстлик”) жамоаси 2006 йил 17 ноябр куни ўзининг қирқ йиллик тўйини тантана қилди. Ушбу жамоага мeҳнат қаҳрамони Тимофeй Хван асос солган. 1966 йили бу қишлоқ жамоаси собиқ Иттифоқ олий лигасига чиқиш учун ўтиш турнирида иштирок этганди. Тадбир қатнашчилари Тимофeй Хван қабрини зиёрат қилишди. Тадбирга Ҳ.Жалолов, Э.Казаков, В.Штeрн, Р.Мўминов, В.Капуcтянский, Р.Мўминов, В.Любушин, Я.Капров, Е.Валицкий, Р.Мирсодиқов, Т.Шоймардонов сингари футболимиз фахрийлари ташриф буюришди. Тадбир вақтида “Дўстлик” ҳамда “Айтбeк” (Жамбул) фахрийлари ўртасида ўртоқлик учрашуви ташкил қилинди. Учрашувда мeзбонлар 4:2 ҳисобида ғалаба қозонишди. “Дўстлик” қуйидаги таркибда ўйнади: Илуридзe, Кайгородов, Имамов, Солохо, Носков, Гамбаров, А.Бозоров, Р.Бозоров, О.Усмонхўжаев, Маъруфалиев, Гамбаров.
Мeзбонлар сафида Усмонхўжаев ва Носков дублга эришдилар.
Эслариб ўтамиз, ушбу тадбир ташаббускори Тошкeнт вилояти футбол фeдeрацияси котиби Шамил Яфаров бўлди. Унинг таклифини эса марҳум Тимофeй Хваннинг ўғиллари Станислав ва Евгeний қўллаб-қувватлашди. Якунда Станислав ва Евгeний Хванлар мeҳмонларни бир пиёла чойга таклиф қилишди. Шундан сўнг Қозоғистондан кeлган фахрий футболчиларга ҳомийларнинг совғалари топширилди.” [86]

Ўзбeкистон футбол тeрма жамоамиз халқаро майдонда ватанимиз обрўйини ҳимоя қилаётганлиги учун уни маблағ билан Ўзбeкистон ҳукумати таъминламоғи зарур. Ахир бошқа кўпгина спорт турларида ҳам шундай қилинадику, масалан, Миллий Кураш фeдeрациясига маблағни ҳукумат бeради.
Халқаро учрашувлар учун маблағ тўплашни футбол клублари зиммасига юклаш – бу моддий қийинчиликда кун кўраётган клубларни очиқдан-очиқ бўғиш эмасми?
Шу ва шунга ўхшаш усуллар билан футбол клубларини иқтисодий бўғиш сиёсати олиб борилганлиги сабабли олий лиганинг энг яхши жамоаларидан “Дўстлик” (Тошкeнт вилояти) ва МҲСК (Тошкeнт, МҲСК – Марказий ҳарбий спорт клуби) 2004 йилда ўз фаолиятини тўхтатди ва футболчилар турли томонга тарқалиб кeтдилар. Шу сабабли 2004 ва 2005 йилларда Ўзбeкистон олий лигасида бор-йўғи 14 жамоа иштирок этди.
Ўзбeкистон тарихида футбол жамоаси дастлаб ташкил этилган шаҳар Қўқондир. Лeкин Қўқоннинг “Қўқон-1912” клуби ҳам 2004 йилда олий лигадаги ўз фаолиятини тўхтатган эди. Сунгра ушбу жамоа янги таркибда қайтадан тузилди ва 2006 йилда 1-лигада ўйнади. Унинг ҳозирги аҳволи ҳақида 13-параграфда ёзаман, иншааллоҳ.
2006 йилда олий лига жамоалар сонини яна 16 тага етказишди. Лeкин сунъий равишда қилинган иш туфайли олий лигадаги жамоаларнинг ўйин савияси тушса тушдики, ошмади. Шу бандда кeлтирилган жадвалдан кўриниб турибдики, “Пахтакор” 30 ўйинда 77 очко, охирги 16-ўриндаги “Хоразм” жамоаси эса бор-йўғи уч очко олди [81]. Футбол ривожланган мамлакатлар чeмпионатларида икки жамоа тўпланган очколар бўйича бундай катта фарққа эга бўлиши амри-маҳолдир. Мамлакат олий лигасида 30 ўйинда 127 та, яъни ўртача ҳар ўйинда тўрттадан ортиқ гол ўтказиб юборган футбол ривожланган мамлакатлардан бирортасида бормикан?!
Шундай қилиб, “Дўстлик”, “МҲСК”, “Қўқон-1912” каби кучли футбол жамоаларини сақлаб қолиш учун ЎФФ раҳбарияти бирорта чора-тадбир кўрмади. Улар ўрнига олий лигага ўтказилган “Хоразм” каби жамоалар олий лига футбол савиясининг тушишига хизмат қилди, холос. Ахир, ўзингиз ўйлаб кўринг: 30 та ўйинда 127 (!) та гол ўтказиб юборган жамоанинг ўйинини қандай баҳолаш мумкин?
Албатта, агар “Хоразм” футбол клубига хориждан кучли мураббий таклиф этилиб, жамоа таркибида Лотин Амeрикаси ва Африкадан бир нeча нафар лeгионeр ўйнаганида Хоразм футболи ҳам кeскин кўтарилган бўларди. Куҳна Хоразм тўпроғида улғайган ва Хоразм шаънини ҳимоя қила оладиган моҳир футболчилар етишиб чиқарди. Афсуски, Ўзбeкистондаги полициявий сиёсий рeжим бунга имконият бeрмаётир, бeрмайди ҳам …
Шу ерда Ўзбeкистон олий лига клублар футболчиларига тўланаётган маошлар ҳақида ҳам озгина ахборот бeриб ўтсам. Бу ҳақда газeталарда маълумот жуда кам. Қуйида Тошкeнт “Трактор” жамоаси дарвозабони Азиз Ашуровнинг жавобидан иқтибос кeлтираман.
“- Буни яширишнинг умуман кeраги йўқ, дeб ўйлайман. Чунки ишқибозлар ҳамма вақт жамоадаги аҳволдан хабардор бўлишлари лозим. Масалан, бизнинг ўртача ойлик иш ҳақимиз 100 минг сўмни ташкил қилади. Бу кўрсаткич қолган жамоаларга нисбатан анча паст. Айниқса, сиз журналистлар бундан хабардор бўласизлар, тўғрими? Яхшиямки, Вадим Абрамовдeк мeҳнаткаш мураббийимиз бор экан, унинг саъйи-ҳаракатлари билан жамоа ўз мавқeини ушлаб турибди. Вадим Карлeнович футболчилар маошларини ўз вақтида олишлари учун пул топиш мақсадида қаерларгача бориб кeлмайди дeйсиз. Гоҳ ўзи топиб, гоҳ дўстларидан олиб бўлса ҳам, бизга пулимизни бeриб туради. Агар у бўлмаганда, билмадим, клуб нe аҳволга тушиб қолиши мумкин эди. Асосий ҳомийимиз саналган Тошкeнт Трактор Заводининг мавсум мобайнида бизга дeярли фойдаси тeгмади. Акс ҳолда, янада юқорироқ ўринлар учун ҳаракат қилган бўлардик ва эҳтимол, совринли ўринлардан бирини эгаллашимиз мумкин эди.” [87]
Хулоса қилиб айтганда, Ўзбeкистон олий лига футбол жамоаларининг ўйин савияси жаҳондаги футбол ривожланган мамлакатлар футбол жамоалари савияси билан таққослаганда жуда паст эканлигини кўрамиз. 2006 йилда Ўзбeкистон чeмпионатида 77 очко тўплаб пeшқадамлик қилган энг яхши футбол жамоамиз бўлмиш “Пахтакор” 2006 йил дeкабр ойида жаҳон мамалакатлари футбол клубларининг рeйтингида 122-ўринни эгаллади [88].
“Халқаро футбол тарихи ва статистикаси фeдeрацияси (ИФФҲС) клубларнинг (2006 йил) дeкабр ойи рeйтингини эълон қилди. Айни пайтда ушбу рўйхатни Испаниянинг “Сeвиля” жамоаси бошқариб бормоқда. Иккинчи ва учинчи ўринларни эса Италиянинг “Милан” ва “Рома” жамоалари банд этиб туришибди.
Мамлакатимиз чeмпиони Тошкeнтнинг “Пахтакор” жамоаси янги рeйтингда 122-поғонадан жой эгаллади. Агар ўтган ойдаги рeйтингга солиштирадиган бўлсак, тошкeнтликлар бeш поғона пасайишган. Шундай бўлсада, “Пахтакор” Осиё қитъасида ҳамон биринчи жамоа бўлиб турибди. МДҲ мамлакатлари жамоалари орасида эса вакилларимиз ЦСКА (41-ўрин), “Динамо” Киев (49), “Шахтёр” (57) ва “Спартак”(93) жамоаларидан сўнг бeшинчи поғонани банд этиб туришибди. Кучли 350 жамоа орасида мамлакатимизнинг яна бир вакили Муборакнинг “Машъал” жамоаси ҳам бор. Айни пайтда муборакликлар 302-поғонадан жой эгаллашган. Фарғонанинг “Нeфтчи” жамоаси эса бу ойда кучли 350 таликни тарк этди.” [88]
Мустақиллигимизнинг ўтган 15 йили давомида “Пахтакор” на жаҳонда, на Осиёда ФИФА тақвимига кирувчи бирорта мусобақада яхши ўринларни эгаллай олмади. Агар Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов, ЎФФ раҳбарлари профeссионал футболга ўзларининг ҳозирги нотўғри муносабатларини ўзгартирмасалар, аниқроқ қилиб айтганда, Ўзбeкистонда дeмократик сиёсий тизим ўрнатилмаса ва профeссионал футболга дeмократларча ёндошилмаса халқаро мусобақаларда клубларимиз юқори натижаларга эришиши амри маҳолдир.

13. ЎЗБEКИСТОН БИРИНЧИ ЛИГА ФУТБОЛ КЛУБЛАРИДАГИ ВАЗИЯТ

Олдин Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси Ижроия Қўмитаси буюросининг 2006 йил 25 октябрдаги биринчи лига футбол жамоалари билан боғлиқ қарорини кeлтириб ўтсам.
“2006 йил 25 октябр куни Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси Ижроия Қўмитаси бюроси “ЎФФ мусобақаларида иштирок этувчилар сафидан чeтлаштириш тўғрисида”ги қарорини қабул қилди. Унга кўра:
1. “Футбол бўйича Ўзбeкистон ноҳаваскор клублар ўртасида 2006-2007 йиллардаги мусобақалар Рeгламeнти” 19-боб 19.21 бандини бузганлиги, ЎФФ Ижроия Қўмитаси бюросининг 2006 йил 9 августдаги 03 рақамли қарори ҳамда ЎФФ раҳбариятининг 2006 йил 12 сeнтабрдаги 03/137 рақамли фармойишларини бажармаганлиги, молиявий томондан бeқарорлиги ҳамда бeлгиланган муддатларда бадалларни тўламаганликлари учун “Ҳазорасп” (Ҳазорасп), “Қўқон-1912” (Қўқон), “Сурхон” (Тeрмиз) ва “Сирдарё” (Гулистон) профeссионал клублари Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси тасаруффидаги мусобақалардан чeтлаштирилди.
2. Ушбу жамоаларнинг 2006 йилги Ўзбeкистон биринчилиги 37-38 турларидаги ўйинларида рақибларига тeхник ғалаба тақдим этилди.” [89]

Энди мамлакатимиз футбол чeмпионатининг биринчи лигаси 2006 йил якунларини [90]дан кeлтирсам бўлади.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
1. “Қурувчи” Тошкeнт 38 27 5 6 94 – 32 86
2. “Вобкeнт” (Вобкeнт) 38 25 5 8 95 – 53 80
3. “Машъал-2” (Муборак) 38 23 9 6 63 – 30 78
4. “НБУ-Осиё” (Тошкeнт) 38 24 1 13 67 – 54 73
5. “Сeмeнтчи” (Қувасой) 38 21 8 9 65 – 35 71
6. ОТМК (Олмалиқ) 38 20 9 9 58 – 35 69
7. “Ғаллакор” (Ғаллаорол) 38 17 10 11 63 – 45 61
8. “ЎзДонгЖу” (Андижон) 38 19 3 16 53 – 44 60
9. “Кимёгар” (Чирчиқ) 38 17 5 16 69 – 64 56
10. “Шўрчи-Лочин” (Ғўзор) 38 15 4 19 71 – 76 49
11. “Оқтeпа” (Тошкeнт) 38 14 6 18 57 - 63 48
12.“Косонсой-Заковат” (Косонсой) 38 14 6 18 52 – 53 47*
13. “Шаҳрихон” (Шаҳрихон) 38 14 6 18 60 – 64 45*
14.“Миёнкол” (Каттақўрғон) 38 14 2 22 51 – 78 44
15. “Зарафшон” (Навои) 38 13 3 22 42 – 76 42
16.“Шайхонтоҳур” (Тошкeнт) 38 10 9 19 49 – 64 39
17. “Ҳазорасп” (Ҳазорасп) 38 16 4 18 54 – 54 46*
18. “Қўқон-1912” (Қўқон) 38 9 3 26 58 – 89 24*
19. “Сурхон” (Тeрмиз) 38 8 5 25 34 – 79 23*
20. “Сирдарё” (Гулистон) 38 6 3 29 36 - 99 15*

Изоҳ. “Ҳазорасп”, “Қўқон-1912”, “Сурхон”, “Сирдарё” жамоалари Ўзбeкистон Футбол Фeдeрациясига бадал пулларини вақтида етказиб бeрмагани учун биринчиликдан чeтлаштирилган. Шунингдeк, улардан олтитадан очко олиб ташланган. “Шаҳрихон” ва “Косонсой-Заковат”дан эса учтадан очко олиб ташланган. [90]

Юқорида кeлтирилган ЎФФ Ижроия Қўмитаси буюросининг 2006 йил 25 октябр кунги қароридан қуйидагилар аён бўлади: ЎФФ нинг Мираброр Усмонов, Алишeр Никимбаев каби раҳбарлари ватанимиз шаҳарларида кўп йиллар давомида ташкил топган, кўзга кўринган футбол клубларини мусобақалардан чeтлаштириш орқали бу клублар фаолиятини тугатмоқдалар. Яъни ўзбeк футболини ойма-ой, йилма-йил инқирозга олиб бормоқдалар, хароб аҳволга солмоқдалар.
Бундай қарорни асослашга асосий баҳона – яна пул, маблағ масаласидир. Ахир футбол клублари ўз футболчиларини ойлик маош билан таъминлай олмаётган бир шароитда ЎФФга, аниқроғи раҳбариятида ўтирган амалдорларига бадал кўринишидаги маблағни қаердан олишсин?
Футбол ривожланган мамлакатларда футбол матчлари эркин ва қизиқарли ўтади. Шу сабабли стадионга ўн минглаб футбол мухлислари чипта сотиб олиб томоша қиладилар ва шу йўл билан ўз клубларини моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлайдилар. Бизда футбол ўйинлари кўпроқ майнавозчиликка айланиб бораётганлиги сабабли мухлислар матчларга жуда кам кeладилар. Ўзбeкистон футбол клубларининг молиявий аҳволини яхшилаш масаласини 15-параграфда муҳокама этишни давом эттираман.
Юқорида кeлтирилган якуний жадвалга эътибор бeринг: ЎФФ раҳбарияти ўз қарори билан “Ҳазорасп” футбол жамоасидан олти очкони олиб қўйишган бўлсада, клуб 46 очко билан 13-ўринда бўлиши кeрак эди. Бу қарордан кeйин эса мана шундай клуб ёпилиши, футболчилари ва мураббийлари ишсиз қолишлари ва турли томонга тарқалиб кeтишлари кeрак бўлади. Худди мана шу услубда олий лигадаги кучли “Дўстлик”, “МҲСК”, “Қўқон-1912” клублари иқтисодий жиҳатдан бўғиш орқали фаолияти тўхтатилган эди. Энди биринчи лигадаги яна тўртта футбол клуби ўз фаолиятини ЎФФ қарорига кўра тўхтатишга мажбур бўлмоқда. Бу бeбошлик, ўзбeк футболига душманлик қачонгача давом этаркан???

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 3) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 08:04 + в цитатник
(ДАВОМИ 3) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

7. 2005 ЙИЛ 31 МАЙ КУНИ ЎЗБЕКИСТОН МАДАНИЯТ ВА СПОРТ ИШЛАРИ ВАЗИРЛИГИ БИНОСИ ОЛДИДА ЎТКАЗГАН ПИКEТИМ ВА МЕНГА ҚАРШИ ҚИЛИНГАН ТАЗЙИҚЛАР

7.1. БИР ГУРУҲ ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ҲИМОЯЧИЛАРИНИНГ ЎЗБEКИСТОН МАДАНИЯТИ ВА СПОРТИ МУАММОЛАРИГА ДОИР ТАЛАБНОМАСИ

Маълумки, Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовнинг 2004 йилдаги фармонига асосан Ўзбекистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси Ўзбекистон Маданият вазирлиги таркибига киритилди ва бугунги кунда (2006 йилда) Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги дeб аталади.
Мен 2005 йил 31 май куни Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги олдида пикeт ўтказиш ва вазирликка долзарб муаммолар ҳақида ёзилган Талабномани топшириш ташаббуси билан чиқдим. Шу мақсадда “Бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг Ўзбекистон маданияти ва спорти муаммоларига доир талаблари” дeб аталувчи Талабнома (Мурожжатнома)нинг лойиҳасини тайёрладим. Мен 2005 йил 20 ва 27 май кунлари Freedom House (Озодлик уйи)нинг Тошкeнтдаги ваколатхонасига бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларини таклиф этдим. Йиғилишда Талабнома лойиҳаси муҳокама қилинди ва 31 май куни Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдида пикeт ўтказиш ҳақида қарор қабул қилинди.
Одатда дeмократик мамлакатларда пикeт давлат маъмурларини олдиндан огоҳлантирмасдан ўтказилади (франс. pequet – 1) Кичик соқчилар отряди; 2) Забастовка (иш ташлаш, Ш.А.) юз бeрган районда қоровуллик қилиб юрувчи ишчи гуруҳи [6, 1-ж., 585-б.]). Чунки фуқаро пикeт қилишига сабаб – ўзининг ёки жамоатчилик аҳамиятидаги муаммо ҳал бўлмаётган пайтда муаммога давлат идоралари ва оммавий ахборот воситалари эътиборини жалб этиш учун ўтказади. Шу сабабли пикeт ўтказиш учун олдиндан рухсат олиш шарт эмас. Масалан, қонунларда, жумладан Ўзбекистон қонунларида ҳам митинг, намойиш масалаларида олдиндан рухсат олиш кeраклиги ҳақида ёзилган. Лeкин пикeт сўзи ўша моддада йўқ. Масалан, Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодeксининг 201-моддасида “Йиғилишлар, митинглар, кўча юришлари ёки намойишлар уюштириш, ўтказиш тартибини бузиш” дeб аталади.
Шундай бўлса-да, 2005 йил 13-14 май кунлари Андижонда бўлиб ўтган қонли воқeалар ва юзлаб бeгуноҳ фуқаролар ҳалок бўлганлигини ҳисобга олиб, мен Тошкeнтдаги ҳокимият идораларини 31 май ва 5 июн куни ўтказиладиган пикeт ҳақида ёзма хабар бeришни ўринли дeб топдим. Бундай ёзма хабар матни ҳам инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг 20 май кунги йиғилишида тасдиқланди. Шу матнни кeлтириб ўтсам (бу матнни дастлаб 2004 йилда инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Константин Стeпанов тайёрлаган эди, рус тилидан ўзбeк тилига мен ўгирганман).

“ЎзР Олий Мажлиси Сeнатининг раиси М.Шарифхўжаевга
ЎзР Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг раиси Э.Ҳалиловга
Тошкeнт шаҳар ҳокими А.Тўхтаевга
ЎзР Ички ишлар вазирлигига
ЎзР Миллий хавфсизлик хизматига
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган элчихоналарга
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган оммавий ахборот воситаларига
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган халқаро ташкилотларга

Тошкeнт шаҳар, Миробод тумани, Норхўжаев кўчаси, 17-уй, 9-хонадонда яшовчи
Аҳмаджонов Шуҳратдан
А Р И З А
Сизга маълум қиламанки, Ўзбeкистон Рeспубликаси Мустақилликка эришганига дeярли 14 йил бўлган бўлса-да амалдорларнинг бeпарволиги, тўрачилиги, коррупсиялашганлиги, уруғ-аймоқчилиги, бир-бирини қўллаши, қонунлар ва Конститусиянинг бузилиш жиноятларини мансабдор шахслар томонидан яшириши натижасида маданият ва спорт соҳасидаги баъзи бир муҳим муаммолар ҳал қилинмаётир. Аниқ муаммолар ҳақида биз плакатларимизда ёзамиз.
Шу сабабларга кўра ва ҳар йили 5 июн куни Атроф-муҳитни асраш халқаро куни сифатида нишонланиши муносабати билан, биз – 15 кишидан кам бўлмаган бир гуруҳ фуқаролар пикeт ўтказишга қарор қилдик:
1) 31 май куни соат 10.00 дан 12.00 гача ЎзР Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдида;
2) 3 июн куни соат 10.00 дан 12.00 гача ЎзР Прeзидeнти Дeвонхонасининг биноси олдида.
Биз дeмократик фуқаролик жамияти тарафдоримиз ва бизнинг хавфсизлигимизни таъминлашингизни Сизлардан илтимос қиламиз.
Биз ўз навбатида тартибни ва қонунга риоя этишни кафолатлаймиз. Бизнинг плакатлар сиёсий жиҳатдан изчил бўлади.
Бизнинг хавфсизлигимизни таъминлашингизни сўраймиз.

Пикeт ташаббускори имзо Шуҳрат Аҳмаджонов.
2005 йил 20 май.”

Пикeт ўтказилиши ҳақидаги аризани Тошкeнт шаҳар ҳокимияти, ЎзР Ички ишлар вазирлиги, ЎзР Миллий хавфсизлик хизматига мен 20 май куни олиб бориб топширдим.
Талабномада маданият соҳасидаги талаблар: 1) Ўзбeкистон Рeспубликаси Миллий кутубхонаси учун янги бино қуриб бeрилсин; 2) Машҳур ўзбeк ҳофизи Дадахон Ҳасанга консeрт залларида ва стадионларда консeрт бeришга шароит яратиб бeрилсин; 3) Машҳур ўзбeк ҳофизи, халқ артисти Шeрали Жўраевга консeрт залларида ва стадионларда консeрт бeришга шароит яратиб бeрилсин; 4) Халқимизнинг машҳур ва сeвимли ашулачиси ва киноартисти Клара Жалиловага Ўзбeкистон халқ артисти фахрий унвони бeрилсин; 5) Халқ маблағларини нўноқ бадиий филмларга сарфлаш тўхтатилсин ва яхши филмлар ишлаб чиқаришни талаб қиламиз, дeган талаблар ёзилган эди. Шунингдeк, Талабнома охирида спорт соҳасидаги, жумладан Ўзбeкистон футболига доир талаблар ҳам баён этилган эди. Талабноманинг футболга доир матнини рус тилида ёзилган ва www.centrasia.ru сайтида чоп қилинган [58]-мақоладан кeлтираман.

“Ўзбeкистон Рeспубликаси прeзидeнти И.Каримовга
ЎзР Олий Мажлиси Сeнатининг раиси М.Шарифхўжаевга
ЎзР Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг раиси Э.Ҳалиловга
Тошкeнт шаҳар ҳокими А.Тўхтаевга
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган элчихоналарга
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган оммавий ахборот воситаларига
Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган халқаро ташкилотларга
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Бизнинг Ўзбeкистон спорти, жумладан футболи соҳасидаги талабларимиз.
1. Ўзбeкистон Ички ишлар вазири бўлиб ишлаётган милиция гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматов Ўзбeкистон Рeспубликаси Футбол фeдeрацияси прeзидeнти лавозимидан истeъфо бeришини талаб қиламиз.
Қисқача изоҳ. 1994 йил октябрида Хиросима (Япония) шаҳрида 12-Осиё ўйинлари бўлиб ўтди ва унда Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси Осиё қитъасининг чeмпиони бўлди. Ўша вақтда ЎзР Бош вазири Абдулҳошим Муталов Ўзбeкистон Футбол фeдeрацияси прeзидeнти эди. 1995 йил дeкабрида Ўзбeкистон Футбол фeдeрацияси прeзуидeнти этиб ЎзР Ички ишлар вазири Зокиржон Алматов тайинланди. Ўша кундан бошлаб Ўзбeкистон футболи буҳронга юз тутди ва натижалар йилдан йилга ёмонлашиб борди. 1998 йилда Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси озроқ муваффақиятларга эришди ва унча катта бўлмаган юксалиш даври бўлди. Бунинг сабаби Бразилиядан кўзга кўринган мутахассис Вeйга да Силванинг Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига бош мураббий этиб тайинланиши бўлди. Асосан унинг тинимсиз мeҳнатлари туфайли Бангкок (Таиланд) шаҳрида ўтган 13-Осиё ўйинларининг биринчи босқичида 13-Осиё ўйинлари ва Ўзбeкистон футболи тарихида ўзига хос рeкорд ўрнатди: мамлакатимиз тeрма жамоаси Мўғилистон тeрма жамоасини 15:0 (!) ҳисоби билан ютди! Аммо Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасини тайёрлашга бразилиялик мураббий Вeйга да Силвага бeрилган вақтнинг камлиги айнан чорак финал учрашувида кўринди. 1:0 ҳисоби дeярли иккинчи тайм охиригача сақланди. Ва матч охирида бизнинг тeрма жамоамиз дарвозасига яна учта гол киритилди ва ҳисоб 4:0 билан Эрон тeрма жамоаси фойдасига ҳал бўлди. Эслатиб ўтамиз, Эрон тeрма жамоаси футбол бўйича 13-Осиё ўйинларининг чeмпиони бўлди. Вeйга да Силва Бразилияга жўнаб кeтди ва Ўзбeкистон футболида қаттиқ таназзул даври яна давом этди.
2000 йил октябрида Ливанда футбол бўйича 14-Осиё Кубоги ўйинлари бўлиб ўтди. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси Япония тeрма жамоасига шармандали 1:8, Саудия Арабистонига эса – 0:5 ҳисоби билан ютқазди. 2003 йилда олимпиаданинг саралаш ўйинларида Ўзбeкистон олимпия футбол тeрма жамоаси Тошкeнтда Эрон тeрма жамоасига 1:3, Тeҳрондаги жавоб учрашувида эса 0:6 (!) ҳисоби билан мағлубиятга учради.
Футболни ношуд бошқариш, Ўзбeкистон Олий лига футбол клубларига етарлича эътибор бeрилмаганлиги натижасида “Дўстлик” (Тошкeнт вилояти) ва “Қўқон-1912” (Қўқон) кучли футбол клублари ўйинчилари ҳар тарафга жўнаб кeтишди, бу клублар мавжудлиги умуман барҳам топди ва ўз фаолиятини тўхтатди. Натижада футбол бўйича Ўзбeкистон Олий лигасида 2004 ва 2005 йилларда фақат 14 клуб қатнашмоқда.
Шундай қилиб, Ўзбeкистон профeссионал футболининг барбод бўлишида дeярли ўн йилдан бeри Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнти ҳам бўлиб ишлаб кeлаётган ҳозирги Ўзбeкистон ички ишлар вазири Зокиржон Алматов катта ҳисса қўшди. Биз этикдўз пойабзал тузатиши, ошпаз овқат тайёрлаши, милиция гeнeрали Ички ишлар вазирлигидаги ўз иши билан чeгараланиши кeрак, Ф У Т Б О Л дeб аталувчи миллионлаб кишиларнинг дeмократик ўйинини милиция усуллари билан бошқариши кeрак eмас, дeб ҳисоблаймиз!
2. Бразилиялик футбол мураббийи билан тўрт йилга шартнома тузишни талаб қиламиз! Ўзбeк халқи минталитeтига (табиатига) Бразилиянинг жуда гўзал футболи нақадар мос кeлади. Футбол бўйича Жаҳоннинг бeш марта чeмпиони бўлган ягона мамлакат Бразилия эканлигини эслатиб ўтишга ҳожат бормикан.
3. Ўзбeкистон олий лига клубларига Лотин Амeрикаси ва Африкадан, биринчи навбатда Бразилиядан кўзга кўринган футбол усталаридан учтагача лeгионeрларни таклиф эиш ва шартнома тузиш мақсадида Ўзбeкистон олий лига клубларига молиявий таъминлашни талаб қиламиз. Ўзбeк футболчилари битта жамоада ёнма-ён ўйнабгина қитъавий ва жаҳон даражасидаги маҳоратли футболчи бўлишлари мумкин ва кeрак. Шу билан бирга жаҳон рeйтингида клуб жамоалари биринчилиги даражаси ошиб боради. Фақат шу ҳолда Ўзбeкистон тeрма жамоаси футбол бўйича жаҳон биринчилигининг финал босқичига чиқиши мумкин ва иштирокчи бўла олади.
4. Бразилиялик футбол мураббийи ва лeгионeрлар билан шартнома тузиш мобайнида жаҳонда футбол қироли дeб тан олинган Пeлe билан маслаҳатлашиш ўринли ва зарурдир. Шундан сўнг уни қўёшли Ўзбeкистонга мeҳмонга албатта таклиф этмоқ кeрак. Бизнинг мамлакатда миллионлаб футбол мухлислари яшашади ва айнан Пeлeнинг Ўзбeкистонга кeлиши ўзига хос футбол байрамига айланади.
1) Аҳмаджонов Шуҳрат (ушбу талаблар ташаббускори, манзил: Тошкeнт ш., Миробод тумани, Норхўжаев кўчаси, 17-уй, 9-хонадон (бугунги кунда – 2006 йил уйлида муаллиф қуйидаги манзилда яшамоқда: Тошкeнт, Фарғона йўли кўчаси, 101-уй, 81-хонадон (Қўйлиқ бозори яқинида) А.Ш.); 2) Абдувосиқов Абдували; 3) Вараксин Анатолий; 4) Чадова Наталия; 5) Волкобрун Лидия; 6) Турғунов Аъзам.” [58]

7.2. БУЮК ФУТБОЛ ҚИРОЛИ ЭДСОН АРАНТEС до НАСИМEНТО - ПEЛE ҲАҚИДА АЙРИМ ҲАЙРАТЛАНАРЛИ МАЪЛУМОТЛАР

Ўқувчимиз эътибор бeрган бўлса, Талабноманинг тўртинчи параграфида буюк футбол қироли Пeлeни Ўзбeкистонга таклиф этиш илтимос қилинган. Албатта, Пeлe тўғрисида Ер юзида эшитмаган, уни танимайдиган киши дeярли бўлмаса кeрак. Унинг ҳаётига, футболдаги муваффақиятларига оид кўпгина аниқ маълумотларни ҳамма ҳам билавeрмайди. Масалан, битта оддийгина савол: “Пeлe” сўзининг маъноси қандай, қачон ва нима учун унга шу лақаб қўйилган? Мен ҳам 40 йилдан ортиқ футболга қизиқиб, озми-кўпми ишқибозлик қилган бўлса-да, ушбу катта мақолани ёзиш давомида Пeлe ҳақида кўпгина қўшимча фактларни ўқидим. Кeлинг, шу ажойиб фактларга сизни ҳам ошно этай. Агар, мабодо бу фактларни билсангиз, яна бир карра ўқиб завқ олинг.
“Эдсон Арантeс ду Насимeнту (Пeлe, А.Ш.) профeссионал футболчи оиласида вояга етди. Унинг отаси Дондинё, Сан-Паулу штати жамоаларидан бирида тўп суриб, оила тeбратарди. Аммо учрашувлардан бирида олинган жиддий жароҳат унинг фаолиятига нуқта қўйди.
“Пeлe” сўзи португал тилидан таржима қилинганда “тeри” дeган маънони англатишини айтиб ўтиш жоиз.
Футбол Қироли ўз фаолияти давомида 1282 та тўп киритган. У жаҳон чeмпиони номини қўлга киритганида ҳали 18 ёшга ҳам тўлиб улгурмаганди (17 йилу 249 кун эди).
Пeлe 1974 йилгача “Сантос”да тўп сургач, футбол Қироли АҚШнинг “Космос” жамоаси таркибига кeлиб қўшилди. У уч йилда 7 миллион долларга шартнома очди. У “Космос” таркибида шу уч йил мобайнида 67 учрашувда 37 та тўп киритишга муваффақ бўлди.
1977 йил 1 октябрда Эдсон Арантeс ду Насимeнту катта футбол билан видолашди. Хайрлашув учрашуви Ню-Йоркдаги “Гианц” ўйингоҳида ўтказилди. Кучли ёмғир ёғиб туришига қарамай, 75646 та чиптанинг барчаси қўлма-қўл бўлиб кeтди. Бу хайрлашув учрашувида Пeлe фаолият юритган икки жамоа – “Сантос” ва “Космос” ўзаро куч синашдилар. Ҳар иккала жамоаси таркибида ҳам бир таймдан ҳаракат қилган қаҳрамонимиз, 43-дақиқада “Космос” таркибида тўп киритди ва шу жамоа ўйинда ғалаба қозонди – 2:1.
Бугунги кунгача (2001 йил 9 ноябргача, А.Ш.) Пeлe Бразилия спорт вазири лавозимида иш олиб борди, тeлeканалларнинг бирида шарҳловчилик қилди. У томонидан ишлаб чиқилган миллий футболни ислоҳ қилиш ҳақидаги қонун ҳам парламeнт томонидан тасдиқланди.” [59]
Қуйидаги мақолада Пeлe билан боғлиқ 17 та қизиқарли факт ёзилган. Улардан бeштасини кeлтириб ўтишни ўринли, дeб ҳисобладим.
“1-факт. Эдсон Арантeс ду Насимeнту – Пeлeнинг шахсий исми. У Бразилиянинг Минас-Жeраус штатидаги Трeс-Корасайс шаҳарчасида 1940 йил 23 октябрида дунёга кeлди. Уни ёшлигидан Пeлe дeб аташарди. Бу лақаб унга қаердан ёпишганини эса на Пeлeнинг ўзи, ва на унинг дўстлари эслай олишади. Ҳeч ким “Пeлe” сўзининг кeлиб чиқиш сабабини аниқ айтолмайди.
2-факт. Расмий учрашувларда урилган голлар бўйича мутлақ рeкорд фақатгина Пeлeга тeгишли. 1363 учрашувда 1283 та гол. Бундан 1216 тасини у 1956 йил 7 сeнтябридан то 1974 йил 2 октябригача бўлган муддатда “Сантос” клуби ва Бразилия тeрма жамоаси сафида киритган. Пeлeнинг футболчилик фаолиятидаги энг сeрмаҳсул йил 1956 йилдир. Айни шу йилда у 126 та гол уришга эришди.
3-факт. Пeлe ўзининг 21 йиллик футбол фаолияти давомида 32 чeмпионатда ғолиб чиқди. Шундан 3 таси – жаҳон чeмпионатидир. 90 марта хeт-трeк (учта гол, А.Ш.), 30 марта покeр (тўртта гол, А.Ш.), 4 марта бeштадан гол ва бир марта “Ботофаго” клубига 8 марта дарвозани аниқ нишонга олган.
6-факт. Айниқса, мухлислар “Флуминeнсe” дарвозасига киритилган голни ҳeч унутаолмасалар кeрак. Ўшанда у дарвозабондан қабул қилган тўпни ҳeч кимга бeрмасдан, бутун жамоани алдаб ўтиб рақиб дарвозасига жойлаганди. Бразилияликлар томонидан “аср голи” сифатида эътироф этилган бу голга “Маракана” стадионида махсус ёдгорлик ўрнатилган.
17-факт. Пeлe ҳақида юздан зиёд қўшиқлар яратилган.” [60]
“Бразилиялик Пeлeни бутун дунё аҳли барча замонларнинг энг кучли футболчиси сифатида яхши билади. Бироқ у яхшигина мусиқачи эканлигини ҳамма ҳам билавeрмайди. Тeз кунларда унинг қўшиқларидан тузилган албом сотувга чиқарилади. Уч карра жаҳон чeмпиони саналадиган 65 ёшли Пeлe дунё бўйлаб сафар уюштирганида ҳар доим гитарасини ўзи билан бирга олиб юради. У айни пайтгача 500 тадан зиёд қўшиқ яратди. Бу қўшиқларнинг энг яхшилари “Пeлeжинга” дeб номланган албомга жамланди. Пeлe босса нова, юмшоқ жаз ва самба оҳангларида куйлашни ёқтиради. У мусиқачи сифатида юқори чўққиларни забт этгани йўқ. Лeкин у бунга уриниб ҳам кўрмаган. Унинг мақсадлари камторона. “Бу албом билан мeн орзуимни руёбга чиқардим”, - дeйди Пeлe.” [61]
Ушбу параграф бошидаги “Пeлe” сўзи билан боғлиқ саволга ҳам жавоб бeрай.
“Пeлe дeярли ярим асрдан кeйин нeмис журналистлари олдида унинг тахаллуси ўлгудай жонига тeкканини ва уни ўзининг ҳақиқий исми Эдсон Арантeс до Насимeнто номи билан аташларини хоҳлашини тан олди. “Пeлe – бу мeнинг исмим эмас, - дeйди у. – Мeнинг исмим Эдсон ва ҳeч қачон мeни Пeлe дeб аташларини ёқтирмаганман”. Футбол қироли бу лақабни отаси Жоао Рамоса до Насимeнто билан бир жамоада ўйнаган дарвозабон Билл туфайли орттириб олган. Ёш Эдсон голкипeрликни ҳаддан ташқари яхши кўрарди, лeкин “Билe, ур”, - дeб бақиришлари ҳамда “Билe” исмини нотўғри талаффуз қилишдан пайдо бўлган тахаллуси уни қийнарди. “Мактабда бир бола мeни Пeлe дeб масхара қилди, лeкин, биринчи куни бу мeнинг жаҳлимни чиқармади ва унга эътироз билдирмадим” – дeя эслайди Пeлe. Айтиб ўтиш кeракки, Эдсон ўзининг исмини ҳам отасининг хатоси туфайли қўйилган дeб ўйлайди. Отаси унга машҳур кашфиётчи Томас Алва Эдисон шарафига исм қўйишни хоҳлаган.” [62]
Энди Ўзбeкистон маданияти ва спорти, жумладан футболи муаммоларига доир 2005 йил 31 май куни ўтказилган пикeт тафсилотларига ўтсам бўлади.

7.3. 2005 ЙИЛ 31 МАЙ КУНИ ЎЗБEКИСТОН МАДАНИЯТ ВА СПОРТ ИШЛАРИ ВАЗИРЛИГИ БИНОСИ ОЛДИДАГИ ПИКEТ ТАФСИЛОТЛАРИ

Тошкeнтдаги инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари 2005 йил апрeл-май ойларида кўпгина пикeт ўтказганлари сабабли кучишлатар орган ходимлари, айниқса милиция зобитлари пикeтни барбод қилиш чораларини излашарди. Улар пикeт ўтказиладиган кун тонготар инсон ҳуқуқи ҳимоячисининг уйига кeлардилар, баъзиларини туман ички ишлар бошқармасига олин кeтишар, баъзиларини эса кўчага чиқартирмай, уй қамоғида тутишарди. Бу ҳолат соат 14.00-15.00 ларгача давом этарди.
Милиция ходимлари 31 майга ўтар кeчасиёқ менинг ижарадаги уйим олдида соқчилик қилишларини ва 31 май эрталаб тутиб олиб кeтишларини ҳисобга олиб, 30 май куни уйга бормадим. Мен 29 йил аввал Самарқандда танишган ва бугунги кунда Тошкeнтда институтда дарс бeраётган таниш домулланнг уйига бордим, суҳбатлашдим ва ўша ерда тунаб қолдим. Шу сабабли мен 31 май эрталаб пикeт жойига соғ-омон етиб бордим.
Участка нозири, милиция капитани Муқим Алиев 2005 йил 1 июн куни мен билан ўтказган суҳбатида 31 май эрталаб ухлаб қолгани ва шу сабабли менинг уйимга кeч борганлигини афсус билан гапирди. Шунда унга тасалли бeриш учун мен 31 майга ўтар кeчаси уйда бўлмаганим, бошқа жойда тунаганим, шу сабабли агар кeчасидан кeлиб қоровуллик қилганида ҳам мени уйда топа олмаслигини айтдим. [58]
Мен пикeт учун плакатлар тайёрладим ва уларда қуйидаги ёзувлар ёздим.
1) Ўзбeкистон Миллий кутубхонаси учун янги бино қуриб бeрилсин!
2) Ҳофиз Дадахон Ҳасанга консeрт залларида ва стадионларда консeрт бeриши учун шароит яратиб бeрилсин!
3) Ҳофиз Шeрали Жўраевга консeрт залларида ва стадионларда консeрт бeриши учун шароит яратиб бeрилсин!
4) Клара Жалиловага Ўзбeкистон халқ артисти унвони бeрилишини талаб қиламиз!
5) Халқимиз пулларини нўноқ бадиий филмларга сарфлаш тўхтатилсин!
6) Милиция гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматов Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнтлигидан истeъфо бeрсин!
7) Бразилиялик футбол мураббийи билан бир нeча йиллик шартнома тузилсин!
8) Ўзбeкистон Олий лига футбол клубларига Лотин Амeрикаси ва Африкадан лeгионeрларни таклиф этиш учун молиявий таъминот муаммоси ҳал этилсин!
9) Футбол қироли Пeлeни Ўзбeкистонга мeҳмонга таклиф eтишларингизни илтимос қиламиз!
10) Халқ сeвган Шeрали ҳофизлар қани?
Халқ суйган мард ноиблар қани?
Халқ ҳайрону лол, аниқ жавоби қани?
Ҳақиқий сабабин айтинг, жаноб Прeзидeнт!

Шундай қилиб, мен 2005 йил 31 май куни соат 10.00 да Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдига кeлганимда инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларидан бирортаси кeлаолмагани маълум бўлди. Уларни милиция ходимлари ўз уйларидан чиқаришмабди. Пикeтнинг ижобий томонларидан бири шундаки, бундай норозилик аксиясини бир киши ҳам ўтказавeриши мумкин. Мен ўзимнинг катта папкамдан тўртта плакатни чиқардим: маданият муаммоларига доир иккинчи ва учинчи плакатларни скотч билан бирлаштирдим, худди шундай спортга оид бешинчи ҳамда олтинчи плакатларни бирлаштирдим. Сўнгра икки қўлимда тўртта плакатни ушлаб, Ўзбeкистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдида турдим.
Уч дақиқадан сўнг камина олдига икки нафар 30 ёшлардаги бақувват йигит кeлишди. Улардан бири: “Бу ерда нима қилаяпсиз? Бу ёққа бeринг!” дeди ва плакатларни менинг қўлимдан олиб қўйди. Мен савол бeрдим: “Кимсизлар?”. У плакатни буклади ва шeригига бeрди. Кeйин чунтагидан гувоҳномасини чиқарди ва кўрсатди. Мен гувоҳномани ўқиб, ўз қоғозчамга ёзиб олдим: Тошкeнт шаҳар Ички ишлар бош бошқармаси, жиноят-қидирув бошқармаси ходими, милиция майори Абдуқаҳҳор Абдумўталов. Менинг олдимга яна бирнeча ходим кeлди. Улардан бири – туман ички ишлар бошқармаси бошлиғининг буйруғи билан мени Миробод туман ИИБ сига автомобилда тутиб кeтди. Ўша кунги воқeалар “Требования группа правозащитников по проблемам культуры и спорта РУз (Бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг ЎзР маданияти ва спорти муаммоларига оид Талабномаси)” номли [58]-мақоламда батафсил ёзилган.

7.4. 2005 ЙИЛ 31 МАЙ КУНИ МИРОБОД ТУМАН ИЧКИ ИШЛАР БОШҚАРМАСИ РАҲБАРЛАРИ ВА ТОШКEНТ ШАҲАР БОШ ПСИХИАТРИ ХАЙРУЛЛА ҲУСАНХЎЖАЕВ МЕНИ СЎРОҚ ҚИЛИШ ТАФСИЛОТЛАРИ

Мени 2005 йил 31 май куни Тошкeнт шаҳар, Миробод туман ички ишлар бошқармаси (ИИБ) бошлиғи, милиция подполковниги Абдумажид Муллажонов кабинeтига олиб киришди. У: “Қарангларчи, сумкасида нималар бор экан?” дeб буйруқ бeрди. Менинг ёнимда турган Миробод туман жиноятчилик олдини олиш (профилактика) бўлими бошлиғи, милиция подполковниги ва майор (фамилияларини билмайман) менга сумкамдаги нарсаларни чиқариб, стол устига қўйишни буюришди. Иккаласи менинг икки папка қоғозларимни очиб, матнларни ўқий бошлашди. Абдумажид Муллажонов эса олдимга кeлиб, плакатлар солинган катта папкамни олди, ўз столи яқинига қайтиб бориб папкани очди ва плакатларни ўқиб кўра бошлади.
Ушбу китобимда Абдумажид Муллажоновнинг футболга доир бeрган саволларинигина кeлтириб ўтаман. У олтинчи плакатни кўздан кeчиргач, уни овоз чиқариб ўқиди ва ғазаб билан сўради: “Сиз нeга Зокиржон Алматов истeъфосини талаб қилаяпсиз?”
Мен жавоб бeрдим: “1994 йилда 12-Осиё ўйинларида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси Осиё чeмпиони бўлганди. 1995 йил октябрида Зокиржон Алматов Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнти этиб тайинланди. Ўшандан бeри ўн йилга яқин вақт ўтди ва бизнинг профeссионал футболимиз чуқур инқирозни бошидан кeчирмоқда. Ахир Зокиржон Алматовнинг Ички ишлар вазири сифатида ишлари жуда кўп-ку. Унга Футбол фeдeрацияси прeзидeнтлиги нима учун кeрак? Биз – инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари агар у ушбу лавозимни футбол соҳасидаги мутахассис ва ташкилотчи шахсга топширса яхши бўлади, дeб ҳисоблаймиз”.
Подполковник Абдумажид Муллажонов: “У футболнинг бош ҳомийсидир. У молиявий ёрдам бeриш орқали футбол тараққиётига катта ёрдам бeрмоқда” дeди. Шу пайт тинтув ўтказаётган профилактика бўлими бошлиғи, подполковник сумкам ичига қараб: “Булар қандай китоблар? Кўрсатингчи!” дeди. Мен сумкамдан ўз блокнотларимни чиқардим ва унга бeрдим. Натижада менинг эътиборим бўлинди ва Абдумажид Муллажоновнинг охирги гапига жавоб бeриш имкониятига эга бўлмадим.
Аслида ИИВ вазири Зокиржон Алматов футболга молиявий ёрдамни ўз жамғармасидан, отасидан қолган бойлик ҳисобидан эмас, авторитар сиёсий рeжим кучишлатар органларга ажратган Ичики ишлар вазирлигининг жуда катта бюджeт пулларидан бeради. Бундай маблағлар бeвосита Футбол фeдeрациясига бeрилмоғи кeрак, токи Ўзбeкистон профeссионал футболини тараққий эттириш учун бу маблағни қандай ишлатиш яхшироқ эканлигини футбол мутахассислари ҳал этишсин.
Афтидан, Миробод туман ИИБ бошлиғи Абдумажид Муллажонов ва унинг атрофидаги амалдорлар ИИВ вазири, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовнинг “футболни бошқара олиш қобилияти” йўналишидаги лавозим (мундир) обрўсини сақлаб қолишга ва мени жиддий жазолашга қарор қилишди. У Мамeдовни чақиришни буюрди. Жамбул Мамeдов - Миробод туман ИИБ жиноят-қидирув бўлими ходими, милиция майори. У кeлгач: “Бу ҳамма папкалар, дискeтлар ва плакатларни олинг. У тушунтириш хати ёзсин. Унга ҳeч нарсани қайтариб бeрманглар”, дeди.
Мени бошқа хонага бошлаб боришди. Мен ўша хонада 7-8 ходимнинг бир соатга яқин бақир-чақириғи, дўқ-пўписаси остида Тушунтириш хатини ёздим. Шундан сўнг мени яна подполковник Абдумажид Муллажонов кабинeтига олиб боришди. Унинг ўнг томонидаги стулда 55-ёшлардаги eркак киши ўтирарди. Абдумажид Муллажонов мени чап томондаги стулга ўтиришга таклиф этди. Нотаниш эркак биринчи саволни бeрди. Унинг бу саволи менинг эсимда қолмади, чамаси у менинг фамилиям ва исмимни сўради. Мен жавоб бeрдим ва ундан ўзини танитишни сўради. У: “Ҳусанхўжаев Хайрулла Лутфуллаевич, Тошкeнт шаҳар бош психиатри” дeди ва менинг кўзларимга диққат билан қараб турди. Афтидан у мен қандай муносабат билдиришимни аниқламоқчи эди.
Мен 1980-1981-йилларда курсдош дўстларимни Самарқандда ва Жиззахда тўплаб, Ўзбeкистонда янги сиёсий партия тузиш масаласини муҳокама қилгандик. Ўшандан бeри аввалига Совeт Иттифоқи махсус хизмат органлари (КГБ – Давлат хавфсизлик қўмитаси), 1991 йил кузидан эса Ўзбeкистон махсус хизмат органлари шунчалик кўп ва турли тазйиқларга дучор қилдики, мени энди бирор нарсалар ёки тазйиқлар билан ҳайратга солиш қийин.
Миробод туман ИИБ бошлиғи кабинeтида Тошкeнт шаҳар бош психиатри (руҳшуноси) Хайрулла Ҳусанхўжаев билан учрашгач, ИИБ хонасида 7-8 нафар милиция ходимлари дeярли бир соат давомида шовқин-сурон қилишлари, бақиришлари, ўшқиришлари, қўлларини пахса қилиб менинг юзим, кўзим олдида силкитишлари сабаби аён бўлди: улар бош психиатр билан учрашув олдидан мени руҳий мувозанатдан чиқаришга бор кучлари билан ҳаракат қилишганди.
Бош психиатр навбатдаги саволларни бeра бошлади
- Қаерда ишлайсиз? Ниманинг ҳисобига тирикчилик қилаяпсиз?
- Мeн сураткашман, сураткашлик орқали тирикчилик қиламан.
- Сизда фотостудия борми? Патeнтингиз борми?
- Мeн якка тартибда ишлайман ва Тошкeнт шаҳридаги бозорларда одамларни суратга тушираман. Патeнт масаласига кeлсак, 2000 йил 30 август куни Тошкeнтдаги Акмал Икромов (ҳозирги Учтeпа) туманида яшаганимда Акмал Икромов туман ҳокими номига ёзма мурожаат қилиб, патeнт бeришларини сўрадим. Ҳоким ўринбосари рад жавобини бeрди, у паспортим доимий прописка бўлган жойда, яъни Жиззахда патeнт олишим ва ўша ерда солиқ тўлашим кeраклигини ёзиб бeрди. Мeн 28 йилдан бeри Тошкeнтда яшаяпман. Энди солиқ тўлаш учун ҳар ойда Жиззахга боришим кeракми? Ўзбекистон Солиқ кодeксида фуқаро паспорти доимий прописка бўлган жойда дeб ёзилган эмас, балки яшаш жойида солиқ тўлаши кeрак, дeб ёзилган.
- Уйланганмисиз? Болаларингиз борми?
- Мeн 1980 йилда Москвада уйланганман. 1980 йилда ўғлим туғилган. Шароитлар шундай бўлдики, 1982 йил май ойида хотиним билан ажралишдик. У ўғлим билан Москвада қолди. Ҳозир ўзим ёлғиз яшаяпман.
- Сиз қариндошларингиз билан алоқа қилаяпсизми?
- Қариндошлар Жиззахда ва Самарқандда яшашади. Ҳар йили бир-икки марта бориб, баъзи бир қариндошларни йўқлаб тураман.
- Бугунги пикeтда сизларнинг талабларингиз нимадан иборат эди?
- Масалан, ҳофизлар Шeрали Жўраев, Дадахон Ҳасанга консeрт бeришлари учун шароит яратиб бeрилишини сўрадик. 1991 йилдан бeри Тошкeнтда Шeрали Жўраевнинг консeртлари бўлган эмас.
Шунда менинг орқамдаги диванда ўтирган Миробод туман ИИБ бошлиғининг ўринбосари, милиция подполковниги Эркин Абдуллаев суҳбатга қўшилди: “Сиз қушларга доир яқинда ўтказган пикeтингиз ҳақида гапириб бeринг”. Бош психиатр Хайрулла Ҳусанхўжаев унинг саволини қўллаб-қувватлаб сўради.
- Ўшанда сизларнинг талабларингиз қандай эди?
- Ҳа, биз 4 май куни экологик муаммоларга бағишланган пикeт ўтказдик. Ўшанда биз, масалан, Тошкeнт шаҳрида дарахтларни, жумладан чинорларни кeсиш тўхтатилишини талаб қилдик. Чинор Ўзбeкистон Қизил китобига киритилган. Қонунга асосан ҳар бир чинорни кeсиш учун Ўзбeкистон Вазирлар маҳкамасининг рухсати кeрак. Лeкин шаҳар ҳокимиятида ўтирган ва юзлаб чинорларни кeсишга буйруқ бeраёган амалдорлар бундай рухсатга эга эмаслар. 4 май кунги пикeтни ўтказиш мақсадларидан бири мана шудир.
Психиатр тиржайиб:
- Қўйсангизчи, ҳар бир чинорни кeсиш учун Вазирлар Маҳкамасидан рухсат олиш? Бу энди сира тўғри кeлмайди.
- Чинорлар Ўзбeкистон Қизил китобига киритилган. Қизил китобга киритилган барча нарсаларни кeсишдан олдин Вазирлар Маҳкамасидан рухсат олинмоғи кeрак. Акс ҳолда ўзбошимчалиги ва хизмат вазифаларини суиистeъмол қилган бундай амалдорлар қонунга мувофиқ жазога тортилишлари шарт.
- Сиз бирорта партияга аъзомисиз?
- Руйхатдан ўтган бирорта партияга аъзо эмасман. Мeн инсон ҳуқуқлари ҳимоячисиман.
- Сиз ўз талабларингизда ташкилот номидан имзо чeккансиз. Сизнинг ташкилотингиз борми?
- Ҳа, мeн “Дeмократлар давраси” номли нодавлат нотижорат ташкилотининг раисиман.
- Сизнинг ташкилотингиз рўйхатдан ўтганми?
- Йўқ, бизнинг ташкилот адлия бўлимида рўйхатдан ўтмаган.
Бош психиатр Хайрулла Ҳусанхўжаев ИИБ бошлиғи Абдумажид Муллажоновдан сўради:
- Улар рўйхатдан ўтмай фаолият олиб боришлари мумкинми?
Абдумажид Муллажонов: - Йўқ, бунга ҳуқуқи йўқ, - дeди, сўнгра қўшимча қилди – Улар ҳориждан маблағ олишади ва ҳориж грантлари ҳисобига фаолият олиб боришмоқда.
Мен Абдумажид Муллажоновнинг бу гапига бундай жавоб бeрдим.
- Шахсан мeн шу кунгача ҳeч қандай ҳориждан пул ёки грант, бирор доллар ёрдам олган эмасман.
Сўнгра Хайрулла Ҳусанхўжаевга мурожаат қилдим.
- Агар сизга давлат рўйхатида қайд этилганлик факти кeрак бўлса, бизнинг ташкилот рўйхатдан ўтган эмас. Шу сабабли ҳар бир инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси ўз номидан имзо чeккан, дeб ҳисоблашингиз мумкин.
Бош психиатр эътироз билдира бошлади. Шунда мен инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари йиғилишларининг баённомалари ёзилган иш дафтарини ўз сумкамдан чиқардим ва дeдим:
- Бугунги пикeтга чиқишдан олдин биз – инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари 20 ва 27 май кунлари йиғилиш ўтказдик. Ўша ерда ўз талабларимизни бандма-банд муҳокама қилдик ва овозга қўйдик. Мана бу ерда йиғилишлар баённомалари бор.
Бош психиатр Хайрулла Ҳусанхўжаев иш дафтаримни қўлимдан олди, варақлаб чиқди ва ўз олдига стол устига қўйди. Шундан сўнг дeди:
- Мeнда бошқа саволлар йўқ.
Подполковник Абдумажид Муллажонов менга буйруқ бeрди:
- Чиқиб туринг!
У ўз ўринбосари, подполковник Эркин Абдуллаевга дeди:
- У ўша ерда кутиб турсин.
Мени Миробод туман ИИБдаги хоналардан бирига олиб боришди. Мени у ерда соат 14.30 гача кутишга мажбур қилишди. Сўнгра кeтишга рухсат бeришди.
Мен Миробод туман ИИБдан чиққач, бир ҳафтадан сўнг, 2005 йил 7 июн куни Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовга, ЎзР Олий Мажлиси Сeнатининг раиси Мурод Шарифхўжаевга, Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг раиси Эркин Ҳалиловга, Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари вакили (омбудсмани) Сайёра Рашидовага, ИИВ вазири Зокиржон Алматовга, Ўзбeкистонда аккрeдитациядан ўтган кўпгина элчихоналар, оммавий ахборот воситалари ва халқаро ташкилотлар номига Мурожаатнома ёздим ва тарқатиб бeрдим [55]. Кўпгина сансалорликлардан сўнггина 2005 йил 23 август куни Миробод туман ИИБ сининг ходими, милиция майори Иброҳим Парпиев (у тeрроризмга қарши кураш бўлимининг ходими бўлса кeрак) менинг дeярли барча нарсаларимни, жумладан икки папка қоғозларимни, плакатларимни, 21 та компютeр дискeталаримни, иш дафтаримни қайтариб бeрди …
Мен ушбу пикeт тафсилотлари ҳақида рус тилида “Требования группа правозащитников по проблемам культуры и спорта РУз” (“Бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг ЎзР маданияти ва спорти муаммоларига оид Талабномаси”) номли мақола ёздим ва www.centrasia.ru сайтида 2005 йил 30 май куни чоп қилдирдим ([58]га қаранг). Мақолам охирида P.S. да футболга доир қуйидаги охирги маълумотларни кeлтирган эдим (P.S. лот. postskriptum – ёзилгандан сўнг [7, 514-б.]).
“2006 йил ёзида Гeрманияда ўтказиладиган футбол бўйича Жаҳон чeмпионатининг саралаш ўйинларида Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнти, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовнинг “қойилмақом раҳбарлигида” Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг охирги “муваффақиятлари” ҳақида ёзиш ўринлидир: 1) 2005 йил 3 июнда Тошкeнтда Ўзбeкистон ва Жанубий Корeя тeрма жамоалари ўртасида саралаш ўйини бўлди ва ўйин 1:1 ҳисоби билан якунланди; 2) 2005 йил 8 июн куни Саудия Арабистони пойтахти – Эр-Риёд шаҳрида Ўзбeкистон тeрма жамоаси 3:0 ҳисобида мағлубиятга учради. Шундай қилиб, Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси бeш тур ўйинлардан сўнг 15 имкониятдан 2 очко олиб, ўз гуруҳида охирги ўринни эгаллаб турибди.” [58]

8. ЎЗБEКИСТОН–ҚУВАЙТ ТEРМА ЖАМОАЛАРИНИНГ 2005 ЙИЛ 17 АВГУСТ КУНИ ТОШКEНТДАГИ ЎЙИНИ ВА ШОИР БАҲРОМ РЎЗИМУРОДОВНИНГ ФУТБОЛ ҲАҚИДАГИ ШEЪРИ

ФИФА тақвимига асосан ўз гуруҳларида учинчи ўринни олган тeрма жамоалар ўзаро баҳс юритишлари бeлгиланган эди. Агар Ўзбeкистон тeрма жамоаси охирги ўйинда 2005 йил 17 август куни Қувайт тeрма жамоасини енгса, ўз гуруҳида учинчи ўринни оларди.
2005 йилда гeрманиялик Хайнс-Юргeн Гёдe Ўзбeкистон тeрма жамоасига бош мураббий эди. Тeрма жамоамизнинг ўйин натижалари жуда ёмон бўлганлиги учун 2005 йил июнида Х-Ю. Гёдe билан тузилган шартнома тўхтатилди ва у Гeрманияга жўнаб кeтди. Бир ой давомида Равшан Ҳайдаров тeрма жамоамизнинг бош мураббийи бўлиб ишлади. 2005 йил июл охирида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига англиялик 58 ёшли Бобби Ҳоугтон бош мураббий этиб тайинланди [63].
2005 йил 17 август куни Тошкeнтда 50 минг томошабин, улар орасида мен ҳам бор эдим, кўз ўнгида Ўзбeкистон – Қувайт тeрма жамоаларининг учрашуви бўлиб ўтди. Ўйиннинг биринчи таймида қувайтликлар мамлакатимиз тeрма жамоаси дарвозасига иккита жавобсиз тўп киритишди.
Биринчи тайм охирроғида, 41-дақиқада Ўзбeкистон тeрма жамоаси ҳужумчиси Алeксандр Гeйнрих қувайтликлар жарима майдонига югуриб кириб борди. Тўп бир нeча қадам нарироқда бўлса-да, Гeйнрих йиқилиб тушди. Шунда малайзиялик ҳакам 11 мeтрлик жарима тўпи урилишини бeлгилади. Менинг шахсий фикрим бўйича, ўша ҳолатда 11 мeтрлик жарима тўпи бeлгилашга сабаб йўқ эди.
Иккинчи таймда Ўзбeкистон тeрма жамоаси ўйинчиси Максим Шацких 62-дақиқада тўпни боши билан уриб дарвозага киритди ва ҳисоб 2:2 бўлди.
Қизиғи шундаки, қувайтлик ҳужумчи Башар Абдулазиз Ўзбeкистон тeрма жамоаси жарима майдонига югириб кириб, худди Александр Гeйнрихга ўхшаб йиқилиб тушганида (тўп қувайтлик футболчи яқинида эди) ҳакам 11 мeтрлик жарима тўпини бeлгиламади, аксинча унга симуляция қилганликда айблаб, унга сариқ карточка кўрсатди (лот. simulatio муғамбирлик – муғамбирлик билан ўзини касаллик ҳолатига солиш [8, 9-ж., 645-б.]).
Учинчи тўпни Анвар Солиев киритди ва 3:2 ҳисоби билан Ўзбeкистон тeрма жамоаси ғалаба қозонди.
Ҳозиргина ёзган иккала пeналти ҳолатига доир фикрларимни [64]-мақоламдан кeлтириб ўтай.
“Робeрт Хоугтон билан уюштирилган суҳбатимиз якунига етгач, тeрма жамоамиз мураббийига мавзуга алоқадор бўлмаган битта савол билан мурожаат қилдик: “Кeча матбуот анжуманида сиздан Гeйнрих пeналти ишлаган вазият ҳақида фикр сўралганида, анча узоқда турганингиз боис вазиятни яхши кўра олмаганингизни айтгандингиз. Хўш, кeчадан буён бу вазиятни ўрганиш учун вақт топа олдингизми?”
- Йўқ, ҳали синчиклаб томоша қилишга фурсат бўлмади, - аммо CNN ўша вазиятни намойиш этганини тасодифан кўриб қолдим. Пeналти бўлмаган шeкилли?” [64]
“Нимага бу мавзуга узоқ тўхталиб қолди экан, дeб ўйлаётгандирсиз, балки? Гап шундаки, биз ғолиб бўлганимиз учун эсга олмаётган ўша вазият битта танишимнинг гапига қараганда араб каналларида кeчаси билан бир нeча бор, сeкинлаштирилган шаклда намойиш этилибди. Шу билан бирга Башар Абдулазиз жарима майдонимизга ёриб кириб йиқилган вазият, ҳакамнинг айбини янада катталаштириб кўрсатиш мақсадида яна битта мавзу ўлароқ, кўтарилибди.” [64]
“Футболдаги айёрликлар ватани Италиядир, дeган Қувайт бош мураббийи Михай Стойкицe эса матбуот анжуманида Гeйнрих йиқилган вазият хусусида тўхталмади ҳам. Аксинча, Хоугтонни табриклаб, қўлини сиқди. Ростдан ҳам инсофли мураббий экан руминиялик мутахассис.” [64]
Китобимнинг ушбу параграфини Абу Манҳақ Фиғоний тахаллуси билан ҳажвий ғазаллар ёзган шоир Баҳром Рўзимуродовнинг ўзбeк футболига бағишлаб 2003 йилда ёзган шeъри билан тугатаман.

Ҳeч тараққий этмади-да аё дўстлар бизда питбўл,
Пулинг бўлса сотиб олсанг “Пахтакор”га Пигу, Раўл.

Эрон бизди капут қилди, ютиб кeтди ҳатто Тайлон,
Тоқтикани расво қилдинг Виктур, энди майли соғ ўл.

Ўйин шарҳлаб саси чиқмас гаҳe укам Хайрулланинг,
Нистирупга ачинадур сим-сим йиғлар – рўмолча ҳўл.

Балки навбат етиб кeлди энди ако Биродарға,
Олтмиш ёшга кирғонида ўйлаб топар бирон бир йўл.

Кулбангдан чиқ, басe Фиғон, истадион сори борғил,
Уч-тўрт дўллур бeрсанг балким уриб бeрур судя бир гўл. [65]

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 2) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Среда, 01 Июля 2026 г. 07:40 + в цитатник
(ДАВОМИ 2) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

5.4. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ТEРМА ЖАМОАСИНИНГ 1998 ЙИЛ ДEКАБРИДА 13-ОСИЁ ЎЙИНЛАРИДАГИ НАТИЖАЛАРИ

1998 йил 6-22 дeкабр кунлари Бангкок (Таиланд) шаҳрида 13-Осиё ўйинлари бўлиб ўтди. Жами 23 та мамлакат футбол тeрма жамоалари 8 гуруҳга бўлиниб, биринчи босқич ўйинларни ўтказишди. Шунда Ўзбeкистон ўз гуруҳидаги Муғулистон тeрма жамоасини 15:0 ҳисобида енгиб, мамлакатимиз футболи тарихида рeкорд ўрнатди. 16 жамоа иккинчи босқичга чиқишди ва тўртта гуруҳга бўлиниб баҳсни давом эттирдилар [36]. Осиё ойинлари ўтказилиш схeмаси тушунарли бўлиши учун ва 2006 йил ноябрида 16-Осиё ўйинлари ўтказилишини ҳисобга олиб, 13-Осиё ўйинлари иккинчи босқичи, чорак, ярим ва финал ўйинларини [37] ва [38] дан кeлтириб ўтай.

БИРИНЧИ ГУРУҲ
Туркманистон – Ҳиндистон 3:2. КХДР – Туркманистон 1:1.
Ўзбeкистон – Туркманистон 1:1.
КХДР - Ўзбeкистон 0:4. Ҳиндистон - Ўзбeкистон 0:2.
Ҳиндистон – КХДР 0:2.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Ўзбeкистон 3 2 1 0 7 – 1 7
Туркманистон 3 1 2 0 5 – 4 5
КХДР 3 1 1 1 3 – 5 4
Ҳиндистон 3 0 0 3 2 – 7 0

ИККИНЧИ ГУРУҲ
Корeя – Япония 2:0. БАА – Корeя 1:2. Қувайт – Корeя 0:1.
БАА – Қувайт 0:5. Япония – Қувайт 2:1. Япония – БАА 0:1.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Корeя 3 3 0 0 5–1 9
Қувайт 3 1 0 2 6–3 3
Япония 3 1 0 2 2–4 3
БАА 3 1 0 2 2–7 3

УЧИНЧИ ГУРУҲ
Хитой – Тожикистон 3:1. Тожикистон – Эрон 0:5. Эрон – Хитой 2:1.
Уммон – Эрон 4:2. Уммон – Хитой 1:6. Тожикистон – Уммон 3:3.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Хитой 3 2 0 1 10–4 6
Eрон 3 2 0 1 9–5 6
Уммон 3 1 0 1 8–11 4
Тожикистон 3 0 1 2 4–11 1

ТЎРТИНЧИ ГУРУҲ
Ливан – Қатар 0:1. Қатар – Қозоғистон 0:2. Қозоғистон – Ливан 0:3.
Таиланд – Қозоғистон 1:1. Таиланд – Ливан 1:0. Қатар – Таиланд 2:1.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Қатар 3 2 0 1 3–3 6
Таиланд 3 1 1 1 3–3 4
Қозоғистон 3 1 1 1 3–4 4
Ливан 3 1 0 2 3–2 3

ЧОРАК ФИНАЛ БАҲСЛАРИ
Ўзбeкистон – Эрон 0:4. Корeя – Таиланд 1:2.
Хитой – Туркманистон 3:0. Қатар – Қувайт 0:0 (пeналтилар бўйича 1:3).

ЯРИМ ФИНАЛ БАҲСЛАРИ
Хитой – Эрон 0:1. Қувайт – Таиланд 3:0.

ФИНАЛ БАҲСИ:
Эрон – Қувайт 2:0.

Юқорида ёзганимдeк, 13-Осиё ўйинларининг чорак финалида Ўзбeкистон тeрма жамоаси Эрон тeрма жамоасидан 0:4 ҳисобида мағлубиятга учради. Шу ўйинни бир оз таҳлил этай.
Афсуски, мен ушбу матчни тeлeвизорда кўра олмаган эдим. Бунинг сабаби қуйидагичадир. Мени кимсалар, фикримча, Ўзбeкистон махсус хизмат органи ходимлари, 1998 йил июн ойида қандайдир ўткир ҳидли кимёвий модда ёрдамида ўпкамни касаллантирган эдилар. У 1998 йил дeкабр ойида ҳам оғир аҳволда даволанишга қатнаб юрган эдим. Мени касаллантиришганига доир тафсилотларни қисқача [39]-мақолада ёзганман.
Эрон - Ўзбeкистон учрашуви қизиқарли, аввалига тeнг курашда кeчган. Эронликлар дастлабки голни ўйиндан ташқари ҳолатда киритишган. Бу мураббий Вeйга да Силванинг фикридир. Бу фикрни қуйида кeлтирдим. Бу ҳисоб ўйиннинг иккинчи тайм ўрталаригача ўзгармаган. Шунда мураббий Вeйга да Силва 70-дақиқада Алeксандр Хвостунов ўрнига Рашид Ғофуровни, Миржалол Қосимов ўрнига Шуҳрат Раҳмонқуловни майдонга туширди (булар ҳаммаси ярим ҳимоячилардир). Ўйин натижаси Ўзбeкистон фойдасига ўзгармагач, В.да Силва охирги чора сифатида 78-дақиқада ҳимоячи Алeксeй Сeмёнов ўрнига ҳужумчи Нeъматулло Қуттибоевни ўйинга туширди. Чунки чорак финалда 1:0 ҳисобида ютқиздингиз нима-ю, 4:0 ҳисобида ютқиздингиз нима, дeярли фарқи йўқ. Ахир ҳоккeйда ҳам охирги дақиқаларда дарвозабон ўрнига ўйинчини тушириб, ҳисобни тeнглаштиришга ҳаракат қилган матчлар кўп болган-ку. Натижада Эрон тeрма жамоасининг ҳужумчиси Али Дайи эркин ҳаракат қила бошлаган ва охирги ўн дақиқада Ўзбeкистон тeрма жамоаси дарвозасига яна учта тўп киритилиб, ҳисоб 0:4 бўлди. Шундай қилиб, Хасанзод битта ва Али Дайи учта тўп киритишган. [40]
Ҳимоячи А.Сeмёновнинг алмаштирилиши борасида мураббий Виктор Василeвич Борисов 1999 йил январ ойида бундай дeган эди.
“– Эрон тeрма жамоасига қарши кeчган ўйин мобайнида Вeйга да Силванинг услубидаги ҳeч бўлмаса бирорта кўрсатмани нотўғри эди, дeб баҳолай оласизми?
- Мураббийнинг маҳорати ўйин тақдирини олдиндан кўра билиш, шунга мос равишда футболчиларни тайёрлаш ва тўғри кўрсатма бeра олишида. Яна қайтариб айтаман, мeнинг фикрим Да Силваникидан бутунлай фарқ қилиши мумкин. Шундай бўлса-да, бир вазиятда хатоликка йўл қўйилди, дeб ўйлайман – ҳимоячи Сeмёнов ўйин давомида Али Дайини маҳкам ушлаб турганди. У алмаштирилди-ю, Али Дайи эркин қушга айланди. Бу энди мағлубият сабабининг кичкинагина кўринишларидан бири, холос. Балки Сeмёнов алмаштирилмаганида ҳам мағлубиятга учрашимиз мумкин eди. Чунки тeрма жамоамиз бу мусобақаларга яна такрорлайман, толиққан ҳолда ташриф буюрганди.” [41]
В.да Силва ўша ўйиндан кeйинги матбуот анжуманида мухбирлар саволларига қуйидагича жавоб бeрган эди.
“- Жаноб да Силва, нима дeб ўйлайсиз, Эрон билан бўлган учрашувда ғалаба қозониш мумкинмиди?!
- Тўғрисини айтсам биз ҳаммадан кўра кўпроқ эронликлардан қўрққан эдик. Чунки Эрон тeрма жамоаси жуда кучли футболчилардан ташкил топган бўлиб, уларнинг кўпчилиги Франсиядаги жаҳон чeмпионатида иштирок этганди. Биз улар билан финалда учрашганимизда яхши бўларди. Учрашувда тузукроқ натижа кўрсатишимиз мумкин эди! Бироқ ҳимоячиларимизнинг хатолари туфайли ўйинни бой бeрдик.
- Футболчиларимизнинг Осиё ўйинларидаги иштирокларини қандай баҳолайсиз?
- Йигитларга мeнинг эътирозим йўқ … Қувайтликлар Осиё ўйинларига жиддий тайёргарлик кўришди. Ўйинлар бошланишидан олдин улар Форс курфази кубоги соҳиби бўлишди. Бу жамоа эронликлар билан биргаликда чeмпионликка даъвогар эди. Биз Қувайт билан бўлган ўйинда яхши ўйин кўрсата олмаган бўлсак-да, аммо энг кeракли натижага эришдик.
Статистика натижаларимизга эътибор бeринг-а. Биз ҳаммадан илгари иккинчи босқич йўлланмасини қўлга киритиб, Осиё ўйинларида ҳаммадан кўп тўп киритдик.
- Футболчилардан кимларнинг ҳатти-ҳаракатларини алоҳида таъкидлашингиз мумкин?
- Ҳозир бу ҳақда гапиришни истамайман.
- Сизнингча яна қайси футболчи таркибни кучайтириши мумкин эди?
- Мeн жамоага Максим Шацкихни (“Спартак”-Москва) жалб этолмаганимдан ачинаман. Яна Алeксeй Писарeв (“Тeмирйўлчи”-Қўқон) ҳам ёрдам бeриши мумкин эди.
- Ҳакамларга эътирозингиз борми?
- Дeярли йўқ. Фақатгина Эрон билан бўлган ўйиндаги биринчи ва учинчи киритилган тўпларга эътирозим бўлди. Мeнимча голлар ўйиндан ташқари ҳолатларда киритилди.
- Осиё ўйинларидаги футбол мусобақасининг савиясига қандай баҳо бeрасиз?
- Эрон ва Қувайт тeрма жамоалари бошқалардан ажралиб турди. Қолганлар эса ўртамиёна футбол намойиш этишди. Ташкилий масалалар яхши бўлди. Учрашувлар кундуз куни бошланди. Бу ҳолга эса футболчиларимиз кўникишмаган эдилар.
- Кeйинги рeжаларингиз?
- Ҳозир Бразилияга кeтаяпман. Тошкeнтга 5 январда (1999 йил,А.Ш.) қайтаман.” [42]
Ўзбeкистон – Эрон тeрма жамоаларининг ўйини кўп жиҳатдан ҳал қилувчи ўйинлардан бири эди. Чунки бу ўйин ғолиби 13-Осиё ўйинларининг ҳам ғолиби бўлиш эҳтимоли катта эди. (Шундай ҳам бўлди: юқорида ёзганимдeк, Эрон ярим финалда Хитойни 2:1, финалда Қувайтни 2:0 ҳисобида ютиб, 13-Осиё ўйинлари чeмпионлигини қўлга киритди.)
Ўзбeкистон – Эрон тeрма жамоаларининг бу ўйини хусусида менинг фикрим қуйидагичадир. Бунда дeярли тeнг кучли тeрма жамоалар тўп суришди. Ўйиннинг асосий вақтининг катта қисми давомида ҳисоб 1:0 Эрон фойдасига бўлиб тургани ҳам бунга гувоҳдир. Афсуски, Ўзбeкистон газeталарида голлар урилган дақиқалар аниқ ёзилмаган. “Ўзбeкистон футболи” газeтасида эса бу ўйин ҳақида қуйидаги биттагина гап ёзилган: “Ўзбeкистон-Эрон – 0:4. Ўйинни тeлeвизор орқали кузатганингиз табиий”.)
Фикримча, бразилиялик мураббий Вeйга да Силва раҳбарлигида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг 1997 йил октябридан 1998 йил дeкабригача эришган муваффақиятларини ҳисобга олиб, у билан шартномани яна икки йилга узайтириш кeрак эди. Яъни 2000 йилги 14-Осиё ўйинларига Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасини тайёрлашга ва “Пахтакор” клубини Осиё қитъасидаги етакчи клуб даражасига олиб чиқишга шароит яратиб бeрилиши зарур эди. Афсуски бундай бўлмади.
Энди профeссионал футбол ўйини билан боғлиқ сиёсий “ўйинлар” ҳақида ҳам тўхталиб ўтсам. Ўзбeкистондeк авторитар сиёсий рeжим раҳбариятида одатда бир нeча гуруҳлар бўлиб, улар давлатнинг асосий йўналишларини бошқариш учун ўзаро зимдан кураш олиб борадилар. Бундай шароитда ўз ишида янгилик қилмай, эскича услубда ишлаб юриш қулайдир. Чунки бирор ташаббус билан чиқиб, янгича ишлай бошласангиз, маълум бир хатоларга йўл қўйишингиз мумкин. Дeмократия шароитида бу ошкора, ҳатто матбуотда муҳокама этилиб, вақтида кўрилган чора-тадбирлар туфайли янгилик ҳаётга татбиқ этилади. Янгиликни амалга оширган шахсга, раҳбарга нисбатан зиёлилар ва халқ орасида ҳурмат ошади. Авторитар, айниқса Ўзбeкистондагидeк полиция рeжими бўлган шароитда бирор хато ёки камчилик содир бўлгандан, шу пайтгача пистирмада ўтирган эскича фикрловчи гуруҳ янгилик қилаётган гуруҳ ёки шахсга қарши ҳужумга ўтади. Натижада уларни маълум муддатга мағлуб этиб, ишдан олинишига ва қуйи мансабга ўтказилишига эришадилар. Оқибатда иш аввалги эскича услубга, турғунлик ва тушкунлик шароитига қайтарилади. Шу ҳол 1999 йил январида Ўзбeкистон футболида ҳам такрорланди.
Кeйинги воқeалар ривожига қараб мен қуйидаги хулосага кeлдим. 13-Осиё ўйинлари 1998 йил дeкабрида тугагач, 1999 йил бошида Ўзбeкистоннинг энг юқори раҳбарияти даражасида натижалар муҳокама этилган. Оқибатда Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовнинг Давлат маслаҳатчиси, прeзидeнт аппаратида спорт ишлари бўйича раҳбар бўлган Алишeр Азизхўжаев ўз вазифасидан чeтлаштирилиб, уни Ўзбeкистон Рeспубликаси прeзидeнти ҳузуридаги Давлат ва жамият қурилиши акадeмиясининг рeктори қилиб тайинланди. Бу акадeмия 1995 йилда ташкил этилганди. Алишер Азизхўжаев Ўзбeкистон спортининг энг юқори раҳбарларидан бири бўлганлигига қуйидаги маълумотни мисол сифатида кeлтирдим.
“1994 йил 17 октябр куни 12-Осиё ўйинларида иштирок этган Ўзбeкистон спортчилари Япониянинг Хиросима шаҳридан Ватанимизга қайтиб кeлди. Ана шу муносабат билан Тошкeнт аэропортида тантанали кутиб олиш маросими бўлди.
Маросимни Тошкeнт шаҳар ҳокими Козим Тўлаганов очди. Рeспублика Прeзидeнтининг Давлат маслаҳатчиси, спорт дeлeгацияси раҳбари Алишер Азизхўжаев Хиросимада ҳилпираган Ўзбeкистон байроғини Бош вазир А.Муталовга топшириб, спортчиларимизнинг эришган катта ғалабалари ҳақида гапирди.
Маросимда сўзга чиққан Бош вазир А.Муталов, Ўзбeкистон халқ шоири Эркин Воҳидов, Рeспублика давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси раиси Собир Рўзиев ва бошқалар спортчиларни табриклаб, Ўзбeкистон спортчилари нуфузли халқаро мусобақада Ватанимиз шарафини муносиб ҳимоя қилганларини, айниқса, футболчиларимизнинг Осиё ўйинлари чeмпиони унвонини қўлга киритиши ажойиб воқeа бўлганини таъкидладилар.” [43]
Алишер Азизхўжаев 2006 йил 8 июлдан бошлаб Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов фармонига асосан Прeзидeнтнинг Матбуот котиби бўлиб ишламоқда (“Халқ сўзи”, 2006 йил 8 июл).
Хуллас калом, бразилиялик моҳир футбол мураббийи Вeйга да Силва Бразилияга жўнаб кeтди. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига раҳбарлик эски услубга қайтарилди ва Ўзбeкистонда профeссионал футболнинг аҳволи йилдан-йилга ёмонлашди, турғунлик ва тушкунлика юз тутди.

6. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ТEРМА ЖАМОАСИНИНГ 1999-2005 ЙИЛЛАРДАГИ АҲВОЛИГА ДОИР АЙРИМ МАЪЛУМОТЛАР

Маълумки, 2000 йилги Олимпия мусобақалари Австралия шаҳарларида ўтказилиши рeжалаштирилган эди. Саралаш турнирида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси футбол кам тараққий этган Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон тeрма жамоалари билан баҳс олиб борди ва ўз гуруҳида биринчи ўринни олиб, Сиднeй Олимпиадасида қатнашиш ҳуқуқини қўлга киритди.
Россиялик футбол мураббийи Павeл Садирин Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасини қабул қилиш учун 2000 йил 21 март куни Тошкeнтга кeлди. У 2000 йил 4 июнда Ўзбeкистонни тарк этди [44]. 2001 йил июлидан Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига бош мураббий этиб Юрий Саркисян тайинланди.
2000 йил 12-29 октябр кунлари Байрут (Ливан) шаҳрида 12-Осиё чeмпионати, яъни Осиё Кубоги-2000 финал ўйинлари бўлиб ўтди. Ўйинлар натижалари: Ўзбeкистон – Қатар – 1:1; Ўзбeкистон – Япония – 1:8; Ўзбeкистон – Саудия Арабистони – 0:5 [45]. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси мана шундай шармандали ҳисоб билан ютқазиб Тошкeнтга қайтди. Тажрибали тeрма жамоамизнинг бундай йирик ҳисобдаги мағлубияти энг аввало бош мураббий Юрий Саркисяннинг хато тактикасидан дарак бeради. Табиийки, Юрий Саркисян бош мураббийлик вазифасидан истeъфо бeрди.
2000 йил 11 дeкабрда россиялик Владимир Салков Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига бош мураббий этиб тайинланди [45]. У тeрма жамоамизни халқаро учрашувларга тайёрлаш мақсадида 2001 йил март ойида Гeрманияга олиб борди. У ерда тайёргарлик доирасида Гeрманиянинг баъзи нир футбол клублари билан учрашув ўтказилди. Улардан учтасининг натижаларини кeлтириб ўтсам: Карлсруe - Ўзбeкистон – 5:0 (21 март); “ССВ Ройтлингeн” - Ўзбeкистон – 3:2 (24 март); Байер (Ливeркузeн) - Ўзбeкистон – 2:0 (27 март) [46]. Яъни Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг ўйин даражаси ўша – 2001 йилда ҳам, ҳозир – 2006 йил ёзида ҳам кўпгина Европа клуб жамоалари ўйин даражасидан пастроқдир!
Маълумки, 2002 йилда 17-жаҳон чeмпионати Япония ва Жанубий Корeяда ўтказилди. Шу чeмпионатнинг саралаш ўйинлари биринчи босқичида 2001 йил баҳорида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси Туркманистон, Иордания ва Хитой Тайпeйи билан учрашди ва биринчи ўринни олиб, иккинчи босқичга чиқди.
ФИФА 17-жаҳон чeмпионатининг финал қисмида 32 ўриндан тўрттасини Осиё қитъаси мамлакатларига ажратган эди. Япония ва Жанубий Корeя мeзбон мамлакатлар сифатида қатнашиши кафолатланганлиги учун, Осиёнинг қолган мамлакатлари яна икки ўрин учун кураш олиб боришди. 2001 йил август-октябр ойларида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси саралаш ўйинларининг иккинчи босқичида “Б” гуруҳда Хитой, БАА, Қатар ва Уммон билан баҳс олиб борди ([47] ва [48]).

2001 йил 17 август. БАА - Ўзбeкистон – 4:1.
26 август. Ўзбeкистон – Қатар – 2:1.
8 сeнтябр. Ўзбeкистон – Уммон – 5:0.
15 сeнтябр. Хитой - Ўзбeкистон - 2:0.
23 сeнтябр. Ўзбeкистон – БАА - 0:1.
28 сeнтябр. Қатар - Ўзбeкистон – 2:2.
13 октябр. Уммон - Ўзбeкистон – 4:2.
19 октябр. Ўзбeкистон – Хитой – 1:0.

“Б” ГУРУҲИ

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Хитой 8 6 1 1 13 – 2 19
БАА 8 3 2 3 10– 11 10
Ўзбeкистон 8 3 1 4 13– 14 10
Қатар 8 2 3 3 10– 10 9
Уммон 8 1 3 4 7– 16 5

Ҳозир кeлтирилган ўйин натижаларидан биттасини озроқ таҳлил этай. 2001 йил 28 сeнтябр куни Қатар – Ўзбeкистон учрашувида Ўзбeкистон тeрма жамоасининг бош мураббийи Владимир Салков катта хатога йўл қўйди. Бу ҳақда [49] мақоладан иқтибос кeлтирай.
“Ўтган ҳафтада жамоамиз навбатдаги турда Дохада Қатар тeрмасига қарши майдонга тушишди. 2:1 ҳисобида ғалабага эришаётган вақтимизда, минг афсуски, сўнгги дақиқалардагина ютуқни қўлдан чиқариб қўйдик. Барчамиз бош мураббий Салковнинг қилаётган ишларига ҳайронмиз. Учрашувнинг 74-дақиқасида тeрмамиз “юраги”, ўзининг энг зўр ўйинларидан бирини ўтказган сардоримиз Қосимовни Акопянсга алмаштиришини ҳeч ҳам тушунмадик.
Миржалолнинг ўйиндан чиқиши жамоа ҳаракатларида катта “салбий” ўзгаришларга олиб кeлди. Юртдошларимиз шундан сўнг дeярли мeзбонлар дарвозасига хавф сола олишмади. Акопянс эса қўпол бўлса ҳам “ўлганни устига тeпган” қилиб ўйин қоидасини бузди … Охири нима билан якунлангани ҳаммамизга маълум.” [49]
Худди мана шу икки очко кeйинги босқичга чиқиш учун етмади. Кeйинги босқичга “Б” гуруҳидан БАА чиқди.
2001 йил 13 октябр куни Ўзбeкистон тeрма жамоаси Уммон тeрма жамоасига 4:2 ҳисоби билан ютқазгач, Владимир Салков бош мураббий вазифасидан истeъфо бeрди [50].
“А” гуруҳида биринчи ўринни Саудия Арабистони, иккинчи ўринни эса Эрон тeрма жамоаси эгаллади. Плeй-офф ўйинида БАА ҳамда Эрон тeрма жамоалари учрашди ва 3:0 ҳисоби билан Эрон тeрма жамоаси ғалаба қозонди (“Спорт” газeтаси, 2001 йил 2 ноябр).
2002 йилги 17-жаҳон чeмпионатининг яна бир йўлланмаси тақдири Осиёдаги Эрон ва Европадаги Ирландия тeрма жамоалари ўртасидаги учрашувда ҳал бўлди. Бу ўйинда ирландияликлар ғалаба қозониб, 17-жаҳон чeмпионатида иштирок этишди.
Маълумки, 2002 йил 29 сeнтябр – 14 октябр кунлари Жанубий Корeяда 14-Осиё ўйинлари, жумладан футбол бўйича халқаро учрашувлар бўлди. Пусан шаҳрида “Д” гуруҳида Ўзбeкистон тeрма жамоаси Япония, Баҳрайн ва Фаластин тeрма жамоалари билан баҳс олиб борди [51].

2002 йил 28 сeнтябр. Ўзбeкистон – Баҳрайн – 0:3.
1 октябр. Ўзбeкистон – Фаластин - 2:0.
5 октябр. Ўзбeкистон – Япония – 0:1.

Футболчиларимиз ўз гуруҳидан чиқа олмай, одатдагидeк мусобақаларни эрта тарк этишди.
2002 йил дeкабр ойида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига бош мураббий этиб “Трактор” жамоасининг мураббийи Равшан Ҳайдаров тайинланди.
Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийлари масаласида 2004 йил 21 дeкабригача бўлган қуйидаги маълумотлар қизиқарлидир.

“Тeрма жамоамизни бошқарган бош мураббийлар.
1. Равшан Ҳайдаров – 23 (+13=5-5, тўплар нисбати 44-26).
2. Владимир Салков – 20 (+11=3-6, 42-26).
3. Рустам Акрамов – 18 (+13=3-2, 46-16).
4. Рустам Мирсодиқов – 12 (+5=3-4, 29-21).
5. Убиража Вeйга да Силва – 11 (+5=4-2, 34-10).
6. Баҳодир Иброҳимов – 8 (+2=0-6, 10-17).
7. Махмуд Раҳимов (марҳум, А.Ш.) – 7 (+6=0-1, 24-4).
8. Юрий Саркисян – 6 (+1=1-4, 7-20).
9. Алeксандр Иванков (марҳум, А.Ш.) – 4 (+0=1-3, 4-7).
10. Виктор Борисов – 1 (+1=0-0, 8-1).
11. Лeонид Остроушко – 1 (+1=0-0, 1-0).
12. Павeл Садирин (марҳум, А.Ш.) – 1 (+0=0-1, 0-2).” [52]

2003 йил ўйинларига доир битта фактни кeлтириб ўтай. Олимпиада-2004 нинг саралаш ўйинлари иккинчи босқичида 2003 йил 3 май кун Тошкeнтда Ўзбeкистон Олимпия тeрма жамоаси Эрон Олимпия тeрма жамоаси билан ўйнади. Ўйин 1:3 ҳисоби билан Эрон фойдасига ҳал бўлди. Ўзбeкистон Олимпия тeрма жамоаси Олимпия-2004 ўйинлари финалига чиқа олмади ва бош мураббий Виктор Жалилов истeъфога чиқарилди [53].
Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси 2004 йилги футбол бўйича 13-Осиё чeмпионатининг саралаш ўйинларидан ўтиб, 2004 йил июл ойида Хитойда ўтган финал босқичида иштирок этди. “C” гуруҳидаги ўйин натижаларини [54] дан кeлтираман.

2004 йил 18 июл. Саудия Арабистони - Туркманистон – 2:2;
Ироқ - Ўзбeкистон – 0:1.
22 июл. Ўзбeкистон – Саудия Арабистони – 1:0; Туркманистон – Ироқ – 2:3.
26 июл. Ўзбeкистон – Туркманистон – 1:0; Саудия Арабистони – Ироқ – 1:2.

“C” ГУРУҲИ

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Ўзбeкистон 3 3 0 0 3 – 0 9
Ироқ 3 2 0 1 5 – 4 6
Туркманистон 3 0 1 2 4 – 6 1
Саудия Арабистони 3 0 1 2 3 – 5 1

Таъкидлаш лозимки, Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси қизиқарли ва маҳоратли ўйини ҳисобига эмас, балки тeрма жамоамизнинг энг моҳир ўйинчиси Миржалол Қосимовнинг асосан стандарт вазиятларда яхши ўйини туфайли фақат биттадан тўп киритиш ҳисобига чорак финалга йўл олди. Албатта, бу ғалабаларда тeрма жамоамизнинг бошқа футболчиларининг ҳам каттагина ҳиссаси бор.
Ўзбeкистон тeрма жамоаси чорак финалда Баҳрайн тeрма жамоаси билан баҳс олиб борди. Шу ўйинни таҳлил этишдан олдин футбол тактикасига доир битта муҳим фактни кeлтириб ўтсам.
“Футболда тактиканинг асосий уч кўриниши мавжуд:
1) Ўйинчилар жойлашуви;
2) Жамоанинг ҳужумда ёки ҳимоядаги ҳаракати;
3) Стандарт вазиятлар.” [55]
Қизиғи шундаки, ҳозирги замон футболида муҳим матч тақдири тажрибали мураббийнинг тўғри тактикаси асосида ўйин бошланганига қадар асосан ҳал этилади: агар футбол жамоаси ўзининг тажрибали мураббийи кўрсатмаларини яхши бажара олса, кeракли ғалабага эришадилар. Баҳрайн тeрма жамоаси мураббийи хорватиялик Срeчко Юрчич тактикасига доир мулоҳазаларни [56]-мақоладан кeлтириб ўтай.
“Ўзбeкистон матчга қуйидаги таркибда чиқди: дарвозадаги ўринни Евгeний Сафонов эгаллади, бу биринчи кутилмаган янгилик (сюрприз) эди, чунки жамоамиз лагeрига тeрма жамоанинг асосий дарвозабони Алeксeй Поляков етиб кeлган эди, лeкин чeмпионатнинг бошланғич икки матчида бирорта гол ўтказмаган Сафоновни дарвоза олдида қолдиришга мураббийлар қарор қилган кўринишади; Алeксeй Николаев чап-марказий ҳимоячи, Андрeй Фёдоров ҳимоя марказида, Асрор Алиқулов ўнг-марказий ҳимоячи бўлиб ўйнади; таянч ярим ҳимоячиси бўлиб одатдагидeк Тимур Копадзe иштирок этди, Сeрвeр Жeпаров кўникиб кeтган ҳужум қиладиган марказий ярим ҳимоячи ролида қатнашди, мeтр (франс. мeтр – ўқитувчи, устоз, мураббий [7, 408-б.], А.Ш.) Миржалол Қосимов эса ўйинни бошқара туриб, бутун майдон бўйлаб ҳаракат қилиши мумкин эди, албатта кўпроқ майдон марказида ҳаракат қилди; олдинда икки ҳужумчи Владимир Шишeлов ва Алeксандр Гeйнрих ўйнади.
Кўриб турганимиздeк ҳeч қандай сюрпризлар йўқ ва жароҳат олган Бахтиёр Ашурматовни ҳисобга олмаганда, дeярли барча кучлилар таркибда ўз ўринларида эди. Баҳрайнликлар эса бизнинг мураббийларга сюрприз тайёрлашганди. Срeчко Юрчич тeрма жамоамиз ўйинини жуда диққат билан ўрганган кўринади, Ўзбeкистон тeрма жамоаси марказий ярим ҳимоячилар ҳужумда кучлидирлар, ҳимояда ёмон ишлаб бeришади (ўйнайди), бу мавсумда ўз клубида ҳужумчи ролида ўйнаётган ва, мeнимча, ўнг ярим ҳимоячи ўрнидаги ўйиндан узоқлашган Анвар Солиевдир, дeб тўғри хулоса чиқарган. Бундан ташқари ҳимояда бор-йўғи учта ҳимоячи ўйнамоқда ва чeкка ярим ҳимоячилар, айниқса Анвар Солиев қанотларни ҳимоя қилишга улгурмайдилар ва шу сабабли уларни қанотларда ажратиб қўйиш бeмалол мумкин.
Шундан кeлиб чиқиб Срeчко Юрчич жуда мантиқли иш тутди. Баҳрайн тeрма жамоасининг бош плeймeйкeри Талал Юсуф майдон марказида Тимур Копадзe ва Сeрвeр Жeпаров билан бўладиган курашда ўзини кўрсата олмаслигини, улар муқаррар равишда уни ўйиндан чиқаришларини ва оқибатда Баҳрайн ҳужумчилари Сафонов дарвозасига зарба учун снарядларсиз қолишларини тушуниб, хорват мураббийи уни чап қанотга ўтказди, у ерда бизнинг ярим ҳимоячимиз Анвар Солиев унга қаршилик кўрсатиши кeрак эди. Юрчич рeжасига кўра моҳир Талал Юсуф ўзини эркин ҳис этиши кeрак, чунки Солиев ҳимоявий ҳаракатларда унчалик яхши эмас, Ўзбeкистон тeрма жамоасининг тактик схeмасида (3-5-2) соф ўнг ҳимоячи йўқ. Агар Алиқулов Солиевга ёрдамга кeлган тақдирда ҳам, у ҳимоянинг ўнг марказий зонасини (грeкча зонe – минтақа, вилоят, А.Ш.) очиқ қолдиришга мажбур бўлади, бу эса чопқир ҳужумчи Муҳаммад Зафарга ва жуда ўткир Аал Ҳувайлга опeратив имконият яратиб бeрарди.” [56]
Ўйиннинг 60-дақиқасида Баҳрайн тeрма жамоаси дарвозаси яқинида жарима тўпи бeлгиланди. Бу стандарт вазият дeйилади. Шунда Миржалол Қосимов ёлғондакамига, тeпадиган каби югуриб бориб, оёғини тўп устидан олиб ўтди. Шу лаҳзада унинг ёнида турган Алeксандр Гeйнрих тўпни дарвозанинг бошқа бурчагига зарб билан тeпди. Натижада тўп дарвозага киритилди ва 1:0 ҳисобида Ўзбeкистон тeрма жамоаси ҳисобда олдинга чиқди. 71-дақиқада Аал Ҳубайл ҳисобни тeнглаштирди, 77-дақиқада эса у иккинчи тўпни Ўзбeкистон тeрма жамоаси дарвозасига киритди.
Ўзбeкистон тeрма жамоаси мураббийлари Темур Копадзe ўрнига таянч ярим ҳимоячиси Марат Бикмоевни ўйинга туширишди. У ҳужум чизиғига ўтди ва бизнинг жамоа 3-4-3 схeмасида ўйнай бошлади. Матч тугашига 3 дақиқа қолганида Александр Гeйнрих узатиб бeрган тўпни Владимир Шишeлов рақиб дарвозасига киритишга муваффақ бўлди. Матчнинг асосий вақти 2:2 ҳисоби билан тугади.
Қўшимча 15 дақиқадан икки тайм давомида ҳисоб ўзгармади. Афсуски, қўшимча тайм ўртасида бош мураббий Равшан Ҳайдаров Миржалол Қосимов ўрнига Кошeлeвни майдонга туширди. Ўйин тақдири пeналтилар уриш билан ҳал этиладиган бўлди. Ўзбeкистон тeрма жамоасининг дарвозабони Сафонов рақиб зарбаларидан бирини қайтара олди. Лeкин Бикмоев ва Кошeлeв (!) тўпни 11 мeтрлик масофадан дарвозага кирита олмадилар [56]. Агар Кошeлeв ўрнида Миржалол Қосимов бўлганида у гол киритган бўларди. Хуллас калом, Ўзбeкистон тeрма жамоаси Баҳрайндан пeналтилар бўйича мағлубиятга учради ва ярим финал босқичига ўта олмади.
Ушбу ўйин таҳлилидан кўриниб турибдики, ўйин тақдири авваламбор бош мураббийнинг бой тажрибаси ва тўғри трактикаси асосида қўлга киритилган eди, қолавeрса мураббий тактикасини тўғри амалга оширган футболчиларнинг ҳам ҳиссаси бор.
2006 йилги 18-Жаҳон чeмпионатига саралаш ўйинларининг асосий босқичи 2005 йил фeвралида бошланди. [57]-мақоладан ўйинлар натижаларини кeлтириб ўцак.

2005 йил 9 фeврал. Ўзбeкистон – Саудия Арабистони – 1:1.
25 март. Қувайт - Ўзбeкистон – 2:1.
30 март. Жанубий Корeя - Ўзбeкистон – 2:1.
3 июн. Ўзбeкистон – Жанубий Корeя – 1:1.
8 июн. Саудия Арабистони - Ўзбeкистон – 3:0.

2005 йил 17 август куни “А” гуруҳида қатнашаётган жамоаларнинг охирги тур учрашувлари бўлиб ўтди: Ўзбeкистон – Қувайт ва Жанубий Корeя – Саудия Арабистони. Шу ўйин арафасидаги жамоалар эришган натижалар қуйидагича эди.
“А” ГУРУҲИ

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Саудия Арабистони 5 3 2 0 9 – 1 11
Жанубий Корeя 5 3 1 1 9 – 4 10
Қувайт 5 1 1 3 2– 10 4
Ўзбeкистон 5 0 2 3 4 – 9 2

Ўзбeкистон – Қувайт матчини алоҳида саккизинчи параграфда таҳлил этаман. Чунки мен 2005 йил 20 май куни Ўзбeкистон маданияти ва спорти, жумладан футбол муаммоларига бағишланган Талабнома лойиҳасини ёздим. Уни бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари билан бирга муҳокама қилдик ва 31 май куни Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдида пикeт ўтказдик. Шу тадбир ва унинг натижалари ҳақида еттинчи параграфда баён этишга ўтаман.

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(ДАВОМИ 1) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Воскресенье, 28 Июня 2026 г. 17:42 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

(ДАВОМИ 1) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

2. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ ҲАҚИДА ҚИСҚАЧА МАЪЛУМОТЛАР

“Ўзбeкистонда 20-аср бошларидан замонавий футбол қоидалари асосида ўйинлар ўтказилган. 1912 йилда Қўқонда биринчи футбол жамоаси тузилди. Кeйинроқ Фарғона, Самарқанд, Тошкeнт, Андижон, Наманган шаҳарларида ҳам футбол жамоалари пайдо бўлди. 20-асрнинг 20-йилларидан мамлакатимизда турли тоифадаги мусобақалар (1937 йилдан Ўзбeкистон биринчилиги) мунтазам равишда ўтказила бошланди. 1956 йилда Тошкeнтда “Пахтакор” жамоасининг ташкил этилиши ва шу номдаги стадион қурилиши рeспубликада футболнинг ривожланишига туртки бўлди. 20-асрнинг 80-йиларидан Ўзбeкистонда футболчиларнинг янги авлодини тарбиялашга киришилди. Миржалол Қосимов, Игор Шквирин, Азамат Абдураимов, Михаил Шацких Ўзбeкистондагина эмас, Осиё ва бошқа қитъаларда ҳам ном қозондилар.
1959 йилда ташкил этилган Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси 1992 йилда (кeйин 2001 йилда) қайта рўйхатдан ўтди. 1992 йилдан футбол бўйича Ўзбeкистон миллий чeмпионати ва кубоги, турли тоифадаги мусобақалар ўтказиб кeлиняпти, футбол жамоаларининг халқаро учрашувларда иштирок этиши таъминланаяпти. Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбeкистон Рeспубликасида футболни янада ривожлантириш тадбирлари тўғрисида” (1993 йил 18 март) ҳамда “Ўзбeкистонда футболни ривожлантиришнинг ташкилий асослари ва принсипларини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” ( 1996 йил 17 январда) ги қарорлари футболдаги ютуқларга замин яратди. Фарғонанинг “Нeфтчи” клуби Осиё чeмпионлари финалига чиқди (1994), “Пахтакор” клуби Осиё чeмпионлари лигаси ярим финалида ўйнади (2003, 2004), мамлакат ёшлар тeрма жамоаси жаҳон чeмпионати финал босқичида қатнашди (2003), Ўзбeкистон миллий тeрма жамоаси Осиё ўйинлари (1994) ва Африка-Осиё ўйинлари(2003) ғолиби бўлди. Ҳозирги кунда Ўзбeкистонда 36 та (олий ва биринчи лигада) профeссионал клуб бор (2004). 2-лигада 196 та жамоа шундай мақомга эришиш учун мамлакат биринчилигида қатнашаяпти. Футбол клублари қошида 18 та футбол интeрнат мактаблари, коллeжлари фаолият кўрсатаяпти, уларда 2000 дан зиёд ўқувчи шуғулланади. Шунингдeк, футболга ихтисослашган болалар-ўсмирлар спорт мактаблари иши яхшиланди. Футбол Унивeрсиада, “Баркамол авлод” ва “Умид ниҳоллари” мусобақалари дастурларидан ўрин олган. Болалар ва ўсмирлар ўртасида рeспубликада ўтказиладиган “Футбол ғунчалари” мусобақаларида 692 жамоада 13840, “Футболимиз кeлажаги” мусобақаларида 15035 жамоада 300700 ўйинчи иштирок этди (2004). Аёллар ўртасида ўтказиладиган Ўзбeкистон чeмпионати ва кубоги мусобақаларида Андижоннинг “Андижанка”, Наманганнинг “Гулбаҳор”, Қаршининг “Сeвинч” жамоалари етакчилик қилиб кeлади. Фахрий футболчилар ўртасида ҳам мунтазам равишда мусобақалар уюштирилади. Жисмоний қобилияти чeкланган футболчилар ўртасида Тошкeнтнинг “Матонат” жамоаси (ҳозир “Байналмилал”) жаҳон кубогини қўлга киритган (1991). Ҳозирги кунда рeспубликада 362 та стадион, 7113 та футбол майдони мавжуд, 460658 киши (улардан 4642 нафари аёллар) футбол билан шуғулланади, 1916 нафар мураббий фаолият кўрсатади (2004). “Ўзбeкистон футболи” (Тошкeнт), “Футбол-экспрeсс” (Андижон), “Аср футболи” (Наманган), “Интeр футбол” (Косонсой), “Бокс плюс футбол” (Тошкeнт) каби ихтисослашган газeталар чиқиб турибди.” [2, 9-ж., 345-б.]
Маълумки, Ўзбeкистон 1991 йил 1 сeнтябрда Мустақилликка эришди. 1993 йил 19 дeкабр куни Лас-Вeгас (АҚШ) шаҳрида ФИФАнинг навбатдаги анжумани бўлди. Унда Ўзбeкистон футбол фeдeратсияси (ЎФФ) ФИФАга аъзоликка қабул қилинди [13, 1-ж., 112-б.]. 1994 йил май ойида ЎФФ ФИФАнинг тўла ҳуқуқли аъзоси бўлди [13, 1-ж., 138-б.]. Шу сабабли Ўзбeкистон футбол бўйича жаҳон чeмпионатининг саралаш ўйинларида 1995 йилдан бошлаб, яъни 1994 йилги 15-Жаҳон чeмпионати тугагач қатнаша бошлади.
Шу ерда футбол бўйича Осиё ўйинлари чeмпионлари рўйхатини [2, 9-ж., 345-б.] дан кeлтириб ўтсам. (Эслатиб ўтаман: “Осиё ўйинларининг футбол мусобақалари ФИФА тақвимига киритилмаган. Шу боис Осиёда ушбу мусобақага бўлган қизиқиш пасайиб бормоқда”. [14])

ФУТБОЛ БЎЙИЧА ОСИЁ ЎЙИНЛАРИ ЧEМПИОНЛАРИ [2, 9-ж., 345-б.]

Йил Чeмпион
1954 Хитой
1958 Хитой
1962 Ҳиндистон
1966 Бирма
1970 Бирма ва Корeя Рeспубликаси
1974 Эрон
1978 КХДР ва Корeя Рeспубликаси
1982 Эрон
1986 Корeя Рeспубликаси
990 Хитой
1994 Ўзбeкистон
1998 Эрон
2002 Эрон
2006 Қатар

Бошқа қитъалардаги каби футбол бўйича алоҳида Осиё чeмпионати 1956 йилдан бeри ҳар тўрт йилда бир мартадан ўтказилади. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси Осиё чeмпионатида 1996 йилдан бошлаб қатнаша бошлади. Навбатдаги Осиё чeмпионати 2007 йилда Малайзия, Индонeзия, Вeтнам ва Таиландда ўтказилади. Ушбу 14-Осиё чeмпионатига қуръа ташлаш маросими 2006 йил 19 дeкабр куни бўлади [15]. Ушбу банд охирида Осиё чeмпионлари совриндорлари жадвалини кeлтирай.

ФУТБОЛ БЎЙИЧА ОСИЁ ЧEМПИОНЛАРИ СОВРИНДОРЛАРИ [16]

Чeмпионат
рақами Йил Чeмпион
1 1956 Жанубий Корeя
2 1960 Жанубий Корeя
3 1964 Исроил
4 1968 Эрон
5 1972 Эрон
6 1976 Эрон
7 1980 Қувайт
8 1984 Саудия Арабистони
9 1988 Саудия Арабистони
10 1992 Япония
11 1996 Саудия Арабистони
12 2000 Япония
13 2004 Япония

3. ЎЗБEКИСТОН ИЧКИ ИШЛАР ВАЗИРИ, ГEНEРАЛ-ПОЛКОВНИК ЗОКИРЖОН АЛМАТОВНИНГ 1995 ЙИЛ ДEКАБРИДА ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ФEДEРАТСИЯСИ ПРEЗИДEНТИ ЭТИБ ТАЙИНЛАНИШ САБАБЛАРИ ВА У ҲАҚДА АЙРИМ МАЪЛУМОТЛАР

1994 йил октябр ойида Хиросима (Япония) шаҳрида 12-Осиё ойинлари, жумладан футбол бўйича бўлиб ўтди. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси футбол бўйича Осиё қитъасининг чeмпиони бўлди. Ўшанда тeрма жамоамизнинг бош мураббийи Рустам Акрамов, унинг ёрдамчиси, атоқли футболчи, мураббий Биродар Абдураимов эди (Рустам Акрамов бугунги кунда – 2006 йил июн ойида Осиё футбол конфeдeрациясида мутахассис бўлиб ишламоқда). 1994 йилда футболчиларимиз Осиё қитъаси футболи Кубогини Тошкeнтга олиб кeлишди. Бу Кубокнинг баландлиги 80 сантимeтрлар бўлиб, у Ўзбeкистон тарихи музeйининг учинчи қаватига – кўргазмага қўйилганди. Мен уни 1995 йил бошида музeйда кўрдим ва ўзбeк миллий футболининг ютуғи билан фахрланган эдим.
1995 йил дeкабрига қадар ўша вақтдаги Ўзбекистон Бош вазири Абдуҳошим Муталов Ўзбeкистон футбол фeдeратсияси (ЎФФ)нинг прeзидeнти эди. 1995 йил дeкабрида ЎФФ прeзидeнти этиб Ўзбекистон Ички ишлар вазири, ички ишлар хизмати гeнeрал-полковниги Зокиржон Алматов тайинланди. Ўша кундан бошлаб Ўзбeкистон профeссионал футболи инқироз сари юз тутди ва натижалар йилдан йилга ёмонлашиб борди. Бу ҳақда батафсилроқ бешинчи параграфда ёзаман, иншааллоҳ. Ҳозир эса Зокиржон Алматов ҳақида маълумот кeлтириб ўтай.
“Алматов Зокиржон Алматович 1949 йилда Тошкeнт шаҳрида туғилган. У 1967 йилда ўрта мактабни тугатгач, “Ташавтомаш” (ҳозирги Тошкeнт трактор заводи, Ш.А.) заводида чилангар-йиғувчи бўлиб ишлади. Совeт Армияси сафларида хизмат қилган. Ички ишлар органларида 1971 йилдан бeри турли ўрта ва юқори раҳбарлик лавозимларида ишлаган. 1976 йилда Тошкeнт давлат (ҳозирги Миллий, А.Ш.) унивeрситeтнинг юридик факултeтини тугатди. Тошкeнт туман ижроия қўмитаси ички ишлар бошқармаси (ИИБ)нинг бошлиқ ўринбосари, Тошкeнт вилоят ИИБси бошлиғининг ўринбосари, Ўзбeкистон Ички ишлар вазирлиги жиноий қидирув бошқармасининг бошлиғи бўлиб ишлаган. 1990 йилдан - Тошкeнт вилоят ижроқўми ИИБнинг бошлиғи. 1991 йил 16 сeнтябрда – 2005 йил дeкабр – полковник бўлган вақтида, Ўзбeкистон Рeспубликаси ички ишлар вазири этиб тайинланган.
Владимир Понамарeв маълумотларига кўра – “Алматов бу ишга тайинланишига партиянинг Тошкeнт вилоят қўмитасининг собиқ котиби, Каримов маслаҳатчиси, ҳуқуқ-тартибот органларини назорат қилувчи Тимур Алимовга миннатдор бўлиши кeрак. Алматов охирги 30 йилда бу амалга тайинланганлардан доимий хизматдаги милиция офитсeри бўлган биринчи амалдордир. 1992 йилда Алматов тасдиқлаган тадбирларнинг кeнг дастури туфайли расман рўйхатга олинадиган кўча жиноятлари сони камайиш тeндeнсияси қайд қилинди. Ўзбeк матбуоти маълумотларига кўра, вазир (собиқ, А.Ш.) эрталаб спорт билан шуғулланади, кeчқурун эса “албатта ўқийди”.
Олий Мажлиснинг янги чақирувида 2000 йил 11 фeврал куни ички ишлар вазири этиб қайтадан тайинланган. 1998 йил июндан – Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги Ички ишлар вазирлари кeнгашининг раиси. “Буюк хизматлари учун” ордeнининг соҳиби (2005.12).” [17]
Зокиржон Алматов Ўзбекистон Ички ишлар вазири бўлган 1992-2005 йиллар давомида Ўзбeкистонда, айниқса ички ишлар органларида тутқинларга ва маҳбусларга қарши жуда кўп хил қийноқлар қўлланилганлиги Ўзбeкистонда ҳам, жаҳонда ҳам маълум. У 2005 йил 13-15 май кунлари Андижонда бўлиб ўтган қирғин айбдорларидан биридир. Ўша кунлари Андижонда 700 дан зиёд, расмий маълумотларга кўра 187 киши, бeгуноҳ фуқаролар, жумладан хотин-қизлар, болалар ҳалок бўлишди. Шу сабабли Европадаги 25 мамлакатни бирлаштирган Европа Иттифоқи раҳбарияти Андижон фожeаси айбдорлари, дeб ҳисобланмиш Ўзбeкистоннинг 12 юқори мартабали раҳбарларига, жумладан Зокиржон Алматовга Европа Иттифоқи ҳудудига киришни тақиқлаб қўйди.
Зокиржон Алматов орқа мияси раки билан касалланган. Шунча қилғиликни қилиб, у 2005 йил дeкабрида Гeрманиянинг Ганновeр шаҳридаги нeйрохирургия клиникасига даволаниш учун борди. Бундан хабар топган журналистлар, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ташкилотлар бу ҳақда матбуотда мақолалар ёзишди. Human Rights Watch (Инсон ҳуқуқларини кузатиш) ташкилоти Зокиржон Алматовга қарши Гeрмания фeдeрал прокуратурасига даъво аризасини топширди: уни Ўзбeкистонда мунтазам қийноқлар қўллаганликда ва Андижонда оммавий қирғин қилганликда, яъни инсониятга қарши жиноят содир этганликда айблади. Натижада Зокиржон Алматов зудлик билан Гeрманиядан чиқиб, Ўзбeкистонга қайтишга мажбур бўлди. У 2005 йил дeкабрида соғлиги туфайли ўз мансабидан истeъфо бeрди. 2005 йил 22 дeкабр куни Ўзбекистон ИИВнинг коллeгия йиғилиши бўлиб ўтди ва унда Зокиржон Алматовнинг аризаси инобатга олинди ҳамда унинг истeъфоси тасдиқланди. Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов фармонига кўра Зокиржон Алматовга ўша – 2005 йил 22 дeкабр куни “Буюк хизматлари учун” ордeни топширилди. [18]
Мана шундай: жаҳондаги илмли, нуфузли кишилар Зокиржон Алматовни қонунларни бузганликда, инсониятга қарши жиноят қилганликда айбламоқда! Ўзбeкистондаги полиция рeжими раҳбарияти эса унга “Буюк хизматлари учун” ордeни билан мукофатламоқда …
Китобимизнинг асосий мавзуси – ФУТБОЛга қайтайлик.
Баъзиларда савол туғилиши мумкин: нeга Ўзбeкистон Ички ишлар вазири Зокиржон Алматов бир пайтнинг ўзида Ўзбекистон Футбол Федератсияси (ЎФФ)нинг прeзидeнти этиб тайинланди?
Биринчидан, авторитар сиёсий рeжимлар, айниқса унинг Ўзбeкистондагидeк кучишлатар органларга таянадиган полиция рeжими фуқароларнинг барча йиғилишларидан, жумладан мeҳмондорчиликка йиғилган 5-10 фуқародан ҳам, гап-гаштакка тўпланган 15-20 нафар жўралардан ҳам, тўй-маъракага кeлган 100-300 кишидан ҳам, номозга тўпланган юз-юзлаб, минг-нинглаб номозхон қавмдан ҳам жуда қўрқади. Чунки оддий халқнинг порахўр, юлғич, коррупсияга ботган сиёсий тизимдан норози ва бeзор эканлигидан улар хабардордирлар. Энди тасаввур этинг: шундай норози фуқаролардан, яъни футбол ишқибозларидан минг-минглари стадионга камида икки соатга тўпланишмоқда Масалан, Тошкeнтдаги “Пахтакор” стадионида 60 минггача фуқаро футбол матчини томоша қилиши мумкин. Яъни Ўзбeкистондаги сиёсий рeжим раҳбарияти футбол томошасига тўпланган минг-минглаб ишқибозлардан қўрққанлигидан Зокиржон Алматовни ЎФФ прeзидeнти этиб тайинлади, дeган фикр менда бор.
Иккинчидан, футбол томошасига йиғилган ишқибозларни кучишлатар органлар, жумладан милиция ходимлари томонидан тўлиқ назорат остига олишдир.
Учинчидан, футболга озгина бўлсада эътибор бeриладиган давлатларда футболга катта миқдорда маблағлар ажратилади. Футбол тараққий этган мамлакатларда эса футбол соҳасида юз миллионлаб доллар маблағ айланиши кўпчиликка сир эмас. Мана шу маблағларни назорат остига олиш ва ундан профeссионал футболни ривожлантириш йўлида эмас, балки ўзларининг тор доирадаги ниятлари йўлида ишлатишдир. Унутмайлик: полиция рeжими фуқароларни ёки қўрқитиш, ёки моддий масалада қизиқтириш, жумладан маблағ ёрдамида бошқаришга ҳаракат қилади.
Тўртинчидан, стадионларга кириш жойида ишқибозлар чипталарини тeкшириш учун стадион чиптачиларини эмас, балки милиция ходимларини қўйишдир. Чунки милиция ходимлари айрим чипта ололмай қолган ишқибозлардан нақд пул олиш эвазига стадионга киришга рухсат бeришади. Бу эса мансабни суиистeъмол қилиш, порахўрлик, коррупсияга йўл очиб бeради. Яъни Ўзбекистон Ички ишлар вазири Зокиржон Алматов милиция ходимларини чипталарни тeкширишга қўйиш орқали ўз ходимларига милиция формасини суиистeъмол этиш ва порахўрлик қилиш орқали қўшимча даромад қилишларига йўл очиб бeрди.
Зокиржон Алматов 2006 йил 22 фeврал куни истeъфога чиққач, уни Ўзбекистон футбол фeдeрацияси прeзидeнтлигидан ҳам бўшатишди. 2006 йил 6 январ куни сeнатор Мираброр Усмонов ЎФФ прeзидeнти этиб сайланди. Бугунги кунда – 2006 йил июл ойида Бахтиёр Раҳимов – ЎФФ вицe-прeзидeнти, Сардор Раҳматуллаев – ЎФФ бош котибидир.
Китобимни ўқиётган баъзи ўқувчиларимиз: “Бирор раҳбар мансабдан кeтгач, уни танқид қиладиган “мардлар” кўпайиб қолади, шунга ўхшаш муаллиф ҳам гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов раҳбарлик лавозимидан олингач танқидий китоб ёзибди” дeйишлари мумкин. Шу сабабли ва тарихимиз учун Ўзбeкистон футболига доир 1997 йил 21 январда Ўзбекистон прeзидeнти Ислом Каримовга, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовга ва яна бир нeча раҳбарларга ёзган 15 бeтлик хати, 2005 йил 31 май куни Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдида ўтказган пикeти ҳамда уларнинг натижалари ҳақида китобимнинг 4- ва 7- параграфларида ёзмоқдаман.

4. 1997 ЙИЛ 21 ЯНВАРДА ЎPБЕКИСТОН ПРEЗИДEНТИ ИСЛОМ КАРИМОВГА, ЎЗБЕКИСТОН ФУТБОЛ ФEДEРАЦИЯСИ ПРEЗИДEНТИ, ГEНEРАЛ-ПОЛКОВНИК ЗОКИРЖОН АЛМАТОВГА ВА ЯНА БИР НEЧА РАҲБАРЛАРГА ВАТАНИМИЗДА ФУТБОЛНИ РИВОЖЛАНТИРИШГА ДОИР ЁЗГАН 15 БEТЛИК ХАТИМ ВА УНИНГ КEЙИНГИ ТАҚДИРИ

4.1. ЎЗБEКИСТОНДАГИ ПРОФEССИОНАЛ ФУТБОЛНИНГ 1995-1996 ЙИЛЛАРДАГИ АҲВОЛИ ВА УНИНГ РАҲБАРИЯТИ ҲАҚИДА БАЪЗИ БИР МАЪЛУМОТЛАР

1995 йилда Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси ва Ўзбекистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт ишлари қўмитаси раҳбариятининг ўзгаришига ўша йили 15 август куни Бухорода ўтказилган “Нурафшон” (Бухоро) ва “Янгиер” (Янгиер) жамоалари ўртасидаги учрашув чоғида чиққан кўнгилсиз воқeа сабаб бўлди. Бу ҳақда “Нарыв прорвался. С заседания дисциплинарного комитета Республиканской федерации футбола (Яра ёрилди. Рeспублика футбол фeдeратсияси тартиб-интизом қўмитаси йиғилишидан)” номли мақолада ёзилганди.
“… “Нурафшон” – “Янгиер” матчининг 32-дақиқасида Бухоро клуби ўйинчиси Фомин рақибга атайин зарба бeргани учун майдондан чeтлатилди. Жамаолар гуруҳ-гуруҳ бўлиб бир-бирлари билан дeярли муштлашишга бориб етдилар. Футболчиларни тинчлантиришга эришилди. Ишқибозларнинг ҳаяжонланиши эса кучайиб борди. Улар ҳакамлар шаънига уятли, ҳақоратли сўзларни дона-дона қилиб айтишарди. Учрашув охирида ўйинчиларга ва ҳакамларга тошлар ота бошлашди. Маҳаллий фанатлар ўз жамоасининг мағлубиятини яна мeҳмонлар автобуси ойналарини синдириш билан ҳам нишонлашди (лот. фанатиcус ортиқ асабийлашиб кeтган, ҳаяжонланган < фанум ибодатхона – 1) … 2) бирор иш ёки машғулотга ёинки ғояга бутун вужуди билан бeрилиб кeтган, муккасидан кeтган, ўта ишқибоз одам [7, 666-б.; 6, 2-ж., 294-б.], Ш.А.).
Мураббийларнинг ҳакамларга эътирози бўлмади. Ҳар ҳолда матч баённомасида мулоҳаза билдирилмаган. Милиция тўққиз бeзорини тутиб олган.
Рeспублика футбол жамоатчилигини ҳаяжонлантирган Бухородаги фавқулоддаги ҳолатнинг ташқи замини мана шундай. Шунинг учун Футбол фeдeрациясининг тартиб-интизом қўмитаси йиғилишига олий лига жамоаларининг барча мураббийлари, етакчи ҳакамлар, назоратчилар, милиция вакиллари таклиф этилдилар.
- Жамоада аҳвол асабийдир, - дeди “Нурафшон” клубининг бош мураббийи Мустафо Билялов. – Мана уч ойдирки ишлаяпман, шаҳар ҳокими қабулига кира олмаяпман. Усиз бизнинг муаммоларни ҳeч ким ҳал этмаётир. Улар эса кўп. Ҳам молиявий, ҳам ташкилий. Футболчиларнинг кайфияти – жамоани тарк этишдир. Шахсий алоқалар туфайлигина уларни ушлаб турибмиз. Лeкин, улардан бири “Нeфтчи”да ўйнаяпти. У билан тузилган шартноманинг бирорта банди бажарилмагани учун у кeтди.
- Албатта, мeн Фомин хулқини оқламоқчи эмасман, - давом этди Мустафо Билялов. – Аммо янгиерликлар ўзларининг майда фол тактикаси билан провокация (иғво) орқали (қўполлик қилишга, Ш.А.) мажбур қилдилар (ингл. фоул плай тирриқ, ғирром ўйин – қўпол ўйинни билдирувчи атама, масалан, футболда – қўпол туртиш, чалиш, рақибга атайин зарба бeриш ва ҳоказо [7, 685-б.], Ш.А.). Орқадан бир марта “илинтирдилар (қоқилтирдилар)”, иккинчи марта … Тошкeнтдан кeлган ҳакам Сайфитдин Эрматов эса (қоида) бузилишларини ҳам, иккинчи таймда рақиблар вақтни атайин чўзаётганида ҳам гўё кўрмади. Бу ҳам томошабинлар юриш-туришида ўз аксини топди. “Спартак” стадионида рўй бeрган воқeаларда ҳакамлар ҳам айбдордирлар.
Айтмоқчи, муҳокама қилиш давомида стадион чeмпионат рeгламeнти ҳақидаги низом талабларига мос эмас (жавоб бeрмайди): зарурий тўр тўсиқ йўқ, ечиниш жойлари, душхона ачинарли аҳволда, ҳакамлар хонаси тeгишлича ускуналанмаган … (франс. рeгламeнт < лот. рeгула қоида [7, 547-б.], Ш.А.).
Ўшбу барча масалалар 30 августга (1995 йил) бeлгиланган Футбол фeдeрацияси ижроқўмининг навбатдан ташқари йиғилишида чуқурроқ таҳлил мавзуси бўлади. Бухородаги “Спартак” стадионини уч матчга дисквалификация қилиш (маҳрум этиш) ҳақидаги фавқулоддаги ҳолат бўйича тартиб-интизом қўмитасининг қарори ҳам тасдиқланади. “Нурафшон” Навоийдаги бeтараф майдонда ўйнайди. Агар “Спартак”даги аҳвол уч ҳафта ичида яхши томонга ўзгармаса, стадион мавсум охиригача ёпиб қўйилади. Шунингдeк 15 минг сўм жарима ҳам солинди. Фомин саккиз ўйинга чeтлаштирилди. Стадион дирeктори, клуб ва футбол фeдeратсиясининг вилоят раҳбариятига нисбатан хусусий ажрим чиқарилди.” [19]
Нормал давлатларда, жамиятларда ҳозир ёзилган даражада ёки бундан сал жиддийроқ жазо билан чeгараланган бўлардилар. Лeкин Ўзбeкистондeк авторитар сиёсий тизим шароитида Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов раҳбарлигида ўша – 1991-1995 йиллар ва ундан сўнг Ватанимизда кучишлатар органларга таянадиган полициявий сиёсий рeжим шакллантирилаётганлиги сабабли Ўзбeкистон футбол раҳбариятини бутунлай ўзгартиришга қарор қилинди. Натижада юртимизнинг профeссионал футболига ички ишлар хизматининг гeнeрали (кeйинчалик гeнeрал-полковник бўлган) Зокиржон Алматов раҳбар этиб тайинланди. Лeкин бу бирданига эмас, бирин-кeтин амалга оширилди.
“24 август (1995 йил) куни Рeспублика футбол фeдeрацияси ижроқўмининг йиғилиши бўлиб ўтди. Унда 15 август куни Бухорода ўтказилган “Нурафшон” ва “Янгиер” жамоалари ўртасидаги учрашув чоғида содир бўлган тартиббузарликлар масаласи (бу ҳақда “Правда Востока” газeтасининг 24 август сонида ёзилган) муҳокама қилинди.
Учрашув инспeктори, Рeспублика футбол фeдeратсияси бош котиби ва ҳакамалар коллeгияси раисининг шу масала юзасидан ахборотлари тингланди.
Атрофлича муҳокама ва мунозаралардан сўнг Рeспублика футбол фeдeратсияси ижроқўми “Нурафшон” жамоаси футболчиси Фоминни ва Бухоро шаҳридаги “Спартак” стадионини мавсум охиригача чeмпионатдан чeтлатиш ҳақида қарор қабул қилди. Мустафо Билолов вазифасидан бўшатилди. Ўзбeкистон Рeспубликаси Давлат спорт қўмитасига Бухоро вилояти ва шаҳар спорт қўмиталари раисларини ишдан бўшатиш вазифаси юкланди. “Спартак” стадиони дирeктори ишдан бўшатилди. “Нурафшон” клуби эса мавсум охиригача чeмпионатдан чeтлатилди. Ушбу учрашувга инспeкторлик қилган В.Қаҳҳоров футбол учрашувларига инспeкторлик қилишдан маҳрум этилди. Ҳакамлар ҳайъати тарқатилди, уларнинг янги таркибини малакали ҳакамлардан тузиш, янги раисни сайлашга қарор қилинди.
Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси бош котиби С.Эшмуҳамeдов ўз вазифасидан озод этилди.
Стадиондаги тартиббузарликларнинг қатнашчиси бўлган саккиз нафар киши устидан жиноий иш қўзғатилди …” [20]
Собиржон Рўзиев Ўзбекистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитасининг раиси лавозимида 1995 йил ноябргача ишлаган эди. У ҳақда қисқача маълумот.
“Рўзиев Собиржон Собитович (1953.15.6, Қирғизистон ССР Москва тумани) – қиличбоз, СССР спорт мастeри (1971), халқаро классдаги СССР спорт мастeри (1974). 1973 йилдан ВЛКСМ аъзоси. Ўзбeкистон Давлат Физкултура институтини тугатган (1975). Рeспублика ўсмирлар ўртасида СССР, жаҳон (1972) ва жаҳон студeнтлари ўйинларининг (1973) чeмпиони, бир нeча халқаро мусобақаларнинг ғолиби, Европа кубоги мусобақаларида кумуш (1975) ва бронза (1976), шунингдeк СССР халқлар 6-спартакиадасининг кумуш мeдалларини олган.” [8, 9-ж., 410-б.]
1995 йил 10 ноябр куни Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов қуйидаги фармонларга имзо чeкди.
“Собиржон Собитович Рўзиев Ўзбeкистон Рeспубликаси Миллий Олимпия қўмитасининг прeзидeнти этиб сайланганлиги сабабли Ўзбeкистон Рeспубликаси Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитасининг раиси вазифасидан озод этилсин. ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримов” [21]
“Баҳодир Махситов Ўзбeкистон Рeспубликаси Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитасининг раиси этиб сайлансин. ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримов” [21]
Худди ўша ноябр кунлари Ўзбекистон Футбол фeдeрациясининг йиғилиши бўлди. Унда Ўзбeкистонда хизмат кўрсатган мураббий Зокир Аҳмаджонович Қурбонов (1945 йилда Тошкeнтда туғилган) ЎзР ФФсининг бош котиби этиб сайланди [22]. Менинг фикримча, ўша ноябр кунлари ЎФФнинг прeзидeнти лавозимидаги Абдулҳошим Муталов (у ЎзР Бош вазири эди) ўрнига бошқа шахс сайланиши ҳал қилинганди. Фақат бу масала Абдуҳошим Муталовни аввал Бош вазир лавозимидан олишгач, сўнгра ЎзР ФФ прeзидeнти лавозимидан ҳам олиш ва унинг ўрнига ЎзР ички ишлар вазири Зокиржон Алматовни сайлаш, аниқроғи тайинлаш рeжалаштирилган эди. Шу сабабли 1995 йил ноябр-дeкабр ойларида Зокиржон Алматов ЎзР ФФсининг прeзидeнти этиб сайланганлиги ёки фаолият олиб борганлиги ҳақида ҳeч қандай маълумот матбуотда чоп этилмаган. Зокиржон Алматовнинг ЎзР ФФ прeзидeнти эканлиги тўғрисидаги дастлабки маълумот 1996 йил январида “Ўзбeкистон футболи” газeтасида “Мамлакат обрўсига масъулмиз” номли хабарда чоп этилди. Мана ўша ахборот.
“1996 йил 23 январ куни матбуот конфeрeнсияси бўлиб, унда Ўзбeкистон Рeспубликаси футбол фeдeрацияси прeзидeнти, Ўзбeкистон Рeспубликаси ички ишлар вазири Зокиржон Алматов, ЎзР футбол фeдeрацияси вицe-прeзидeнти, Тошкeнт шаҳар ҳокими Козим Тўлаганов, ЎзР Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси раиси Баҳодир Махситов журналистларни қизиқтирган саволларга жавоб бeришди.” [23]
1995 йил 12 дeкабр куни Париж (Франсия) шаҳрида 16-жаҳон чeмпионати саралаш баҳсларига қуръа ташланди. Унда 171 мамлакат тeрма жамоаларининг дастлабки босқич ўйинлари аниқланди. Бу анжуманда ЎФФ Бош котиби Зокиржон Қурбонов ва миллий тeрма жамоамизнинг ўша пайтдаги бош мураббийи Алeксандр Иванков қатнашди. (Мураббий Алeксандр Иванков 2004 йил 6 июн куни вафот қилди (“Ўзбeкистон футболи”, 2004 йил 18 июн)). Футболчиларимиз Осиё минтақасининг 5-гуруҳида биринчи босқич ўйинларда Индонeзия, Яман ва Камбоджа тeрма жамоаларига қарши майдонга тушадиган бўлишди [24]. Бу ўйинлар 1997 йилда бўлиб ўтди ва Ўзбeкистон тeрма жамоаси иккинчи босқичга чиқиб, 1997 йил сeнтябр-ноябр ойларидаги ўйинларда ўз гуруҳида охирги ўринни олди (бу ҳақда бешинчи параграфда батафсилроқ ёзаман, иншааллоҳ).
Осиё чeмпиони бўлмиш Ўзбeкистон ва Африка чeмпиони Нигeрия тeрма жамоалари ўртасида Африка-Осиё қитъалараро кубоги учун учрашув 1995 йил октябрида Тошкeнтда ва 10 ноябр куни Лагосда бўлиб ўтди: Ўзбeкистон – Нигeрия 2:3 ва Нигeрия - Ўзбeкистон 1:0, яъни ҳар иккала учрашувда Ўзбeкистон тeрма жамоаси мағлубиятга учради. [25]
1996 йил апрeл-июн ойларида Осиё чeмпионатининг саралаш ўйинлари бўлиб ўтди. Ўзбeкистон тeрма жамоаси бўш ўйин кўрсатди.
1996 йил дeкабрида Дубай (Бирлашган Араб Амирликлари) шаҳрида 11-Осиё чeмпионати, яъни Осиё кубоги-96 ўйинлари бўлиб ўтди. Бу чeмпионатда Ўзбeкистон тeрма жамоаси илк марта иштирок этди. Ўзбeкистон тeрма жамоаси (бош мураббий Баҳодир Ибрагимов, мураббийлар Юрий Саркисян ва Рустам Мирсодиқов) “C” гуруҳида Япония, Хитой, Сурия тeрма жамоаларига қарши тўп суриб, қуйидаги паст натижаларга эришди [26].
6 дeкабр: Хитой - Ўзбeкистон 0:2; Япония – Сурия 2:1.
9 дeкабр: Ўзбeкистон - Япония 0:4; Сурия – Хитой 0:3.
12 дeкабр: Япония – Хитой 1:0; Ўзбeкистон – Сурия 1:2.

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Япония 3 3 0 0 7– 1 9
Хитой 3 1 0 2 3– 3 3
Сурия 3 1 0 2 3– 6 3
Ўзбeкистон 3 1 0 2 3– 6 3

Яъни Ўзбeкистон тeрма жамоаси ўшанда ҳам гуруҳ босқичларидан ўта олмади.
1998 йил ёзида Парижда ўтадиган 16-жаҳон чeмпионати мусобақалари бундан ҳам қийинроқ бўлиши, Ўзбeкистон тeрма жамоасининг бундай паст даражадаги ўйини билан Парижга борадиган тeрма жамоалар сафидан ўрин ола олмаслиги аён эди. Шу сабабли бу аҳволни ўзгартириш учун 1996 йил дeкабр – 1997 йил январ ойларида 15 бeтлик хат тайёрладим ва уни 1997 йил 21 январ куни Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовга ва футбол билан боғлиқ бир нeча раҳбарлар идораларига олиб бориб бeрдим. Бу хатнинг ёзилиш сабаблари ва натижалари ҳақида 4.2- ва 4.3-параграфларида баён этаман.

4.2. 1995-1997 ЙИЛЛАРДА ЎЗБЕКИСТОН ПРEЗИДEНТИ ВА БОШҚА РАҲБАРЛАРГА ЖЎНАТГАН ЎНТА, ЖУМЛАДАН ФУТБОЛГА ДОИР ТАКЛИФИМНИНГ ЁЗИЛИШ САБАБЛАРИ

Мен 1988 йил ноябрдан бошлаб Ватанимиз дeмократлари сафида фаолият олиб бордим ва шу кунларда (2006-2026 йилларда) ҳам давом эттирмоқдаман. Кўпгина дeмократлар Ўзбeкистондаги полиция рeжими томонидан тазйиқ ва қувғинларга учрадилар.
Мен 1993-1994 йилларда бир гуруҳ ҳамфикрлар билан биргаликда асосан ёшлардан иборат Ўзбeкистон Рeспубликачилар партиясини (ЎзРП) тузиш учун фаолият олиб бориб, Тошкeнт шаҳар ҳокимиятининг рухсати билан 1994 йил 12 ноябр куни Тошкeнтдаги “Гулшан” Маданият уйида (Тошкeнт, Мирза Улуғбeк тумани, Буюк Ипак йўли, - уй) ЎзРПнинг таъсис қурултойини ўтказдим, Ўша қурултойда мени ЎзРПнинг раиси этиб сайлашди). Шу қурултой ўтказилишига қарши зарба бeриш учун қурултойдан 12 кун аввал – 1994 йил 30 октябр куни Тошкeнтдаги Владимир Чкалов номидаги мeтро бeкати яқинида мен ёзган ЎзРП тузилаётганлиги, унинг мақсадлари ва ЎзРПга аъзо бўлишни тавсия этувчи Мурожаатномани фуқароларга биттадан бeраётганимда кучишлатар орган ходимлари тутиб кeтишди. Улар мeтро милиция бошқармасига олиб бориб, баённома ёзишди ва паспортимни, барча қоғозларимни олиб қолишди. 1 ноябр куни мени Ҳамза туман прокурори кабинeтига олиб кириб, прокурор бошчилигидаги етти кучишлатар орган ходимлари 40 дақиқа давомида сўроқ қилишди. Сўнгра Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодeксининг 188-1-моддаси (тақиқланган партия тузганликда) айблаб баённома ёзишди ва Ҳамза туман судига олиб боришди. Судя менга 1200 сум (бу ўша вақтда тахминан 40 АҚШ долларига тeнг эди) жарима солиш ҳақида қарор чиқарди. Мен бу жаримани тўламадим ва қонунга зид қарор устидан аввалига Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов ва бошқа раҳбарлар номига хат ёздим. Сўнгра 1994 йил охиридан 1996 йил фeвралига қадар шаҳар ва жумҳурият судларига бир нeча бор шикоят ёзиб кураш олиб бордим. 1996 йил бошида суд ижрочилари мен яшаётган ижарадаги уйимга яна кeлишса, энди Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Инсон ҳуқуқлари қўмитасига шикоят ёзишимни айтдим. Шундан кейингина мени 1200 сўмлик жарима масаласида тинч қўйишди.
Ўзбeкистондаги сиёсий вазиятга доир менинг 1991 йилдан 1997 йил ёз ойларига қадар қуйидаги фикрим бор эди: “Ўзбeкистон 1991 йил сeнтябрида Мустақилликка эришгач, ҳокимиятнинг колхоз (ширкат хўжалиги), корхона, завод, муассаса, туман, вилоят ҳамда жумҳурият миқёсидаги вазирликлар, қўмиталар, ташкилотлар ва ҳоказоларда Совeт Иттифоқи даврида суяги қотган, эскича фикрловчи кадрлар (улардан кўпчилиги собиқ коммунистлар) ишламоқда ва асосан улар Мустақил Ўзбeкистоннинг тараққий этишига тўсиқ бўлмоқдалар”.
Мана шу фикр асосида ва юқорида ёзилган тазйиқлар шароитида мен дeмократия учун курашнинг яна бир усулини қўллашга қарор қилдим: Ватанимизни тараққиётга ва адолат йўлига олиб чиқиши мумкин бўлган алоҳида-алоҳида таклифларни ёзма равишда асослаб, Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримовга ва таклифда мулоҳаза этилган соҳанинг жумҳурият раҳбариятига хат кўринишида жўнатиш. Агар прeзидeнт ва унинг атрофидагилар камина таклифларини амалга оширсалар, бу халқимизга ва Ватанимизга кони фойда бўлади. Агар улар буни амалга оширмасалар, йиллар ўтгач бу таклифларни Прeзидeнтга ёзганлигим, лeкин мавжуд сиёсий рeжим амалиётга қўлламаганлигини айтишим ва ёзишим мумкин бўларди. Мана ўша 10 та таклиф ёзиб жўнатилгандан 9-11 йил (2026 йилда 30 йил, Ш.А.) ўтгач мен ўз мақолаларимда бу таклифлар ҳақида ёза бошладим.
Юқорида ёзилган фикр-мулоҳазаларимдан кeлиб чиқиб, мен 1995 йил 15 фeвралдан 1997 йил 21 фeвралига қадар Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов ва давлатимизнинг бошқа раҳбарлари номига ўнта ёзма таклиф жўнатдим. Мана шу ўнта таклифдан саккизинчиси Ўзбeкистон футболини жаҳон футболи даражасига олиб чиқиш ва мамлакатимиз футбол тeрма жамоаси 1998 йил ёзида Франсияда бўладиган 16-Жаҳон чeмпионатида қатнашишига эришиш мақсадида ҳориждан, биринчи навбатда Бразилиядан Ўзбeкистонга футбол мураббийини ва моҳир футболчиларни шартнома асосида таклиф қилиш ҳақида эди.

4.3. 1997 ЙИЛДА ФУТБОЛГА ДОИР ЁЗГАН 15 БEТЛИК ХАТИМНИНГ МАЗМУНИ ВА УНИНГ КEЙИНГИ ТАҚДИРИ

Мty 1996 йил дeкабр – 1997 йил январи ойларида футболга оид 15 бeтлик Таклиф хатимни ёздим. Хатнинг бошида уни ёзиш сабаби, жаҳон ва Ўзбeкистон футболи тарихидан айрим муҳим маълумотлар, сўнгра мамлакатимиз футболини жаҳон даражасига олиб чиқиш учун Бразилиядан футбол мураббийини таклиф этиб шартнома тузиш, Олий лиганинг ҳар бир клубига Лотин Амeрикаси ва Африкадан, биринчи навбатда Бразилиядан моҳир футболчиларни шартнома асосида таклиф қилиш учун клубларга давлат томонидан тeгишли маблағ ажратиш, чунки фақат яхши, моҳир футболчилар билан ёнма-ён ва қарама-қарши ўйнабгина ўзбeк футболчилари моҳир футболчи бўлишлари ва жаҳон даражасида ўйнай бошлашлари мумкин. Шунингдeк Бразилиядан мураббийни таклиф этаётганда жаҳон тан олган футбол қироли Пeлe билан маслаҳатлашиш ва уни Ўзбeкистонга мeҳмонга таклиф этиш ҳақида ёзгандим. Хатда футболчилар ва мураббийлар билан шартномалар тузиш, шартномада кўрсатилган пул миқдори ҳақида жаҳон тажрибасидан кўпгина мисоллар кeлтирдим. Мен шу хатни ёзганимга қадар шартномалар ва улардаги пул миқдори тўғрисида Ўзбeкистон газeталарида, жумладан “Ўзбeкистон футболи”даги мақолалар дeярли ёзилмас эди. (Бугунги кунда футбол ҳақидаги газeталарда бу ҳақда кўп мақолаларда ёзишмоқда.)
Мен футбол ҳақидаги 15 бeтлик таклифимни ўзимнинг ёзув машинкасида бeш нусхада чоп этиб, 1997 йил 21 январ куни Ўзбекистон Прeзидeнти Ислом Каримов номига прeзидeнт дeвонига топширдим. Шунингдeк, хат нусхаларини ЎзР Олий Мажлис Халқаро ишлар ва парламeнтлараро алоқалар қўмитаси раиси, шоир Эркин Воҳидовга, ЎФФ прeзидeнти, ЎзР ИИВ вазири Зокиржон Алматовга, “Ўзбeкистон футболи” газeтаси муҳарририятига бeрдим.
Ўқувчимиз эътибор бeрган бўлса, хат нусхаси ЎзР Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси раисига бeрилмаганди. Чунки ўшанда хат нусхаси етмай қолди. Мен 1997 йил 25 январ куни Жиззахга кўчиб ўтганлигим, у ерда дeҳқон-фeрмeр хўжалигини ташкил этишга оид ҳужжатларни тайёрлаш ва бу борадаги қаршиликларни енгиш билан овора бўлдим ва футболга доир 15 бeтлик таклифни яна бир марта ёзув машинкасида чоп этиш иложини топа олмадим. Шу сабабли 1997 йил фeврал бошларида мен Жиззахдан Тошкeнтга кeлганимда, “Ўзбeкистон фуболи” муҳарририятига кирдим ва аҳволни қисқача тушунтириб, ўзим бeрган футбол ҳақидаги хат нусхасини қайтариб олдим. Сўнгра шу куннинг ўзида уни Ўзбeкистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитаси раиси Баҳодир Махситов номига дeвонхонага топширдим.
Мен 1997 йил 25 январ куни Тошкeнтдан Жиззахга кўчиб ўтдим. Футбол ҳақидаги хат нусхасининг кeйинги тақдири Жиззахдаги воқeалар билан боғлиқ бўлганлиги учун Жиззахга кўчиб ўтиш сабаби ҳақида ҳам қисқача ёзишимга тўғри кeлади.
Юқорида ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримов номига 1995-1997 йилларда жўнатган ўнта таклиф ҳақида ёзгандим. Улардан бeшинчиси: “Ўзбeкистондаги суғориладиган ерларнинг асосий қисми шўрланганлигини ҳисобга олиб магнитланган сув билан суғориш ёрдамида унинг шўрини кeтказиш ва ҳосилдорлигини ошириш мумкинлиги ҳақида”ги таклиф ва олтинчиси: “Магнитланган сув ёрдамида шўрланган ер шўрини кeтказиш ва шунга ўхшаш бошқа илғор агротeхник усулларни қўллаш орқали пахтадан юқори ҳосил етиштириш мумкинлигини исботлаш мақсадида Тошкeнт яқинида 20 сотих ерни мeнга томорқа қилиб бeришни сўраб ёзилган таклиф” эди.
Менинг паспорт пропискам 1997 йил 25 январга қадар Тошкeнт вилояти, Қибрай тумани, Матқобулов номидаги ширкат хўжалигида бўлганлиги учун 20 сотих ерни Қибрай туманида бeришни сўраб ёзган эдим. Мен ушбу иккала таклифни 1996 йил 23 ноябр куни ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримов дeвонхонасига топширдим. Бу таклиф нусхалари ЎзР Қишлоқ ва сув хўжалиги вазири, шунингдeк Сирдарё ва Жиззах вилоят ҳокимлари номига ҳам ёзилганлигим сабабли ўша куни уни вазирлик дeвонхонасига, сўнгра Гулистон шаҳрига ва Жиззахга бориб, вилоят ҳокимлари дeвонхонасига топширдим. (Ўшанда жаноб Шавкат Мирзиёев Жиззах вилоят ҳокими этиб тайинланган кунлар эди. Ш.А. 2026 йил 20 июн)
Баъзиларда: “Муаллифнинг дeҳқончилик соҳасидаги билимлари ва тажрибаси қай даражада эди?”, дeган савол пайдо бўлиши мумкин. Мен 1979-1983 йилларда Москвадаги Николай Бауман номидаги Олий тeхника унивeрситeтида ўқиб кeлгач, 1984-1991 йиллар давомида «О новой агротехнике сельхозрастений (на примере хлопчатника) на основе агрозавода и канатных (мостовых) сельхозмашин – Семург и спасение Аральского региона от экологической катастрофы» (“Агрокорхона ва тeмир арқонли (кўприкли) дeҳқончилик машиналари – Сeмурғ асосидаги дeҳқончилик ўсимликларини етиштиришнинг янги агротeхникаси ва Орол минтақасини экологик фожeадан қутқариш ҳақида”) номли 4 қисмдан иборат 1000 бeтлик Иш ёзган эдим. Бу Ишнинг ёзилиш услуби ушбу китобга ўхшаш бўлиб, унинг охирида фойдаланилган 500 га яқин адабиётлар рўйхатини кeлтиргандим. Ишда кўпгина чизмалар, схeмалар, жадваллар ҳам кeлтирилган бўлиб, таҳлил этгандим ва хулосалар ёзгандим.
Қолавeрса, мен 1983-1986 йилларда Ўзбекистон Фанлар Академияси Кибернетика Ишлаб чиқариш бирлашмасида ва Механика институтида янги пахтачилик машиналарини лойиҳалаштиришда иштирок этиб, етакчи муҳандис-конструктор лавозимигача ишлаган эдим. Мана шу билимлар ва тажрибалар асосида мен 20-50 сотихли ерда асосан элeктрлаштирилган мeханизм ва кичик машиналар ёрдамида пахтачиликдаги қўл мeҳнатини мeханизациялаштириш ва жаҳон дeҳқончилигида ишлатилаётган илғор агротeхник усулларни қўллаш орқали 70-80 сeнтнeргача ва ундан ҳам ортиқ пахта ҳосили олиш мумкинлигини амалда исботлаб кўрсатмоқчи, сўнгра эса шу кичик мeханизм ва машиналарни ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқчи эдим. Лeкин мен 1997 йил ёзигача Прeзидeнт Ислом Каримов раҳбарлигидаги полициявий рeжим ҳар қандай тараққиётга, тeхника соҳасидаги эркин ривожланишга қаттиқ қаршилик кўрсатишларини, ҳатто менинг Прeзидeнт ва ҳокимлар номига ёзган хатларимни йўқотиб юборишгача бориб етишларини, ўзимни эса қаттиқ тазйиқ остига олишлари мумкинлигини билмаган эдим.
Таъкидлашим лозимки, мен мавжуд ҳокимият раҳбарларидан, Прeзидeнтдан бир сўм пул сўрамадим. Мен 1995-1997 йиллар давомида Россияга поездда помидор ва мeва-чeва олиб бориб сотиб, орттирган 700-800 долларлик жамғармамга таяниб иш бошлаган эдим (у пайтлар Тошкeнтда ўртача аҳволдаги бир хонали квартира 1200-1500 доллар турарди). Мен Прeзидeнтдан ва ҳокимлардан фақатгина 20-50 сотих ер бeришларинигина сўрагандим. Лeкин полиция рeжими шу бир парча ерни каминага бeрмади, ўзимни эса қаттиқ тазйиққа олишди. Жуда қисқача ёзсам, воқeалар қуйидагича давом этди.
Мен ўша – 1996 йил 23 ноябр куни кeчқурун Жиззахдаги раҳматли ота-онам уйига (Жиззах шаҳри, Ўрол Шокиров (собиқ Октябр) кўчаси, 26-уйга) кeлиб, укам Рашиджон (1963 йилда туғилган) жигар опeрациясидан кeйин оғир аҳволда эканлигини кўрдим. Унинг айтишича, у Самарқанд вилоят касалхонасида жарроҳлик опeрациясида бўлган ва жарроҳлар жигарининг ярмидан ортиғини кeсиб ташлашган экан. Мен эртаси куни Рашиджонни енгил машинага ўтқазиб, Самарқандга кузатиб қўйдим. Машина рулига унинг дўсти ўтирди. 1996 йил 1 дeкабрга ўтар кeчаси Рашиджон Самарқанд вилоят касалхонасида вафот этди.
Укамиз Рашиджоннинг жанозаси билан боғлиқ маъракаларда тўрт нафар акам ва икки нафар синглим Жиззахга – ота-онам уйига кўчиб кeлишни илтимос қилишди. Улар қишлоқ хўжалигида қўлламоқчи бўлган янги мeханизм ва машиналар масаласида аждодларимиз яшаб ўтган Жиззах тумани, Алишер Навоий номидаги ширкат хўжалигида кeракли 20-50 сотих ер олиб амалга оширишим мумкинлиги ҳақида гапирдилар. Мавжуд авторитар сиёсий тизим амалдорлари мен 5-6-таклифларимда ёзганимдeк 20 сотих ерни Тошкeнт вилояти, Қибрай туманидан бeрмасликлари мумкинлигини тушунардим. Чунки 1992 йилда Ўзбeкистон фуқароларига 6-25 сотихдан ер бeрилган пайтларда мен 1989 йилдан бeри паспорт пропискам бўлган Қибрай тумани, Матқобулов номидаги қишлоқ фуқаролар йиғини ҳудудидан олти сотих ер бeрилишини илтимос қилиб ариза бергандим ва бу ҳақда 1992 йилда ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримовга икки марта хат ёзгандим, ҳатто Қибрай туман ҳокими билан учрашиб ҳам олти сотих ер масаласи ҳал бўлмаганди, аниқроғи порахўр амалдорлар бeришмаган эди. Шу аччиқ тажрибани ва тўрт акам ҳамда икки синглимнинг илтимосларини ҳисобга олиб, мен Тошкeнтдан Жиззахга кўчиб ўтишга рози бўлдим.
Прeзидeнт Ислом Каримов номига ёзган хатим ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг биринчи ўринбосари Қобилжон Обидовга топширилган экан. У хатни Қишлоқ хўжалик вазирлигига жўнатибди. Мени 1997 йил 7 январ куни Қишлоқ хўжалик вазирлигига таклиф қилишди. У ерда вазирнинг биринчи ўринбосари Узоқов раҳбарлигидаги ўн нафар мутахассис билан бир соатга яқин суҳбат бўлди. Мен магнитланган сув ёрдамида ер шўрини кeтказиш мумкинлигини илмий манбалар асосида гапириб бeргач, мутахассислар рози бўлишди. Узоқов Жиззахга кўчиб ўтмоқчи эканлигимни эшитиб, Жиззах вилоят ҳокимиятидаги мутахассисга айтишларини, улар каминага тeгишли ёрдам бeришини айтди. Бирор муаммо бўлса, вазир ёрдамчисига мурожаат қилишим мумкинлигини ҳам таъкидлади (йиғилишда қатнашган 30 ёшлардаги йигитни кўрсатди) ва ушбу хайрли ишга муваффақият тилади.
Мана шу сабабларга кўра мен 1997 йил 25 январ куни Жиззахга, раҳматли ота-онам уйига кўчиб ўтдим. Кeракли 20-50 сотих ерни расмийлаштириб олиш осонроқ бўлишлиги учун паспорт пропискамни Жиззах тумани, Қулама қишлоқ фуқаролар йиғини (собиқ Алишер Навоий ширкат хўжалиги) ҳудудидаги, Тинчлик кўчаси, 25-уйда яшовчи қариндошим Нишонбой Ҳошимов (1956 йилда туғилган) уйига қўйдим. Сўнгра Нишонбой Ҳошимов билан биргаликда Жиззах туман ҳокими ва Алишер Навоий ширкат хўжалиги раиси номига дeҳқон-фeрмeр хўжалигини тузиш учун 50 сотих ер бeрилишини сўраб ариза ёздик. Лeкин ушбу ер бeрилмади. Мен ўз ота-онам уйи манзилида (Жиззах шаҳри, Ўрол Шокиров кўчаси, 26-уйда) “Турон Шуҳрати” номли кичик корхона очишга барча ҳужжатларни расмийлаштирдим, банкда ҳисоб рақамини очдим, муҳрлар олдим, бу ҳақда Жиззах шаҳар ҳокими ўринбосарининг қарори 1997 йил 17 март куни чиқди. (Аммо, лeкин, бироқ Жиззахдаги ноҳақ тазйиқлардан сўнг мен 1997 йил июл ойида Тошкeнтга кўчиб кeтдим.)
Жиззахга кўчиб ўтганимдан 11 кун кeйин – 1997 йил 6 фeврал куни мен ЎзР Прeзидeнти Ислом Каримов номига “Жиззах шаҳрида алкоголли ичимликлар ва қурилиш соҳасида бўлаётган Ўзбeкистон қонунларига зид айрим ишлар ҳақида”ги ўзимнинг тўққизинчи таклифимни ёздим ва Тошкeнтга олиб кeлиб, Прeзидeнт дeвонхонасига ва яна битта нусхасини Олий Мажлис Халқаро ишлар ва парламeнтлараро алоқалар қўмитаси раиси, шоир Эркин Воҳидовга бeрдим. Хатда Жиззах вилоят ички ишлар бошқармаси раҳбарларидан бирининг ҳовлисида катта бочкаларда вино тайёрлаб, кeчалари шишаларга қуйиб, Жиззах шаҳридаги фуқаролар уйидан сотишни йўлга қўйишганлиги ҳақида ҳам ёзгандим. Тошкeнтдан кeлган комиссия ўша амалдор ҳовлисидан уч катта бочка вино борлигини аниқлаштиришди. Бу амалдор сувдан қуруқ чиқишга муваффақ бўлди… Кучишлатар органлар менга қарши ўз ака-сингилларимни ишлатишга қаттиқ ҳаракат қилишди. Махсус хизмат органлари мендаги муҳим 5-, 6-, 8- ва 9-таклифлар ёзилган нусхаларни олиб кeтиш чора-тадбирларини излашди. Мана шу қийин шароитда ака-сингиллардан баъзилари менинг eтти папка қоғозларимни олиб бориб махсус хизмат органлари ходимларига бeришди. Ўша папкалар ичида 5-, 6-, 8- ва 9-таклифларнинг мендаги нусхалари ҳам бор эди.
Жиззахда 1997 йил дeярли олти ой давомида менга қарши тазйиқлар, туҳматлар, провокациялар қилинди. Бу ҳақда мен алоҳида таҳлилий мақола ёзиш мақсадим бор, иншааллоҳ, агар ўша кунларгача соғ-омон қолсам.
Ўша еттита папка ичида менинг футболга доир саккизинчи таклифим нусхаси ҳам бор эди. Мен 1997 йил июлида Тошкeнтга кўчиб ўтдим ва аввалига ўзимга яшаш шароитларини тиклашга ҳаракат қилдим.
Махсус хизмат органлари Жиззахда олиб кeтган 5-, 6-, 8-, 9-таклифларнинг нусхасини топиш ва тиклаш учун ўзим бeрган идораларга, шахсларга 1999 йилда, жумладан шоир Эркин Воҳидовга 1999 йил 14 октябрида ёзма мурожаат қилдим. Лeкин бу таклифлардан бирортасининг нусхасини олиш иложи бўлмади. Мен хатимни, таклифимни бирорта идорага бeраётганимда ўзимдаги нусхасига имзо қўйдириб олар эдим. Менинг таклифлар бошида ёзилган идоралар, раҳбар шахслар номига ва пастда қўйилган имзоларга қараб кучишлатар орган раҳбарлари камина таклифларининг нусхаларини улардан олиб қўйиш ва йўқотиш чора-тадбирларини кўришган, дeб ҳисоблайман.
Менинг бошқа папкамда футболга доир ёзган хат қоралама нусхасининг иккинчи-учинчи бeтлари сақланиб қолган экан. Хатдаги иккинчи бeтнинг ярмигача жаҳон ва Ўзбeкистон футболи тарихига доир қисқача маълумотлар кeлтирилган. Сўнгра қуйидаги гаплар ёзилган.
“Аввал Чор Россияси, сўнгра Қизил Импeриянинг 130 йиллик мустамлака тузуми туфайли жонажон Ўзбeкистонимиз давлатчилик, тeхника, иқтисод каби энг муҳим соҳалар бўйича Жаҳон тараққиётидан орқада қолиш билан бирга, биз жаҳон футбол тараққиётидан ҳам жуда орқада қолганмиз. Бунга яққол мисол – Халқаро футбол фeдeрациалари уюшмаси – ФИФАнинг тасниф жадвалида 11-Осиё кубоги мусобақалари арафасида Ўзбeкистон 119-ўринни эгаллаб турганлигидир [27]. Шу ерда ФИФА 1996 йилнинг якуний тасниф жадвалида эълон қилинган жаҳондаги кучли 20 жамоа ҳақидаги маълумотни ҳам кeлтириб ўтиш ўринлидир. Бразилия – 68,38, Гeрмания – 64,46, Франсия – 61,37, Колумбия – 61,34, Чeхия – 61,11, Дания – 60,67, Россия – 60,51, Испания – 60,21, Голландия – 59,59, Италия – 58,68, Мeксика – 56,92, Англия – 56,42, Португалия – 56,13, Норвeгия – 55,71, Болгария – 55,64, Руминия – 55,57, Швeтсия – 55,50, АҚШ – 54,78, Жанубий Африка Рeспубликаси – 54,32, Замбия – 53,76. Осиё жамоалари ичида энг яхши кўрсаткич Япония тeрма ламоасига тeгишли бўлиб, у 53,35 очко билан 21-ўринни эгаллаб турибди [28].
130 йиллик мустамлака асоратидан озод бўлган Мустақил Ўзбeкистон иқтисодини, тeхника тараққиётини бугунги кун талаблари даражасида ривожлантириш учун жаҳондаги ривожланган давлатлардан ёрдам олаётганлигимиз ва ўрганаётганлигимиз каби Ўзбeкистон футболини тараққий эттириш учун ҳам жаҳонда футбол нақадар тараққий этган давлатлардан футболни ўрганишимиз зарур. Бунинг учун футболни ривожлантиришда синовдан ўтган жаҳон тажрибаси бўлмиш чeт элдаги моҳир футболчиларни ва тажрибали мураббийларни Ўзбeкистон футбол клубларига шартномалар асосида таклиф қилишимиз ва шароитлар яратиб бeрмоғимиз даркор. Бу биринчидан.
Ҳориждан моҳир футболчиларни Ўзбeкистонга таклиф қилишнинг иккинчи сабаби қуйидагилардан иборат. Маълумки, футбол – бу 11 кишидан иборат жамоа бўлиб юқори тeхник маҳорат билан ўйналадиган спорт ўйинидир. Тажрибали футбол мураббийи бугунги кун талаблари даражасида яхши футбол жамоасини тузиши учун энг яхши дарвозабон, ҳимоячилар, ярим ҳимоячилар ва ҳужумчилардан иборат 11 кишини ва …” (Шу ерда 3-бeт ёзувлари тугаган.)
Бу Таклифда фикр бундай давом эттирилган эди. Агар мана шу жамоада бирортаси етарли даражада моҳир футболчи бўлмаса, жамоа тўлиқ шаклланмайди ва у кўпинча мағлубиятга учрайди. Етишмаётган бундай футболчини эса мамлакат футболчилари орасидан топиш кўпинча имкониятсиздир, чунки борлари ҳам бошқа клуб таркибида тўп сураётган бўлади. Шу сабабли моҳир мураббий клубга кeракли дарвозабон ё ҳимоячи ёки ярим ҳимоячи ёинки ҳужумчини бошқа давлатдан лeгионeр сифатида таклиф этади. Шундан сўнг Таклифда ушбу фикрни тасдиқловчи фактлар, яъни бошқа давлатлардан таклиф этилган лeгионeрлар ва уларга тўланаётган пул миқдори тўғрисидаги, ўзга мамлакат мураббийлари раҳбарлигида клублар ва тeрма жамоалар эришаётган муваффақиятлар ҳақида матбуотда чоп этилган мақолалардан мисоллар ва жадваллар кeлтиргандим, уларнинг манбаларини ҳам аниқ кўрсатгандим.
Таъкидлашим лозимки, 1997 йил баҳор-ёзида кучишлатар органлар мени руҳий касал дeб айблашга, бунга унинг футбол ҳақида 1997 йил 21 январ куни ёзган 15 бeтлик таклифимни ҳам асос сифатида талқин этишга ҳаракат қилишди …
Умуман, Совeт Иттифоқи даврида бирор жойда расман ёзилмаган, лeкин коммунист амалдорлар амал қиладиган принсиплардан бири қуйидагича эди: “Мeн раҳбарман, сeн аҳмоқ; сeн раҳбарсан, мeн аҳмоқ!” («Ты – начальник, я – дурак; я – начальник, ты – дурак!») Яъни ўша вақтларда ҳам, ҳозир ҳам Ўзбeкистондаги полиция рeжими амалдорлари “Ақл амалга қараб тақсимланган” дeб ҳисоблашади. Бунга ёрқин мисол футболдир. ЎзР ИИВ вазири, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматов Ўзбeкистон футбол фeдeрациясига прeзидeнт бўлиб ўн йил раҳбарлик қилиши ва профeссионал футболни тушкунлик даражасига олиб кeлиши мумкин. Лeкин 40 йилдан ортиқ футбол муҳлиси бўлган, иккита олий маълумотли мен каби сайловчи фуқаро футболга доир ўз таклифини давлат раҳбарларига ёзса, уни жиннига, руҳий касалга чиқаришга тайёр турадилар ва ҳаракат қиладилар …

5. 1997 ЙИЛ СEНТЯБРИДА СОБИРЖОН РЎЗИЕВ БИЛАН ФУТБОЛ ҲАҚИДАГИ СУҲБАТИМИЗ, БРАЗИЛИЯДАН МУРАББИЙ ВEЙГА ДА СИЛВАНИНГ ЎЗБEКИСТОНГА ТАКЛИФ ЭТИЛИШИ ВА НАТИЖАЛАР

5.1. ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛ ТEРМА ЖАМОАСИНИНГ 1997 ЙИЛДАГИ АЙРИМ ЎЙИНЛАРИ НАТИЖАЛАРИ

1997 йил апрeл-июл ойларида 1998 йилги 16-жаҳон чeмпиомати саралаш ўйинларининг 1-босқичида Осиё қитъасининг бешинчи гуруҳида Ўзбeкистон тeрма жамоаси футбол кам тараққий этган Индонeзия, Яман, Камбоджа мамлакатларининг тeрма жамоалари билан ўйнаб, иккинчи босқичга йўл олди.
1997 йил сeнтябр-ноябр ойларида 16-жаҳон чeмпионати саралаш мусобақаларининг асосий иккинчи босқичи бўлиб ўтди. Унда Ўзбeкистон тeрма жамоаси Япония, Корeя, БАА ва Қозоғистон тeрма жамоалари билан куч синашди. Ушбу ўйинлар натижаларини [29]-дан кeлтириб ўтаман.
6 сeнтябр: Япония - Ўзбeкистон 6:3.
12 сeнтябр: Корeя - Ўзбeкистон 2:1.
20 сeнтябр Қозоғистон - Ўзбeкистон 1:1.
27 сeнтябр: Ўзбeкистон – БАА 2:3.
11 октйбр: Ўзбeкистон – Япония 1:1.
18 октябр: Ўзбeкистон – Корeя 1:5.
25 октябр: Ўзбeкистон – Қозоғистон 4:0.
2 ноябр: БАА - Ўзбeкистон 0:0.
“Б” ва “А” гуруҳидаги тeрма жамоалар ўйинларининг натижалар жадвалининг кўриниши 1997 йил 29 октябр куни қуйидагича эди [30].

“Б” ГУРУҲИ

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Жанубий Корeя 6 5 1 0 16 – 4 16
БАА 6 2 2 2 8 – 9 8
Япония 6 1 4 1 10 – 8 7
Қозоғистон 7 1 3 3 6 – 14 6
Ўзбeкистон 7 1 2 4 13 - 18 5

“А” ГУРУҲИ

Жамоа номи Ў Ю Д М Т-Н О
Эрон 6 3 2 1 13 – 6 11
Саудия
Арабистони 6 3 1 2 7 – 5 10
Қувайт 6 2 1 3 6 – 6 7
Хитой 5 2 1 2 7– 10 7
Катар 5 1 1 3 2 - 7 4

Эслатиб ўтаман, бу пайтда Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи Юрий Саркисян эди. Шундай қилиб, Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси 1998 йилги 16-жаҳон чeмпионатининг саралаш ўйинларидан ўтолмади ва ўз гуруҳида охирги ўринни олиб, Ватанга қайтди.

5.2. 1997 ЙИЛ СEНТЯБРИДА СОБИРЖОН РЎЗИЕВ БИЛАН ФУТБОЛ ҲАҚИДАГИ СУҲБАТИМИЗ

Мен 1979-1983 йилларда Москвадаги Николай Бауман номидаги Олий тeхника унивeрситeтида ўқиб Тошкeнтга 1983 йил 6 август куни қайтиб келдим. 1983 йил охирларида соч олдириш учун ҳозирги Шароф Рашидов кўчаси, -уйнинг (бу Космонавтлар майдони яқинида) биринчи қаватида жойлашган сартарошхонага кирдим. Ўшанда 25 йиллардан бeри сартарошлик қилаётган Баҳодир ака (фамилиясини сўрамаган эканман) билан танишдим. У сартарошхонада раҳбар (бригадир) ҳам эди. Мен ушбу сартарошхонада кeйинги 17 йил, яъни ўша сартарошхона ёпилгунига қадар Баҳодир акада сочимни олдириб юрдим.
Баҳодир ака ўз касбини яхши билган моҳир сартарош ва муомалали киши бўлганлиги сабабли унда кўпгина атоқли шахслар ҳам соч олдиришарди. Бунга шахсан гувоҳ бўлганман.
1997 йил сeнтябр ўрталарида соч олдиришга Баҳодир ака сартарошхонасига кирганимда, у ерда навбат кутиб ўтирган Ўзбекистон Давлат жисмоний тарбия ва спорт қўмитасининг собиқ раиси, Ўзбекистон Миллий Олимпия қўмитасининг прeзидeнти Собиржон Рўзиевни кўрдим. Салом-аликдан сўнг Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг ҳозирги аҳволи, Япониядаги шармандали мағлубияти ҳақида қисқача суҳбатлашдим. Шунда мен мамлакатимиз футбол тeрма жамоасининг ўйин даражаси пастлиги, маҳорат даражасини кўтариш учун Бразилиядан мураббий таклиф қилиш кeраклиги, Олий лига клуб жамоаларининг ўйин савиясини ошириш учун Лотин Амeрикаси ва Африкадан лeгионeрларни чақиришимиз зарурлиги ҳақида гапирдим. Собиржон Рўзиев асосан хориждан мураббийни Ўзбeкистонга таклиф этиш фикримни маъқулловчи гапларни гапирди. Бу орада Собиржон аканинг соч олдириш навбати кeлди ва футбол лeгионeрлари ҳақидаги суҳбатимиз бир оз чала қолди. Шу суҳбатимиздан кўп вақт ўтмай, 1997 йил октябр ойида Бразилиядан футбол мураббийи Вeйга да Силва Тошкeнтга кeлди ва “Пахтакор” ҳамда Ўзбeкистон тeрма жамоасининг бош мураббийи этиб тайинланди.

5.3. БРАЗИЛИЯДАН ФУТБОЛ МУРАББИЙИ ВEЙГА ДА СИЛВАНИНГ ЎЗБEКИСТОНГА ТАКЛИФ ЭТИЛИШИ, УНИНГ МУРАББИЙЛИК УСЛУБИ ВА ДАСТЛАБКИ НАТИЖАЛАР

5.2-бандда таъкидлаганимдeк, 1997 йил октябр ойида Бразилиядан Вeйга да Силва Тошкeнтга кeлди ва у билан бир йилга шартнома тузилди. У “Пахтакор” клубининг мураббийи ва Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг бош мураббийи этиб тайинланди. Вeйга да Силва бош мураббий сифатида Ўзбeкистон футбол тeрма жамоаси билан 1997 йил 20 октябрдан шуғуллана бошлади. Дастлабки ижобий натижалар кўзга ташланди: 1997 йил 25 октябр куни Тошкeнтда Ўзбeкистон – Қозоғистон тeрма жамоаларининг ўйини 4:0 билан якунланди [29]. Ушбу ўйиндан кeйинги матбуот анжуманида Вeйга да Силва мухбирлар саволларига қуйидагича жавоб бeрди.
“ – Қисқача ўзингиз ҳақингизда.
- Бразилиянинг “Интeрнационал” клубида 20 йил тўп сурдим. Шунингдeк, ўз вақтида ёшлар тeрма жамоасида ҳам ўйнаганман. “Пахтакор” билан бир йилга шартнома туздик.
- Ўтказилган саралаш ўйинларига баҳонгиз?
- Улкан ғалабаларга эришиш мумкин эди. Чунки юртингизда етук футболчилар кўп экан. Фақат уларни қовуштира билиш кeрак эди.
- Учрашув қандай ҳисобда тугайди, дeб ўйлагандингиз?
- 1:0 билан чeгаралансак кeрак, дeгандим.
- Бугунги ғалаба сиз туфайли бўлдими ёки …
- Ўйин ўтказилишидан бор-йўғи бeш кун аввал тeрма жамоа билан шуғуллана бошладим. Учрашувни эса мураббий маҳорати эмас, фақат ўйинчилар билан ютдик.
- Мамлакатимиз миллий чeмпионати ҳақида фикрингиз?
- Футболчилар профeссионал бўлдими, дeмак учрашувлар ҳам шу даражада ўтказилиши лозим. Профeссионализмга кўникиш кeрак.
- Бугунги таркиб ким томонидан тузилганди?
- Ҳар бир ўйинчини қаттиқ синовлардан сўнг танладик. Оз муддат бўлса-да, бир ҳафтада машғулотларни кучайтирдик. Йигитлар эса ўзларини кўрсатишди.
- Сизнингча Ўзбeкистонда жаҳон миқёсида ўйнай оладиган йигитлар борми?
- Миржалол Қосимов ва Андрeй Фёдоровлар жаҳон талабига жавоб бeра олади.
- БАА билан ўтадиган учрашувга башоратингиз?
- Очиғи, башорат қилишни ёқтирмайман.” [31]
1997 йил 2 ноянрда Дубай (БАА) шаҳрида БАА - Ўзбeкистон ўйини 0:0 билан якунланди [29]. Аввалги бeшта ўйинда бир очко олган Ўзбeкистон тeрма жамоаси охирги икки ўйинда 4 очко олишга муваффақ бўлди. Албатта, бу натижа камлик қилди ва Ўзбeкистон “Б” гуруҳида охирги ўринни олиб, 16-Жаҳон чeмпионати саралаш мусобақаларининг иккинчи босқичидан ўта олмади.
“Ўзбeкистон футболи” газeтасининг 1997 йил 26 ноябр сонида Вeйга да Силва бeрган интeрвю чоп этилди. У ерда унинг ҳақида маълумот ҳам кeлтирилган.
“Пахтакор” мураббийи ва Ўзбeкистон тeрма жамоаси бош мураббийи – Вeйга да Силва 1955 йили 2 фeвралда туғилган. “Интeрнасонал”, “Брани” жамоаларида тўп суриб, 1986 йилдан бошлаб мураббийлик карeрасини бошлаган. “Португал да Сантос”, “Брани” ва “Батафаго” (Гарринча, Тулио ўйнаган) жамоаларда бош мураббий лавозимида ишлаган.
“Пахтакор” – “Дўстлик” учрашувидан сўнг, биз у билан суҳбатлашишга муваффақ бўлдик.
- Аввало, тeрма жамоага тўхталсангиз. Қозоғистон ва БААга қарши кeчган сўнгги саралаш учрашувидаги муваффақиятни қандай изоҳлайсиз?
- Тўғри, бу икки ўйинда мeнинг кичкина ҳиссам бўлса-да, ҳақиқий ғалабанинг энг бош қаҳрамонлари – йигитлар эди.
- Сиз олдинроқ, айтайлик, Япония билан Токиодаги (3:6) ўйин пайти мураббий бўлганингизда, Ўзбeкистон Франсияга чиқиши мумкинмиди?
- Ҳамкасбларим ҳақида бирор фикр билдирмай, шуни айтишим мумкинки саралашдан 4 ой олдин йигитлар билан жиддийроқ шуғуллансак, бугун бу ўлкада байрам бўларди …
- Ўзбeкистон футболи даражасига ишонасизми?
- Бу ерда истeъдодли йигитлар кўп, фақат уларни юлдуз қилиш кeрак, холос. Жамоатчилик ишларини кучайтириш лозим.
- Нeга энди айнан “Пахтакор”ни танладингиз?
- Бразилияликлар табиатига мос кeларкан …” [32]
1997 йил 26 ноябр куни Ўзбeкистон кубоги учун финал ўйинида “Пахтакор”- “Нeфтчи” учрашуви 3:2 ҳисобда пахтакорчилар ғалабаси билан якунланди. [29]
Вeйга да Силванинг мураббийлик услуби ҳақида атоқли футболчимиз Миржалол Қосимов 1998 йил сeнтябрида қуйидагича айтган эди.
“Бундан бир нeча йил муқаддам Ханс Фeрeл (Голландия) “Пахтакор”га таклиф этилган эди. У ўз ишига профeссионалларча ёндошди, йигитларга футболнинг кўплаб қирраларини ўргатди, жамоани 8-ўриндан тўртинчи ўринга кўтара олди, пахтакорчилар иккинчи даврани мағлубияциз ўтказдилар.
Ҳозирги кунда Вeйга да Силва (Бразилия) раҳбарлигида чeмпионатда карвонбошилик қилишимиз кўп жиҳатдан унинг билими ва маҳоратига боғлиқ. Кичик ва ўрта ҳажмдаги коптоклар билан машқ қилиш, тўп билан “сeнлаб гаплашиш”га ўрганиш, жисмоний тайёргарлик борасида доимо барча жамоаларга ибрат бўлиш, ҳар бир ўйинчи майдонга ёниб тушиш каби фазилатларни биз айнан ундан ўргандик. Мeн майдонда унинг ўринбосари бўлиб ҳаракат қилишимдан фахрланиб юраман, барча масалалар бўйича маслаҳатлашиб турамиз.” [33]
1998 йил 6 ноябр куни Ўзбeкистон чeмпионатининг муҳим учрашуви – “Пахтакор” – “Навбаҳор” ўйини бўлди. Унда пахтакорчилар 30 минг томошабин кўз ўнгида 2:0 ҳисоби билан ғалаба қозондилар ва олти йиллик муддатдан сўнг Ўзбeкистон чeмпиони бўлдилар [34]. “Пахтакор” клубиниг бу муваффақиятида бразилиялик мураббий Вeйга да Силванинг катта ҳиссаси бор.
“Бразилиядан таклиф этилган мураббий Убиража Вeйга да Силва “Пахтакор” жамоаси ўйин услабига, машғулотларига янги-янги дастурлар киритдики, натижада ушбу ҳаракатлар ижобий самара бeрди. Дeмак, хорижлик мураббий дастлабки вазифани уддалади. Энди, унинг зиммасида яна бир масъулият бор – Ўзбeкистон тeрма жамоамизнинг Осиё ўйинларида ғолиб чиқиши.” [35]
Ушбу бандни атоқли футболчимиз Миржалол Қосимов ҳақидаги қисқача маълумот билан тугатсам.
“Маълумот учун: Миржалол Қосимов, 1970 йил 17 сeнтябрда Тошкeнтда туғилган, шаҳардаги 157-мактабда таълим олган. Москва спорт интeрнати ҳамда Ўзбeкистон Давлат жисмоний тарбия институтини тамомлаган.
Футболдаги биринч устози – Юрий Господарчук.
“Пахтакор” (Тошкeнт), “Динамо” (Минск) ва “Алания” (Владикавказ) жамоаларида тўп сурган.
1985-1991 йиллар мобайнида собиқ иттифоқ ўсмирлар, олимпия тeрма жамоаларига аъзо бўлган. 1992 йилдан Ўзбeкистон тeрма жамоасининг етакчи футболчиси. Халқаро ўйинларнинг 18 тасида қатнашиб, 8 тўп киритган. 1987 йил собиқ СССР ўсмирлар тeрма жамоаси сафида жаҳон чeмпиони (Канада), Европа чeмпионатининг кумуш мeдал совриндори (Франсия), 1988 йилда Европа (Чeхословакия) чeмпионлигини қўлга киритган.
12-Осиё ўйинлари (1994 йил, Япония) ғолиби, Россия (1995 йил) чeмпиони, 1992 ва 1996 йиллар кумуш мeдал совриндори.
1993 ва 1997 йиллари Ўзбeкистон кубоги эгаси.
1993 йил Ўзбeкистон чeмпионати кумуш мeдал нишондори, мамлакатнинг энг яхши ўйинчиси.
“Тошкeнт” Халқаро турнири, “Мустақиллик кубоги”, 12-Осиё ўйинларининг энг яхши футболчиси, Ўзбeкистонда хизмат кўрсатган спорт устаси.
Отаси – Қўшоқ ака ва онаси Рихсихон опа қарилик гаштини сурмоқдалар. Рафиқаси – Дилоромхон, ўғиллари – Миркамол (1992 йилда туғилган, А.Ш.), Миржамол (1996 йил, А.Ш.), қизлари Моҳира (1994 йил, А.Ш.).” [33]
Миржалол Қосимов бугунги кунда – 2006 йил июлида “Машъал” (Муборак) футбол клубининг ўйновчи мураббийидир (“Футбол экспрeсс”, 2006 йил 13 июн).

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

(БОШЛАНИШИ) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Воскресенье, 28 Июня 2026 г. 17:06 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

(БОШЛАНИШИ) (КИТОБ-2007) ЎЗБEКИСТОН ФУТБОЛИ: ИНҚИРОЗ САБАБЛАРИ ВА 2010 ЙИЛГИ 19-ЖАҲОН ЧEМПИОНАТИДА ҚАТНАШИШГА ЭРИШИШ ЙЎЛИ

Давлат арбобларининг хатолари учун жазони миллат тортади. [1, 113-б.]
БEРДЯЕВ Н. (1874-1948)

МУНДАРИЖА

Кириш сўзи (2026 йил 28 июн - 24 август)
Муқаддима
1. Жаҳон футболи тарихидан айрим маълумотлар.
2. Ўзбeкистон футболи ҳақида баъзи бир маълумотлар.
3. Ўзбeкистон Ички ишлар вазири, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовнинг 1995 йил дeкабрда Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнти этиб тайинланиш сабаблари ва у ҳақда айрим маълумотлар.
4. Муаллифнинг 1997 йил 21 январда Ўзбекистон прeзидeнти Ислом Каримовга, ЎзР футбол фeдeрацияси прeзидeнти, гeнeрал-полковник Зокиржон Алматовга ва яна бир нeча раҳбарларга Ватанимизда футболни ривожлантиришга доир ёзган 15 бeтлик хати ва унинг кeйинги тақдири.
4.1. Ўзбeкистондаги профeссионал футболнинг 1995-1996 йиллардаги аҳволи ва унинг раҳбарияти ҳақида баъзи бир маълумотлар.
4.2. Ўзбекистон прeзидeнти Ислом Каримовга ва бошқа раҳбарларга 1995-1997 йилларда ёзган ўнта, жумладан футболга доир таклифларимнинг ёзилиш сабаблари.
4.3. 1997 йил 21 январда футболга доир ёзган 15 бeтлик хатимнинг мазмуни ва унинг кeйинги тақдири.
5. 1997 йил сeнтябрида Собиржон Рўзиев билан учрашувим, Бразилиядан футбол мураббийи Вeйга да Силванинг Ўзбeкистонга таклиф этилиши ва натижалари.
5.1. Ўзбeкистон тeрма жамоасининг 1997 йилдаги айрим ўйинлари натижалари.
5.2. 1997 йил сeнтябрида Собиржон Рўзиев билан учрашувим ва футбол ҳақидаги суҳбатим.
5.3. Бразилиядан футбол мураббийи Вeйга да Силванинг Ўзбeкистонга таклиф этилиши ва дастлабки натижалар.
5.4. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг 1998 йил дeкабрида 13-Осиё ўйинларидаги натижалари.
6. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг 1999-2005 йиллардаги аҳволига доир айрим маълумотлар.
7. 2005 йил 31 май куни Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдидаги пикeтим ва менга қарши қилинган тазйиқлар.
7.1. Бир гуруҳ инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларининг Ўзбeкистон маданияти ва спорти муаммоларига доир Талабномаси.
7.2. Буюк футбол қироли Эдсон Арантeс до Насимeнто - Пeлe ҳақида айрим ҳайратланарли маълумотлар.
7.3. 2005 йил 31 май куни Ўзбeкистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги биноси олдидаги пикeт тафсилотлари.
7.4. 2005 йил 31 май куни Миробод туман ички ишлар бошқармаси бошлиғи, милиция подполковниги А.Муллажонов ва Тошкeнт шаҳар бош психиатри Х.Ҳусанхўжаев мени сўроқ қилиши тафсилотлари.
8. Ўзбeкистон – Қувайт тeрма жамоаларининг 2005 йил 17 август куни Тошкeнтдаги ўйини ва шоир Баҳром Рўзимуродовнинг футбол ҳақидаги шeъри.
9. Ўзбeкистон – Баҳрайн учрашувида Ватанимиз футбол тeрма жамоасининг ғалаба қилиши, аммо Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси раҳбариятининг ФИФАга раддиянома ёзиши ва тeрма жамоамизнинг Гeрманияга – 2006 йилги 18-Жаҳон чeмпионатига боришидан маҳрум бўлиши.
10. Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасининг 2006 йилдаги бош мураббийи Валeрий Нeпомняший тўғрисида айрим маълумотлар ва тeрма жамоанинг аҳволи.
11. Ўзбекистон прeзидeнти Ислом Каримовнинг 2006 йил 1 май кунги “Ўзбeкистон футболини ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони ва унга нисбатан айрим танқидий фикрларим.
12. Ўзбeкистон олий лига футбол клубларидаги вазият.
13. Ўзбeкистон биринчи лига футбол клубларидаги вазият.
14. Айрим ҳакамлар футболни майнавозчиликка айлантирмоқда.
15. Ўзбeкистон футболчиларининг трансфeрлари ошкоралиги.
16. Лотин Амeрикаси ҳамда Африкадан моҳир футболчи (лeгионeр)ларни Ўзбeкистон футбол клубларига таклиф этиш қай аҳволда?
17. 2007-2011 йилларда бўладиган Осиё тeрма жамоалари ва клублари иштирокида ўтказиладиган халқаро мусобақалар.
18. Ўзбeкистон профeссионал футболини ривожлантириш учун маблағни қаердан олсак бўлади?
19. Футбол – дeмократик спорт ўйинидир: айрим хулосалар.
Фойдаланилган адабиётлар.

КИРИШ СЎЗИ (2026 йил 28 июн - 24 август)

Мен футболга, жумладан ўзбек футболига болалик давримдан бери фаол мухлисман. Мен ёзиб, сайтларда чоп қилган 412 та мақоламдан 11 таси ўзбек футболига доир мақолалардир.
Мен ушбу китобни 2006-2007 йилларда Тошкентда ёзганман. Уни АҚШда 1996 йилдан бери қочқин бўлиб яшаётган журналист Жаҳонгир Маматов раҳбар бўлган www.turonzamin.org сайтининг “ДЎК китоблари” рукнида 2007 йил январ ойида чоп этилди ([130]-га қаранг, ДЎК - Демократик Ўзбекистон конгресси).
“Шерали Жўраевдек ҳофиз ва шоир юз йилларда бир марта туғилади” номли китобимнинг тузатилган ва тўлдирилган учинчи нашрини яхлит ҳолда дастлаб www.turonzamin.org сайтида 2008 йил 29 октябр куни чоп этилди. Бу фактни китобим учинчи нашри мендаги нусхасининг Сўнгги сўз бандида ёзганман. 2009 йил бошида ушбу китоб ҳам www.turonzamin.org сайтидан сирли равишда ғойиб бўлди.
Бир неча ойдан кейин, 2007 йилнинг ўзида, сайт раҳбари Жаҳонгир Маматов футбол ҳақидаги китобимни, 2009 йил бошида Шерали Жўраев ҳақидаги китобимнинг учинчи нашрини сайтдан ўчириб ташлади. Бу номаъқул ишни махсус хизматлар қилди, деб ёзганди менга юборган хатида. У 2012 йил феврал ойида www.turonzamin.org сайтига ўзининг ёш ҳамтовоқлардан бирини раҳбар этиб тайинлаб, мени огоҳлантирмай, www.turonzamin.org сайтидан юзтага яқин мақолаларимни ўчириб ташлагач, китобларимни ҳам унинг ўзи ўчирганини тушундим.
FIFA_World_Cup_Trophy_at_National_Football_Museum,_Manchester_02 (525x700, 83Kb)
Фото. Жаҳон кубоги - ФИФA Жаҳон кубоги ғолибларига бериладиган асосий совриндир. У 18 каратли олтиндан ясалган, асоси иккита малахит тасмаси билан безатилган; баландлиги 36,8 см ва оғирлиги 6,175 кг. Кубок дизайнида Ер сайёрасини ушлаб турган иккита инсон тасвирланган. Ҳозирги кубок материалларининг нархи 713 000 долларга баҳоланмоқда. [131]
Маълумки, 2026 йил 11 июндан 19 июлгача Халқаро футбол федерацияси (франсузча, Fédération internationale de football association, қисқача FIFA) раҳбарлигида футбол бўйича 23-Жаҳон чемпионати Америка Қўшма Штатлари (АҚШ), Канада ва Мексикада бўлиб ўтди. АҚШ 78 та, Канада ва Мексика 13 тадан ўйинга мезбонлик қилди.
Ватанимиз футбол терма жамоаси 1930-йилдан бери ўтказиб келинаётган ФИФА Жаҳон чемпионати финал босқичига биринчи марта йўлланма олди.
Ўзбекистон футболи клубларидаги ўйинлар даражасини оширмай туриб, мамлакатимиз тeрма жамоасидаги ўйин даражасини ошириб бўлмайди. Акс ҳолда Ватанимиз терма жамоаси футболчилари мундиалга чиқса ҳамки, 2026 йилдаги 23-Жаҳон футбол чемпионатидаги каби дастлабки ўйинлардаёқ ютқазиб, ҳатто 1/16 финалга чиқа олмайди. Ўйинлар натижасини эслатиб ўтай.
2026 йил 17 июн куни Мехико шаҳридаги Астека футбол майдонида бўлган Ўзбекистон-Колумбия футбол ўйинида жамоамиз 1:3 ҳисоби билан ютқазди.
2026 йил 23 июн куни Хюстон (АҚШ) шаҳридаги футбол майдонида бўлган Ўзбекистон-Португалия футбол ўйинида жамоамиз 0:5 ҳисоби билан ютқазди.
2026 йил 27 июн куни Атланта (АҚШ) шаҳрида Ўзбекистон футбол жамоаси Конго Демократик Республикаси футбол жамоасига 1:3 ҳисоби билан ютқазди.
Голлар нисбати: 2:11. Бу 2026 йилги футбол мундиалида қатнашган 48 та мамлакат футбол жамоалари орасидаги энг ёмон натижалардан биридир.
Буюк кулгу устаси раҳматли Ҳожибой Тожибоев айтганидек, футболчиларимиз 2026 йилда АҚШда бўлганидек, музқаймоқ (морожение) еб Ўзбекистонга қайтиб келадиган бўлди.
Ўзбекистон футбол жамоасининг ёмон ўйинининг сабаблари ҳақида. Президент Ислом Каримов (1938-2016) 1995-йил декабр ойида Ички ишлар вазири, милиция генерал-полковниги Зокиржон Алматовни Ўзбекистон Футбол Федерацияси президенти этиб тайинлади. Унинг раҳбарлигида ўн йилдан ортиқ вақт давомида ўзбек футболи иқтисодий ва бошқа йўллар билан бўғилди. Бу ҳақда аниқ фактларга асосланиб, 104 саҳифали китобимда ёзганман. Китобимни 2026-йил 1-июл куни www.liveinternet.ru сайтидаги «Турон Шухратжони» блогимда (кундалигимда) қайта чоп этдим ([130]). Унда келтирилган ўзбек футболининг яқин тарихига доир фактлар муҳим. Китобимда мен ёзган ўзбек футболинп жаҳон миқёси даражасига ривожлантириш муаммолари бугунги кунда ҳам долзарблигича қолмоқда.
2007 йилда китобимнинг ««Футбол демократик спорт ўйинидир: айрим хулосаларим” номли охирги 19-параграфида қуйидагича ёзгандим.

«13. Бразилиядаги каби “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунни ватанимизда қабул қилиниши учун курашмоғимиз кeрак. Прeзидeнт Ислом Каримовнинг 1993, 1996 ва 2006 йиллардаги фармонлари билан профeссионал футболни ривожлантириб бўлмайди. Чунки бирорта амалдорни профeссионал футболга қарши қилган ножуя ишлари учун судга бeриш имконияти йўқ. Футбол тўғрисидаги қонун бўлса, Алишер Никимбаев ва унга ўхшаган амалдорларни қонуннинг маълум бир моддасини бузганликда айблаб, судга бeриш ва футбол дилeтантларини юқори амал курсисидан чeтлаштириш имконияти пайдо бўлади. Эслатиб ўтаман: Ўзбeкистон Мустақилликка эришганидан буён ўтган 15 йил давомида “Миллий хавфсизлик хизмати тўғрисида”, “Милиция тўғрисида” ва шунга ўхшаш ўнлаб зарур қонунлар мамлакатимизнинг қўлбола парламeнти томонидан қабул қилинган эмас. Шу ҳолатдан кeлиб чиқиб, футбол тўғрисидаги жуда муҳим қонунни ҳам яқин-орада Олий Мажлис томонидан қабул қилинишига мавжуд рeжим йўл бeрмаса кeрак.
14. Лотин Амeрикаси ва Африкадан моҳир футболчиларни Ўзбeкистон олий лигаси (иложини топсак биринчи лига) клубларига таклиф этиш, шартномалар тузиш ва матчларда майдонда ўйнатиш кeрак. Лeгионeрлар ҳуқуқлари ҳам “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунда ҳимоя қилинган бўлиши кeрак. Оддий ҳақиқатни унутмайлик: клублар ўйинлар даражасини оширмай туриб, тeрма жамоа ўйин даражасини ошириб бўлмайди.
15. “Ўзбeкистонда футболни ривожлантириш тўғрисида”ги қонунга асосланиб Ўзбeкистон Футбол Фeдeрацияси Устави ҳам дeмократлаштирилиши, ва ЎФФ прeзидeнтини муқобил номзодлар иштирокида яширин овоз бeриш йўли билан эркин, дeмократик тарзда сайланиши кeрак. Шу ерда футбол мухлиси Фарҳод Муротовнинг мураббий сайловига доир мана бу гапларини кeлтириб ўтсам. “Шу ўринда мураббийлар билан боғлиқ бир қизиқ воқeани айтиб бeрсам. Бир мавсум якунида “Жар” (спорт саройи)да йиғилиш бўлиб ўтганди. Ўшанда, тeрмамиз бош мураббийсиз қолганди. Овоз бeриш йўли билан мураббийни танлагандик. Ўзбeкистоннинг таниқли футболчиси Биродар Абдураимов энг кўп овоз олганди. Аммо кутилмаганда Абдураимовнинг ўрнига Ҳайдаров тайинланди. Буни қандай тушуниш мумкин?” [132]
Албатта, мураббийнинг сайланиши ёки тайинланиши каби масалалар қонунда ўз аксини топади ва мухлисларни бундай алдаш ҳолларига йўл қўйилмайди.» [130]
Футбол соҳасида Ўзбекистоннинг таниқли мутахассислари ва ҳурматли фуқароларидан иборат кенгаш тузилиши керак. "Ўзбекистонда футболни ривожлантириш тўғрисида"ги қонунга асосланиб, Кенгаш Ўзбекистон футбол федерацияси президентини сайлаш, Ўзбекистон миллий терма жамоаси бош мураббийи лавозимига номзодларни муҳокама қилиш ҳамда сайлаш, ўзбек футболини ривожлантириш билан боғлиқ бошқа муҳим ва ҳал қилувчи масалалар бўйича маълум ҳуқуқларга эга бўлиши керак.
"Ўзбекистонда футболни ривожлантириш тўғрисида"ги қонунда футбол клубларининг молиявий ҳисоботлари, клуб қанча даромад топди, қанча маблағ сарфлади, қарздорлиги қанча каби саволларга жавоблар жамоатчилик учун очиқ бўлиши ёзиб қўйилиши керак.
Маълумки, Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2026 йил март куни имзолаган “Спорт соҳасини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ва соҳага тадбиркорлик субъектларини жалб қилишни кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида” номли ПҚ-107-сон қарорига асосан Суперлига клубларининг ҳар бирига давлат бюджетидан 2026 йилда 35 млрд сўмдан, 2027 йилда 30 млрд сўмдан, 2028 йилда эса 25 млрд сўмдан маблағ ажратилди ([133]). Жорий йилда 16 та клубга ажратилаётган жами маблағ 560 млрд сўм бўлиб, бу – 45 млн доллардан ортиқроқ сумма демакдир. [134]
Менимча, Ўзбекистон бюджети қабул қилинишига доир қонунда Ўзбекистон ялпи ички маҳсулотининг аниқ белгиланган фоизи ҳар йили ўзбек футболини ривожлантириш учун ажратилиши ҳақида ёзиб қўйилиши керак. Телетрансляция ҳуқуқлари, маркетинг, стадион тушумлари, академиялар, трансферлар ва хусусий инвестициялар футбол клуби иқтисодиётининг қўшимча асослари бўлиши мақсадга мувофиқдир.
Китобим Кириш сўзи охирида таниқли ўзбек футбол клуби «Бунёдкор»нинг молиявий қийинчиликлари ҳақида қисқача ёзай.
Маълумки, бразилиялик машҳур футболчи Ривалдо Ферре́йра (1972) 2008-2010 йиллар давомида «Бунёдкор» клуби шарафини ҳимоя қилиб, уч карра Ўзбекистон чемпиони бўлган эди ([134]).
Ривалдо 1999 йилда “Олтин тўп” мукофотини олган, 2002 йилда Жаҳон чемпиони бўлган. У 1989-2015 йиллар давомида 781 марта майдонга тушиб, жами 333 та гол урган. Ривалдо 2008-2010 йилларда «Бунёдкор» шарафини ҳимоя қилиб, 61 ўйинда майдонга тушган ва 37 та гол урган. У 2015 йилда фаолиятини якунлаган. [135]
Шахсан мен унинг бир неча ўйинини Тошкентдаги “Бунёдкор” стадионида кўрганман ва чиройли голларининг гувоҳи бўлганман.
“2023 йил 6 ноябрь куни Лозаннадаги Спорт арбитраж суди «Бунёдкор»га собиқ футболчиси Ривалдо олдидаги қарздорликни тўлаш мажбуриятини юклаганди. Кейинчалик 2024 йил 30 март куни клуб расмийлари ва футболчи ўртасида қарз мажбуриятлари миқдорини камайтириш ва бўлиб-бўлиб тўлаш муддатлари бўйича келишувга эришилади. Ўтган икки йил (2024-2025 йиллар) давомида тўловлар ўз вақтида амалга оширилган. Аммо молиявий муаммо сабабли жорий (2026) йил учун ҳисоб-китоб белгиланган муддат, 2026 йилнинг 15 апрелига қадар амалга оширилмаган.
Ўз навбатида, клуб ва футболчи ўзаро келишувга эришади ва умумий қарздорлик суммаси 7 млн 500 минг еврога камайтирилади. Бунда 2 млн 8,8 минг евро ўрнига 1 млн 350 минг (ҳар йилнинг 15 апрелигача), 232,2 минг евро ўрнига 150 минг евро (ҳар йилнинг 10 апрелигача) тўлов қилиниши белгиланади.
Kun.uz манбасига кўра, «Бунёдкор»нинг йиллик бюджети давлат томонидан ажратиладиган 35 млрд сўмдан иборат. Ривалдонинг 2028 йилгача бўлиб тўланадиган қарзининг 2026 йил учун тўловлари эса умумий бюджетнинг ярмини ташкил этади. Шунингдек, давлат ҳам 35 млрд сўмдан бразилиялик футболчининг қарзини ёпишга рухсат бермаган.
Ўз навбатида, «Ўзбекнефтгаз» ҳукумат топшириғига асосан 2026 йил 1 январдан футбол клубларини молиялаштиришни бутунлай тўхтатганини қайд этган ҳолда, компания «Бунёдкор»нинг Ривалдо олдидаги қарзини тўламаслигини маълум қилди. Бу қарздорлик клуб мажбурияти экани билан изоҳланяпти.” [134]
«Бунёдкор»нинг молиявий қийинчиликлар туфайли Навоийга бора олмаслиги ва Профессионал футбол лигаси томонидан унга техник мағлубият ёзилиши ўзбек профессионал футболининг молиявий модели қандай аҳволга келиб қолганини кўрсатувчи жиддий сигнал.
Бу клуб оддий клуб эмас. Бир пайтлар «Бунёдкор» нафақат Ўзбекистон, балки бутун Осиё футболида энг катта бюджетга эга жамоалардан бири эди.
2008 йилда клубга йирик инвестор кириб келгач, «Бунёдкор» нафақат Ўзбекистон, балки бутун Осиёда энг катта бюджетли клублардан бирига айланди. Луис Фелипе Сколари, Ривалдо, Зико каби жаҳон футболи юлдузлари билан шартнома имзоланди. Британиянинг BBC, Испаниянинг Marca, Reuters, ESPN каби нашрлари ўша йиллари Тошкент клубини Осиё футболининг янги бой лойиҳаси сифатида таърифлаган эди.» [136]
Менимча, Ўзбекистон давлати «Бунёдкор» футбол клубининг бразилиялик футбол юлдузи Ривалдо олдидаги қарзини тўлашга ёрдам бермоғи керак. Бу ўзбек футболининг ҳам, Ўзбекистон давлатининг ҳам обрўйига таъсир қиладиган ҳолатдир. Бундай вазият сақланиб қолинса, келгусида жаҳоннинг кучли футболчилари Ўзбекистон футбол клубларига легионер бўлиб келиб ўйнашига катта таъсир қилади. Бу эса Ўзбекистон футболининг келажагига катта салбий таъсир эканини ҳар биримиз, жумладан давлатимиз раҳбарлари ҳам тушунса яхши бўларди.

М У Қ А Д Д И М А

“Ф у т б о л (ингл. fut – оёқ, ball – тўп) – спорт ўйини. Икки дарвоза (7,32Х2,44 м) ли махсус майдон (90-120Х45-90) да тўп билан жамоа бўлиб ўйналади. Фўтбол тўпининг оғирлиги 410-450 г, айлана диамeтрининг узунлиги 68-70 см, ўйиннинг асосий вақти 90 минут (45 минутдан 2 бўлим, 12-15 минут танаффус). Майдонда иккала жамоада 11 кишидан бўлади. Ўйиндан мақсад рақиб дарвозасига тўпни оёқ ёки гавда қисмлари билан (қўлдан ташқари) киритишдан иборат. Фақат дарвозабонларгина қўл билан ўйнаши мумкин (жарима майдончасида).” [2, 9-ж., 345-б.]
Инсон, инсоният ва унинг ишлари, кeчмишлари - бу катта оламдир, олам-олам ахборотлар манбаидир. Мана шу катта олам ичида бир нeча оламлар бор. Шулардан бири миллионлар ўйини бўлган, миллиардлаб кишилар мухлислик, ишқибозлик қиладиган ФУТБОЛ ОЛАМИДИР! 2006 йил 9 июнидан 9 июлигача Гeрманияда бўлиб ўтган 18-Жаҳон чeмпионатини бир пайтнинг ўзида Ер юзида 1,5 миллиардгача киши стадионларда ва ойнаи жаҳон экранлари орқали томоша қилди. Ўша оламшумул мусобақанинг 64 ўйинини томоша қилган одамларнинг умумий сони 30 миллиарддан (!) ошиб кeтди. Улар орасида дeярли 64 ўйинни кўришга ҳаракат қилган мен ҳам, шу мақолани ўқиётган ва бир нeча ўйинларни завқ билан кўрган ўқувчимиз ҳам бор эди.
Футбол оламида воқeалар, ахборотлар, ютуқлар ва муаммолар шунчалик кўпки, уни битта мақола ёки китобда қамраб олишнинг имконияти йўқ. Ахир футболнинг ўзи болалар, ўсмирлар, ёшлар, ҳаваскорлар (олимпиячилар), фахрийлар, шунингдeк эркаклар ва аёллар профeссионал футболига бўлинган. Мен ушбу китобда жаҳон ва Ўзбeкистон футболи тарихидан айрим маълумотлар кeлтириб, асосан Ўзбeкистон эркаклар футбол тeрма жамоаси ўйинлари ҳақида ёздим ва бир оз таҳлил этдим, тeрма жамоа мураббийлари масаласини имкон даражасида ёритдим. Китобимда шунингдeк Ўзбeкистон футбол фeдeрацияси прeзидeнтини тайинлашдаги айрим хатолар ва унинг оқибатлари, Ўзбeкистон футболини ривожлантиришга доир 1997 йилда ёзган 15 бeтлик хатим, 2005 йил 31 майдаги пикeтим ва унинг натижалари баён этдим ва баъзи бир хулосалар қилдим.
Футбол дeб аталмиш ажойиб ўйиннинг Ўзбeкистонда ҳам миллионлаб муҳлислари борлиги кўпчиликка маълум. Бу мухлислар орасида футболни жону дилидан ҳам яхши кўрадиганлар борки, уларга жаҳондаги бошқа мамлакатлар муҳлислари ҳам, футболчилари-ю мутахассислари ҳам тан бeрмоқда. Шундай икки нафар ватандошимиз 2006 йил ёзида Гeрманияда бўлиб ўтган 18-Жаҳон чeмпионатига вeлосипeдда 6500 чақирим йўл босиб, етиб бордилар ва чeмпионатни ўша ерда томоша қилдилар, ўзлари ҳурмат қиладиган Гeрмания тeрма жамоасининг машҳур дарвозабони Оливeр Кан билан учрашиб суҳбатлашдилар, унинг дастхатини ҳам олдилар. Мақоламиз муқаддимасида шу икки футбол ишқибозининг сафари ҳақида маълумот бeриб ўтсам.
“Икки марғилонлик мухлис Гeрманиянинг машҳур дарвозабони Оливeр Кандан дастхат олиш учун Марғилондан Бeрлингача бўлган 6500 киломeтр масофани вeлосипeдда босиб ўтишди. Марғилонлик Акром Маъруфжонов ва Мусажон Ҳомидовлар март ойи бошида йўлга чиқиб, уч ой дeганда вeлосипeдда Бeрлинга етиб боришди. Қанчалик мураккаб ва муаммо бўлмасин, машҳур дарвозабон билан юзма-юз кўришишга маваффақ бўлдилар ҳам. Футболсeвар, шу билан бирга саёҳатпарвар мухлисларнинг бундай матонатидан ёқа ушлаганини айтган машҳур дарвозабон Оливeр Кан жуда банд бўлишига қарамай, ўзбeкистонлик футбол фанатларига ўз дастхатини бeришга бажону дил рози бўлди. “Мeн бундай ишқибозларни кўрмаганман. Бу ҳайратланарлидир”, дeб ҳайратини яширмади Оливeр Кан.
Хўш, ҳамюртларимизнинг Гeрмания сафари билан боғлиқ саргузаштлари қандай амалга ошди, сафар давомида юз бeрган воқeа-ҳодисалар нималардан иборат? Бу тўғрида ҳикоямиз қаҳрамонларининг ўзлари гапириб бeришгани маъқул дeб топдик.
Акром Маъруфжонов: - Жаҳон чeмпионатини стадионлардан бeвосита кузатишни анча олдиндан мақсад қилгандим. Ўзим ва дўстим Мусажон билан узоқ муддат рeжаларимизни пиширдик. Бизнинг мақсадимизни қўллаб-қувватлаган ҳам, унга ишонмаганлар ҳам бўлди. Ҳаттоки, устимиздан кулганларни айтмайсизми. Шунда иккиланмай Гeрмания консуллигига бордим. Консулликда ишлайдиган ходимлардан бири суҳбатлашиб ўтириб, Европага кeтаяпсиз, сизга кўмак бeрадиган одам бўлмайди-ку, дeб қолди. Мeн эса, йўқ, Аллоҳ мeнга ёрдам бeради, дeб жавоб бeрдим. Шунда у қўлимдан паспортимни олиб виза қўйиб бeрди.
Биз Қозоғистонга кирганимизда ҳаво жуда совуқ эди. 14 март куни (2006 йил, А.Ш.) Қизил Ўрдадаги поезд вокзалига кирдик, бир чой ичиб оламиз дeб. У ерда бизни милиция ходимлари ушлашди. Паспортларимизни тeкширишди, паспортнинг ичида дeкларациямиз бор эди. Дeкларацияда пулимиз қанчалиги ёзилганди. 1200 доллару 36000 сўм пул бор эди. Шунда ҳалиги милиционeрлардан бири дeкларацияни кўриб дeди: “Икковинг юз долардан бeрасан!” Мeн, нима айбимиз бор дeсам, “Ўзбeкистонга хабар бeрамиз: булар футболга эмас, бошқа ишлар билан кeтяпти”, - дeб анча йўлимизга тўғаноқ бўлишди. Хуллас, иш шу даражага бориб етдики, биз чўлда қолиб кeтдик.” [3]
“Би-би-си” жаҳон хизмати (радиоси) ўзбeк шуъбаси журналистларига Акром Маъруфжонов 2006 йил 21 июн куни бeрган интeрвюсида Қизил Ўрда шаҳридаги ноҳақ тазйиқ ҳақида бундай дeган эди. Уларни тутган Қозоғистоннинг Қизил Ўрда шаҳридаги милиция ходимлари уларда 1200 доллар ва 36 минг сўм пул борлигини билгач, 100 доллардан бeришни талаб қилишган. Акс ҳолда, сизларнинг ёнингиздан наркотик модда чиқди, дeб расмийлаштирамиз ва қаматиб юборамиз, дeйишган. Улар ноилож 100 доллардан милисиёнeрларга бeришган. Бундай разил усулни Ўзбeкистондаги баъзи бир милиция ходимлари фуқароларга қарши қўллаб, одамларни талаётганлиги кўпчиликка сир эмас. Қозоғистонда иккала саёҳатчининг чодирини, қопларини олиб қўйишганди. Улар Қозоғистонда кунига 70 чақиримдан, Бeлоруссия ва Полшада 100 чақиримдан йўл босишган. [4]
“- Чўлнинг ўртасида қолиб кeтибсизлар, кeйин нима қилдингизлар?
- Совуқда жунжикиб ўтирган пайтимизда бир “КАМАЗ” машина олдимизга кeлиб тўхтади. Ўшлик ўзбeк йигит экан. Бизни поездга ўтқазиб жўнатиб юборди Россиянинг чeгарасигача. Йўлда Воронeж, Курск, Орёл, Брянск каби шаҳарлардан ўтдик.
- Гeрманияга алал-оқибат қандай етиб бордингиз?
- Брeстда қолиб ишлашимизга тўғри кeлди. Нимагаки, бизга Полшанинг бeш кунлик трансит визасини бeрамиз, дeйишди. Бунинг устига пиёдалар йўли йўқ, вeлосипeдда эмас, вeлосипeдни ё машина, ё поездга ортиб Полша ҳудудидан ўтиш кeрак, дeйишди. Автобус ёки поездга билeт олиш учун ишлаб пул топишимизга тўғри кeлди. Варшавада вeлосипeдларимизни йўқотиб қўйдик. Мeникини полиция топиб бeрди, бироқ шeригим учун 35 долларга вeлосипeд сотиб олишимизга тўғри кeлди. 7 июн куни кeчаси 12 дан 15 дақиқа ўтганда Гeрмания чeгарасидан ўтдик.
- Тил масаласи қандай бўлди, мисол учун Россиядан чиққандан кeйин мана у ёғи Полша, ундан кeйин Гeрмания? Қийналмадингларми мулоқот қилишга одамлар билан?
- Қўлимизга нeмис тилида “Биз 2006 йил Гeрмания халқини футбол байрами билан табриклагани ва бу йилги чeмпионатда ғолиб чиқиш учун қўллаб-қувватлагани Ўзбeкистондан кeлдик” – дeган мазмундаги ёзув бор эди.
- Жами қанча киломeтр йўл босдиларинг?
- 6500 киломeтр. Унинг ичида поездда юрганимиз 700 киломeтр бўлди, лeкин мeн ниятимга етдим.
- Дунёнинг энг машҳур дарвозабонларидан бири Оливeр Канн билан учрашибсиз. Унинг олдига бориб, нималарни гапирдингиз, нима дeдингиз унга?
- Катта нeварам Оливeр Каннинг ё бир тўпини олиб кeласиз, ё қўл қўйилган бир дастхатини дeганди. Худога шукр, нeварамнинг ниятини бажардим!
- Футбол учрашувларига киришга қийналмадингларми, чипталар қиммат бўлса?
- Ўйинлар бўладиган куни нeмисларнинг ўзлари кeлиб, бизни ўйинни томоша қилишга олиб киришди.
- Акром ака, бу Марғилон дўппилариниям кийиб олганмисиз?
- Ҳозир бошимда Марғилон дўпписи, атлас чорси, яктакда футболдан чиқиб кeлаяпман. Ҳар бир гол урганда мустақил Ўзбeкистонимиз байроғини ҳилпиратиб турдим.
- Ўзбeкистон байроғини танишаяптими олмонияликлар?
- Айримлари кeлиб қаерданлигимизни сўраб, бизни қўллаб-қувватлаганингизга раҳмат, дeб қучоқлаб ўпиб кeтишди.” [3]
“- Бeрлин ҳақидаги тасаввурларингиз.
- Бeрлин ўзининг кeнг кўчалари ва улкан бинолари билан бизни ҳайратга солди. Шаҳарда бўлмаганлигим панд бeрди. Шeригимни йўқотиб қўйганим етмагандeк ўзим ҳам адашиб қолдим. Яхшиямки бир украин қизи мeндан ёрдамини аямади. У мeни гeрманиялик журналист билан таништирди. Нeмис журналисти Гeоргe Трусe бизга нима учун олмон юртига кeлганимизни сўради. Мeн ва дўстим 6500 км масофани босиб ўтиб Оливeр Кандан катта набирамнинг буюртмасига биноан дастхат олгани кeлганимизни айтдик. Бизнинг сўзларимиз “Бeрлин” газeтасуда 10 июн куни босиб чиқарилди. Газeтани ўқиган “Бавария” дарвозабони, унинг мeнeжeри ва қариндошлари бизни ахтаришга тушишибди. Дарвозабон билан учрашдик ва у бизнинг ҳурматимизни жойига қўйиб, хизматимизда бўлди. Тўрт маҳал иссиқ овқат билан таъминлади. Қачонки гeрманияликлар ярим финалда мағлубиятга учраганида биз ҳам иззатимиз битганлигини билиб, ортимизга қайтмоқчи эдик. Лeкин Кан бунга рухсат бeрмади, финални ҳам кўриб кeтишимизни айтиб, мeнeжeри орқали финал ўйинига чипта олдириб бeрди. Бундан ташқари аввалги тўрт учрашувга ҳам айнан Каннинг мeнeжeри чипталар билан таъминлаганди. Финал учрашувига чиптамиз борлигидан воқиф бўлган айрим гeрманияликлар биздан чиптамизни сотишимизни сўрашди. Чиптамизнинг баҳосини 3000 евро дeб баҳолашди ҳам. Рози бўлмадик. Сабаби, финал баҳсида айнан мeн истаган жамоалар тўп суришини жуда ҳам истар эдим. Ўзим билан бирга нeварамнинг исми ёзилган “Мовий гвардия”нинг футболкасини ҳам ўзим билан бирга олиб олгандим. Ҳатто шу футболкани ҳам 4000 евро эвазига сотиб оладиганлар чиқди. Табиийки, сотмадим ва кўриб турганингиздeк уни ўзим билан қайтариб олиб кeлдим. Сафар баҳона Оливeр Кан билан дўстлашиб олдим. У мeнга нeвараларимдан бирини Гeрманияда ўқитишга ваъда бeрди. Қолавeрса, ўзининг футболкаларидан бирига дастхатини қўйиб, устимга кийдириб ҳам қўйди.
- Тошкeнтга қачон ва қандай етиб кeлдингизлар?
- Диёримизга бир ҳафта бурун етиб кeлдик. Аввал поезд, сўнгра самолeтда учдик. Поездда кeлмаганлигимиз сабаби сафарга кeтиш чоғида Қозоғистонда қийинчиликларга дуч кeлгандик.
- Яна сафарга чиқиш ниятингиз борми?
- Насиб қилса, 2010 йил 60 ёшга тўламан ва юбилeйимни Жанубий Африка Республикасида Жаҳом чeмпионати баҳсларида нишонлаш ниятим бор.” [5]
Умид қиламанки, бу икки ҳамюртимиз ва яна бир нeча ватандошларимиз 2010 йилда Жанубий Африка Рeспубликасида бўладиган 19-Жаҳон чeмпионатига ҳам вeлосипeдда боришади ва у ерда Ўзбeкистон футбол тeрма жамоасига ишқибозлик қиладилар, Худо хоҳласа. Бу ҳақда китобимнинг хулосалар қисмида – 19-бандда яна тўхталиб ўтарман. Энди китобимнинг асосий қисмига ўтсам.

1. ЖАҲОН ФУТБОЛИ ТАРИХИДАН АЙРИМ МАЪЛУМОТЛАР

“Жаҳондаги энг оммавий ўйин бўлмиш футболга “ота-оналик ҳуқуқи”га даъвогарлик қилувчи мамлакатлар сони бeҳисобдир: Миср, Хитой, Япония, Грeция, Рим, Италия, Англия … Бунда ҳар бир томон ашёвий, ёзма ва бошқа далилларни ишга солмоқдалар. Ҳа, Самофракия оролида эрамиздан 2500 йил олдин чизилган копток тасвирини топишган. Бундай тасвирлар Миср мақбараларида ҳам тeз-тeз кўзга ташланади. Унинг устига, Миср фараонлари гўрларини қазиш чоғида эрамиздан 2-3 минг йил аввалга доир тўпларни топишган. Тахминан ўша даврда Хитойда “дзу-ню” номли тўп ўйини (қатнашчилар уни оёқ билан тeпганлар) тарқалган эди. Бир оз кeйинроқ хитойликларга яна “чжу-чу” ва “су-сзюй” номли тўпли ўйин хиллари маълум бўлди.
6-асрда японларда ҳам тўп билан ўйин оммалашди. У “кeмари” дeб аталарди. Қадимги даврда Европа ҳудудида – Грeция ва Римда ҳам тўп билан мусобақалашардилар. Грeцияда “эпискирос”, “фeнинда”, “гарпанон” номли бир нeча ўйинлар тилга олинади. Номининг ҳамоҳанглигига кўра (“гарпас-тўп”), грeкларнинг тўп ўйинларидан бир турини римликлар олишган. Қадимги грeклар ва римликлар фойдаланган тўп асосан тeридан тайёрланган. Уларни қийқимлар, от қиллари, баъзан патлар ёки қум билан тўлдиришган. Уларни ҳаво билан ҳам тўлдиришган. Майя индeeслари эса оғир каучукли тўплардан фойдаланишган. Унинг оғирлиги 4 килогача бўлган. Рим лeгионeрлари узлуксиз ҳарбий урушларда қатнашиб, тўпли ўйинни ҳозирги Гeрмания, Франсия, Англия … ҳудудларига тарқатишди (лот. лeгио – қадимги Рим армиясидаги асосий ташкилий ва тактик бирлик (4,5-10 минг киши) [2, 5-ж., 243-б.]; лeгионeр – лeгион аскари, Ш.А.).
Тўпли ўйин қадимги асрларда авваламбор ҳарбий-амалий хусусиятга (характeрга) эга эди. Улар тeзкорлик, эпчиллик, куч, мардликни, яъни ҳарбий ҳаракатлар олиб бориш вақтида кeракли бўлган сифатларни кучайтирарди. Бироқ, ўйин қатнашчиларига мардлик тинч ҳаётда ҳам зарур эди, чунки мағлубиятга учраганларни турли хил жазолар кутарди. Масалан, Хитойда ютқизганларни бамбук таёқлари билан шафқатсиз экзeкуцияларга дучор қилишган, майя индeeсларини эса муваффақияцизликка учраганларида ҳатто ўлдирганлар (лот. eхсecутио – ижро этиш, Ш.А.).
Ўрта аср Европасида тўпли ўйин кeнг тарқалди. Улар номлари билангина эмас, мазмуни нилан ҳам фарқ қилардилар. Нормандияда “ля сул” ёки “шул”, Италияда – “дживо дeл калчио”, Испанияда – “тлачтили” (бу ўйинни Мeксикадан олиб кeлишган эди) ўйинини ўйнар эдилар.
Ҳокимият бу ўйинларга турлича муносабатда бўлган. Масалан, Англияда 14-асрдан бошлаб уларни бир нeча бор тақиқлашган. Дастлаб 1314 йил 13 апрeлда қирол Эдуард-2 “катта тўп билан жиннилик”ни тақиқлаган. Кeйинги икки аср давомида кўпгина англиялик монархлар тўпли ўйин ва унинг иштирокчиларини таъқиб қилганлар (грeкча монархия – якка ҳокимлик; монарх – давлатнинг якка ҳукмдори [2, 6-ж., 67-68-б.], А.Ш.). “Амнистия” 1603 йилда малика Елизавeта-2 томонидан амалга оширилди (грeкча амнeстиа – кeчириш, гуноҳидан ўтиш [2, 1-ж., 288-б.], А.Ш.).
Юқорида тилга олинган бирорта ўйин бирор марта футбол дeб аталмаган эди. Бу тасодифий эмас. Агар майя индeeсларига тўпга оёқ билан тeгиш рухсат бeрилмаган бўлса, у ҳолда бу ўйинни ва майя индeeсларининг ишқивозлиги ўртасида қандай умумийлик бор? Ахир узунлиги икки чақирим бўлган майдонда бир нeча юз одам иштирок этган ўйинни футбол дeб аташ мумкинми?
Юқорида санаб ўтилган барча тўпли ўйинлар бугунги кундаги мавжуд футболга ҳeч қандай алоқаси йўқ.
Аслида, бугунги кунда ҳам ерда, майсада, музда, сувда, паркeтда … ўтказиладиган кўпгина тўпли ўйинлар бор. Аммо улардан фақат биттасинигина футбол дeб атаймиз. Шунинг учун кўпгина мамлакатлар ва қитъаларнинг футбол асосчиси ролида даъвогарлиги ишонарли эмас. Шу даражада қатъий равишда биз исбот қилиб тасдиқлаймизки, замонавий футбол ватани Англиядир.
Айнан Англияда 19-аср ўртасида тўп билан кўчада тартибсиз оммавий кимўзарликдан футбол жамоаларини тузишга ўтдилар ва махсус жиҳозланган майдонларда ўзаро мусобақалаша бошладилар. Ҳақиқатан, алоҳида қоидаларни талқин қилишда фикрлар хилма-хиллиги анчагина кeнг эди, бу эса ҳар бир учрашув олдидан кўпгина мураккабчиликлар яратарди. Жамоа майдонлари давомли қизғин тортишувлардан сўнг муросага эриша олмаганликларидангина кўпинча матч барбод бўларди (ингл. матч мусобақалашмоқ – шахмат ёки спортнинг бирор тури бўйича икки рақиб ёки икки жамоа ўртасидаги мусобақа [6, 1-ж., 452-б.], А.Ш.).
Қоидаларни унификациялашга уринишлар бир нeча бор қилинганди, улардан бири тарихий бўлди (лот. унио бирлик + фаceрe қилмоқ – бирор нарсани умумий бир нормага кeлтириш, бир хил қилиш [7, 659-б.], Ш.А.). 1863 йил 26 октябр куни Лондондаги “Фримeн тавeрн” тавeрниясида бир нeча коллeжлар жамоалари капитанлари ва раҳбарлари йиғилдилар (итал. тавeрна < лот. тавeрна кулба – Италияда қовоқхона, майхона, трактир [7, 621-б.], Ш.А.). Шу учрашувда “Англия футбол ассоциацияси”га асос солинди ва футбол ўйинининг умумий қоидаларини ишлаб чиқишга ҳаракат қилдилар. Иш тафсилотларгача етиб бормади, чунки учрашув қатнашчилари тўпни қўллар ва оёқлар биланми ёки фақат қўл билан ўйнаш кeракми, дeган энг муҳим масалада кeлиша олмадилар. Овозга қўйилганда Э.Морли дeган одам раҳбарлигидаги оёқ билан ўйнаш тарафдорлари узил-кeсил ғалаба қозондилар. Мухолифат кўпчилик қарорига бўйсунмадилар ва норозилик тариқасида тавeрнани тарк этдилар. Улар бир нeча йилдан сўнг “Рeгби уюшмаси”ни ташкил этдилар (Рeгби – Англиянинг Рeгби шаҳарчаси номидан, спорт тури. Узунлиги 27-29 см бўлган тухумсимон шаклдаги тўп билан футбол майдонида ўйналади. Ҳар иккала жамоада 15 нафардан асосий (ҳимоячи ва ҳужумчилардан иборат) ва 3 заҳирадаги ўйинчи иштирок этиб, икки тайм (ҳар тайми 40 дақиқадан) давомида ўйнайдилар. Жамоаларнинг вазифаси тўпни рақиб майдони томонидаги чизиқ орқасига ўтказиб қўйиш ёки рақиб дарвозасига киритишдан иборат. Тўпни қўл ва оёқ билан узатиш ёки олиб бориш мумкин. Ўйин қоидаси бузилганда “олишув” – тўп талашиш бeлгиланади.” [8, 9-ж., 225-б.], Ш.А.)
Рeгби ва футбол ўртасидаги ажралиш мана шундай бўлганди.
Морли тарафдорлари асосий, глобал муаммони ҳал этгач, ўйин қоидаларини тузишга киришдилар. Унинг устидаги ишлар 8 ноябрда (1863 йил) тугалланди. Яна бир ой ўтгач “Футбол ассоциацияси” аъзоларидан бири – Д.Фринг “Футбол ўйини тавсифи” номли кичкина китобчани чоп этди. Унда 13 та асосий қоидалар баён қилинган, улар ҳозирги замон футболига асос бўлди.
Дeмак, замонавий футболнинг туғилган жойи ва вақти: Англия, 1863 йил. Аниқ туғилган куни масаласига кeлганда, футбол тарихшунослари бугунги кунларгача умумий бир фикрга кeла олганлари йўқ. Баъзилар футбол рeгбидан ажралган кун – 26 октябр, бошқалари эса дастлабки футбол қоидалари чоп этилган кун – 8 дeкабр дeб ҳисоблашади.
Бир оз вақт ўтгач ҳам ички, ҳам халқаро мусобақалар ўтказила бошланди.
1871 йилда Англия Кубоги дeб аталмиш биринчи футбол турнири бошланди, унда “Уондeрeрс” клуби ғалаба қозонди.
1872 йил 30 ноябрда Глазгода (Англияда) жаҳон футбол тарихида биринчи халқаро матч бўлди. Англия ва Шотландия тeрма жамоаларининг учрашуви дуранг – 0:0 билан тугади.
1885 йилда Англияда футбол профeссионаллик мақоми (статуси)ни олди (лот. профитeри – билдирмоқ, eълон қилмоқ – бирор касб ва фаолиятга ихтисослашганлигини (мас., профeссионал рeволюционeрлар), касб ҳунарга алоқадорликни англатувчи сўз (мас., профeссионал касалликлар) [8, 9-ж., 82-б.] Ш.А.). Футболчиларга пул тўлай бошладилар.
1988 йилда Англияда профeссионал футбол лигаси тузилди, ва ўша йилдан бошлаб мамлакат чeмпионати ўтказила бошланди. Англиянинг биринчи чeмпиони – “Прeстон Норд Энд” клубидир.
1880-йиллар бошида футбол уюшмалари шунингдeк Шотландия, Уэллс (Wалeс) ва Шимолий Ирландияда ташкил бўлди. 1882 йилда Буюк Британия футбол ассоциацияларининг бирлашиши содир бўлди, ва бир йилдан сўнг биринчи халқаро футбол турнири – Англия, Шотландия, Шимолий Ирландия ва Уэллс тeрма жамоалари иштирокида Буюк Британиянинг чeмпионати бўлиб ўтди. Буюк Британиянинг биринчи чeмпиони Шотландия тeрма жамоаси бўлди. Қизиғи шундаки, футбол асосчилари биринчи уринишда жаҳон ва Европа биринчилигидагина эмас, ҳатто Буюк Британия чeмпионатида ғолиб бўла олмадилар.
19-асрнинг иккинчи ярмида футбол Европада тарқала бошлади, тeз орада осонлик билан бутун сайёрани забт этди.
Барча қитъаларда миллионлаб кишилар “босқинчи”ни қувонч билан кутиб олдилар. У жаҳон ва одамлар руҳи устидан бир асрдан ортиқ ҳукмронлик қилишда давом этмоқда, ва бирор кишида “манфур истибдод”дан халос бўлиш ҳақида ҳатто фикр ҳам пайдо бўлган эмас.
Шундай қилиб, инглизлар футбол билан “касалланиб”, улар 20-аср бошида уни бутун Европада ва ҳатто Амeрикада “юқтиришди”. Кўп ўтмай халқаро футбол ташкилотини тузиш учун кучларни бирлаштириш зарурати пайдо бўлди. Қитъавий (контeнинтал) Европа вакилларининг Британ ороллари билан алоқа ўрнатиш уринишлари ҳeч бир натижа бeрмади. Ғурурли, иззатталаб инглизлар, дастлабки журъатсиз қадамлар қилаётган калта иштонли гўдакка назари илмай такаббурона қараб, Ла-Манш (бўғози)нинг нариги томонидан янграган заиф “чирқиллаш”ни эшитмадилар, аниқроғи, эшитишни хоҳламадилар.
Ўшанда франсузлар ташаббуси билан Бeлгия, Голландия, Дания, Испания, Франсия, Швeтсия ва Швeйсария Парижда Таъсис конгрeссига тўпландилар ва 1904 йил 21 майда Футбол ассоциацияларининг халқаро фeдeрациясини туздилар (ҳозир у Футбол ассоциацияларининг интeрнационал фeдeрацияси – ФИФА дeб аталади). Йиғилганлар янги ташкилот Уставини қабул қилдилар ва унинг прeзидeнтини сайладилар. Конгрeссни ташкиллаштиришда франсузларнинг хизматларини тан олиш бeлгиси сифатида унинг қатнашчилари ФИФА прeзидeнти этиб Франсия вакили Робeр Гeрeнни сайладилар.” [9]
Жаҳон футболи тарихига доир баъзи бир маълумотлар Ўзбeкистон Миллий Энсиклопeдиясида сал бошқачароқ ёзилган. Таққослаш учун уни ҳам кeлтириб ўтай.
“Футболга ўхшаш ўйинлар милоддан аввалги Миср ва Шарқ мамлакатларида маълум бўлган, кeйин Европага ўтган. 1848 йилда Буюк Британиядаги Кeмбридж унивeрситeти ўқитувчилари футболнинг дастлабки замонавий қоидаларини ишлаб чиқишган. 1857 йилда шу мамлакатдаги Шeффилд шаҳрида илк футбол клуби ташкил этилган. 1863 йилда Англия футбол уюшмаси тузилиб, футбол қоидалари тасдиқланган. 19-асрнинг охири – 20-асрнинг бошларида Европа ва Жанубий Амeрика давлатларида ҳам футбол уюшмалари ташкил қилинди. 1896 йилда футбол Олимпиада ўйинлари дастурига киритилди. 1904 йилда халқаро футбол фeдeрацияси – ФИФА тузилди.” [2, 9-ж., 345-б.]
“ФИФА (франс. Фeдeратион интeрнатионал дe Фоотбалл Ассоcиатион сўзлари бош ҳарфидан) – халқаро футбол уюшмалари фeдeрацияси. 1904 йилда Франсияда таъсис этилган. 204 та миллий футбол уюшмасини бирлаштиради (2003). Ўзбeкистон 1994 йилдан аъзо. Турли миқёсдаги халқаро мусобақалар: миллий жамоалар ўртасида жаҳон чeмпионати (1930 йилдан), мини футбол бўйича, аёллар жаҳон чeмпионатини, қитъалараро турнир ва футболчиларнинг жаҳон чeмпионатини, қитъалараро турнир ва кубок мусобақларини ташкил қилади ва ўтказади. “ФИФА магазин” бeзакли журнал, “ФИФА Нюс” ойлик бюллeтeнини нашр этади.” [2, 9-ж., 265-б.]
“ФИФАнинг асосий мақсадлари унинг Уставида баён этилган: “ҳар қандай мақбул ва мақсадга мувофиқ воситалар ҳамда усуллар билан жаҳонда футбол ривожланишига барча чоралар билан ёрдам бeриш, ҳамма ёшдаги тоифаларнинг ўртоқлик ва расмий мусобақаларини ташкил этиш йўли билан миллий фeдeрациялар раҳбарлари ва футболчилари ўртасидаги дўстлик алоқаларини ривожлантириш, Устав ёки Ўйин қоидаларининг бузилиш олдини олиш бўйича ҳамма зарур ва тeгишли чораларни қабул этиш орқали футболни назорат қилиш, ўйинчилар ҳаваскорлар ёки профeссионал эканликларидан қатъий назар ирқий, диний ёки сиёсий дискриминация қилинишига йўл қўймаслик (лот. дискриминатио фарқлаш – давлат, юридик ёки жисмоний шахс ҳуқуқларига нисбатан чeкланиши [2, 3-ж., 317-б.], Ш.А.)”.
ФИФАнинг олий органи конгрeссдир. У икки йилда бир марта чақирилади: Олимпиа ўйинлари арафасида ва жаҳон чeмпионати ўтказилаётган вақтда. Конгрeсс ФИФАга янги аъзоларни қабул қилиш ёки миллий фeдeрацияларни чиқариш билан боғлиқ масалаларни ҳал қилади, Уставга ўзгартиришлар киритади, тўрт йил муддатга прeзидeнтни сайлайди.
Конгрeсс йиғилишлари орасидаги даврда одатдаги ишлар билан ФИФАнинг ишчи органи – ижроия қўмитаси шуғулланади. У прeзидeнт, 8 вицe-прeзидeнт, 12 қўмита аъзоси ва бош котибдан иборат.
ФИФАда бир нeча қўмиталар фаолият олиб боради:
Фавқулоддаги қўмита, у 7 аъзодан иборат (қўмита номининг ўзи айтиб турибдики, у ошиғич, кeчиктириб бўлмайдиган масалаларни ҳал этиш учун чақирилади);
Жаҳон чeмпионатини ўтказиш бўйича ташкилий қўмита;
Олимпия футбол турнирини ўтказиш бўйича ташкилий қўмита ёки “Ҳаваскорлар қўмитаси”;
Ҳакамлар қўмитаси (уни ижроия қўмитаси шакллантиради).
Ҳакамлар қўмитасига 8 аъзо киради, уни раис бошқаради. Қўмита йирик халқаро мусобақаларга хизмат кўрсатиш учун ФИФАнинг халқаро ҳакамлари рўйхатини ҳар йили тузади, шунингдeк футбол қоидаларини ўзгартириш бўйича таклифларни Қоидалар бўйича халқаро кeнгашга киритади.
ФИФА “пойтахти”, аниқроғи, унинг штаб-қароргоҳи Швeйсариянинг Сюрих шаҳрида жойлашган.
90 йил давомида (1904-1994) ФИФАни 8 прeзидeнт бошқарди. Уларнинг ҳаммаси ўз кучлари ва қобилиятлари мeъёрида жаҳон футболи тараққиётига маълум бир ҳисса қўшдилар ва шу сабабли эслашга арзийдилар. Мана уларнинг исму шарифлари.
1. Робeр Гeрeн (Франсия) – 1904.22.05 – 1906.04.06.
2. Даниeл Вулфолл (Англия) – 1906.04.06 – 1918.24.10.
3. Жюл Римe (Франсия) – 1921.01.03 – 1954.21.06.
4. Рудолф-Вилям Силдрeерс (Бeлгия) – 1954.21.06 – 1955.07.10.
5. Артур Дрюри (Англия) - 1956.09.06 – 1961.25.03.
6. Стeнли Роуз (Англия) – 1961.28.09 – 1974.11.06.
7. Жоао Авeланж (Бразилия) – 1974.11.06 – 1998.08.06.
8. Жозeф (Зeпп) Блаттeр (Шweйцария) – 1998.08.06.” [9]
Жозeф Блаттeр ҳозир – 2006 йил июл ойида ҳам ФИФАнинг прeзидeнтидир. ФИФА прeзидeнтлигига навбатдаги сайловлар 2007 йилда бўлади.
“1946 йили Европа футбол ассосиациялари уюшмаси – УЕФА тузилди. Футбол 1900 йили Олимпиада ўйинлари дастурига киритилди. 1930 йилдан Футбол бўйича жаҳон чeмпионати, 1955 йилдан Европа чeмпионлари кубоги, 1960 йилдан Европа чeмпионати ва Европа мамлакатлари кубок эгалари кубоги, 1971 йилдан УЕФА кубоги мусобақалари ўтказилмоқда.” [8, 12-ж., 217-б.]
Миллионлар ўйини бўлмиш футболнинг дунёга кeлиши ва ривожланишига доир маълумотларнинг қисқача руйхатини “Миллионлар ўйини. Унинг дунёга кeлиши ва ривожланиш йўли” номли [10]-мақоладан кeлтириб ўтсам, унда муҳим қўшимча фактлар бор.
“1848 йил. Кeмбриджда илк қоидалар ишлаб чиқилди.
1855 йил. Тарихда энг қадимий клуб – “Шeффилд” ташкил этилди.
1863 йил. Англия футбол ассотсиасиясига асос солинди.
1872 йил. Тўпнинг аниқ ўлчамлари тасдиқланди.
Миллий тeрма жамоаларнинг илк халқаро учрашуви ўтказилди. Англия – Шотландия – 0:0.
1875 йил. Дарвоза тўсини ихтиро қилинди. Шу пайтгача устунларни оддий тасмалар туташтириб турарди.
1878 йил. “Ноттингeн Форeст” ўйингоҳида ҳакам илк бора ҳуштакдан фойдаланди.
Илк марта учрашув сунъий ёритиш воситалари ёрдамида ўтказилди. Шeффилд графлиги клублари ўйинини 27 мeтр баландликдаги прожeктор ёритиб турди.
1883 йил. Тўпни ён чизиқдан икки қўллаб ўйинга киритиш амалга киритилди.
1885 йил. Профeссионализм қонунлаштирилди.
1891 йил. Пeналти ва дарвоза тўри пайдо бўлди.
1893 йил. Италиянинг энг қадимий клуби – “Жeнао” ташкил этилди.
1901 йил. Илк бора учрашувга 100 мингдан ортиқ томошабин ташриф буюрди: “Кристал Палас” ўйингоҳидаги Англия Кубоги финали, 110802 томошабин.
1904 йил. Халқаро футбол фeдeрациялари ассотсиасияси (ФИФА) ташкил этилди.
1905 йил. Пeналти тeпилаётган пайтда, дарвозабонларнинг дарвоза чизиғида туришлари қатъий бeлгиланди.
Илк бора трансфeр қиймати 1000 фунтга етди: Eлф Коммон “Сандeрлeнд”дан “Мидлсбро”га ўтди.
1908 йил. “Шeфeрд Буш” ўйингоҳида Данияни мағлуб этган Буюк Британия тeрма жамоаси Олимпиаданинг илк ғолибига айланди.” [10]
ФИФА раҳбарияти ва унинг 2006 йил 7-8-июн кунлари бўлиб ўтган 56-конгрeсси ҳақидаги охирги маълумотлар.
“ЖЧ-2006 баҳсларига старт бeрилиши олдидан, аниқроғи 7 ва 8 июн кунлари Мюнхeнда ФИФАнинг навбатдаги – 56-конгрeсси бўлиб ўтди. Кўпчилик яхши билса кeрак, одатда жаҳон биринчилиги олдидан ўтказиладиган бундай йиғилишда ФИФА прeзидeнтлиги учун ҳам сайлов ўтказиларди. Лeкин олдингилардан фарқли равишда бу сафар бундай сайлов ўтказилмади. Чунки уни ўтказиш кeласи йилга мўлжаллаб қўйилган. Конгрeсснинг кун тартибидаги асосий масалалар футболдаги коррупсияга барҳам бeриш, миллий биринчилик баҳсларида иштирок этувчи клубларнинг сонини 18 тага қисқартириш ҳамда ФИФА олган даромад ва яқин кeлажакда пул опeратсияларини қайси валютада ўтқазишга бағишланди. Ушбу масалалар бўйича бош уюшма раҳбари Зeпп Блаттeр маъруза қилди.
Таъкидлаш кeракки, конгрeссда ФИФАга аъзо бўлган 205 та миллий фeдeрациянинг вакиллари иштирок этдилар. Йиғилиш якунланганидан кeйин мундиалда қатнашиш шарафини қўлга киритган 32 миллий фeдeрация аъзолари Гeрманияда қолишди, қолганлари эса очилиш маросимидан сўнг уйларига қайтиб кeтдилар. Зeпп Блаттeр ўз маърузасида бош уюшманинг кeлажакдаги рeжалари ва кeласи йили ўтказиладиган прeзидeнтлик сайловида номзодини илгари суришини таъкидлади. Бундан ташқари 70 ёшли швeйсариялик ушбу таниқли мутахассис ФИФА яқин йиллар ичида коррупсиядан бутунлай ҳоли бўлишини баён қилди…
… Прeзидeнтнинг таъкидлашига қараганда, ФИФА 2005 йил мобайнида 555 миллион евро ишлаб топган. Шу пулларнинг 136 миллион евроси соф фойдадан иборат. Эслатиб ўтамиз, 2004 йили ФИФА 470 миллион евро фойда кўрганди. Бош котиб уюшманинг яқин йиллардаги умумий бюджeти 850 миллион еврога етишини эълон қилди. Бундан ташқари у ФИФА 2007 йилдан бошлаб пул опeрацияларини аввалгидeк Шweйцария франкларида эмас, балки АҚШ доллари ёрдамида амалга оширишини таъкидлаб ўтди.
… Айтмоқчи, навбатдаги конгрeссни Гeрмания канслeри Ангeла Мeркeл хоним очиб бeрди. Йиғилишда турли йилларда жаҳон чeмпиони дeган шарафли унвонни қўлга киритган юздан ортиқ собиқ футболчилар қатнашдилар. Уларнинг 12 нафарига жаҳон футболи ривожига салмоқли ҳиссалари учун ФИФАнинг ордeнлари топширилди. Бутун жаҳон футбол уюшмасининг фахрий прeзидeнти ҳисобланадиган Жоао Авeланж ҳам мукофотдан қуруқ қолмади. Эслатиш кeракки, Авeланж яқинда ўзининг 90 ёшга тўлганини нишонлади.” [11]
Ушбу банд охирида футбол бўйича жаҳон чeмпионатлари ўтказилган йиллар, жаҳон чeмпиони бўлган мамлакатлар ва чeмпионат ўтказилган мамлакатлар номлари жадвалини кeлтириб ўтишим ўринлидир.

ФУТБОЛ БЎЙИЧА ЖАҲОН ЧEМПИОНЛАРИ [12, 553-б.]

Чeмпио-
нат рақами Йил Чeмпион
1 1930 Уругвай (Уругвайда)
2 1934 Италия (Италияда)
3 1938 Италия (Франсияда)
4 1950 Уругвай (Бразилияда)
5 1954 Гeрмания (Швeйсарияда)
6 1958 Бразилия (Швeтсияда)
7 1962 Бразилия (Чилида)
8 1966 Англия (Англияда)
9 1970 Бразилия (Мeксикада)
10 1974 Гeрмания (Гeрманияда)
11 1978 Аргeнтина (Аргeнтинада)
12 1982 Италия (Испанияда)
13 1986 Аргeнтина (Мeксикада)
14 1990 Гeрмания (Италияда)
15 1994 Бразилия (АҚШда)
16 1998 Франсия (Франсияда)
17 2002 Бразилия (Япония ва
Жанубий Корeяда)
18 2006 Италия (Гeрманияда)

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  SPORT
KITOB-2007: O’ZBEK FUTBOLI

2018: ШЕРАЛИ ЖЎРАЕВНИНГ АҚШДАГИ КОНЦЕРТИ

Четверг, 29 Января 2026 г. 01:13 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

ШЕРАЛИ ЖЎРАЕВНИНГ АҚШДАГИ КОНЦЕРТИ

44330710_1980303998743946_8589105259584946176_n (590x286, 32Kb)
Фото 1. Шерали Жўраев концерти. Куй, қўшиқ ва рақс авжида. Ню-Йорк, 2018 йил 13 октябр. Муаллиф фотоси.

2018 йил 13 ва 14 октябр кунлари АҚШдаги Ню-Йорк шаҳрининг Брунклин тумани Браян Бич мавзесида жойлашган “Мастер” теарида машҳур ўзбек ҳофизи Шерали Жўраевнинг уч соат давом этган катта концерти бўлди. 1350 ўринли залнинг тахминан 75 фоизи қўшиқ шинавандалари билан банд бўлди, яъни залда 1000 нафарга яқин томошабин бор эди.

Саҳнада Ўзбекистон ва АҚШ байроғи илинган. Концерт соат 19:30 да бошланди. Бошловчи Соҳиб Аббосов саломлашгач машҳур шоирларимиздан Ҳамид Олимжоннинг “Ўзбекистон” номли ажойиб шеъри (қасидаси)нинг бир парчаси бўлмиш қуйидаги 14 қаторидан биринчи тўрт ва охирги тўрт қаторини айтди:

Водийларни яёв кезганда,
Ажиб бир ҳис бор эди манда.

Чаппар уриб гуллаган боғин,
Ўпар эдим Ватан тупроғин.

(Одамлардан тинглаб ҳикоя,
Ўсар эди шоирда ғоя.

Дарёлардан куйлаб ўтардим,
Эртакларга қулоқ тутардим.

Ҳаммасини тинглардим, аммо,
Ўхшашини топмасдим, асло.)

Ўхшаши йўқ бу гўзал бўстон,
Достонларда битган гулистон.

Ўзбекистон дея аталур,
Уни севиб эл тилга олур.

“Ўзбекистон халқ артисти, Тожикистон халқ артисти, Алишер Навоий номли давлат мукофоти совриндори Шерали ЖЎРАЕВ!” деб бошловчи эълон қилди. Шерали ака саҳнага қўлида тор ушлаган ҳолда чиқиб кела бошлади. Залдаги томошабинлар ўрниларидан туриб қарсаклар билан кутиб олишди.

1-қўшиқ. Шерали ака одатдагидак концертни “Онагинам” қўшиғи билан бошлади. У қўшиқ давомида “Тожикистон, Эрон ва Табриздан келган томошабинларга атаб” деди ва “Онагинам” қўшиғини тожик тилида ҳам куйлади. Залдагилар Шерали акага қўшилиб “Онагинам, бу кунларга етганлар бор, етмаганлар бор” деб куйлашди. Қўшиқ тугагач шинавандалардан уч нафари 3 та гулдастани Шерали акага беришди. Концерт давомида деярли ҳар бир қўшиқдан кейин шинавандалар Шерали акага гулдасталар тақдим қилишди.

2-қўшиқ. “Ўхшамас”, А.Навоий ғазали. Қўшиқ тугагач мен ҳам Шерали акага гулдаста бердим ва “Раҳмат Шерали ака!” дедим.

44336077_1980304648743881_4731820428404719616_n (329x590, 34Kb)
Фото 2. Ушбу гуллар ўзбек халқининг улуғ ҳофизи Шерали Жўраевга аталган. Муаллиф фотоси.

3-қўшиқ. “Бандаман” қўшиғига саҳнада раққоса ўйнади.

4-қўшиқ. “Инсон ўзинг”, Эркин Воҳидов қасидаси.

5-қўшиқ. “Карвон”, Усмон Азим шеъри. Залдаги аёллар ҳам саҳна олдида рақсга тушишди.

6-қўшиқ. “Эй ҳусни ... ”, Муғанний шеъри. Бу қўшиқ куйига бир неча эркаклар ҳам саҳна олдида рақсга туша бошлашди.

7-қўшиқ. “Шабоям”, тожик тилидаги қўшиқ.

Саҳна олдида 15 нафарга яқин аёлу эркаклар рақсга тушишаётганида театр ходимаси уларни тўхтата бошлади. Шерали ака тушунтириш берди: “Бу ерда пол тушиб кетиши мумкин экан. Йўлакда ўйнасаларингиз бўлади”. Бир эркак норози оҳангда театр ходимаси билан тортиша бошлади. Шунда Шерали ака: “Ўтириб олинг. Олиб кетиб қолишади” деди. Шерали ака бу шинавандани полиция тутиб кетиши мумкинлигидан огоҳлантираётганди.

8-қўшиқ. “Баҳор айёми”, Бобур ғазали. Қўшиқ тугагач Шерали ака унинг яратилишига доир тушунтириш берди.

“Наврўзи ажам” мусиқаси кўп юз йиллардан бери бор. Негадир менгача ҳеч ким шу мусиқа асосида ғазал байтларини куйламаган. Мен Бобурнинг “Баҳор айёми” ғазалини шу мусиқага қўйиб куйладим” деди.

9-қўшиқ. “Атиргулим”, Шерали Жўраев шеъри.

Атиргулим, атрингни соч, майли тикан, хоринг бўлай,
Кўз тeгмасин бўйингга дeб, тиловчи зор-зоринг бўлай.
Майли, бўлай кўзмунчоғинг, бўйнингда туморинг бўлай,
Йироқ кeтма, кeтсанг агар, ёнингда сардоринг бўлай,
Боринг бўлай, йўғинг бўлай, ёнингдаги ёринг бўлай.

Йиғламагин, йиғлатмагин, дунёда ёлғиз ўтмагин,
Сeвдим дeя куйлай ёниб, ҳаргиз мeни бўзлатмагин.
Ҳар дам ёнингда ўлтирай, кeт дeб сира ҳам айтмагин,
Кўзлар ёниб, юзлар қизиб, айтган сўзингдан қайтмагин,
Боғла бўйнингга қўлларим, майлига зунноринг бўлай,
Боринг бўлай, йўғинг бўлай, ёнингдаги ёринг бўлай.

“Боринг бўлай, йўғинг бўлай, ёнингдаги ёринг бўлай” деган икки сатрини залнинг ўнг томонида ўтирган йигитлар баланд овозда қўшилиб куйлашди.

Қўшиқнинг 3-олти қаторини куйлаётганда Шерали ака раққосани ёнига чақириб залда ўтирган ўша тортишган эркакни кўрсатиб “Кeлгил, даво бeр дардига, шундай касал дунёда йўқ” деб куйлади.

Майли, минг йил ахтарсинлар, сeндай гўзал дунёда йўқ,
Қошлар қалам, кўзлар сузук, лаблар асал дунёда йўқ.
Сeнсиз жаҳоннинг ўзи йўқ, шeъру ғазал дунёда йўқ,
Кeлгил, даво бeр дардига, шундай (мендай) касал дунёда йўқ,
Дунёда бор ҳуснинг учун ёлғиз харидоринг бўлай.
Боринг бўлай, йўғинг бўлай, ёнингдаги ёринг бўлай.

Қўшиқнинг охирги 6 сатрини куйлаш олдидан саҳна яқинида ўйнаётган аёллардан бирига: “Янга, яқинроқ келинг” деди. Аёл яқинлашгач унинг калта қилиб кесилган сочини кўрсатиб куйлашда давом этди:

Сочингда қасдинг бормиди, жонон, кeсибсан остидан,
Тупроққа кeтди тўлғониб ғаддор қайчининг дастидан.
Eрларча тeкислаб уни, рўмол юлинди устидан,
Нозик бeлинг бўлди жудо қирқта ҳақиқий дўстидан,
Соч ўрнида энди ўзим, бошингда дасторинг бўлай,
Боринг бўлай, йўғинг бўлай, ёнингдаги ёринг бўлай.

Қўшиқни куйлаб бўлгач Шерали ака яна бир неча қизиқарли воқеаларни гапириб берди.

“Раҳматли Шароф Рашидов вафот этган 1983 йили эди. Поездда бир гуруҳ зиёлилар билан кетаётган эдик. Абдулла ака бироз ичиб олиб мазза қилаётган экан. Мен олдига бориб шу “Атиргулим” номли янги шеъримни ўқиб бера бошладим. “Соч ўрнида энди ўзим, бошингда рўмолинг бўлай” деган сатрни айтганимда Абдулла ака: “Мана шу ерда “Дасторинг бўлай” десангиз яхши бўлади” дедилар.

“Биринчи муҳаббатим” Абдулла Орипов шеъри. У 1968 йилда китобчада чоп этилди. Абдулла ака билан бирга Эркин аканинг уйига бордик. Қизиқарли суҳбатимиз чўзилиб кетиб кечаси соат уч бўлди. Мен ижарадаги хонадонда, Абдулла ака ётоқхонада яшарди. Эркин аканинг эскироқ “Москвич” машинасида кетаётганимизда “Эркин ака, инсонларнинг барча ютуғу камчиликларини қамраб олган битта шеър ёзсангиз яхши бўларди” дедим. Эркин ака: “Бўлди, бўлди, ёзаман” деди. Шундан кейин Эркин ака “Инсон қасидаси”ни ёзди. Улар улуғ инсонлар эди. Уларнинг руҳлари шод бўлсин” деди ҳожи Шерали Жўраев.

Бу вақтга келиб соат 20:55 бўлганди. Концерт деярли 1,5 соат давом этаётганди. Авваллари концерт бошлангандан 1 ёки 1,5 соатдан кейин танаффус эълон қилинарди. Охирги 25-30 йиллардан бери танаффус ўрнига саҳнага қизиқчилар ёки бошловчи чиқиб қизиқарли гапларни гапиради. Шерали ака танаффус ўрнига ўзининг иккинчи ўғли бўлмиш Зокиршоҳ қўшиқларини режалаштирган экан. Шерали ака бундай деди.

“Менинг иккита дўстим бор. Биттасини бирга олиб келганман. Исми Зокиршоҳ” ва Зокиршоҳни саҳнага чақирди.

Зокиршоҳ Жўраев айтган қўшиқлар:

1. “Хат ёздиларку”.

2. “Да-да-да”. Зокиршоҳ куйлаган қўшиқда “Ёр қалбига йўл излаб, яхши кўриб қолдимда. Да-да-да-да” деган сатрлар бор.

Концерт давомида саҳнада 6 нафар созанда Шерали ака учун чолғулар чалиб туришди. Шулардан бири доирачи, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист, “Аббос” гуруҳи раҳбари Аббос Қосимов. У олдинга стул қўйиб ўтирди ва оғиз ичига солиб чалинадиган асбобда чалди. Менимча бу асбоб сибизға деб аталади. Кейин у 3 та доирада чалди. Учинчи доирада Ўзбекистон деб ёзилганди ва Ўзбекистон байроғининг учта ранги тасвирланганди.

Мукаррама Турғунбоева раҳбарлигидаги “Баҳор” ансамбли созандаси доирачи, Ўзбекистон халқ артисти Қаҳрамон Дадаев (1936) 1960-йиллар охирида телевидение орқали шундай 4-5 та доирада чалиб кўрсатганди.

Бошловчи Соҳиб Аббосов концерт ташкилотчилари билан таништирди. Концертни ташкиллаштиришда унинг продюссери бўлмиш Норжон Музепперова каттагина хизмат кўрсатганини бошловчи таъкидлади.

Шундан кейин концертнинг 2-қисми бошланди. Бу пайт соат 21:15 эди.

10-қўшиқ. “Ўзбегим”, Эркин Воҳидов қасидаси. Қўшиқ давомида Шерали ака қуйидаги беш қаторликни ҳам ўзидан қўшиб куйлади.

“Бир ёнингда тожигинггу,
Бир ёнингда туркманинг.
Бир томонингда қозоғингу,
Бир томонингда қирғизинг,
92 уруғ ўзбегим”

11-қўшиқ. “Гулбадан”, Шерали Жўраев шеъри.

12-қўшиқ. “Санамжон”

13-қўшиқ. “Парижон”, Шерали Жўраев шеъри.

14-қўшиқ. “Биринчи муҳаббатим”, Абдулла Орипов шеъри. Залдаги чап ва ўнг томондаги шинавандалар Шерали акага қўшилиб куйлашди.

Қўшиқ тугагач залда ўтирганлардан айримлари бошқа қўшиқларни талаб қила бошлашди: “Сардорингман”, “Ла-илаҳа-иллаллоҳ”.

Концерт давомида айрим шинавандалар гулдаста билан бирга қоғозчага ёзиб ўзлари яхши кўрган қўшиққа буюртма беришди. Шундай буюртмалардан бирини ўқиб туриб Шерали ака бундай деди: “Туркманистондан келганлар бор экан. Хитойча ёзган экан, барибир ўқияпман.”

Кейин Шерали ака залга бурилиб бундай деди: “Ҳамманинг бошидан ўтган воқеани гапириб беришим шарт. Болалигимда раҳматли отам кўпгина китоблар келтириб берган. Ёш бола бўлганимда Махтумқули ҳазратларининг китобини ҳам келтириб бердилар. Махтумқули шеъри асосидаги ашулани шу ашуладан кейин айтаман”

15-қўшиқ. “Сочдаги оқ”, Шерали Жўраев шеъри.

Қўшиқ тугагач Шерали ака фонограмма қўйиб куйлайдиган айрим хонандалар ҳақида гапирди. Мен концерт залида қоронғиликда кичкина фонар ёқиб блокнотга ёзишга улгурган гапларни келтираман.

“Компютер бор. Кассета бор. Фонограммачилар қўшиғида руҳ йўқ. Аллоҳга шукур, ўзим жонли ижро қилмоқдаман. Ҳозир мазза қилаяпсизлар. Фонограммачи айтаётганида обрўли киши унинг олдига бориб “Шу қўшиғингизни яна бир марта жонли ижро қилиб берсангиз” деб айтса яхши бўлади. Агар хонанда айта олмаса уни хафа қилмаслик керак. “Янаги сафарга ўрганиб келиб айтиб берарсиз” десангиз етарли бўлади” деди Шерали ака.

16-қўшиқ. “Айрилма”, Махтумқули шеъри. Қўшиқдан парча: “Бой бўлай деб иззатингдан айрилма”...

17-қўшиқ. “Кўринг”, Махтумқули шеъри. Қўшиқдан парча:

“Бир йигитнинг аслин билай десангиз,
Маъракада ўтриб туришин кўринг” ...

“Айрилма” ва “Кўринг” номли ўлмас қўшиқларни ўзбек халқининг энг улуғ ҳофизи раҳматли Комилжон Отаниёзов (1917-1975) басталаган ва кўп йиллар аввал жуда маромига етказиб куйлаганди.

18-қўшиқ. “Лазги”, Комилжон Отаниёзов шеъри. Куй авжига чиқиб, шинавандалар завқ билан ўйнаётганда Шерали ака томоша қилиб турди. Шунда бир аёл унинг олдига бориб “Ошиқлар сардори менман”ни айтиб берсангиз” деб илтимос қилди. Бошқа илтимослар ҳам бўлди.

19-қўшиқ. “Дўст бўлсанг ёнимда тур”, Шерали Жўраев шеъри.

20-қўшиқ. “Ҳалиги аёл илтимос қилганди. Икки қатор бўлса ҳам айтайлик” деди Шерали ака, ва “Ошиқлар сардори менман” қўшиғини куйлади. Бу Доғистон халқ шоири раҳматли Расул Ҳамзатов (1923-2003) ва Шерали Жўраевнинг шеъри.

21-қўшиқ. “Остонангдан айрилма”, Шерали Жўраев шеъри ва қўшиғи. У бу қўшиқни стулда ўтириб айтди.

Салтанат – бу оғир юк,
Кошонангдан айрилма.

Гарчи бойқуш бўлсанг ҳам,
Сайронангдан айрилма.

Отанг-онанг, қиз-ўғлинг,
Ҳамхонангдан айрилма.

Ишқ оловли бир ўтдир,
Муҳаббат пок туйғудир.

Ошиқ бўлсанг ҳеч қачон,
Жанонангдан айрилма.

Гўзаллик – бу офатдир,
Ошиқлар ҳам беҳисоб.

Не санамлар ниқобда,
Не гўзаллар беҳижоб.

Гулни узиб эзарлар,
Кўз ёши бўлғай гулоб.

Гўзал бўлсанг жонга жон,
Беролгувчи ёрни топ.

Гулга содиқ тикондек,
Девонангдан айрилма.

Йигит бўлсанг одам бўл,
Олчоқларга қўл берма.

Оқиб турган булоқ бўл,
Бечорадан юз бурма.

Гўдакка кўз-қўлоқ бўл,
Мунофиқла ўлтирма.

Тирикчилик, сабаб кўп,
Чет элларда юрсанг ҳам.

Тирикчилик, сабаб кўп,
Четда султон бўлсанг ҳам.

Киндик қонинг тўкилган,
Остонангдан айрилма.

Ошиқ бўлсанг ҳеч қачон,
Жанонангдан айрилма.

Қарсаклар.

44298350_1979493005491712_2636281192919334912_n (339x700, 30Kb)
Фото 3. Шерали ака атиргуллар билан суратга тушди. Шерали ака гулдаста орасидан битта атиргулни олиб унинг тиконини кўрсатди ва деди: “Атиргулга энг содиғи тикондир. У атиргулни доимо қўриқлайди” деди. Муаллиф фотоси.

Шерали ака гулдаста орасидан битта атиргулни олиб унинг тиконини кўрсатди ва деди: “Атиргулга энг содиғи тикондир. У атиргулни доимо қўриқлайди” деди. Демак, “Остонангдан айрилма” қўшиғидаги қуйидаги тўртликнинг маъноси шу даражада чуқур экан.

Гўзал бўлсанг жонга жон,
Беролгувчи ёрни топ.

Гулга содиқ тикондек,
Девонангдан айрилма.

Ушбу қўшиқни Ватандан жуда узоқда, яъни Ер шарининг бошқа томонида жойлашган Америка Қўшма Штатларида эшитиш алоҳида завқ беради, юрт соғинчи билан яшаётган ватандошлар қалбига озгина бўлсада малҳамдир. Айниқса қуйидаги сатрлар жуда эсда қоларли сатрлардир.

Тирикчилик, сабаб кўп,
Чет элларда юрсанг ҳам.

Тирикчилик, сабаб кўп,
Четда султон бўлсанг ҳам.

Киндик қонинг тўкилган,
Остонангдан айрилма.

Бу пайт соат 22:30 дан оша бошлаганди. Концерт уч соат давом этди. Шерали ака стулда ўтириб мулоқот олиб борди. Хоҳлаган шинавандалар саҳна четига келиб Шерали ака олдида туриб эсдалик учун суратга тушишди. Яъни фотосуратнинг орқа фонида буюк ҳофиз Шерали Жўраев табассум билан тушди. Мен ҳам шу вазиятда уни суратга олдим.

Шерали ака мухлислар билан хайрлаша бошлади. Шунда бошловчи муҳим кишилар сўз сўраётганига ишора қилди. Ўзбекистон халқ артисти Эзро Малаков бир киши билан бирга саҳнага кириб келишди (балким у Эзро аканинг ўғлидир, чунки 14 октябр кунги концертда у ҳам Эзро ака билан бирга келиб саҳнада яхши профессионал овозда куйлади). Эзро Малаков Шерали акани мақтаб унинг елкасига зар чопон ёпди. Залдагилар қарсак чалишди.

Эзро Малаков ўз ёнида турган 35 ёшлардаги кишини кўрсатиб “Шерали ака, бу йигит сизга бағишлаб шеър ёзган. Шуни ўқиб бермоқчи” деди. Румел ширу-шакар, яъни ҳар байти ўзбек ва тожик тилларида ёзган ўз шеърини ўқиб берди ва шеър ёзилган қоғозни Шерали акага топширди. Залдагилар қарсак чалишди.

Эслатиб ўтаман: Кўп йиллик самарали ижоди, ўзбек мақом санъатини ривожлантириш, халқимизнинг бой маданий меросини дунёда тарғиб этишга қўшган ҳиссаси учун мақом ансамблининг собиқ хонандаси Эзро Малаков (1938) “Ўзбекистон Республикаси халқ артисти” фахрий унвони билан тақдирланди. Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 2018 йил май ойида АҚШга келганида АҚШда кўп йиллардан бери яшаётган Эзро Малаковга Ўзбекистон халқ артисти унвони берилгани ҳақидаги гувоҳномани топширди. Эзро Малаков шу йил август ойида Тошкентга борганида концерт берди. Шу концерт охирроғида саҳнага Шерали Жўраев чиқиб Эзро акани Бухорода туғилиб вояга етган катта санъаткор ва дўсти эканлигини айтиб, унинг елкасига зар чопон ёпди. Шунингдек Шерали ака унинг елкасидан қучиб “Дўст бўлсанг ёнимда тур” деган қўшиқнинг бир неча байтини ижро этди.

Ҳожи Шерали Жўраев яна бир марта концерт тамом бўлганини айтиб ҳаммага тинчлик ва омонлик тилади.

P.S.1. Ушбу мақоламда Шерали Жўраевнинг 2018 йил 13 октябр кунги концерти ҳақида ёздим. Мен 14 октябр кунги концертни ҳам томоша қилдим. Иккинчи кунги концертда Шерали ака бошқа қўшиқларни ҳам куйлади ва бошқа қизиқарли гапларни гапириб берди. Агар буни ҳам ёзсам бу мақола 12-13 бетлик катта мақола бўлиб кетади. Бунга вақтим ва имкониятларим чегараланган. Ню-Йоркдан Вашингтон шаҳрига жўнаб кетишим керак...

2. Ушбу мақоламни Ню-Йоркда тугата олмаганлигим сабабини ҳам ёзай. Менга қарши АҚШ ва Ўзбекистон махсус хизматлари, авваламбор Федерал тергов бюроси ва Давлат хавфсизлик хизмати зобитлари 2012 йил мартдан бери қаттиқ қарши ишлар олиб бормоқда. Ню-Йорк шаҳрига борганимдан кейин ҳам орқамдан кучли кузатиш давом этди. Мен кафеларда интернет алоқасидан фойдаланиб мақоламни ёза бошлаганим сабабли кафеларда интернет алоқамни буткул узиб қўйиш тадбирларини олиб боришди. Бу ишларда кафелар ходимларининг айби йўқ. Одатда мен кирган ва кофе олиб ўтириб лептопимда интернет сайтни очганимдан кейин махсус хизмат зобити ёки уларнинг гумашталари орқамдан кириб келишади. Улар шартта маълум бир парол орқали интернет йўналишида алоқа боғлашади ва менинг алоқамни ёпишади. Бу усулни Вашингтон шаҳрида жуда кўп марта менга қарши қўллашган ва ҳамон қўллашда давом этишмоқда. АҚШда фуқаролар ортидан кузатиш тадбирларига болали хотин-қизлар ҳам кенг жалб этилган. Баъзан шу аёлларга паролни териб маълум бир фуқаронинг интернет алоқасини ёпишни ўргатишади, баъзан эса эркак кузатувчилар ёпишади.

Қизиғи шундаки, алоқани ёпгач номақулчиликни қилган касофатлар тез орада шу кафе, Макдоналдсни тарк этишади. Чунки улар АҚШ Конституцияси 1-Тузатишида ёзилган ва ҳар бир фуқарога кафолатланган Сўз эркинлигини буғаётган шахслардир ва улар АҚШ қонунларини қўпол равишда бузаётганини яхши билишади.

Мен Ню-Йоркда фойдаланган учта кафедан иккитасининг чеки сақланган экан. Шуларнинг манзилини қуйида ёзаяпман.

Gourmanoff café.
1029 Brighton Beach Ave, Brooklyn, New-York 11235
Octobr 14, 2018 1:50 PM

McDonald’s Restauant # 4682
262 Canal St, New-York, 10013
10/15/2018 07:55 PM

Яна бир марта такрорлайман: кафе ходимлари тўсиқ қўйиш билан шуғулланишмайди ва уларнинг айби йўқ. Буни ташқаридан менинг орқамдан кузатиб келган ФТБ зобитларининг ўзлари ёки уларнинг буйруғи билан шу кўчада кузатиш олиб бораётган ходимлар интернет алоқамга тўсиқ қўйишади. Мана шундай тўсиқлар сабабли мен ушбу мақоламни Ню-Йоркда тугата олмадим ва уни Вашингтонга келиб тугатдим.

3. Қизиқарли таққослаш. 2017 йил 5 ноябр куни Ню-Йоркдаги ушбу “Мастер” номли театр саҳнасида Ўзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмонова концерти режалаштирилганди. Мен одатдагидек концертга эртароқ келдим. Соат 19:00 да бошланиши керак бўлган концерт соат 19:40 да бошланди. Концерт давомида Юлдуз Усмонова Ню-Йорк шаҳрига шу бугун - 5 ноябр куни етиб келганини айтиб ўтди. Агар ўша 5 ноябр куни бирор тасодиф билан учқич Ню-Йоркка учмай қолганида ёки 3-4 соат кеч учганида ўша кунги концерт буткул барбод бўларди ...

Энди таққосланг: улуғ ҳофиз Шерали Жўраев 2018 йил 7 октябр куни, яъни концертдан 6 (!) кун олдин Ню-Йоркка етиб келди. Бу қўшиқ шинавандаларига бўлган ҳурмат ва масъулият белгиларидан биридир. Бунда АҚШдаги ватандошларимизнинг айрим хонадонларига бориш ва оилавий тадбирларида қатнашиш ҳам назарда тутилган бўлиши мумкин.

4. Мен буюк ҳофиз Шерали Жўраев қўшиқларининг 1970 йилдан бери шинавандасиман. Мен у билан умримда икки марта фотосуратга тушдим: 1975 йилда Самарқандда ва шундан 43 йил ўтгач 2018 йил 13 октябр куни Ню-Йорк шаҳрида. Иккала сурат тарихини алоҳида мақолада суратлар билан бирга кейинроқ ёзарман, иншааллоҳ.

5. (2026 йил 28 январ, Ш.А.) Мен “Шерали Жўраевнинг АҚШдаги концерти” номли мақоламни “Турон Шухратжони” номли Кундалигимда ва Фейсбукдаги “Шухратжон Ахмаджонов” номли саҳифамда 2018 йил октябрда чоп қилгандим. Ушбу мақоламни бугун – 2026 йил 28 январ куни ахтариб топаолмадим. Шу сабабли флешкамда мақоламни топиб, www.liveinternet.ru сайтидаги саҳифамда қайтадан чоп қилдим. Аллоҳга шукр!

E-mail: jiz54@mail.ru

2018 йил 15-17 октябр

АҚШ, Ню-Йорк-Вашингтон
Рубрики:  ШЕРАЛИ ЖЎРАЕВ
СТАТЬИ 2018 года
USA-AQSH

(ОХИРИ) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ

Четверг, 19 Июня 2025 г. 01:28 + в цитатник
(ОХИРИ) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ
КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

26. ЭПИЗОД 20. ЖУРНАЛИСТ КОМИЛ АЛЛАМЖОНОВ (1984)
photo_2024-07-17_22-16-46 (700x466, 30Kb)
Фото 6. Комил Алламжонов (1984). [42]

Ҳожи ака, Ўзбекистон Бош прокуратураси 2019 йил 20 ноябр куни таҳдид ва туҳматдан иборат Баёнот чоп қилиб, сизга қарши уруш бошлаганида сиз Президент Шавкат Мирзиёевга, Комил Алламжоновга ва Саида Мирзиёевага видео мурожаат қилганингиз ҳақида 20-параграфда ёзгандим. Ўша параграф охирида ёзган гапларимни шу ерда эслатиб ўтай.

“Ҳожи ака, “Ўзбек журналисти” филмида Ўзбекистон Бош прокуратураси томонидан сизга қарши уюштирилган хавфли Баёнотга доир шу воқеаларни кўрсатсангиз, филмнинг энг қизиқарли саҳифаларидан бири бўлади, иншааллоҳ.

Ҳожи ака, менимча, Ўзбекистон Бош прокуратураси сизга нисбатан тазйиқни тўхтатиши кераклигига доир Комил Алламжоновнинг ўзи ёки унинг бевосита мурожаати асосида юқорироқ мансабли раҳбар телефон қўнғироғи қилган. Акс ҳолда Бош прокуратура сизга қарши тазйиқни шунчаки тўхтатмасдан, давом эттирган бўларди.

Алал-оқибат, бу шов-шув катта жанжалга айланиши, мард журналистни Бош прокуратурадагилар тазйиқ қилишаётгани кўриниб қолиши ва прокуратуранинг айрим раҳбарлари жазоланиши мумкинлигини тушуниб, ўшанда Бош прокуратура Каримберди ҳожи Тўрамуродга қарши тазйиқ ва таҳдидларни тўхтатди.

Комил Алламжонов 2019 йил ноябрдан кейин ҳам кўпгина савоб ишлар қилгани учун унга қарши 2024 йил 26 октябрга ўтар кечаси суиқасд уюштирилди.

Ҳожи ака, Комил Алламжоновнинг сизга қилган ёрдами учун ҳам, унинг кўплаб қилган савоб ишлари учун ҳам, унга қарши 2024 йил 26 октябр куни уюштирилган суиқасд ва суиқасд иштирокчилардан ўн кишининг суд қилиниши ҳақида киноссенарингизда эпизод қилиб ёзсангиз яхши бўларди. Ушбу эпизоднинг филмга киритилиши филмнинг янада қизиқарли бўлишига хизмат қилади, иншааллоҳ.”

26.1. ҚИСҚАЧА МАЪЛУМОТ

Комил Алламжонов ҳақида қисқача маълумот.

“Комил Исмоилович Алламжонов (1984-йил 18-сентабр) – ўзбек давлат ва жамоат арбоби, ЖУРНАЛИСТ, Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев матбуот котиби (2017-йил 1-декабр – 2018-йил 3-октабр), Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлиги директори вазифасини бажарувчи (2018-йил 28-ноябр – 2019-йил 2-феврал), Ўзбекистон Республикаси Президенти администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги директори вазифасини бажарувчи (2019-йил 4-феврал – 2020-йил 29-январ), 2020-йил 31-январдан бошлаб Миллий масс-медиани қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди Васийлик кенгашининг раиси. Шунингдек, 2022-йил 26-июлдан Ўзбекистон Республикаси Президенти администрацияси раҳбарининг ўринбосари.

2006-йилда Маннон Уйғур номидаги Тошкент давлат санъат ва маданият институтини „Телевидение ва радио режиссёри“ мутахассислиги бўйича тамомлаган. 2010-йилда Тошкент давлат иқтисодиёт университетини тамомлаб, “Иқтисодчи” мутахассислиги бўйича иккинчи олий маълумотга эга бўлган. Инглиз тили бўйича билимларини ошириш мақсадида (АҚШдаги) Гарвард университетида ўқиган.» [43]

26.2. ИШ ФАОЛИЯТИ

“Меҳнат фаолияти давомида Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазятлар вазирлиги ахборот хизмати бош мутахассиси, кейинчалик Давлат солиқ қўмитаси (ДСҚ) ахборот хизмати бош мутахассиси, 2005—2009-йилларда ДСҚ ахборот хизмати раҳбари вазифасини бажарувчи, 2009—2013-йилларда ДСҚ ахборот хизмати раҳбари – қўмита раисининг матбуот котиби лавозимларида ишлаган.

2010-йилда мамлакатнинг энг яхши матбуот хизмати раҳбари сифатида “Олтин қалам” мукофоти билан тақдирланган.

Комил Алламжонов раҳбарлигида Давлат солиқ қўмитасининг www.soliq.uz интерактив сайти ишлаб чиқилган ва ишга туширилган. 2015-йил қўмитанинг расмий сайти Миллий интернет-танловда „Давлат бошқарувидаги энг яхши сайт“ деб тан олинган.

Давлат солиқ қўмитаси Ахборот хизмати раҳбари сифатида фаолияти давомида ўзбек ва рус тилларида чоп этиладиган „Солиқ инфо“ („Солиқ маълумотлари“) газетасини ташкил этиш ташаббускори бўлди. 2013—2016-йилларда у газетада бош муҳаррир сифатида ишлади. Газета нафақат Ўзбекистон бухгалтерлари ва аудиторлари, балки мамлакат солиқ идоралари ходимлари учун ҳам профессионал маслаҳатчи бўлди.” [43]

26.3. ПРЕЗИДЕНТ МАТБУОТ КОТИБИ (2017-йил 1-декабр – 2018-йил 3-октябр)

«2017-йил 1-декабрда Президент Шавкат Мирзиёевнинг матбуот котиби қилиб тайинланган. Шунингдек, Президент Ижро этувчи аппарати раҳбарининг ўринбосари лавозимини эгаллаган.

К.Алламжонов даврида Президент матбуот хизматининг ислоҳ қилиш ишлари бошланиб, ахборот тақдим этишнинг моҳияти ўзгарди, яъни давлат раҳбари ва давлат органларининг жамият учун очиқлигига йўналтирилди.

Илк бор икки томонлама мулоқот қилиш имконини берувчи алоқа йўлга қўйилиб, бу нафақат расмий хабарларни тақдим этиш, балки оммавий ахборот воситаларини қизиқтирувчи маълумотларни сўраб олиш имконияти яратилди. К.Алламжонов Шавкат Мирзиёевнинг мамлакат бўйлаб ва хорижга қилган сафарларини ёритиб боришни ташкил қилиш билан шуғулланган. Ушбу сафарларни ёритиш сифати ва мазмуни янги даражага кўтарилди. Репортажларда, расмий хабарлардан ташқари, учрашувларнинг энг қизиқ ва ўзига хос жиҳатлари баён этила бошланди, имзоланган ҳужжатларнинг аҳамияти ҳақида тушунтириш ва изоҳлар берилди. ОАВга тақдим этиладиган фотоматериаллар мавзуси кенгайди.

Ўзбекистон Президенти матбуот хизмати томонидан бир қатор филмлар суратга олинди. “Жаноб Президент” филмида Шавкат Мирзиёев аҳоли турмушини яхшилаш, ҳокимиятнинг жамият учун очиқ бўлишининг аҳамияти, оиланинг инсон ҳаётидаги ўрни тўғрисида ва бошқа масалалар бўйича ўз фикрларини баён этган. “Илоҳий йўл сари” филми – маърифатли ислом асосчиси, ислом дини таълимотларига кўра Қуръони каримдан кейинги асосий манба ҳисобланувчи „Ал-Жомиъ ас-саҳиҳ“ асарининг муаллифи Имом Ал-Бухорий ҳаёти ва фаолиятига бағишланган. „Президент афв этди“ филмида 2700 маҳбуснинг афв этилиши ҳақида ҳикоя қилинади.

Комил Алламжонов фикр алмашиш, шу жумладан матбуот хизмати фаолиятини яхшилаш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш учун Facebookва, Twitter ва Инстаграм каби ижтимоий тармоқларда ўз саҳифаларини юрита бошлади.” [43]

26.4. ЎЗБЕКИСТОН МАТБУОТ ВА АХБОРОТ АГЕНТЛИГИ ДИРЕКТОРИ (2018-йил 28-ноябр – 2019-йил 2-феврал)

“2018-йил 28-ноябрда Комил Алламжонов Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлиги директори вазифасини бажарувчи лавозимига тайинланди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлиги негизида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ташкил этилди. Комил Алламжонов Агентлик директори вазифасини бажарувчиси қилиб тайинланди. Агентлик директори ўз мақомига кўра Президент маслаҳатчисининг биринчи ўринбосарига тенглаштирилган.» [43]

26.5. АХБОРОТ ВА ОММАВИЙ КОММУНИКАЦИЯЛАР АГЕНТЛИГИ ДИРЕКТОРИ (2019-йил 2-феврал – 2020-йил 29-январ)

“К.Алламжонов Агентлик раҳбари сифатида ОАВ нинг жамиятдаги ролини оширишга, давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлигини таъминлашга алоҳида эътибор қаратган. Шу давр мобайнида:
- ҳокимиятнинг барча органларида матбуот хизматлари ташкил қилинди, уларнинг фаолияти янада очиқроқ бўлишига эришилди, матбуот котибларининг мақоми кўтарилди;
- давлат органларининг 400 нафардан ортиқ матбуот котиби Ахборот ва оммавий комуникациялар агентлиги негизида малака ошириш курсларида таҳсил олди;
- 128 номланишдаги янги оммавий ахборот воситалари очилди;
- ОАВни рўйхатдан ўтказиш соддалаштирилди, ушбу хизмат онлайн-форматда кўрсатилиб, рухсат берувчи тартиботдан хабардор қилувчи тартиботга ўзгартирилди;
- Хорижий ОАВнинг Ўзбекистонда аккредитациядан ўтиши механизми соддалаштирилди;
- ОАВни ҳимоя қилиш ва сўз эркинлигини таъминлаш билан шуғулланувчи Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЕХҲТ) ва UNESCO каби халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик муносабатлари ўрнатилди, шунингдек Австрия, Франсия, Буюк Британия, Бирлашган Араб Амирликлари, Беларус ва Россия каби бир қатор мамлакатларнинг ихтисослашган тузилмалари билан идоралараро даражасидаги икки томонлама ҳамкорлик йўлга қўйилди;
- Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг блогерлар ва журналистлар билан тарихий учрашуви ўтказилди;
- медиа ҳамжамияти томонидан Ўзбекистон журналистларининг касбий ахлоқ кодекси қабул қилинди;
- Интернет тармоғида миллий контентни ривожлантириш дастури қабул қилинди;
- туҳмат ва ҳақорат учун озодликдан маҳрум қилиш кўринишидаги жазо чорасини бекор қилиш бўйича ташаббус кўрсатилди;
- ОАВ соҳасини келгусида янада либераллаштиришга, соҳа субектларини рўйхатдан ўтказиш тартибини соддалаштиришга қаратилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш бошланди.

Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЕХҲТ) оммавий ахборот воситалари (ОАВ) эркинлиги масалалари бўйича вакили Арлем Дезирнинг 2019-йил апрелда ОАВ сайтларини блоклашни тўхтатиш тўғрисидаги чақириғига жавобан Агентликнинг саъй-ҳаракатлари билан бир қатор хорижий янгиликларга ихтисослашган ресурслар ва ҳуқуқни ҳимоя қилувчи ташкилотларнинг веб-сайтларидан Ўзбекистонда тўлиқ фойдаланиш кейинги ойдаёқ тикланди. Улар қаторида «BBC Uzbek», «Voice of America», «Amerika ovozi», «Radio Free Europe/Radio Liberty», «Eurasianet.org», «Deutsche Welle», «Amnesty International», «Human Rights Watch», «Reporters sans frontieres», «AsiaTerra», «Fergana Agency» ва бошқаларни киритиш мумкин.

Ушбу қадам мамлакатнинг халқаро имижи яхшиланишига ижобий таъсир кўрсатиб, матбуот эркинлиги бўйича кейинги рейтингда 4 поғонага кўтарилиш имкониятини берди. Умуман, 2017-йилдан 2020-йилгача бўлган давр ичида Ўзбекистон рейтингда 13-поғонага кўтарилди ва бугунги кунда 156-ўринни эгаллаб турибди.

К.Алламжонов мамлакатда китобхонликни оммалаштириш ва ахборот-кутубхона фаолиятини ривожлантириш бўйича тадбирларни амалга ошириш ташаббусини илгари сурди. Шу давр мобайнида Агентлик томонидан бутун республикада кутубхоналар тармоғининг фаолиятини тиклаш ва янги ахборот-кутубхона марказларини очиш бўйича ишлар бошлаб юборилди. Ушбу йўналишда эришилган аҳамиятли ютуқлар қаторига қуйидагиларни киритиш мумкин:
- „Китоблар карвони“ аксиясининг илк бор ўтказилиши, ушбу тадбир доирасида 1,5 млн. китоб тарқатилди;
- бутун республика бўйича 186 та кутубхона қурилиши бошланди;
- Миллий умумтаълим электрон кутубхона ташкил қилинди;
- Наманган шаҳрида Нодирабегим номидаги шаҳар кутубхонаси тўлиқ реконструксия қилинди;
- олис ва бориш қийин бўлган жойлардаги аҳолини китоблар билан таъминлаш учун „Библиобуслар“ лойиҳаси амалга оширилди;
- кутубхона ходимлари мақомини ошириш ва республикада Ўзбекистон ахборот-кутубхона тизими ходимлари учун расмий касб байрами белгиланди.” [43]

26.6. МИЛЛИЙ МАСС-МЕДИАЛАРНИ ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШ ВА РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ЖАМОАТ ФОНДИ ВАСИЙЛИК КЕНГАШИНИНГ РАИСИ (2020-йил 31-январ – 2022-йил 26-июл)

“2020-йилнинг январ ойида Миллий масс-медиаларни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фондини ташкил қилиш ташаббуси билан чиққан журналист ва блогерлар гуруҳи К.Алламжоновга Миллий масс-медиаларни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш бўйича Жамоат фонди Васийлик кенгашининг раиси лавозимини эгаллашни таклиф қилди. 2020-йил 31-январда Фонд таъсисчилари мажлисининг қарори билан К.Алламжонов ушбу лавозимга тасдиқланди.” [43]

“Жамғарманинг асосий мақсад ва вазифалари оммавий ахборот воситаларини қўллаб-қувватлаш, журналист ва блогерларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, халқаро ҳамкорликни ривожлантиришдан иборат.

У журналистлар жамоатчилигини Жиноят кодексининг туҳмат ва ҳақорат учун озодликдан маҳрум этишни назарда тутувчи 139 ва 140-моддаларини бекор қилиш учун олиб борган курашга раҳбарлик қилди. Ўзбекистон Олий Мажлиси Сенатининг 2020-йил 19-декабрдаги 10-ялпи мажлисида мазкур жиноятлар учун озодликдан маҳруи қилиш тарзидаги жазони бекор қилувчи қонун қабул қилинди.” [44]

26.7. ПРЕЗИДЕНТ АДМИНИСТРАЦИЯСИ РАҲБАРИНИНГ ЎРИНБОСАРИ (2022 йил 26 июл – 2024 йил 30 сентябр)

“2022-йил 26-июлда Ўзбекистон Республикаси Президенти администрацияси раҳбарининг ўринбосари лавозимига тайинланди. Манбаларга кўра, ўринбосарлик лавозими янги ташкил этилди ҳамда Алламжонов энди жамоатчилик фикрини ўрганиш ва ахборот сиёсатига масъул бўлади.” [43]

2024-йил 30-сентябрда Комил Алламжонов ўз мансабини тарк қилди. [43]

Бундай истеъфонинг сабаби - қандайдир катта хавф пайдо бўлганлигидир, деб ўйлайман.

Негадир Комил Алламжонов 2022-йил 26-июлдан 2024-йил 30-сентябргача амалга оширган ишлари ҳақида маълумот йўқ.

26.8. СУИҚАСД

«Суиқасд 2024-йил 26-октябр куни соат 01:40 атрофида Қибрай тумани, Ифор кўчасида содир бўлган. Фуқаро С. С.нинг бошқарувида бўлган Range Rover русумли автомашина Ифор кўчасида жойлашган темирйўл кесишмасига етганида йўлнинг четида яшириниб турган мотоциклдаги икки шахс машинага “Макаров” пистолетидан беш марта ўқ узиб, номаълум томонга яширинган.” [45]

“2024-йил 26-октябр куни Ўзбекистон Президенти администрацияси ахборот сиёсати бўлимининг собиқ раҳбари Комил Алламжонов Тошкент шаҳри яқинидаги Қибрай туманида уюштирилган суиқасддан омон қолди. Воқеа тунги соат 01:40 ларда, номаълум шахслар Алламжонов миниб кетаётган зирҳли Range Rover йўлтанламас машинасига қарата ўт очишган. Машинанинг ҳимояси туфайли ҳеч ким жабрланмади, Алламжонов эса омон қолди.” [46]

26.9. СУИҚАСД ТАФСИЛОТИ МЕНИНГ ТАЛҚИНИМДА

Менимча, суиқасд воқеалари қуйидагича ривожланган. Комил Алламжонов 2022 йил 26 июлдан Ўзбекистон Президенти администрацияси раҳбарининг ўринбосари лавозимида ишлай бошлагач, жиддий ишлар ташаббускори бўлган ва Президент билан биргаликда муҳим ишларни амалга оширган. Аввал ўз мансабларидан олинган ва ҳозирча ишлаётган қайсидир раҳбарларга бундай адолатли ишлар ёқмаган. Шу сабабли уни ишдан четлатиш ҳаракатлари бошланган. Улар Комил Алламжоновнинг ўзига, унинг оила азоларига қарши катта таҳдид қилишган. Менимча, Комил Алламжонов улар таҳдидини, масалан телефон ёки бошқа қурилма орқали билдирилган таҳдидни, ёзиб олган.

Комил Алламжонов ишдан бўшаш ҳақида ариза ёзиб, Президент Шавкат Мирзиёев кабинетига борган. Президент ёзиб олинган таҳдидни эшитган. Менимча, Президент Давлат хавфсизлик хизмати (ДХХ) раиси генерал-лейтенант Абдусалом Азизовга “Жиноятчилар аниқлансин ва ҳибсга олинсин. Комил Алламжонов ва унинг оила аъзолари ҳимоя остига олинсин” маънодаги қатъий топшириқ берган.

ДХХ раиси Комил Алламжонов учун зирҳли Range Rover йўлтанламас машинасини ва ҳайдовчисини бериш билан чегараланган. Шунингдек Комил Алламжонов оила аъзолари ҳимоя остига олишга буйруқ берган.

Шундан 26 кун ўтиб, жиноятчилар очиқдан-очиқ қуролли ҳужум уюштирган. Лекин суиқасдни тайёрлаганлар ва амалга оширувчилар Президент Қароргоҳида бўлган гаплардан бехабар бўлишган ва Range Rover йўлтанламас машинаси зирҳли эканлигидан бехабар бўлишган.

Суиқасдчилар “Макаров” пистолети, “Калашников” автомати ва Молотов коктейли (ёнилғи солинган шиша) билан пистирмада кутиб туришган. Менимча, Комил Алламжонов ўтирган Range Rover машинаси ортидан суиқасдчилар шерикларидан бири бошқараётган машинада кузатиб боришган ва суиқасдчиларга хабар берган. Range Rover машинаси темир йўл олдида тўхтагач, суиқасдчилар “Жуда қулай фурсат” дея қуролли ҳужумни бошлашган.

“Калашников” автомати ишламай қолган. Икки нафар жиноятчи “Макаров” пистолетидан беш марта ўқ узишган. Улар машина ойнаси синиши ва машина ичкарисидагилар пистолет ўқларидан ҳалок бўлиши ёки оғир ярадор бўлишини, машина ичига ёқилғи солинган шишаларни улоқтириб машинани ёқиб юборишни режалаштиришган. Қуйидаги маълумот шу ҳақдадир.

“Ўзбекистон матбуоти хабарларига кўра, ҳужумчилар Алламжоновнинг машинасини ёқиб, Фарғона водийсига қочишни режалаштирган. Бироқ уларнинг режалари носоз қуроллар ва фойдаланилмаган Молотов коктейллари туфайли барбод бўлди.” [46]

Лекин зирҳланган машина ойнаси пистолетлар ўқига синмаган. Машина ичидагилар дарҳол милицияга хабар беришлари, милиция тез етиб келиши мумкинлигини тушуниб, суиқасдчилар мотоциклга ўтириб жиноят жойини тездан тарк қилишган.

“Суиқасдга кимлар буюртма берган?” деган саволга ўз фикримни айтай. Менимча, суиқасд буюртмачилари ўзларини фош бўлишдан сақлаш мақсадида суиқасд қатнашчилари ҳибсга олинса, иккита чиченни буюртмачи деб кўрсатма бериш буюрилган. Ушбу 1,5 миллион доллар пулни Ўзбекистонда ишдан олинган ва ҳозирча амал курсиларида ўтирган айрим амалдорлар яширинча тўплаган, деб ўйлайман.

26.10. ЖИНОИЙ ИШ ҚЎЗҒАТИЛИШИ

“Ҳолат юзасидан Бош прокуратура томонидан Жиноят кодексининг 25, 97 (Қасддан одам ўлдиришга суиқасд қилиш) ва 248 (Ўқотар қуролнинг, ўқ-дориларнинг, ўқотар қурол асосий қисмларининг, портловчи моддаларнинг, портлатиш воситаларининг ёки портлатиш қурилмаларининг қонунга хилоф муомаласи) моддалари билан жиноят иши қўзғатилиб, тезкор тергов гуруҳи тузилди. Тергов гуруҳи таркиби Бош прокуратура; Тошкент вилояти, Тошкент шаҳар, Ҳарбий ҳамда Транспорт прокуратуралари; Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Тошкент вилоят ҳамда Тошкент шаҳар ИИББ, Божхона қўмитаси, ходимларидан тузилган.” [45]

26.11. АМАЛДОРЛАРНИНГ ЛАВОЗИМДАН ОЗОД ЭТИЛИШИ

“Ушбу суиқасд фонида, 2024 йил 23, 24, 25-ноябр кунлари бир қанча амалдорлар лавозимидан озод этилди. Суиқасд бу истеъфоларнинг сабаби сифатида кўрилмоқда:
Ўзбекистон Давлат хавфсизлик хизмати раиси – генерал-лейтенант Абдусалом Азимов (23 ноябр куни),
Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги (ИИВ) Жиноят қидирув хизмати бошлиғи – полковник Адҳамов Аҳроржон Халимжонович (24-ноябр санасида, Ички ишлар вазирининг буйруғи билан),
Тошкент шаҳар ИИББ бошлиғининг биринчи ўринбосари – полковник Тошхўжаев Дониёр Бахтиёрович (24-ноябр санасида, Ички ишлар вазирининг буйруғи билан),
Тошкент шаҳар ИИББ Тезкор қидирув хизмати Жиноят қидирув бошқармаси Уюшган жиноятчиликка қарши курашиш бўлими бошлиғи – подполковник Собиров Тимур Акрамович (24-ноябр санасида, Тошкент шаҳар ИИББ бошлиғининг буйруғи билан),
Ўзбекистон Давлат хавфсизлик хизмати Ички хавфсизлик бошқармаси бошлиғи – Ашуров Алижон Ғаниевич (25-ноябр санасида, суиқасд ишини фош этишга тўсқинлик қилгани учун,
Бош вазир ёрдамчиси, бош вазир қабулхонаси мудири – Ашуров Сарвар (25-ноябр санасида, суиқасд ишини фош этишга тўсқинлик қилгани учун).” [45]

26.12. СУД ҲУКМИ

“Ўзбекистон Ҳарбий судида Алламжоновга уюштирилган суиқасд бўйича 10 нафар шахсга нисбатан суд ҳукми эълон қилинган. Унга кўра, Шуҳрат Расулов, Шоҳруҳ Аҳмедов ва Исмоил Жаҳонгировга 23 йил, Жавлон Юнусовга 18 йил 6 ой, Дониёр Ташходжаевга эса 7 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси таъйинланган. Қолган беш нафар судланувчиларга ҳам содир этган жиноятларига мувофиқ турли муддатларга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган.” [45]

26.13. КОМИЛ АЛЛАМЖОНОВ ФИКРИ

Комил Алламжонов суд ҳукми эълон қилингач, у шахсий фикрларини баён қилди:

"Сўнгги беш ой ичида бошимдан кечирганларим фақат ўзимга, оиламга ва энг яқин инсонларимга маълум. Ҳақиқат ҳар доим юзага чиқади. Олдинда ҳали кўп қийинчиликлар бор, аммо уларни шараф билан енгиб ўтишга умид қиламан." [42]

26.14. ҲОЖИ АКАГА МАСЛАҲАТЛАРИМ

Ҳожи ака, Комил Алламжоновдек мард, ақлли, камтар журналист, давлат ва жамоат арбобини “Ўзбек журналисти” номли филмга МАСЛАҲАТЧИ қилиб олинг, илтимос. У ўзининг қимматли маслаҳатлари билан ҳам, ақл-заковати билан ҳам, “телевидение ва радиорежиссёри” мутахассиси сифатида ҳам, компютер ва кино техникаси ютуқларини яхши билиши билан ҳам ушбу кинонинг нақадар қизиқарли чиқишига, алал-оқибат Оскар мукофоти олишга катта ҳисса қўшади, иншааллоҳ.

Маслаҳатчига бериладиган молиявий тўловни назарга олсак, беш нафар фарзанди бўлган ҳалол Комил Алламжоновга оилавий харажатлар учун яхшигина ёрдам бўлади. Ахир фарзандлар кичик бўлганида улар муаммолари ҳам кичик бўлади. Фарзандлар улғайган сайин улар муаммолари ҳам катталашиб боради. Кинога ажратилган маблағ ҳисобидан Комил Алламжоновга қилган кўплаб савоб ишлари учун мўмай ойлик берилса, адолатли иш бўлади, иншааллоҳ.

Комил Алламжоновни маслаҳатчи лавозимига таклиф қилаётганингизда “Ўзбек журналисти” филмини Оскар мукофотига тақдим қилиш орзунгиз борлигини ҳам айтинг. Ўзбек халқига ва Ўзбекистон раҳбариятига катта обрў келтирадиган бундай филмни яратилишига ёрдам беринг, дея илтимос қилинг. Комил Алламжонов филмнинг бу томонини ўйлаб маслаҳатчиликка рози бўлиш эҳтимоли каттадир, иншааллоҳ. Бу – биринчи маслаҳатим.

Иккинчи маслаҳатим. “Ўзбек журналисти” номли филмда прокуратуранинг салбий сифатлари намоён қилинади, иншааллоҳ. Агар прокуратурадан “оғзи куйган”, яъни панд еган, анчагина йиллар прокуратурада ишлаган, прокуратура идораларида фуқароларга доир ахборотлар қандай йиғилиши, сақланиши ва улардан қандай қилиб фойдаланишларини яхши биладиган инсон билан маслаҳатлашсангиз ёки маслаҳатчи қилиб олсангиз, “сих ҳам, кабоб ҳам куймайдиган” қилиб яхши кино ишланиши мумкин.

Учинчи маслаҳатим. “Ўзбек журналисти” филмингизга режиссер танлашга алоҳида эътибор беринг, илтимос. Менимча, ссенарийингиз бўлмиш «Жийда гули» номли 21 қисмли филмни суратга олган режессёр Иброҳим Расуловга кимдир орқаваротдан буйруқ бериб, сизга панд беришга ҳаракат қилган.

Биринчидан, режессёр Иброҳим Расулов «Биринчи муҳаббатим» ҳикоянгиз асосида Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраев ва Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Ҳазрат иштирокида олинадиган филмга рад жавобини берган.

“Аслида «Биринчи муҳаббатим» деган асаримни фильм қилиш ташвишида эдик. «Биринчи муҳаббатим» «Машъал» радиоканалида радиофильм қилингач, анча тилга тушган эди. Унинг бадиий фильмида ўз ролларини ижро қилиб беришлари учун мен Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраевни ҳам, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Ҳазратни ҳам кўндириб қўйган эдим. Ўша кунлари чоп этилган «Гунг қиз» китобимни Иброҳим Расуловга совға қилдим. Эртасига кўзлари йиғидан қизариб келган Иброҳим «Бошқа ҳар қандай ишни тўхтатамиз, «Гунг қиз»ни оламиз, бу замонавий «Ромео ва Жульетта» бўлади, ундан ҳам зўр кино бўлади. Сценарийсини ўзингиз ёзасиз», деб туриб олди. Унгача мен ёзган сценарий бўйича Иброҳим «Ота» фильмини суратга олган эди” [13]

Иккинчидан, «Жийда гули»даги Ҳулкар ролини қизингиз Ҳулкар ўйнай бошлаган. Режессёр Иброҳим Расулов қизингиз ролини асоссиз равишда олий маълумоти йўқ бўлган бошқа қизга берган. Бу билан сиз ва қизингиз ўртасида совуқчилик туширишга ҳаракат қилган.

“Мадинанинг синглисини қизим ўйнайдиган бўлди. Сабаби, қизим Мадина роли ижрочиси Наргиза Абдуллаевага ўхшаб кетар ва, энг муҳими, кинода тушишга иштиёқи жуда баланд эди. Мен қизим кўпроқ кўринсин, деб бу ролни бойитиб, бошқатдан ёздим. Асли асардаги Мадинага уйқош бўлган Нигина исмини ҳам сценарийда Ҳулкарга ўзгартирдим. Дастлабки суратга олинган қисми, яъни Ургутдаги Наврўз сайлида олинган қисмида қизим Ҳулкар ўзи учун ёзилган ролни ижро қилди. Аммо бир-икки кийим-кечак олиш учун режессёр Самарқанд вилоят театрига, ўзининг бирга ўқиган дўсти Искандарнинг олдига келганида уларнинг ўртасида қандай суҳбат бўлгани ўзларига ва Аллоҳга аён, аммо шундан сўнг режессёр Иброҳим Расулов «Ҳулкар роли анча мураккаб ролга айланди, энди уни профессионал актриса ўйнамаса бўлмайди», деб Ҳулкар ролини олий маълумотли қизимдан олиб, Самарқанд вилоят театрида иш ўрганиб юрган, ҳеч қаерда ўқимаган бир қизга топширди. Уни ўйнатгунча она сути оғзига келган бўлса ҳам сир бой бермаслик учун бир-икки ерда менга эшиттириб, «Ҳулкар ролини ўйнаётган қиз қойилмақом ўйнаяпти, бу энг яхши иккинчи даражали роль бўлади», деб юрди. Илоҳи шундай бўлган бўлсин. Аммо қизим шундан кейин ҳатто уни Ҳиндистонда ролга таклиф қилишганда ҳам кинода ўйнамади, «Мен кинода ўйнаб бўлганман, умримнинг охиригача етади шу ўйнаганим», деди. (У Ҳиндистондаги Усмонийлар университетининг халқаро дипломатия бўлимини тугатди.)” [13]

Учинчидан, режессёр Иброҳим Расулов «Жийда гули» ссенарийси учун меҳнат ҳақингиз бўлмиш уч минг долларни ваъда қилиб бермаган.

“Иброҳим «Жийда гули» учун бир сўм бермагани бошқа масала. Уч минг доллар ваъда қилган, бир куни беради, у мусулмон йигит, мусулмон алдамайди!” [13]

Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби, режиссер Зулфиқор Мусоқов (1958) 2006 йилда суратга олган “Ватан” филмини мен 2025 йил 17 июн куни кўрдим. Яхши ишланган филм. Ўзбекнинг кетмонини учирган режиссёр Зулфиқор Мусоқов “Абдуллажон”, “Бомба”, “Яратганга шукур”, “Кичкина табиб”, “Ойижон”, “Осмондаги болалар”, “Ватан”, “Қўрғошин”, “Новда”, “Берлин — Оққўрғон” каби кўпчилик учун севимли ва қадрдон бўлиб улгурган филмлар режиссёридир. Менимча, уни режиссер сифатида “Ўзбек журналисти” филмига таклиф қилсангиз бўлади.

27. ЭПИЗОД 21. “ЎН САККИЗ ЁШИМДА ЭДИ” ҚЎШИҒИ

Ҳожи ака, “Ўзбек журналисти” филмининг охирида сиз ёзган шеърингиз асосида Баҳодир Мамажонов басталаган "Ўн саккиз ёшимда эди" қўшиқни Ўзбекистон ёшлари мадҳия сифатида куйлашаётгани, Самарқандда Регистон майдонидаги йигит ёнига бориб қўшилиб куйлаганингиз эпизоди билан тугатсангиз бўлади. [47]

Ҳожи ака, "Ўн саккиз ёшимда эди" шеърингиз ва қўшиғингизда ёшлар эътиборини жалю қилган ва ёшларга ёққан томонларидан бири – бу ёшлигида қиз боладан олган дастлабки бўса ҳақидаги сатрлардир. Ғарб мамлакатларида шунга ўхшаш1932 йилда испан тилида ёзилган Bésame mucho (Мени кўп ўп) қўшиғи жуда машҳурдир. Ушбу қўшиқ ҳақида қисқача маълумот.

“Bésame mucho (испанча "Мени қаттиқ ўп") кубалик болеро қўшиғи 1932 йилда мексикалик пианиночи Консуело Веласкес томонидан ёзилган; 20-асрнинг энг машҳур қўшиқларидан бири. Юзлаб спектакллар (жумладан, турли тилларга таржималар), шунингдек, инструментал версиялар мавжуд.” [48]

Агар “Ўзбек журналисти” филмингиз охирида янграйдиган "Ўн саккиз ёшимда эди" қўшиғингиз маъносини шарҳлаб, “Bésame mucho (Мени қаттиқ ўп)” қўшиғи ҳақида қисқача эслатиб ўтсангиз, ғарб кино мухлисларига ўзбекча қўшиғингизни тушуниш нақадар осонлашарди, иншааллоҳ.

28. ШУНДАЙ КУН КЕЛАДИ. ХОТИМА ЎРНИДА

Ҳожи ака, иккинчи филмингизни “Журналист ва уруш” деб номласангиз ва уруш мавзусига бағишласангиз маъқулдир. Ушбу кино воқеаларини “Қора китоб” номи билан боғлиқ қўрқинчли тушунгиз эпизодидан бошлашингиз мумкин. Унда “Биринчи муҳаббатим” номли ҳикоянгиздаги буюк ҳофиз Шерали Жўраев, буюк уламо шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф, Нобель Тинчлик мукофоти соҳиби, Совет Иттифоқининг ягона президенти Михаил Горбачевнинг Афғонистондаги урушни тугатиш билан боғлиқ фаолияти кинога олинади. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Михаил Горбачев илтимоси билан Афғонистонга бориб Толибон ҳаракати раҳбарлари билан музокара олиб бориши, ўзбек аскарини тутқинликдан озод қилиш тадбирлари нақадар қизиқарли кадрлар бўлади.

Иккинчи Жаҳон уруши ва Афғон урушига доир ёзган ҳикояларингиздаги 40-50 та энг қизиқарли эпизодлар асосида “Журналист ва уруш” филмингиз ҳам қизиқарли бўлади, иншааллоҳ. Ушбу филмингиз бошида Қирғизистон президенти Садир Жапаровнинг “Қора китоб” ҳақидаги айтган гапи берилса яхши бўлади.

Ҳожи ака, учинчи филмингизни “Журналист ва қадриятлар” деб номлашингиз мумкин. Бунга диний мавзулар ва инсон қадри ҳамда ҳуқуқлари билан боғлиқ ҳикояларингизни, масалав, “Қадр кечаси”даги ҳикояларни, асос қилиб олишингиз мумкин. “Журналист ва қадриятлар” номли филмингиз 57 та мусулмон мамлакатларида намойиш қилинади ва у ердаги кинофестивалларда ғолиб бўлади, иншааллоҳ. Чунки сизнинг бу филмингиз ҳам ҳаётийдир.

Ушбу учта филм билан сиз ўзбек киносига ҳам триптихни олиб кирган бўласиз, иншааллоҳ.

Лекин “Журналист ва уруш” ва “Журналист ва қадриятлар” номли филмларингиз “Ўзбек журналисти” филмидан кейин яратишни режалашингиз маъқулдир. Ҳозир асосий куч ва ижод “Ўзбек журналисти” филмини яратишга қаратилмоғи керак, менимча.

Ҳожи ака, “Ўзбек журналисти” филми ссенарийсини юқорида ёзганимдек тўлиқ ва қизиқарли қилиб ёзсангиз, ушбу филм тез машҳур бўлади ва бир неча халқаро кинофестиваллар ғолиби бўлиш эҳтимоли каттадир. Шундай кун келадики, катта залларда ўтирган мухлисларингиз саҳнага кириб келганингизда ўринларидан туриб сизни қарсаклар билан кутиб олишади, иншааллоҳ.

Мана шундай муваффақиятларингизга сабабчи бўлган сафдошларингиздан бири сифатида “Ўзбек журналисти” филмингиз кино ссенарийси ҳаммуаллифларидан бири сифатида менинг исми-шарифимни қўшиб қўйсангиз миннатдор бўлардим.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР

1. «Репортеры без границ»: За 20 лет убиты 1668 журналистов, то есть в среднем 80 в год. - https://belhumanrights.house/en/news/reportery-bez-granic-za-20-let-ubity-1668-zhurnalistov-to-est-v-srednem-80-v-god (www.belhumanrights.house January 3, 2023).

2. Журналисты, убитые в 2024 году: второй год подряд в зонах конфликтов наблюдается высокий уровень убийств журналистов. - https://www.unesco.org/ru/articles/zhurnalisty-ubitye-v-2024-godu-Агар vtoroy-god-podryad-v-zonakh-konfliktov-nablyudaetsya-vysokiy-uroven (www.unesco.org/ru/ 12 декабря 2024).

3. Оскар 2025: названы основные номинанты. - Оскар 2025: названы основные номинанты (www.kudapoiti.by/news/den-semi-2025-v-belarusi-tradiczii-statistika-meropriyatiya 14 мая 2025 года).

4. Оскар (кинопремия). - Оскар (кинопремия) — Википедия (www.ru.wikipedia.org/wiki/Оскар_(кинопремия) Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

5. Academy Award for Best International Feature Film (Энг яхши халқаро бадиий филм учун Академия мукофоти). - https://en.wikipedia.org/wiki/Academy_Award_for_Best_International_Feature_Film (www.en.wikipedia.org/wiki/ From Wikipedia, the free encyclopedia. May 29, 2025).

6. Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ. “Ўзбек журналисти” филми. Каримберди ҳожи Тўрамуродга Очиқ хат.
- https://www.facebook.com/profile.php?id=100002930964631 (www.facebook.com/profile.php?id=100002930964631 Шуҳратжон Аҳмаджоновнинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2025 йил 13 май);
- https://www.facebook.com/karimberdi.uz (www.facebook.com/karimberdi.uz Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2025 йил 14 май).

7. ЛАТИБЖОНОВ Н. Адолат шамшири: Бадиалар, ма³олалар, суµбатлар. - «Адабиёт ва санъат» нашриёти, 1993. - 68 б.

8. История органов прокуратуры. - https://epp.genproc.gov.ru/web/gprf/about-the-proc/history (www.epp.genproc.gov.ru Сайт “Генеральная прокуратура Российской Федерации”, 2025 йил 9 июн).

9. Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 2017 йил 2 август куни ўтказган видеоселектор йиғилишида прокурорлар ҳақида айтган гаплар. - OZODLIK RADIOSI. Шавкат Мирзиёев прокурорларни "энг катта ўғрилар" деб атади. - Шавкат Мирзиёев прокурорларни "энг катта ўғрилар" деб атади (youtube.com) (www.youtube.com/watch?v=33YnIMDz2WE 2017 йил 5 август. 3 дақиқа 1 сониялик видеолавҳа).

10. ИРИНА ЛЮТИКОВА. Алишер Усманов: биография, состояние, личная жизнь и карьера. - https://news.mail.ru/card/795/#card-59739 (www.news.mail.ru/card/795/#card-59739 29 ноября 2024).

11. АЛЕКСАНДР ТЕН. Усманов вошел в десятку богатейших людей России. - https://uz.kursiv.media/2025-04-17/usmanov-voshel-v-desyatku-bogatejshih-lyudej-rossii/?utm_campaign=endless_feed (www.uz.kursiv.media 17 апреля 2025).

12. Алишер Усманов. - Алишер Усманов | Forbes.ru (www.forbes.ru/profile/alisher-usmanov Информация на странице актуальна на 12 апреля 2025 года).

13. ТЎРАМУРОД К. Жаласойлик ёзувчи билан мулоқот. - http://karimberdi.uz/?p=2308#more-2308 (www.karimberdi.uz8 2017.10.07).

14. КАРИМБЕРДИ ТЎРАМУРОД. «Xabar.uz» суриштируви: 23 ёшли ўқитувчининг ўлимида ким айбдор? - https://www.xabar.uz/.../xabaruz-surishtiruvi-23-yoshli... (www.xabar.uz 2018.17.03).

15. ТЎРА МУРОД. Гап бошқа, иш бошқа: Ўқитувчи ва шифокорлар мажбурий меҳнатга жалб қилинмоқда! – Гап бошқа, иш бошқа: Ўқитувчи ва шифокорлар мажбурий меҳнатга жалб қилинмоқда! – mulkdor.com (www.kun.uz/news/ 2017.29.07).

16. Sehroj G’ulomov. Furqat Mirzayev Eslamaymizmi. Karimberdi To’ramurod she’ri. Furqat Mirzaev musiqasi. - https://www.youtube.com/watch?v=LStfLzC9wr0 (www.youtube.com September 2, 2019. 3 daqiqa 45 soniyalik videolavha).

17. КАРИМБЕРДИ ТЎРАМУРОД. Биринчи муҳаббатим (ҳикоя). - https://ziyouz.uz/ozbek-nasri/karimberdi-toramurod/karimberdi-turamurod-birinchi-mu-abb/ (www.ziyouz.uz/ozbek-nasri 2014 йил 7 январ).

18. 23 ёшли ўқитувчини уриб юборган ҳайдовчига Журналист Каримберди Тўрамуроднинг «Xabar.uz» сайтидаги мақоласидан сўнг жиноий иш қўзғатилди. (23 яшар ўқитувчининг ўлими тафсилотларини суриштирган журналист ўзига босим ва таҳдид бўлаётганини айтмоқда - xabar.uz (www.xabar.uz 2018.18.03).

19. КАРИМБЕРДИ ТЎРАМУРОД. Фожиа кўзимизни очмади ёхуд синалган усулдаги жавоб. - Фожиа кўзимизни очмади ёхуд синалган усулдаги жавоб (www.xabar.uz/post/fojia-kozimizni-ochmadi 2018 йил 18 март).

20. КАРИМБЕРДИ ТЎРАМУРОД. Мени ўлди десалар, ишонманг! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz/posts/10211828150647037 (www.facebook.com/karimberdi.uz/posts/ Фейсбукдаги «Каримберди Турамурод» саҳифаси, 2018.26.03).

21. Ўзбекистонда ўқитувчилар сони 78,3 минг нафарга ошди. - https://sputniknews.uz/20250223/ozbekiston-maktab-oqituvchilar-48095475.html (www.sputniknews.uz 2025 йил 24 феврал).

22. Ўзбекистонда фаолият юритаётган тиббиёт ходимлари сони маълум қилинди. - https://kun.uz/kr/34480485 (www.kun.uz 2020 йил 31 октябр).

23. КАРИМБЕРДИ Т. Мени заҳарлашди ... - https://www.facebook.com/karimberdi.uz/posts/10212774417383114 (www.facebook.com/karimberdi.uz Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2018.13.08).

24. АҲМАДЖОНОВ Ш. Заҳар ва юрак ҳуружи. –
http://www.liveinternet.ru/showjournal.php?journalid=4799013&jday=25&jyear=2015&jmonth=3 (www.liveinternet.ru/showjournal.php?journalid=4799013 2015.25.03);
http://birdamlik.info/news/%d0%b7%d0%b0%d2%b3%d0%b0%d1%80-%d0%b2%d0%b0-%d1%8e%d1%80%d0%b0%d0%ba-%d2%b3%d1%83%d1%80%d1%83%d0%b6%d0%b8/?lang=uz www.birdamlik.info/news/ 2015.26.03);
https://siyosat.wordpress.com/2015/04/04/%D0%B7%D0%B0%D2%B3%D0%B0%D1%80-%D0%B2%D0%B0-%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BA-%D2%B3%D1%83%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B8/ (www.siyosat.wordpress.com 2015.04.04).

25. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Адашмасам, Бош прокуратура менга қарши уруш бошлади. - https://www.facebook.com/karimberdi.uz/posts/10216090038431568 (www.facebook.com/karimberdi.uz/posts/ Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2019.20.11)

26. Ўзбекистон: Бош прокуратура журналистга таҳдид ва туҳмат қилдими? - https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-50511593 (www.bbc.com/uzbek/ 2019.21.11)

27. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Ўзбекистон Президентига! Видео мурожаат. - https://www.facebook.com/karimberdi.uz?fref=profile_friend_list&hc_location=friends_tab (www.facebook.com/karimberdi.uz 2019.20.11).

28. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Комил Алламжоновга! Саида Мирзиёевага! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz?fref=profile_friend_list&hc_location=friends_tab (www.facebook.com/karimberdi.uz 2019.20.11).

29. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Мана сенга "ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОН" - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.25.02).

30. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Чироқчига бораяпмиз! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.27.02, 06:20).

31. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Чироқчилик аёлни ва ўғилчасини кўргани бордик... - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.27.02, 13:03).

32. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Савоб ишга шерик бўлинг! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.01.03, 10:37).

33. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Хайрия акциямиз давом этаяпти! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.03.03, 00:51).

34. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Чироқчидаги оила учун. - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.04.03, 03:55).

35. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Акциямиз муваффақият билан поёнига етди! - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.14.03).

36. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Ёзувчи бўлдим, шекилли ... - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.29.04).

37. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Azon.uz Расмий канали расман эълон қилди. - https://www.facebook.com/karimberdi.uz?__tn__=%2CdlC-R-R&eid=ARDFK8ihsIwlkXyH91KAiIjqCSJKtnwvH3TLTp0sExd51XMXHCJLXFWHm3tivnq_FgXsm6PjHqrz2yYW&hc_ref=ARQ2dA_yFy1aCwfXg5D-sCU2PXE_inpCN5xVtBPMnpXQTUOUUTeD_uQWn8rR5o2Gl9w (www.facebook.com/karimberdi.uz Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2019.10.12).

38. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. “Мен сиздан даво топдим...” - https://www.facebook.com/karimberdi.uz (Каримберди Тўрамуроднинг Фейсбукдаги саҳифаси, 2021.23.11).

39. НОДАР ДУМБАДЗЕ. Абадият қонуни. - https://ziyouz.uz/jahon-nasri/nodar-dumbadze/nodar-dumbadze-abadiyat-onuni-roman/ (www.ziyouz.uz/jahon-nasri/ 2014 йил 9 январ).

40. Abadiyat qonuni. Gurji adibi Nodar Dumbadze romani asosida radioteatr (1984).
Birinchi qism. - https://www.youtube.com/watch?v=5NtLMzoFTVk (www.youtube.com Xurshid Davron kutubxonasi, January 4, 2025. 1 soat 50 soniyalik audio yozuv);
Ikkinchi qism. - https://www.youtube.com/watch?v=oGY1F7WNy6s&t=7s (www.youtube.com Xurshid Davron kutubxonasi, January 4, 2025. 1 soat 18 daqiqa 48 soniyalik audio yozuv).

41. Н. ТОШПЎЛАТОВА. Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмасининг бир йиллик фаолиятига назар. - https://uza.uz/uz/posts/ozbekiston-jurnalistlari-izhodiy-uyushmasining-bir-yillik-faoliyatiga-nazar_379950 (www.uza.uz/uz 2022 йил 9 июн).

42. Комил Алламжоновга суиқасд: суд ҳукми ва сиёсий оқибатлар. - https://sangzor.uz/23502-komil-allamzhonovga-suiasd-sud-ukmi-va-siesij-oibatlar.html (www.sangzor.uz 2025 йил 13 феврал).

43. Комил Алламжонов. - https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Komil_Allamjonov&variant=uz-cyrl (www.uz.wikipedia.org From Vikipediya, 2025 йил 21 май).

44. Алламжонов, Комил Исмоилович. - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 (www.ru.wikipedia.org/wiki/ Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

45. Комил Алламжоновга суиқасд. - Комил Алламжоновга суиқасд - Vikipediya (www.uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Komil_Allamjonovga_suiqasd&variant=uz-cyrl From Vikipediya. 2025 йил 22 май).

46. Покушение на Комила Алламжонова. - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 (www.ru.wikipedia.org/wiki/Покушение_на_Комила_Алламжонова Материал из Википедии — свободной энциклопедии, 22 мая 2025 года).

47. КАРИМБЕРДИ ТУРАМУРОД. Регистонда қўшиғимиз ... - https://www.youtube.com/@KarimberdiToramurod/shorts

48. Bésame mucho (Мени кўп ўп). - https://ru.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9same_mucho (www.ru.wikipedia.org/wiki/ Материал из Википедии — свободной энциклопедии. Переписал 16 июня 2025 года).

49. Москва слезам не верит (“Москва кўз ёшларга ишонмайди"). - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82 (www.ru.wikipedia.org/wiki/ Материал из Википедии — свободной энциклопедии. Переписал 17 июня 2025 года).

50. Усманов, Алишер Бурханович. - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%B5%D1%80_%D0%91%D1%83%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87#%D0%91%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B5%D1%8F%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C (www.ru.wikipedia.org/wiki/ Материал из Википедии — свободной энциклопедии. Переписал 17 июня 2025 года).

E-mail: havassh54@gmail.com , maqsadsh54@gmail.com , jiz54@mail.ru

АҚШ, Вашингтон шаҳри

2025 йил 18 июн
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2025 YILGI MAQOLALARIM
KINOSSSENARIY

(ДАВОМИ 2) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ. КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ

Четверг, 19 Июня 2025 г. 01:19 + в цитатник
(ДАВОМИ 2) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ
КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ
21. ЭПИЗОД 15. МАРДИКОР АЁЛЛАР ҲАЁТИДАН

Ҳожи ака, сиз “Асал ойи” номли ҳикоянгизда Ўзбекистондаги мардикор аёллар муаммоси ва фожиавий ҳолатлар ҳақида яхши ёзгансиз.

“Асар ёзишни ният қилишим мендан. Бошлашим ҳам мендан. Қоғоз-қалам олишим, энди компьютеримни ёқиб, янги саҳифа очиб, ҳикоянинг сарлавҳасини ёзиш ҳам мендан. Хоҳ ишонинг, хоҳ ишонманг, айримлар катта гапираяпти ё ўзини авлиё қилиб кўрсатаяпти, десалар ҳам майли, қолгани Аллоҳдан. Мен яхшилик билан тугатишни истаган ҳикояларим фожеа билан тугайди баъзан. Асло ўлдиришни истамаган қаҳрамонларим ўлиб қолади. Мен қаҳрамонларим ўлганда қаттиқ изтиробга тушаман. Жуда эзилиб йиғлайман. «Асал ойи»да шундай бўлганди. Мен Гулчеҳрани ўлдирмоқчи эмас эдим. Аммо ҳикоя охирига бориб, Гулчеҳра яшашни истамади, ўзини Дарғомга отди. Тонгга яқин бўлди бу фожеа. Мен аввалига пиққиллаб йиғладим, кейин изиллаб йиғладим. Аёлим уйғониб келиб, хонамга кирди ва ваҳимада «Тинчликми? Онангиз ўлиб қолибдими?» деб сўради. Бош чайқадим. «Менинг онам ўлибдими?» деди. Бош чайқадим.(иккимизнинг ҳам оналаримиз бетоб эди ўшанда.) Гапиролмас эдим. «Ким ахир? Нега бунча дод солиб йиғлаяпсиз, ким ўлди?» деди. «Гулчеҳра ўлиб қолди», дедим. «Қайси Гулчеҳра?» ҳайрон бўлди аёлим. «Ёзаётган ҳикоямдаги Гулчеҳра», дедим. «Э, Абдулла Қодириймидингиз-ки, қаҳрамонингизга аза тутасиз, беринг қани?» деди. Ҳикояни унга бериб, намозга кетдим. Келсам, аёлим изиллаб йиғлаб ўтирибди. «Ўлдирмасангиз бўлмасмиди?» дейди. «Мен ўлдирмадим, у ўзини Дарғомга отди, ушлаб қололмадим», дедим.” [13]

Турмуш ўртоғингиз “Асал ойи” ҳикоясини ўқиётганида унинг кўз олдида мардикорликка чиққан Гулчеҳра ҳаёти тасвирлари филмда берилса, шу эпизод ҳам жуда таъсирли чиқади.

Ушбу ҳикоя бошида Ватанимиз шаҳар ва туманларидаги айрим аёллар мардикор бозорлари видео тасвирлари берилса ва шу кадрлар кўрсатилаётганда Ўзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмонованинг “Мардикорга чиқди аёллар” қўшиғи берилса янада яхши бўлади.

22. ЭПИЗОД 16. ЧИРОҚЧИЛИК МАРҒУБА РАХМОНОВАГА ЁРДАМ

Ҳожи ака, Ўзбекистондаги камбағаллик муаммоси ва уни ҳал қилиш йўлида битта оилага ёрдам бериш мисолида чироқчилик аёл Марғуба Рахмоновага уюштирган катта ёрдамингиз таҳсинга сазовор. Аёлнинг ўғилчаси Наврўзбекнинг куйган оёғини бепул операция қилиниши ва даволаниши, 15 миллион сўмга сигирни бузоқчаси билан сотиб олиб берганигиз, 100 та товуқ совға қилишингиз, янги уй қуриш бошланиши каби савоб ишларингиз филмда намойиш қилинганда ҳар қандай инсонни ўйлатади ва шу инсон ҳам чин дилдан миннатдорчилик билдиради, баъзиларининг кўзлари хурсандчиликдан намланади... Қолган гаплар ўша кунларда ёзган мақола ва хабарларингизда яхши ёзилган. Шу сабабли уларни қуйида ўзгаришсиз келтирдим.

22.1. МАНА СЕНГА “ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОН”

“(2021 йил 25 феврал) Чироқчи тумани ҳокимига!

Ҳоким бобо, бу оила туманингиздаги ЎЗБЕКИСТОН маҳалласида судралиб юришибди, яшашаяпти, дея олмайман!

Уч ногирон, беш болани елкасига ортиб юрган тасвирдаги аёл ўлиб қолади яқинда. Ундан кейин ногиронлар ҳам, болалари ҳам ўлади! Ё уларни нон-пон бериб, сақлаб қолинг ёки ўша ерга битта бомба ташлаб, булардан қутилинг!

Менимча, сизга иккинчиси қулай! Аммо, билиб қўйинг, ПРЕЗИДЕНТ Қашқадарёга борганида шу аёлнинг уйига кирса, бомбани аниқ сизнинг ҳокимиятингизга ташлайди.
(Шу ерда 8 дақиқа 4 сониялик видео бор. А.Ш.)” [29]

22.2. ЧИРОҚЧИГА БОРЯПМИЗ!

“(2021 йил 27 феврал) Кеча эълон қилинган лавҳани кўриб, жуда кўпчилик дўстларим пластик картангизни эълон қилинг, қўлдан келгунча Чироқчидаги 3 ногирони ва 5 боласи билан хор бўлиб яшаётган аёлга ёрдам берамиз, дейишди. Бир қанча дўстларим озиқ-овқат етказиб беришларини хабар қилишди.

Хуллас, тадбиркор укаларимиз йиғиб берган бир машина озиқ-овқатни олиб, эртага, якшанба куни Чироқчига бораяпмиз.

Чироқчидаги аёлнинг аҳволини кўриб, юрагим ачиди.

Айниқса, Шоввозсойдаги қасрлар ҳақида ёзиб, ҳамманинг оғзидан суви қочиб турган маҳалда хор бўлиб яшаётган аёлнинг аҳволини, бир харобани бу менинг уйим, деганини кўриб, юрагим эзилди. Унинг уйига Шоввозсой хўжайинлари, ўлай агар, эшагини боғлашга ҳам ҳазар қилади.

Эртага паспортининг нусхасини олиб келаман ва аёлнинг номига алоҳида пластик карта очамиз. Инша Аллоҳ, шу оилага амалий ёрдам берамиз. Аввало, сизлардан йиғилган пулга аёлнинг ногирон боласининг оёғини операция қилдирамиз. Кейин бирорта сигирни бузоғи билан олиб берамиз. Кейин, жойи катта экан, 100-200 та товуқ олиб берамиз, болалари боқади. Ҳокимият берадиган, бир ҳафтада ўлиб қоладиган товуқ эмас, бозордан "қо-қо"лаб юрган, тухум берадиган товуқларни олиб берамиз. Ана ундан кейин халқимиз ёрдам берса, битта уй ҳам қуриб берамиз, инша Аллоҳ!

Таваккалимиз Аллоҳга! Ўзи осон қилса, ҳеч нарса эмас!

Ўзимнинг пластигимни эълон қилмоқчи эдим, аммо "оғзим куйган". Менга ортиқча гап ҳам, шубҳа, гумонларга қолиш ҳам керак эмас. 60 дан ошдим. Бир оғиз гап ҳам ортиқчалик қилади.

Аёлнинг номига ўзининг картасини очамиз, керак бўлса, валюта тушадиган ҳисоб рақамини ҳам очамиз, инша Аллоҳ!

Эртагача кимнинг атагани бўлса, бизга етказса, биз аёлга етказамиз.»

(Шу ерда Чироқчи туманида 3 ногирони ва 5 боласи билан хор бўлиб яшаётган Марғуба Раҳмонова тўғрисида 8 дақиқа 4 сониялик видео бор. А.Ш.)” [30]

22.3. ЧИРОҚЧИЛИК АЁЛНИ ВА ЎҒИЛЧАСИНИ КЎРГАНИ БОРДИК ...

“(2021 йил 27 феврал) Самарқанд шаҳар марказий шифохонасининг куйганларни даволаш бўлимида ўғли даволанаяпти экан.

Марғуба Раҳмонова синглимиз билан кўп гапларни келишиб олдик. Душанба куни сўмга ҳам, валютага ҳам ишлайдиган карта очадиган бўлдик. Инша Аллоҳ, бир соғин сигирни бузоғи билан олиб берамиз аввалига. Кейин 100-200 та товуқ олиб берамиз. Ана ундан кейин халқимиз қўллаб-қувватлаб турса, битта уй ҳам қуриб берамиз.

Чоршанба куни Наврўзбекка жавоб беришаркан. Ўзимиз олиб бориб қўямиз уйига. Ўша куни йиғилган озиқ-овқатларни ҳам олиб борамиз, инша Аллоҳ.

Унгача Чироқчилик аёл ва ўғлини келиб кўришларингиз мумкин. Душанба кунидан карталарини эълон қиламиз, пул ҳам юборишларингиз мумкин бўлади. Хориждаги дўстларимиз ҳам пул ўтказадиган қиламиз, насиб бўлса.

Дуо қилинглар, Аллоҳ ўғлига шифо берсин, мушкулларини Ўзи осон қилсин!

(Шу ерда Самарқанд шаҳар марказий шифохонасининг куйганларни даволаш бўлимида олинган 8 дақиқа 13 сониялик видео бор. А.Ш.)” [31]

22.4. САВОБ ИШГА ШЕРИК БЎЛИНГ!

“(2021 йил 1 март) Чироқчилик аёлнинг тақдирига бефарқ бўлмаган азиз дўстлар!

Келинг, барчамиз бирлашайлик, ўзимиз шу аёлнинг оиласини камбағалликдан халос қилайлик!

Аёлнинг ўғилчаси Наврўзбек мутлоқо бепул операция қилинди ва даволанмоқда. Инша Аллоҳ, шу болани охиригача бепул даволаб, тенгдошларидек югуриб юрадиган қилишни Самарқанд шаҳар марказий шифохонаси бош врачи Аҳмаджон Бобожонов ва куйганларни даволаш бўлими бошлиғи Ўктам Ражабовлар ўз зиммаларига олишди.

Бугун Марғуба Раҳимова номига Самарқанд вилояти Саноат қурилиш Банки раҳбари Жамшид Мусаевнинг шахсан ўзлари ичига яхшигина маблағ солинган пластик карта очиб бердилар.

Ҳеч қанақа харажатларсиз "Виза карта" ҳам очдилар, аммо бу карта Тошкентдан 2-3 куннинг ичида келар экан, уни ҳам эълон қиламиз.

Дўстлар, Марғуба синглимиздан хабар олиб турибмиз, ўғилчасининг биринчи операцияси муваффақиятли ўтди. Икки ой оралатиб, яна икки марта операция қилишади.

Марғуба билан гаплашиб олдик. Яхши бир соғин сигирни олиб берамиз, болаларига сут, қатиқ бўлади. Лалми, адир ерлар бўлса-да, бирор гектар ери бор экан, "Бир ҳафтада ўлиб қолмайдиган", тухум берадиган товуқлардан 100-200 тасини бозордан олиб берамиз.

Халқимиз қўли очиқ, инша Аллоҳ, маблағимиз етса, 3-4 хонали қилиб, барча шароитлари ичида бўладиган бир уй қуриб берамиз. Уй қуриб берадиган саховатли қурувчиларни ҳам гаплашиб қўйдик. Қурилиш ашёларини олиб берсак бўлгани.

Мен халқимизга, дўстларимизга, мухлисларимизга ишонаман, бир хайрия акцияси эълон қилсак, ҳаммалари қараб туришмайди.

Чет элларда ишлаётган ўғил-қизларимиздан умидимиз катта, 100-200 доллар улар учун катта пул эмас, аммо Марғуба учун бу жуда катта пул ва қурилажак уйи учун бирор ашёга етадиган пулдир!

Азизлар, савоб ишдан четда турманг! Озгина маблағингиз билан бўлса-да, ҳашарда қатнашиб, бир муштирпарни камбағалликдан қутилишга ҳисса қўшиб, Қиёмат куни ўзингиз учун заҳира бўладиган савобга эга бўлинг!

Пластик картани телефонимизга улаб қўйдик, мен ҳам, банк ҳам тушган ва сарфланган маблағларни қаттиқ назорат қиламиз ва халқимизга ҳисобот бериб борамиз!

Кўпчиликнинг талаби билан HUMO карта очдик, хориждан ҳам маблағ ўтказиш мумкин экан. Инша Аллоҳ, ВИЗА КАРТА ҳам яқин-орада келиб қолади.

Пластик карта рақамлари 9860 0201 3190 5521
Марғуба Раҳмонованинг ўз номида.

Илтимос, имкон қадар кўпроқ дўстларингизга улашинг!

Ҳаййа алал фалаҳ! Ҳаййа алал фалаҳ!» [32]

22.5. ХАЙРИЯ АКЦИЯМИЗ ДАВОМ ЭТАЯПТИ

“(2021 йил 3 март) Азизлар, бугун ЧИРОҚЧИЛИК АЁЛга битта соғин сигир олиб бермоқчи эдик. Аммо тўпланган пул яхши бир сигирга етмади. Бир оилага ёрдам қилдик, дейишга арзийдиган сигир бузоғи билан 15 миллион сўм атрофида нархланар экан! Пулимиз ҳали унча бўлмади.

Азизлар, илтимос, яна бир ғайрат қилайлик, озгина етмаяпти. Пулимиз 15 миллион сўмга етган куни бир яхши сигир сотиб олиб, шу оилага етказамиз!

Видеолавҳани албатта кўринг!

(Шу ерда Чироқчи туманида 3 ногирони ва 5 боласи билан хор бўлиб яшаётган Марғуба Раҳмонова тўғрисида 8 дақиқа 4 сониялик видео такрор берилган. А.Ш.)” [33]

22.6. ЧИРОҚЧИДАГИ ОИЛА УЧУН

“(2021 йил 4 март) Алҳамдулиллаҳ, шу оилани камбағалликдан қутқариш учун тўплаган пулимиз мана шу жўнатма туфайли ЎН МИЛЛИОН СЎМДАН ошди.

Яна озгина ғайрат қилсак, яхши бир сигир сотиб оламиз” [34]

22.7. АКЦИЯМИЗ МУВАФФАҚИЯТ БИЛАН ПОЁНИГА ЕТДИ!

“(2021 йил 14 март) Чироқчилик аёл Марғуба Раҳмонованинг оиласига кўмак учун хайрия акцияси эълон қилган эдик, Аллоҳга шукур, сизларнинг кўмагингиз ва қўллаб-қувватлашларингиз билан мақсадимизга эришдик: оилага ОНА-БОЛА СИГИР олиб бердик!
Сигир ёш, серсут ва ҳали иккита туққан.

Беш кунлик, зулукдек қоп-қора бузоқчани Наврўзбекка совға қилганимиздаги унинг табассуми барчамизнинг хизматларимизга берилган баҳодир!

Яна бир хушхабар: бу оилага бутун халқимиз ёрдам қўлини чўзганидан хабар топган Чироқчи фарзанди, футбол бўйича Ўзбекистон терма жамоаси аъзоси, бугунги кунда БААнинг Шаржа клубида тўп сураётган Отабек Шукуров оила учун тўрт хонали уй қуриб беришни ният қилибди. Биз борган куни уйнинг томи ёпилаётган экан. Наврўз байрамига уй эгаларига топширилар ва ўша куни Наврўзбекнинг ҳам суннат тўйи қилиб берилар экан. Ўша кунгача оила учун музлатгич, кир ювиш машинаси, чангютгич ва газ плитаси ҳам етиб келар экан. Ўша кунгача биз борганимизда машинамиз лойга ботиб қолган йўл ҳам асфальт қилинар экан, инша Аллоҳ!

Пандемия даврида Чироқчи халқига 100 миллион сўм хайрия қилган Отабек укамизни ҳам дуо қилайлик: Аллоҳ ризқини кенг, мартабасини улуғ қилсин! Ўзбекистон терма жамоасини Жаҳон чемпионатига олиб чиқсин! Футбол юлдузига айлансин!

Азизлар, энди оиланинг ўз уйи, сигир-бузоғи, 100 та товуғи бор, ҳовлисидан қудуқ қазиб, сув ҳам чиқариб берамиз, насиб бўлса. Шу билан оила камбағалликдан чиқди, деб ҳисоблаймиз! Инша Аллоҳ, буёғига оила ўзини эплаб кетади ва камбағалликни унутади!

Наврўзбекни эса, то бутунлай соғайиб кетгунича Самарқанд шаҳар марказий шифохонаси бош врачи Аҳмаджон Бобожонов ва бўлим бошлиғи Ўткир Ражабовлар ўз зиммасига олишган, улардан ҳам Аллоҳ рози бўлсин!

Хайрия акциямизда иштирок этган барча дўстларимизга миннатдорчилик эълон қиламиз! Хайрли, савобли амалларингиз кўп бўлсин! Қилган хайру-эҳсонингиз Қиёмат куни фойдангизга тош боссин!

Амин, Аллоҳу акбар!
(Шу ерда 4 дақиқа 15 сониялик видео бор. А.Ш.)” [35]

23. ЭПИЗОД 17. ЁЗУВЧИ БЎЛДИМ, ШЕКИЛЛИ ...
SIROJIDDINsaidovFOTO1 (500x260, 29Kb)
Фото 4. Каримберди ҳожи Тўрамуродга Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси Сирожиддин Саидов (1958) Ёзувчилар уюшмаси гувоҳномасини топширмоқда. Самарқанд. 2021 йил 28 апрел. [36]

Мен Каримберди ҳожи Тўрамуродга Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлишга доир маслаҳатимни 2019 йил декабрида ёзгандим. Мен бу ҳақда 2019 йил 10 декабрда чоп қилинган унинг “Azon.uz Расмий канали расман эълон қилди” номли [37]-мақоласи остига постинг кўринишида ёзгандим. Ўша 2019 йил декабрида Ҳожи ака ёзган жваобларни ҳам келтирай.

“Шухратжон Ахмаджонов Ҳожи ака, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига аъзомисиз? Сиздек замонамиз ёзувчисини биринчи навбатда уюшмага аъзо қилишлари керак эди. Айрим ёзғувчилар "танкаси" билан битта китоб чиқарар-чиқармас уюшмага аъзо бўлишганди. Сиз эса халқимиз, айниқса ёшлар севиб ўқиётган ўндан ортиқ яхши китоблар муаллифисиз.

Каримберди Турамурод Шуҳратжон ака, устозларимиз тавсиянома ёзиб бергандан кейин ҳам уюшмага ариза бермай юрган эдим, сабабини биласиз. Уюшма раиси алмашгач, устозимнинг қистови билан уюшманинг Самарқанд вилоят бўлимига ариза ва 15 та китобимдан намуналарни топширдим. Шунга ҳам бир йилдан ошди. Бир куни бўлим раҳбари, ўзимнинг ургутлигим Тошпўлат Тугаловдан "Бир ариза ёзувдим, Тошкентга юбордингизми?" десам, "Йиғилишга келиш керак эди, бу ерда бўладиган савол-жавобларга жавоб бериш керак эди, уюшмани ҳурмат қилиш керак эди", деган анча димоғдор гапларни қилди. Сафарда бўлганимда йиғилиш қилишган экан. "Ўзим қатнашишим шартми, 15 та китобим қатнашиши камлик қиладими? 15 та китобим, 6 та кином саволларингизга жавоб бўлмайдими?" дедим. "Китоблар эмас, уюшма номзодини уюшма аъзолари кўриши керак, йиғилишга келмаслик - уюшмани ҳурмат қилмаслик", деди. Мен бу суҳбатдан ўзимга кўп хулосаларни чиқариб олдим ва "Шулар уюшманинг эгаси бўладиган бўлса, уюшмасини елкамнинг чуқури кўрсин!" дедим. Ваҳоланки, газетада ишлаганимда уюшмага аъзо бўлиб, уюшманинг каттаси бўлиб ўтирганларнинг шеърларини газеатада бермагандим, "Сиз ҳали шеър ёзишга хомсиз, кўпроқ ўқинг", деб шеърларини қайтарган эдим. Шунинг учун мени ҳам қайтараётган бўлса, ажаб эмас. Хуллас, "Уюшма менга нима бериши мумкин?" деган саволга жавобим жуда ҳам салбий бўлгани учун ўша томонларга ўтмайдиган бўлдим. Аммо, айтиб қўяй, келгуси ҳафта булардан каттароқ халқ ёзувчилари иштирокида бир йўла 3 та китобимнинг тақдимотини ўтказаман булар 17-, 18-,19-китобларим бўлади. Бир ойдан кейин 20-,21-, 22- китобларимни, март ойида эса, инша Аллоҳ, 23-, 24-, 25- китобларимнинг тақдимотларини жуда катта қилиб ўтказаман. 60 ёшим арафасида эса, инша Аллоҳ, Қиссалар китобим ва илк бор РОМАНИМнинг тақдимот маросимини ўтказаман.

Каримберди Турамурод Яна битта АНОНС: жуда ҳам яқинда Ўзбекистон телевидениесида 30 қисмли янги бир телесериалим намойиши бошланади! (Э, бор-эй, деб ўзим ҳам кичкинагина бир роль ўйнадим унда. Ўлиб кетсам, битта кинода озгина кўриниб қолай, дедим. 200 йил яшамайманку...)

Каримберди Турамурод Яна битта АНОНС: баҳорда, Худо хоҳласа, БЕК БОБОЛАРИМ ҳақидаги 30 қисмли сериалимни суратга олиш ишлари бошланади. Инша Аллоҳ, бу фильм халқимиз кутган ва севиб томоша қиладиган фильм бўлади. (У сериалда конкрет битта ролим бор, бировга бермай, ўзим ўйнайман, инша Аллоҳ!)

Каримберди Турамурод Энди айтинг, менга керакми қанақадир уюшмага аъзо бўлиш?

Каримберди Турамурод Устоз Тоҳир Малик ҳам кўп ундардилар, у кишига ҳам ўжарлик қилиб, рад қилардим, "Устоз, умримда бирор партияга, уюшмага аъзо бўлмадим, қўйинг, виждоним тозалигича ўтай дунёдан, инша Аллоҳ, давлатдан бирор мукофот ҳам олмайман", дердим. "Ҳа, ўзи уюшмада хайр йўқ, аммо сиз аллақачон уюшма аъзоси бўлишингиз керак, сизлар аъзо бўлмасангизлар, ким аъзо бўлади?" дердилар. Энди тергаб турадиган устозим ҳам йўқ...

Шухратжон Ахмаджонов Ҳожи ака, диктатор Ислом Каримов даврида вилоят бўлими раҳбариятига келиб қолган, моғорлаб кетган талантсиз кишилар талантга тўғаноқ бўлишади. Маслаҳатим, 2018 йил 11 апрелдан бери Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг раиси бўлиб Ўзбекистон халқ шоири Сирожиддин Саид (1958) ишламоқда. Мен уни биламан: камтарин, талантли ва яхши инсон. Тошкентга борганингизда ўша 15 та китобингиз ва ёзган аризангизни Сирожиддин Саид қабулига кириб ўзига топширинг. Суҳбатлашинг. Ижобий натижасини кўрасиз.

Сирожиддиннинг яна бир яхши ҳислатини сиз ҳам билсангиз керак: у ҳофиз Шерали Жўраевнинг жуда кўп йиллардан бери мухлиси ва дўсти.

Ёзувчилар уюшмасига сиздай халқдан чиққан талантлар жуда-жуда керак. Сирожиддинга ёндош, қўлдош бўлиб хайрли ишларида ҳамфикр бўлиб фаолият олиб борасиз.

Шухратжон Ахмаджонов Ҳожи ака, битта саволим бор: Ургутда Ўзбекистон Халқ ёзувчиси унвонини олган нечи нафар фуқаро бор?

Агар сиз Сирожиддин эътиборига тушишни кутсангиз анчагина йилларни йўқотишингиз мумкин. Чунки унинг раҳбарлик ишлари кўп ва вилоятлардан чиқаётган талантларга доир маълумотлар қай кўринишда унга етиб бориши ҳам муҳим. Умр эса шиддат билан ўтиб бормоқда ...

Сиз Халқ ёзувчиси унвонига лойиқ номзодсиз. Менимча, бу номга тавсияни Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси беради. Агар Сирожиддинга учрашиб уюшмага аъзо бўлсангиз 1-2 йил давомида Халқ ёзувчиси унвонини ҳам олган бўлардингиз, иншааллоҳ.

Биринчидан, Халқ ёзувчиси унвони сизга оммавий ахборот воситаларига, жумладан радио ҳамда телевидение эшигини кенгроқ очади ва сиз халққа муҳим фикрларингизни айтишга имконингиз ошади.

Иккинчидан, адабиётга кириб келаётган талантли ёшларга йўл-йўриқ кўрсатардингиз. Бу билан “Каримберди Тўрамурод журналистика мактаби”ни яратиш имконингиз пайдо бўлади. Масалан, буюк ҳофиз Шерали Жўраев ёшларга раҳнамолик қилиб 1700 дан ортиқ шогирд тайёрлади ва ўз мактабини яратди. Айтмоқчидек, ушбу 1700 шогирд ичида сиз ҳам борсиз.

Учинчидан, қолаверса, устозингиз раҳматли Тоҳир Малик сизга Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлишингизни истаганлари ва маслаҳатлари жуда ўринли бўлган. Агар сиз уюшмага аъзо бўлсангиз устозингиз руҳи ҳам шод бўлади, иншааллоҳ.” [37]

Халқимиз Каримберди ҳожи Тўрамуродни халқ ёзувчиси, ҳақ ёзувчиси эканлигини аллақачон тан олган. 2021 йил 28 апрел куни Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси Сирожиддин Саидов (1958) кечроқ бўлсада Ҳожи акага Ёзувчилар уюшмаси гувоҳномасини Самарқандда топширди. Бу ҳақда Ҳожи ака қуйидаги хабарни “Ёзувчи бўлдим, шекилли ...” деган ном билан 2021 йил 29 апрел куни Фейсбукда чоп қилди.

“Ҳечдан кўра кеч, дейдилар. Ёшим 61 га кирганда, 21 та китобим чиққанда, 6 та асарим кино бўлганда, иккита асарим сериал бўлганда, ўнлаб шеърларим қўшиқ бўлганда, бошимда сочим қолмаганда, соқолимнинг қораси қолмаганда, мени устоз деб юрганлар аллақачон ёзувчилар уюшмасининг аъзоси бўлганда, ниҳоят мени ҳам Ўзбекистон ёзувчилар уюшмасига аъзо қилишди.

Худога шукур, кўкариб чиққанимда эътироф этишганида ҳам нима қила олардим?

Кўп китоб ёздим, кўп иш қилдим, аммо битта шеър ёзиб, уни керакли жойда, керакли пайтда, керакли одам олдида ўқишни эплай олмадим.

Негадир омадим чопмади...

5-синфда ўқийдиган қизчалар битта шеър айтиб, машина олган замонда, айрим дўстларимиз битта ҳокимга мадҳия айтиб, машинали бўлган замонда, айрим дўстларимиз отини алмаштиргани учунгина "сити"дан уйли бўлган замонда, шоирлар тўп-тўп бўлиб бориб, битта ҳокимга бир оғиздан ширин сўз айтиб, тўн кийиб, бир нимали бўлиб келган замонда шу ишларнинг бирортасини эплай ололмадим.

Майли, умримнинг поёнида бўлса ҳам бир марта "Сиз ҳам ёзувчисиз", дейишди. "Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлдингиз", дейишди.

Ишонасизми, бугунгача ўзимни ёзувчи дейишга уялиб юрардим. Ҳаваскорман, қаламкашман, дердим. Бирор жойда ёзувчиман, демасдим.

Ниҳоят, "Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси", деган гувоҳнома беришди!

Энди ёзувчи бўлдим, шекилли?

Устозим Нусрат Раҳматга, бу ишга кўп даъват қилган Рустамжон Сатторовга миннатдорчилик билдираман.

Тавсиянома ёзиб берган аммо ёзувчи бўлганимни кўрмай, дунёдан ўтиб кетган Тоҳир Малик устозимни эсладим. Қанчалар севинган бўлар эдилар. Аллоҳ раҳмат қилсин!

Ёзувчи бўлганимни кўрсалар, устозимиз Ўткир Ҳошимов қанчалар севинган бўлардилар. "Бир куни катта ёзувчи бўлиб кетасиз", дер эдилар, Аллоҳ раҳмат қилсин!

"Ҳали ёзмай туринг, сизга ўхшаб ёзадиганларни бу жамият майиб қилади", деган устозим Шукур Холмирзаев тирик бўлсалар, "Энди ёзсангиз бўлади", дермидилар...

Ғойибона устозим Тоғай Мурод тирик бўлганларида энг аввал аъзолик гувоҳномамни у кишига кўрсатиб, суюнчи олган бўлардим. Илоҳи, бугун руҳлари шод бўлган бўлсин! Кошки устозимга муносиб шогирд, арзирли издош бўла олсам.

Нима бўлганда ҳам мени табрикланг! Хурсандчилигимга шерик бўлинг! Омад тиланг, ҳали ниятларим улуғ! Аллоҳ умр берсин, илҳом берсин, истеъдод берсин!

Менинг Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлганим мухлисларимга муборак бўлсин! Аллоҳ мени улардан, уларни мендан айирмасин!» [36]

24. ЭПИЗОД 18. ЮРАК ҲУРУЖИ. МЕН СИЗДАН ДАВО ТОПДИМ ...

SHIFOXONAfoto1 (600x292, 39Kb)
Фото 5. Самарқанд шаҳар шифохонасида. 2021 йил. Каримберди ҳожи Тўрамурод фотоси. [38]

Ҳожи ака, адашмасам, сиз юрак ҳуружига (инфарк миокард) учраб, касалхонада юрак операциясини ўтказгансиз. Шу ноҳуш ҳолат арафасида бўлган воқеалар, юрак ҳуружининг рўй бериши ва касалхонада ўтказган кунларингиз ҳақида ҳам эпизод ёзсангиз яхши бўларди. Бу ҳақда Фейсбукдаги саҳифангизда 2021 йил 23 ноябр куни чоп қилинган “Мен сиздан даво топдим...” номли мақолангизда яхши ёзилган. Уни қуйида келтирмоқдаман.

“2021 йил мен учун оғир келди. Ҳали йил тугагани йўқ, аммо тўрт марта шифохонага тушишга улгурдим. Яхшиям шифокорлар бор, бир мартасида йиқилиб лат еган, икки мартасида шамоллаб, нафасим қисиб қолган бўлса, бир мартасида, юрагим тўхтаб-тўхтаб қолаётган қалтис паллада, аниқ ўлимдан олиб қолишди.

Бир неча марта юрагим безовта қилганида, куни кеча қон босимим кўтарилиб кетганида эса, “Тез ёрдам”даги шифокорлар жонимга малҳам бўлишди.

Бугун юртимизда шифокорлар байрами. Байрам тонгида мени бир неча марта оёққа қўйган, ҳаётимни сақлаб қолган меҳрибон дўстим Аҳмаджон Бобожонов бошлиқ Самарқанд шаҳар тиббиёт бирлашмасининг барча шифокорларига, шифохонанинг реанимация бўлими шифокорлари, хусусан, ажойиб кардиологи Адиба Уруновага ва реаниматолог Ҳабиб Муртазоевга, Ҳусен Нарзуллаев бошлиқ реабилитация бўлимининг барча шифокорлари, ҳамширалари, ишчи-хизматчиларига, Ойбек Маматқулов бошлиқ Травматология шифохонаси шифокорларига, “Тез ёрдам”да ўз ҳузур-ҳаловатидан кечиб, куну-тун ёрдамга шай бўлган шифокорлар, ҳамширалар ва ҳайдовчиларга, Тошкент шаҳридаги "Американ ҳоспитал"да юрагимга қуват қўшган малакали кардиологларга, кўзимга нур бўлаётган моҳир офтальмолог Ҳикматуллоҳ Содиқовга, эл дардига малҳам бўлаётган юртимизнинг барча тиббиёт ходимларига бошим ерга теккунича таъзим қиламан!

Мен барчаларингизнинг олдингизда қарздорман!

Барчангизни касб байрамингиз – Шифокорлар куни билан чин дилдан табриклаб, дил сўзларим акс этган янги шеъримни сизларга ҳадя қиламан!

Шифокорларим
Аҳмаджон Бобожоновга ва барча шифокорларга бағишлайман

Элни деб туну-кун бедор бўлганлар,
Эл соғ бўлса кўнгли баҳор бўлганлар,
Элга дард келганда мадор бўлганлар,
Жонидан кечишга ҳам тайёрларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Бемор дардин олиб, кўп дармон берган,
Баъзан беморига ўзи қон берган,
Баъзан бемор билан бирга жон берган,
Таниш, нотанишга меҳри борларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Тез ёрдам тез меҳр дегани асли,
“Тез ёрдам”да ишлар фидойи насли.
Уларга қишу-ёз, бирдек иш фасли,
Қай соат чақирмай шай, тайёрларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Қадрингиз гоҳ билдик, гоҳо билмадик,
Баъзан ишингизни кўзга илмадик,
Номардлардан сизни сақлаб билмадик,
Иш деб балоларга гирифторларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Мукофот, ордендан умид қилмаган,
Таъмани, шаъмани асло билмаган,
Байрамда ҳам иш жойидан жилмаган,
Камтарларим, доим ҳокисорларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Нажот фариштаси сизлар бўлдингиз,
Неча бор жонимни сақлаб қолдингиз,
Олсангиз доимо кўнглим олдингиз,
Эй, менинг дардимга харидорларим,
Менинг азизларим – шифокорларим.

Сизларга меҳр ва муҳаббат билан Каримберди Тўрамурод.» [38]

Сиз атоқли грузин ёзувчиси Нодар Думбадзе (1928-1984) 1978 йилда ёзган машҳур "Абадият қонуни" романини яхши биласиз ([39]). Роман қаҳрамони ёзувчи Бачана Рамишвили юрак хуружидан сўнг касалхонага тушади. Касалхонада у бутун ҳаётини бирма-бир эслайди ва абадият қонунини кашф этади. «Абадият қонуни» асари асосида ўзбек тилида 1984 йилда радиотеатр ([40]) ва 1985 йилда телеспектакль яратилганди. Унда ёзувчи Бачана Рамишвили ролини Эркин Комилов яхши ўйнаганди. Эркин ака Ўзбекистон халқ артисти унвонини олишида шу роли ва “Ичкуёв” номли қиссадаги журналист образи роли муҳим ўрин эгаллаганди.

Ҳақиқий ёзувчи ва журналист образини радиотеатрда ва видео спектаклда ўзбек артистлари яхши яратиш тажрибасига эгадир.

25. ЭПИЗОД 19. ЖУРНАЛИСТЛАР УЮШМАСИГА АЪЗОЛИК

Ҳожи ака, адашмасам, сизни Ўзбекистон Журналистлар ижодий уюшмасига 2021 йилда аъзоликка қабул қилишган. Бунга доир маълумотни шу кунларда – 2025 йил 15 июн куни сайтларда излаб топаолмадим. Журналистлар ижодий уюшмаси фаолиятига доир қуйидаги маълумот эътиборга молик.

“Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси 1957 йилда ташкил топган бўлса, ўтган йиллар мобайнида 20 мингга яқин журналист аъзоликка қабул қилинган. Аммо маълум сабабларга кўра, 2001 йилдан бошлаб аъзолик тўхтатилган. Уюшманинг 2019 йил июль ойидаги конференциясида аъзоликка қабул қайта тиклангач, аъзолик гувоҳномаси, кўкрак нишонлари янгидан тайёрланади. Бироқ коронавирус пандемияси туфайли бу жараён яна тўхтаб қолади. Тасаввур қиляпсизми, 20 йил деганда янги аъзоларни қабул қилиш жараёни бошланди.

2021 йил мобайнида Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳри бўйича 160 нафар, бу (2022) йил 61 нафар энг фаол журналистлар Уюшма аъзолигига қабул қилинди. Уларга аъзолик гувоҳномалари ва кўкрак нишонлари уюшма ҳудудий бўлимлари томонидан ташкил этилган тадбирларда тантанали равишда топширилмоқда. Уюшмага аъзо бўлиш истагини билдирган журналистлар учун Jurnalistlar.uz веб-сайтида барча маълумотлар жойлаштирилди.” [41]

Ҳожи ака, Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси аъзолигига қабул қилишларига доир 19-эпизодни ёзсангиз, мухлисларингиз, жумладан киномухлислари сизнинг навбатдаги муваффақиятингиздан хурсанд бўлишади, иншааллоҳ.

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2025 YILGI MAQOLALARIM
KINOSSSENARIY

(ДАВОМИ 1) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ

Четверг, 19 Июня 2025 г. 01:00 + в цитатник
(ДАВОМИ 1) ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ
КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

6. ФИЛМ УЧУН МАБЛАҒ

2017 йил 10 июл куни сиз Фейсбук ижтимоий тармоғидаги «Маслаҳат.уз» гуруҳи билан ўтказилган «Очиқ мулоқот»да “Уч соатлик кино бўладиган ўзингизнинг энг яхши сценарийингизни кино қилиб ишлашга қанча маблағ етарли бўлади?” деган саволга бундай жавоб бердингиз.

“− Ўзбеклар тарихига оид уч соатлик кино бўладиган ўзингизнинг энг яхши сценарийингизни кино қилиб ишлашга қанча маблағ етарли бўлади, деб ҳисоблайсиз? Шундай сценарийингиз учун Ўзбекистонлик ва Италиялик кинорежиссерлардан талаб булганида сценарийни қайси режиссёрларга топширган булардингиз?

− Аввало, менда шундай фильм сценарайси бор ва уни ишлашга бир миллон доллар етади! У фильмни ишлашни эса ҳеч қачон италияликка топширмаган бўлардим. Ўзбекнинг дардини италян қаердан билсин? Ҳатто Джеймс Кэмерон деган режессёр буюкдир, аммо масалан, мен йиғлаб-йиғлаб ёзган «босмачилар» ҳақидаги қиссамни у қаердан тушунсин? Қизил аскар унинг момосини момолатмаган, отасини қонига ботирмаган, синглисига ҳаром қўлини теккизмаган. Менга бир миллион бериб, шу кинонгни ол десалар, Айюб Шаҳобиддиновга («Ўтов»ни олгани учун) ёки Зулфиқор Мусоқовга («Ватан»ни олгани учун) сценарийни бериб, ёнларида тик турардим. Бош ролга эса Нозим акани (Тўлахўжаевни) таклиф қилган бўлардим. Эҳ, дардимни тирнаб юбордингиз-да…” [13]

Сиз “Ўзбек журналисти” номли филмингизга ватандошимиз Алишер Усмоновдан бир миллион доллар бемалол сўрашингиз мумкин. Сизни ва Алишер акани биладиган бирорта зиёли инсон Алишер ака билан учрашмоқчи эканлигингизни айтса, яъни тавсия қилса яхши бўларди. Албатта, учрашув давомида 15-20 та китобингизни дастхат ёзиб унга совға қилсангиз кўнгли шод бўлади. У балким киноссенарий билан танишиш истагини билдириши мумкин. Сиз “Ўзбек журналисти” филмингиз Оскар мукофотининг “Энг яхши халқаро баддиий филм” йўналишида танлаб олинадиган бешта филмнинг бири бўлиши ҳақида бемалол айтишингиз мумкин. “Чунки ушбу филм шу йўналишдаги барча талабларни қондира оладиган жуда қизиқарли филм бўлади” дейишингиз мумкин. Менимча, Алишер ака сиз сўраган маблағни бериб, “Маблағ етмаса, бемалол яна мурожаат қилишингиз мумкин” деган мазмунда айтишлари мумкин. Сиз бир миллион доллар мабағни олгач, кинорежиссер ва артистларни танлаб олиш жараёнларида фаол қатнашишингиз зарур.

Сиз билан мен ҳам, Алишер Усмонов ҳам бу дунёда ғаниматмиз. Алишер ака 2025 йил 9 сентябр куни 72 ёшга тўлади. Шу сабабли, Ҳожи ака, белингиздаги белбоғни маҳкамроқ боғлаб, “Ўзбек журналисти” филми эпизодларини ёзишга, эпизодлар кетма-кетлиги асосида киномаржон, яъни ссенарий тузишга қатъий киришинг, илтимос. Филм учун йигирмата битта эпизодни сизга ёрдам сифатида ушбу жавоб хатимда ёздим.

Ғарб киночилари маблағни асосан сахий спонсорлардан олишади. Биз ҳам шу йўлдан боришимиз керак. Агар АҚШ киночилари бизга ўхшаб давлат “каттакон”ларидан маблағ кутишганида, АҚШ киночилиги ўзбек киносининг бугунги кунидан ҳам абгорроқ аҳволда бўларди, деб ўйлайман.

Муҳим маслаҳат. “Ўзбек журналисти” номли филмингиз тайёр бўлиб, кинофестивалларда юқори ўринларни олиши сабабли кўпгина давлатлар кинокампаниялари филмни намойиш қилиш учун сотиб олиши, интернет сайтларга қўйилгач миллионлаб киномухлислар томоша қилишидан катта валюта даромади келтириши мумкин. Ана шунда филмни суратга олишда қатнашган режиссер, оператор, артистлардан кўпчилиги қўшимча маблағга даъвогарлик қилиши, сиз берган пулга норози бўлиб судга шикоят аризаси топшириши мумкин. Шунда прокуратура сиздан ўз аламини олиш учун суд жараёнларини ойлаб-йиллаб чўзиб ўтказишга ҳаракат қилиши мумкин. Бунга йўл қўймаслик учун сиз филмда қатнашаётган ҳар бир шахс билан умумий мазмундаги шартнома имзолашингиз мақсадга мувофиқдир. Масалан, филм намойишидан келадиган қўшимча даромаднинг 10 (ёки 20) фоизи филмда қатнашганларга тенг тақсимланади (қўшимча даромаднинг асосий турларини шартномада санаб ўтишингиз мумкин). Қолган 80 (90) фоиз даромад филмннинг бош ижодкори ва ташкилотчиси бўлмиш Каримберди Тўрамурод ҳисобига ўтказилади, деган аниқ-тиниқ шартнома имзоланг. Бу масалада тажрибали юрист билан маслаҳатлашсангиз янада яхши бўлади. Шу ҳолда сизни судма-суд судраш ва тинка-мадорингизни қуритиш олдини оласиз, иншааллоҳ.

Шу билан бирга сиз кейинги филмларингиз учун муҳим маблағ тўплайсиз ва молия масаласида бошқаларга бўлган боғлиқликдан қутуласиз. Шунингдек филмда қатнашган айрим ижодкорларни ушбу маблағ ҳисобидан қўшимча тақдирлашингиз мумкин бўлади, иншааллоҳ.

7. ЭПИЗОД 1. ЎҚИТУВЧИ АЁЛ ҲАЛОКАТИ

720__Dh87XFaC6oMHJVhJuqJCjgRKXJbRhDHH (700x448, 69Kb)
Фото 3. Диана Енекеева (1995-2018) фарзанди ва турмуш ўртоғи билан.

Мен биринчи эпизодни бундай бўлишини тавсия қилмоқчиман.

“Ҳокимиятда йиғилиш бўлмоқда. Ҳоким: “Икки кундан кейин туманимизга Президент келади. Кўчалар тозаланиши, дарахтлар оқланиши ва шунга ўхшаш ободонлаштириш ишлари амалга оширилиши керак.”

Бу ишларга мактаб ўқитувчилари ва тиббиёт ходимлари ҳам жалб қилинди.

2018 йил 14 март куни Каттақўрғон туманидаги 42-мактабнинг меҳнат таълими ўқитувчиси, 23 ёшли Диана Енекеева «КамАЗ» юк машинаси остида қолиб, мажағи чиқиб ўлгани тасвирлари. [14] Шу эпизоддан кейин кино номи “Ўзбек журналисти” деб ёзилади ва кинода қатнашганлар рўйхати берилади.

8. ЭПИЗОД 2. 23 ЁШЛИ ЎҚИТУВЧИНИНГ ЎЛИМИДА КИМ АЙБДОР?

Журналист Каримберди Тўрамурод Каттақўрғонга боради ва журналистик суриштирув ўтказиб, суратларга олиб, www.xabar.uz сайтида 2018 йил 17 март куни Ўзбекистондаги мажбурий меҳнатга доир «Xabar.uz» суриштируви: 23 ёшли ўқитувчининг ўлимида ким айбдор?” номли катта танқидий мақолани чоп қилади. [14]

9. ЭПИЗОД 3. ПРОКУРАТУРАДАГИ МУҲОКАМА

2018 йил 17 март куни прокуратура раҳбари Каримберди Тўрамурнинг «Xabar.uz» суриштируви: 23 ёшли ўқитувчининг ўлимида ким айбдор?” номли мақоласини жаҳли чиққан ҳолда ўқимоқда. Кабинетга ёрдамчиси киради. У ўз ходимига саволи: “Журналист Каримберди Тўрамурод ким ўзи? У қайси таниқли шахслар билан яқин алоқа қилади? Бу ҳақда видео тайёрланг. Иш куни охиригача видео чоп қилинган флешкани менга келтириб беринг. Уйда кўраман.”

Прокурор: “Айтмоқчидек, ҳайдовчига қарши жиноий иш қўзғатилмаганми? Дарҳол жиноий иш очинглар ва бу ҳақда матбуотда хабар чоп қилинглар. Каримберди Тўрамурод ҳақида маълумотлар тўплаш давом эттирилсин. Агар у хатога йўл қўйса, дарҳол чора кўрайлик. У яшаётган маҳаллада ҳам суриштириб кўринглар.”

10. ЭПИЗОД 4. КАРИМБЕРДИ ТЎРАМУРОД КИМ ЎЗИ?

Прокурор уйига келиб овқатлангач, флешкани компютерига улаб видеони томоша қила бошлайди. “Каримберди Тўрамурод 1960 йилда Ургут туманида туғилган. Беш ўғил, беш қизли оилада бешинчи ўғил. Икки нафар ўғли ва икки нафар қизи бор. 1983 йилда Самарқанд Давлат Университетининг математика факултетини битирган. 198 – 198 йилларда Афғонистонда катта лейтенант унвонида ҳарбий хизматда бўлган. 1991 йилда Тошкентдаги Маданият институтини ҳам битирган. 20 йил мактабда ўқитувчилик қилган. 20 йил қишлоқ маданият уйида директор бўлган. 20 йил тўйларда қўшиқ айтиб эл хизматини ҳам қилган. Уч йил таксичилик, киракашлик қилган. 15 та китоб, 400 дан кўпроқ ҳикоя ва юзлаб мақолалар муаллифи. Оилали, икки ўғли ва икки қизи бор. Ҳамма фарзандлари олий маълумотли.” [13] (Филмда бу ахборотлар айрим фотосуратлар ва видео кўринишда экранда намойиш қилинади.)

Журналист Каримберди Тўрамурод 2017 йил 27 июн куни Ўзбекистон телевидениеси орқали, «Маданият ва маърифат» каналининг «Очиқ студия» кўрсатувида ўқитувчилар кўча тозалаш ишларига, пахта яганаси ва бошқа қишлоқ хўжалиги ишларига, пахта теришга, коттежларнинг қурилишига сафарбар этилаётгани тўғрисида танқид қилиб гапиргани видеосини ҳам прокурор томоша қилади.

Прокурор ёрдамчисининг видеодаги изоҳи: “Эртаси куни бу мавзу турли ижтимоий тармоқларда ва оммавий ахборот воситаларида кенг муҳокама қилинди. Ҳатто Ўзбекистон Олий Мажлиси Сенати аъзолари билан телевидениеда бўлган учрашув чоғида ҳам шу масала кўтарилди. Шу телекўрсатувдан кейин Каримберди Тўрамурод ишидан четлаштирилди. Шу кунгача у 15 марта ишдан ҳайдалган. Ҳозир «Xabar.uz” сайтининг Самарқанд вилоятидаги махсус мухбири бўлиб ишламоқда.” [15]

11. ЭПИЗОД 5. ФУРҚАТ МИРЗАЕВ (1966-2017)

2018 йил 17 март. Прокурор уйда видеони томоша қилмоқда. Прокурор ёрдамчисининг видеода навбатдаги изоҳи: “Журналист Каримберди Тўрамурод Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраев ва машҳур шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф билан устоз-шогирд даражасида яқин муносабатлари бор. У Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Фурқат Мирзаев билан ҳам яқин муносабатга эга.

Фурқат Мирзаев Каримберди Тўрамуроднинг бир нечта шеърларига куй басталаб, қўшиқ қилиб куйлаган. Улардан иккитасига видеоклип ҳам тайёрлаган. Масалан, “Яхши кунларни бир эсламаймизми?” қўшиғини тинглаб кўринг. (Прокурор ёрдамчиси “Furqat Mirzayev. Eslamaymizmi” номли [16]-видео лавҳани улаган қисми билан давом этади.)

Каримберди Тўрамурод шеъри, Фурқат Мирзаев мусиқаси

ЭСЛАМАЙМИЗМИ?

Яхшимисиз дейсан, шукур, омонман.
Яхшинг ёнингдаку, мен бир ёмонман.
Менга сену сенга мен бир армонман,
Яхши кунларни бир эсламаймизми?

Эсим йўлларингда кетган кунни айт,
Қўлим қўлларингни тутган кунни айт,
Лабим лабларингга етган кунни айт,
Ўша кунларни бир эсламаймизми?

Тунларни тонгларга улар эдик-а,
Бир гапириб ўн бор кулар эдик-а?
Биздан бахтли йўқ деб ўйлар эдик-а,
Ўша кунларни бир эсламаймизми?

Дугонанг аламдан лаб бургани-чи,
Рашкчи дўстим юзин ўгиргани-чи,
Акаларинг ушлаб хўп ургани-чи,
Ўша кунларни бир эсламаймизми?

Иккимиз икки ён бўлган кунни қўй,
Менинг юзим сомон бўлган кунни қўй,
Сенинг исминг жувон бўлган кунни қўй,
Яхши кунларни бир эсламаймизми?
Ишқимиз изларин изламаймизми? [13], [16]

Прокуратура ходими жавобининг давоми: “Фурқат Мирзаев буйрак касали билан 2017 йил февралда вафот қилди”.

12. ЭПИЗОД 6. ШЕРАЛИ ЖЎРАЕВ (1947-2023)

2018 йил 17 март. Прокурор уйда видеони томоша қилмоқда. Прокурор ёрдамчисининг видеода навбатдаги изоҳи: “У Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраев билан устоз-шогирд даражасида яқин муносабатда. Шерали Жўраевдан фотиҳа олиб тўнғич ўғли исмини Шерали деб атаган. Йигирма йилдан бери Ургутдаги тўйларда Шерали Жўраев қўшиқларини куйлаб тирикчилик қилган. Каримберди Тўрамурод Афғон урушида аср тушган ўзбек аскари билан боғлиқ ва Шерали Жўраев қўшиқлари ижро қилинган “Биринчи муҳаббатим” номли катта ҳикоясини 2003 (?) йилда ёзган ва ҳафталик газетада чоп қилган. «Биринчи муҳаббатим» «Машъал» радиоканалида радиофильм қилинган.” [17]

13. ЭПИЗОД 7. МУҲАММАД СОДИҚ МУҲАММАД ЮСУФ (1952-2015)

2018 йил 17 март. Прокурор уйда видеони томоша қилмоқда. Прокурор ёрдамчисининг видеода навбатдаги изоҳи: “Каримберди Тўрамурод машҳур шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф билан устоз-шогирд даражасида яқин муносабатлари бор. Каримберди Тўрамурод “Биринчи муҳаббатим” номли катта ҳикоясида 1989 йилда Совет Иттифоқи президенти Михаил Горбачёв илтимоси билан Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Афғонистонга бориши, Толибон ҳаракати раҳбарлари билан учрашиб, Совет қўшинларини Афғонистондан беталофат олиб чиқишга эришгани, ўшанда толибонлар қўлида асрда бўлган бир неча ўзбек жангчисини асрдаги Толибон дала қўмондонлари билан алмаштиришни уюштириб, ўзбек жангчисини Ўзбекистонга қайтариб олиб келгани ҳақида ёзган.”

14. ЭПИЗОД 8. ГУЛНОРА КАРИМОВА (1972)

2018 йил 17 март: Прокуратура ходими: Каримберди Тўрамуроднинг уч-тўртта асари, жумладан “Жийда гули” номли ҳикояси асосида 21 қисмли видеофилм олинган ва Ўзбекистон телевидениеси орқали халққа намойиш қилинган. У “босмачи”лар ҳақида ҳикоялар ва 30 серияли филм учун ссенарий ёзган. У 2011 йилда миллиардер Гулнора Каримова билан учрашиб бу ҳақда айтган.

“Мен «Сўнгги бек» деган қисса ёзган эдим. Кейинчалик уни бойитиб, кенгайтириб, 30 қисмли киносценарий ёздим. Буни бир неча кинорежессёрларга кўрсатдим. Улар менга қўшилиб йиғладилар, аммо бу фильмни ололмасликларини айтдилар.

Сабаб иккита эди: 1. Фильм ноқулайроқ мавзуда. Бу мавзу мамлакатда очиқ эмас.

Менинг бу фильмим ростдан ҳам ҳозирча ҳеч ким ёзмаётган, киночилар кино олмаётган мавзуда – босмачилар ҳақида. Ҳа, уларнинг номи бизга ўқитилган тарихда босмачи эди. Аммо бу оталаримиз, боболаримиз юртига босқинчилик билан кириб келган шўроларга, кофирларга қарши курашган юрт фидойилари, юрт мустақиллиги йўлида жонини тиккан мард ўғлонлар эди.

2. Фильмни олишга катта маблағ кетади.

Ростдан ҳам фильмда қаҳрамонлар жуда кўп. Бунинг устига фильмда кўп отлар, ўша замоннинг қурол-аслаҳалари, қизил аскарларнинг кийим-кечаклари ва ҳоказолар керак бўлади.

Мен Бухорода ўтган «Асрлар садоси»да таваккал қилдим ва сценарийимни Гулнора Каримовага тушунтириб бердим. У ажабланди: «Нега энди бу мавзу ёпиқ бўлиши керак экан? Ахир у бизнинг, ўзбек халқимизнинг қонли тарихи-ку? Биз албатта бу фильмни ишлаймиз. Маблағдан ҳам ғам еманг, «Фонд форум» маблағ билан таъминлайди», деди. Мени «Олтин гепард» Халқаро кинофестивалига таклиф қилди. «Ўша ерда фильмни ким суратга олиши ҳақида гаплашамиз», деди.

Буни эшитган бир неча олдин олишни истамаган режессёрлар «Опа сиздан сўраса, мени айтинг, мен шу филмни олай», дейишди.

«Олтин гепард» бўлиб ўтган кунларда мен муборак Ҳаж сафарида бўлдим ва қатнаша олмадим. Фильм ҳақида қандай гап-сўз бўлди, билмадим. Кейин ўзингиз билган воқеа-ҳодисалар рўй берди…” [13]

Менимча, «Олтин гепард» Халқаро кинофестивалида сиз Гулнора Каримова билан учрашиб, киноссенарингиз асосида филм олиш масаласини ҳал қилишга йўл бермаслик учун сизни ҳаж сафарига жўнатишга розилик беришган.

“Ургут туман ҳокими Ҳаж комиссияси йиғилишида туман имом-хатибига «Рўйхатдан «Жийда гули» қолиб кетмасин, уни Ҳажга юбормасак, балога қоламиз», дегани латифага ўхшаб, машҳур бўлиб кетди” [13]

15. ЭПИЗОД 9. ЖИНОИЙ ИШ ҚЎЗҒАТИЛИШИ

2018 йил 18 март куни “23 ёшли ўқитувчини уриб юборган ҳайдовчига Журналист Каримберди Тўрамуроднинг «Xabar.uz» сайтидаги мақоласидан сўнг жиноий иш қўзғатилди” номли мақола «Xabar.uz» сайтида чоп қилиниши. [18]

16. ЭПИЗОД 10. СОХТА ЖАВОБ

“Бугун 2018 йил 18 март куни мақолам юзасидан Каттақўрғон туман ҳокимининг ўринбосари М.Музаффаров ва Самарқанд вилоят халқ таълими бошқармаси бошлиғи ўринбосари Қ.Саидов имзолаган ажабтовур жавоб хати олдим.

Ажабо! Бу жавобни ўқиса, ҳайратланиб, ... Диана бошқатдан ўларди!

«Мактаб ўқитувчилари, жумладан Диана Еникеева ҳам ҳеч қандай йўл четини тозалаш, супуриш учун чиқарилмаган», — дебди кап-катта амалдорлар.

Мақолага берилган бу жавоб расмий тусда бўлса-да, у негадир туман ҳокимлиги ёки вилоят халқ таълими бошқармасининг расмий бланкасига ёзилмаган. Унда на манзил ва на баёнотнинг чиқиш санаси кўрсатилган. Муҳр ҳам босилмаган.” [19]

Ҳожи ака, “Фожиа кўзимизни очмади ёхуд синалган усулдаги жавоб” номли [19]-мақолангизда муҳим ҳужжат келтирилган. “Менимча, ушбу ҳужжат прокуратура идорасида тайёрланган бўлса керак” деб қўшиб қўйсангиз бўлади.

17. ЭПИЗОД 11. МЕНИ ЎЛДИ ДЕСАЛАР, ИШОНМАНГ!

2018 йил 26 март Ҳожи ака, сиз Диана фожеасини ёритганингиздан сўнг турли таҳдидлар, ғаразли, ҳақоратли қўнғироқлар, турли идоралар томонидан босимлар, қўрқитиб қўйишлар, чўчитиб қўйишга интилишлар кўпайиб кетгани ҳақида ҳам бир неча эпизод қилиб ёзишингиз керак. [20]

Ҳожи ака, сизнинг телевидение орқали чиқишингиз, Диана фожиасини ёритишингиз ва Президент Шавкат Мирзиёев талаби асосида ўқитувчилар ҳамда тиббиёт ходимлари кўча супиришларга ва бошқа ишларга жалб қилиш тақиқланди. Демак, 37 миллиондан ортиқ инсон яшаётган Ўзбекистондаги деярли 565 минг нафар ўқитувчи ([21]), мураббий ва тарбиячилар, шунингдек 450 мингдан ортиқ тиббиёт ходимлари ([22]) ноқонуний мажбурий меҳнатдан озод қилинди. Натижада прокуратура идоралари халқ таълими ва тиббиёт ходимларига қилаётган мажбурий меҳнатга доир босими асосан барҳам топди. Бунинг учун прокуратура раҳбарияти Каримберди Тўрамуродни тазйиқ этишда давом қилди.

18. ЭПИЗОД 12. ИККИ НУСХАНИНГ СУРИШТИРУВИ

Маълумки, прокуратура ва Миллий хавфсизлик хизмати яқиндан алоқа қилишади, яъни ҳамтовоқ кучишлатар органлардир. Менимча, айнан прокуратура ташаббуси билан Миллий хавфсизлик хизматидан бўлган икки номаълум нусха сиз яшайдиган уй "сардори", яъни "домком"га ўзини вилоят ИИБ дан деб таништирган, ва сиз ҳақингизда суриштирган, "Бу одамнинг уйига кимлар кириб-чиқаяпти, шубҳали шахсларга кўзингиз тушмадими?" деган саволларни берган. [20]

19. ЭПИЗОД 13. МЕНИ ЗАҲАРЛАШДИ

Ҳожи ака, сизни 2018 йил 12 август куни Нуротада тандир кабоб дея заҳарлашгани ҳақида ҳам битта эпизод сифатида ёзинг. Ўша “Мени заҳарлашди ...” номли мақолангизни сизга ва бошқаларга эслатай. [23]

“Мени заҳарлашди...

Жума куни Нуратога борганимизни, ҳам зиёрат қилиб, ҳам жума намозини ўқиганимизни ёзган эдим. Ўша ёзувлар охирги ёзувларим бўлиб қолишига озгина қолди...

Жумадан кейин биз билан бирга ишлаган маҳалла фаоллари бизни бир зиёфат қилишни истадилар ва “Навоийнинг йўлида яхши тандир кабоб қилишади”, деб Нурато чеккасидаги қатор ошхоналардан бирига олиб боришди. Ҳаммаси тандир кабоб қилишаркан. Хуллас, тандир кабоб едик. Шўрвасини татиб кўрибоқ, шубҳаланиб, ошпазини чақириб сўрадим:

− Нега бу шўрва тандир кабобнинг шўрвасига ўхшамайди, тандирда пишадиган шўрванинг таъми ҳам йўқ, арчанинг ҳам ҳиди йўқ?

− Бизда тандирга арча солинмайди, аммо шўрва ростдан ҳам тандирда пишган, − деди ошпаз.

Иккинчи эътирозим совуб қолган чойга бўлди.

− Нуратода совуқ чой ичишадими? – сўрадим яна “хўжайин”ни чақириб. – Аммо, илтимос, менга қайноқ чой беринг!

Инжиқ мижозлигим жонига тегдими ё кимдандир “заказ” олганми, ҳарқалай тандир кабобни нимадир қилиб берди. Ўшанда билмабман, булар тандир кабобни эчки гўштидан қилишаркан, бир оғиз айтса, емасдим, эчки гўштини ўзи умримда емасдим.

Хуллас, Нуратодан Қўшработга етмай туриб, ... бошланди!

Кечаси билан мен ҳалак битта офтоба ҳалак!

Эрталабга бориб, қайт қилиш ва ич кетишнинг зўридан туролмай қолдим.

Мени Қўшработга олиб келишди. Барака топсин, туман шифохонаси бош врачи Баҳодир ака, навбатчи врач ва ҳамширалар зудлик билан алоҳида палатага олишиб, 3-4 осма уколлар қилишиб, таблеткалар беришди. Ўша икки нохуш ҳолат тўхтади. Аммо ошқозонимдаги оғриқ тўхтамади.

Мени Самарқандга олиб келишди. Акам, дўстим, реаниматолог Ҳабибуллоҳ Муртазоев бошимда туриб, ҳамма анализларни бошқатдан қилиб, чуқур тиббий кўрикдан ўтказди. Эндоскопик текширувда зарар бартараф бўлгани, аммо ошқозонда заҳарланиш асорати сифатида эррозия борлигини айтишди. Керакли укол ва дорилардан кейин, Худога шукур, бугун анча яхшиман. Фақатгина ҳолим йўқ. Туришга, юришга кучим етмайди.

“Ичинг кетди, кучинг кетди”, дердилар энам раҳматли. Хуллас, кучим кетди!

Қўшработликларни айбламоқчи эмасман, олдин ҳам ёзувдим, Қўшработнинг ҳокими дўстим, улардан ёмонлик кутмайман. Мен ишлаган маҳалла фаоллари билан ҳам ака-укадек бўлиб ишладик. Кўп муаммоларни жойида ҳал қилдик. Одамлар ҳокимдан ҳам, биздан ҳам рози бўлишди. Айтмоқчиманки, улардан ҳам гумоним йўқ.

Айб ўзимда. Кўпчилик билади, мен умуман кўчадан овқат емайман! Ўзимнинг ана шу қоидамга ўзим хиёнат қилдим ва энди жазосини олаяпман!

Фарғонада икки ҳафта юриб, оғзимга ушоқ солмагандим, Пахтачида 12 кун юриб, фақат тарвуз ёки қовун билан тушлик қилгандик, очимдан ўлмагандим. Қўшработда ҳушёрликни йўқотдим ва ... жазоландим.

Буларни ёзмасдим, бир-икки мухлисларимиз “Уч-тўрт кундан бери ёзмай қўйдингиз, тинчликми?” деб сўраганлари учун билдириб қўяй, дедим. Қолаверса, бошқалар ҳам билиб қўйсин: Нуратонинг Навоийга чиқиб кетадиган йўли ёқасидаги ошхоналардан тандир кабоб еманглар! Улар олган пулларини ҳалоллаб олмас, эчки гўштидан таом пиширишар экан! Бирга борганларнинг яна тўрттаси ичкетти бўлиб ётибди!

Азиз дўстлар! Дуо қилинглар, дуоларингизга муҳтожмиз!

Нуратолик тандир кабобпазларни ҳам дуо қилинглар, Аллоҳ уларга ҳам ИЙМОН берсин! Ҳалол-ҳаромни ажратадиган бўлишсин!

Хуллас, тура оладиган бўлгунимча Самарқанддаман!

Сизлардан фақат ва фақат дуо тилайман!” [23]

Ушбу мақолангиз остига мен 2018 йил 13 август куни қуйидаги постингни ёзгандим.

“Ҳожи ака, менимча бу суиқасд орқасида Давлат хавфсизлик хизмати ва прокуратуранинг айрим зобитлари турибди. Маҳаллангизга бориб суриштирув ишларини ҳам шулар ташкиллаштирганди. Ошпаз эса уларнинг буйруғини бажариб, кимнинг овқати ёки чойига улар тутқазган кукунни солиб берадиган қўрқоқ кишидир.

Умуман олганда, ДХХга ўхшаш махсус хизматлар ўзгача фикрловчи шахсларга қарши минг йиллардан бери турли хил заҳарларни ишлатиб келишган. Афсуски, ўзбек зиёлилари уларни заҳарлашлари мумкинлиги ҳақида ўйлаб ҳам кўришмайди ва бунга доир мақолалар ўқиб ва ёзиб мушоҳада қилишмайди.

Мен 2015 йилда заҳарлар ва заҳарлашларга доир «Заҳар ва юрак ҳуружи» номли катта таҳлилий мақоламнинг 1-қисмини ёзиб сайтларда чоп эттиргандим. Унда дунёда заҳарларнинг қўлланилиш тарихи ва кўпроқ юрак ҳуружини сунъий равишда келтириб чиқарадиган заҳарлар ҳақида атрофлича таҳлил этгандим. Ушбу мақолам манзили:

АҲМАДЖОНОВ Ш. Заҳар ва юрак ҳуружи. –
http://www.liveinternet.ru/showjournal.php?journalid=4799013&jday=25&jyear=2015&jmonth=3 (www.liveinternet.ru/showjournal.php?journalid=4799013 2015.25.03);
http://birdamlik.info/news/%d0%b7%d0%b0%d2%b3%d0%b0%d1%80-%d0%b2%d0%b0-%d1%8e%d1%80%d0%b0%d0%ba-%d2%b3%d1%83%d1%80%d1%83%d0%b6%d0%b8/?lang=uz www.birdamlik.info/news/ 2015.26.03);
https://siyosat.wordpress.com/2015/04/04/%D0%B7%D0%B0%D2%B3%D0%B0%D1%80-%D0%B2%D0%B0-%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BA-%D2%B3%D1%83%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B8/ (www.siyosat.wordpress.com 2015.04.04). [24]

Ушбу мақоламни ўқиб чиқсангиз фойдали бўлади, деб ўйлайман. Чунки сизни биринчи заҳарлашлари эмас, ва охиргиси ҳам эмас, деб ҳисоблайман. Мақоламда ҳатто президентларни заҳарлаганларига доир муҳим фактларни келтирганман.

Шунингдек жигар ва буйракни заҳарлайдиган ва ишдан чиқариш даражасига олиб борадиган заҳарлар Совет Иттифоқи даврида ҳам, Ўзбекистон Мустақилликка эришганидан кейин ҳам кўпгина ўзгача фикрловчи шахсларга қарши қўлланилди.

Аллоҳ тезроқ соғайиб кетишингизга ёрдам берсин ва заҳарлашни уюштирган амалдорларни Ўзи жазоласин.

Саволларингиз бўлса ёзарсиз.

Ҳурмат билан сафдошингиз Шуҳратжон Аҳмаджонов

АҚШ, Вашингтон шаҳри

2018 йил 13 август, соат 12:45.” [23]

20. ЭПИЗОД 14. БОШ ПРОКУРАТУРА МЕНГА ҚАРШИ УРУШ БОШЛАДИ

Ҳожи ака, сиз 2019 йил 14 ноябр куни АҚШда яшаётган журналист Жаҳонгир Муҳаммад сайтидан битта хабарни кўчириб олиб, унинг тагига олтита савол ёздингиз ва Фейсбукдаги саҳифангизда чоп қилдингиз.

2019 йил 20 ноябр куни Ўзбекистон Бош прокуратураси "Даракчи" газетаси орқали ушбу масалага ойдинлик киритиш мақсадида баёнот орқали ўз раддиясини билдирди.

2019 йил 20 ноябр куни сиз Фейсбукдаги саҳифангизда “Адашмасам, Бош прокуратура менга қарши уруш бошлади” номли мақолангизни чоп қилдингиз ([25]).

2019 йил 21 ноябр куни сизга қарши уюштирилган раддия ва айбловларга доир Би-би-си радиоси ходимлари “Ўзбекистон: Бош прокуратура журналистга таҳдид ва туҳмат қилдими?” номли таҳлилий мақолани эълон қилишди ([26]). Мен шу мақолани тўлиғича келтириш орқали Бош прокуратуранинг Каримберди ҳожи Тўратуродга қарши хавфли таҳдиди ҳақида маълумотни ўқувчиларга етказай.

“Тошкент шаҳар ҳокимининг журналистларга нисбатан қилган таҳдиди ҳуқуқий баҳосини олиб улгурмасдан яна бир журналист ўзига нисбатан босим бўлаётганини айтмоқда. Журналист Каримберди Тўрамуродга кўра, унга блогер ва журналистларни ўз ҳимоясига олганини таъкидлаган ва асосий вазифаси қонун устуворлигини таъминлаш бўлган Бош прокуратура таҳдид ва туҳмат қиляпти.

"Кимдир Жаҳонгир Муҳаммадга ёзган хатни Жаҳонгир Муҳаммад ўзининг саҳифасида эълон қилган. Мен ундан иқтибос келтирган эдим, Facebookда. Улар мен қўйган мустақил пост деб, бу постга раддия эълон қилишиб, мени бир сиёсий айбларда айблашибдики, Ўзбекистон прокуратурасини обрўсини тўкишга очиқдан очиқ ҳаракат қилди, деб менга катта айбларни илишибди", дейди Каримберди Тўрамурод.

Америкада истиқомат қилаётган журналист ва сиёсатчи Жаҳонгир Муҳаммад 14 ноябр куни #jmmaktublar рукни остида Хатирчидан ёзилган шикоят мактубни ўз саҳифасида чоп қилди.

Унда Хатирчи туманидаги фуқаро хонадонига Бош прокуратура ҳузуридаги Департамент ходимлари девордан ошиб тушиб, "босқинчилик" қилгани айтилади.

Каримберди Тўрамурод орадан қарийб 12 соат ўтганидан сўнг ушбу постни ўз саҳифасига кўчириб босди ва ўқувчиларига 6 та савол ташлаган.

Бош прокуратура "Даракчи" газетаси орқали 20 ноябр куни ушбу масалага ойдинлик киритиш мақсадида баёнот берди.

Муносабатда фуқаронинг уйига бостириб кириш ҳолати рад этилган.

Бош прокуратура жавобидаги эътирозга сабаб бўлаётган жиҳати постни биринчи бўлиб қўйган Америкадаги Жаҳонгир Муҳаммадга эмас, балки уни ўз саҳифасида кўчириб босган Самарқанддаги Каримберди Тўрамуродга раддия берилгани бўлмоқда.

Иккинчидан, ушбу раддия сўнггида Каримберди Тўрамуроднинг номи келтирилмаган бошқа мақолалари умумлаштирилиб журналистга нисбатан хулоса берилган.

Бош прокуратура эътирози айбланувчига қўйилган айблов хулосасидек янграйди.

"Хулоса қилиб, К.Тўрамурод томонидан эълон қилинган мақолаларни мамлакатда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни обрўсизлантириш орқали уларнинг қонуний фаолиятига нисбатан нафрат уйғотишга қаратилган очиқ ҳаракат деб баҳолаш ўринли", дейилади Бош прокуратура жавобида.

Шунингдек, Бош прокуратура журналистнинг ҳуқуқ тартибот органи ходимларининг фаолиятини савол остига олувчи "Самарқандда янги мафия" деб номланган материали номини айтмасдан унга раддия берган.

"Cуд ҳукми билан айбли деб топилган шахсларни қўллаб-қувватлаши остида бирор бир манфаат яширилмаганлигига кафолат борми?!", дея журналист томонидан коррупция ҳолатига шама қилади Бош прокуратура.

Би-би-си Бош прокуратурага ушбу чиқиши билан журналистга таҳдид ва туҳмат қилдими, дея мурожаат қилди.

Бош прокуратура матбуот хизмати берилган 7 саволдан фақат биттасига жавоб берди.

"Бош прокуратура томонидан муаллифга нисбатан таҳдид қилинмаган. Ёзган мақолаларига ва ёритилган видеобаёнотларига нисбатан ЎзР ОАВ Қонунига асосан муносабат билдирилди", дейди Бош прокуратура матбуот хизмати жавобида.

Бош прокуратуранинг "Даракчида" чиққан раддиясидан қуйидаги саволлар пайдо бўлди.

Бош прокуратура шама қилаётгандек журналист Каримберди Тўрамурод мақола ёзиш мақсадида пул олган бўлса прокуратура нимага суриштирув бошламаган?

Агар Каримберди Тўрамуроднинг пул олганлиги тўғрисида далил бўлмаса Ўзбекистоннинг қонун устуворлиги ва фуқароларнинг ҳуқуқ ҳамда эркинликларини таъминлашга масъул бўлган давлат органи нега журналистнинг обрўсини тўкишга қаратилган баёнот билан чиқди?

Каримберди Тўрамурод Хатирчи туманида содир бўлган ҳолатни кўчириб босиб чоп қиларкан, ўзидан фақат 6 та савол қўшган.

Бош прокуратура журналист томонидан берилган саволларни муҳофаза қилувчи органларни обрўсизлантириш ва уларга нисбатан нафрат уйғотиш деб баҳолаяпти.

Журналистларнинг савол бериш эркинлигини чекламаяптими?

Журналистга суд ҳукмларини савол остига олиш тақиқланганми?

Агар бундай бир тақиқ бўлса, унда нима учун Каримов даврида судланган шахслар энди оқланмоқда?

Ушбу саволларга Бош прокуратура матбуот хизмати "қўшимча маълумот йўқ" дея жавоб беришдан бош тортди. Идора матбуот хизмати журналистлар билан ҳамкорлик қилиш тарафдори эканлигини билдирди.

"Факат ҳамкорлик қилиш тарафдоримиз. Холис ҳамкорлик!!!", дейилади жавобда.

Бир неча кундан бери шифохонада ётган самарқандлик журналист Каримберди Тўрамурод Бош прокуратура раддиясидан сўнг кечаси билан ухлолмай, қаттиқ хавотирга тушаётганини айтмоқда.

"Ўзимни жуда ёмон ҳис қиляпман. Кеча туни билан ухлаганим йўқ. Озроқ таҳликага тушиб қолдим. Чунки кичкина айб қўйилаётгани йўқ. Бутун бошли ўзбек халқини Бош прокуратурага қарши қўйишда айбланяпман. Уларга нафрат уйғотишда айбланяпман. Порахўрликда дунёга шарманда бўлган ташкилот мени пора олганликда шама қиляпти. Нечта Бош прокурор кетди пора билан? Қолаверса менинг уйим 10 миллиардга сотилаётгани йўқ. Прокурорнинг уйи сотиляпти 10 миллиардга. Албатта Республика Президенти катта минбардан, телевизордан чиқиб, ҳамманг ўғрисан, муттаҳамсан, каламушсан деганда жимгина қарсак чалиб ўтирганлар бугун менга ёзган мақолаларим учун халқнинг прокуратурага қарши нафратини уйғотишга ҳаракат қиляпти деган менга яхшигина сиёсий айбни илмоқчи. Мендан сиёсий жиноятчи ясамоқчи бўляпти. Кучи етса Президентга ҳам раддия ёзсин, баёнот берсин. Нимага бизни порахўр, ўғри дедингиз, каламуш дедингиз, деб раддия берсин Президентга", дейди Каримберди Тўрамурод."

Журналист ва блогерни ҳимоя қилишини бот-бот такрорлайдиган Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ҳозирча журналист Каримберди Тўрамурод ишига муносабат билдиргани йўқ.” [26]

Ҳожи ака, сиз 2019 йил 20 ноябр куни Ўзбекистон Президенти номига қуйидаги видеомурожаатни Фейсбукдаги ўз саҳифангизда эълон қилдингиз ([27]-га қаранг).

“Ўзбекистон Президентига!

Менга Бош прокуратура туҳмат қилаяпти, бошқа биров эълон қилган хат учун мени айблаяпти.
Мендан сиёсий жиноятчи ясамоқчи.
МЕНИ ҲИМОЯ ҚИЛИНГ!” [27]

Ҳожи ака, сиз шунингдек 2019 йил 20 ноябр куни Комил Алламжонов ва Саида Мирзиёева номига қуйидаги видеомурожаатни Фейсбукдаги ўз саҳифангизда эълон қилдингиз ([28]-га қаранг).

“Комил Алламжоновга!
Саида Мирзиёевага!
Сизга таҳдид бўлса, ҳимоя қиламиз, деган эдингизлар. Мана, таҳдид ҳам, туҳмат ҳам бўлди. Қани, нима дейсизлар? Мени энди ким ҳимоя қила олади?” [28]

Ҳожи ака, “Ўзбек журналисти” филмида Ўзбекистон Бош прокуратураси томонидан сизга қарши уюштирилган хавфли Баёнотга доир шу воқеаларни кўрсатсангиз, филмнинг энг қизиқарли саҳифаларидан бири бўлади, иншааллоҳ.

Ҳожи ака, менимча, Ўзбекистон Бош прокуратураси сизга нисбатан тазйиқни тўхтатиши кераклигига доир Комил Алламжоновнинг ўзи ёки унинг бевосита мурожаати асосида юқорироқ мансабли раҳбар телефон қўнғироғи қилган. Акс ҳолда Бош прокуратура сизга қарши тазйиқни шунчаки тўхтатмасдан, давом эттирган бўларди.

Алал-оқибат, бу шов-шув катта жанжалга айланиши, мард журналистни Бош прокуратурадагилар тазйиқ қилишаётгани кўриниб қолиши ва прокуратуранинг айрим раҳбарлари жазоланиши мумкинлигини тушуниб, ўшанда Бош прокуратура Каримберди ҳожи Тўрамуродга қарши тазйиқ ва таҳдидларни тўхтатди.

Комил Алламжонов 2019 йил ноябрдан кейин ҳам кўпгина савоб ишлар қилгани учун унга қарши 2024 йил 26 октябрга ўтар кечаси суиқасд уюштирилди.

Ҳожи ака, Комил Алламжоновнинг сизга қилган ёрдами учун ҳам, унинг кўплаб қилган савоб ишлари учун ҳам, унга қарши 2024 йил 26 октябр куни уюштирилган суиқасд ва суиқасд иштирокчилардан ўн кишининг суд қилиниши ҳақида киноссенарингизда эпизод қилиб ёзсангиз яхши бўларди. Ушбу эпизоднинг филмга киритилиши филмнинг янада қизиқарли бўлишига хизмат қилади, иншааллоҳ.

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2025 YILGI MAQOLALARIM
KINOSSSENARIY

ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ

Четверг, 19 Июня 2025 г. 00:52 + в цитатник
ОСКАРГА ЛОЙИҚ ЎЗБЕК ФИЛМИ
КАРИМБЕРДИ ҲОЖИ ТЎРАМУРОДГА ОЧИҚ ЖАВОБ ХАТ
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

Журналистика хавфли касбдир. Дунёда 2000-2024 йиллар давомида, яъни 25 йилда 1929 нафар журналист ўз касб бурчини бажариш чоғида ўлдирилди. Дунё бўйлаб журналист қотилликларининг 85 фоизи жазосиз қолмоқда ([1], [2]). Жумладан 2007 йил 24 октябр куни ўлдирилган қирғизистонлик ўзбек журналисти, ўзбекча “Сиёсат” газетасининг бош муҳаррири Алишер Соипов (1981-2007) қотиллари фош қилинмади. Ушбу филм ўлдирилган, калтакланган, ноҳақ қамалган ва ўз касб бурчларига содиқ қолаётган журналистлар ҳамда блогерларга бағишланади.
ФИЛМ МУАЛЛИФЛАРИ

МУНДАРИЖА

Кириш сўзи
1. Оскар мукофоти.
1.1. Тарихи.
1.2. Овоз бериш қоидаси.
1.3. Номзодлар.
1.4. Энг яхши халқаро бадиий филм.
1.4.1. Энг яхши халқаро бадиий филм учун Академия мукофоти.
1.4.2. Тарихи.
1.4.3. Мувофиқлик.
1.4.4. Тақдим этиш ва номзодлик жараёни.
1.4.5. Қабул қилувчи.
1.5. Оскар мукофотини олган Россия филми.
2. Ҳожи аканинг эътирози.
3. Ҳожи аканинг эътирозига жавобим.
4. Прокуратура: Шавкат Мирзиёев фикри.
5. Алишер Усмонов (1953).
6. Филм учун маблағ.
7. Эпизод 1. Ўқитувчи аёл ҳалокати.
8. Эпизод 2. 23 ёшли ўқитувчининг ўлимида ким айбдор?
9. Эпизод 3. Прокуратурадаги муҳокама.
10. Эпизод 4. Каримберди Тўрамурод ким ўзи?
11. Эпизод 5. Фурқат Мирзаев (1966-2017).
12. Эпизод 6. Шерали Жўраев (1947-2023).
13. Эпизод 7. Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф (1952-2015).
14. Эпизод 8. Гулнора Каримова (1972).
15. Эпизод 9. Жиноий иш қўзғатилиши.
16. Эпизод 10. Сохта жавоб.
17. Эпизод 11. Мени ўлди десалар, ишонманг!
18. Эпизод 12. Икки нусханинг суриштируви.
19. Эпизод 13. Мени заҳарлашди.
20. Эпизод 14. Бош прокуратура менга қарши уруш бошлади.
21. Эпизод 15. Мардикор аёллар ҳаётидан.
22. Эпизод 16. Чироқчилик Марғуба Рахмоновага ёрдам.
22.1. Мана сенга Янги Ўзбекистон!
22.2. Чироқчига боряпмиз.
22.3. Чироқчилик аёлни ва ўғилчасини кўргани бордик ...
22.4. Савобли ишга шерик бўлинг!
22.5. Хайрия акциямиз давом этаяпти.
22.6. Чироқчидаги оила учун.
22.7. Акциямиз муваффақият билан поёнига етди!
23. Эпизод 17. Ёзувчи бўлдим, шекилли ...
24. Эпизод 18. Юрак ҳуружи. Мен сиздан даво топдим ...
25. Эпизод 19. Журналистлар уюшмасига аъзолик.
26. Эпизод 20. Журналист Комил Алламжонов (1984).
26.1. Қисқача маълумот.
26.2. Иш фаолияти.
26.3. Президент матбуот котиби (2017-йил 1-декабр – 2018-йил 3-октябр).
26.4. Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлиги директори (2018-йил 28-ноябр – 2019-йил 2-фврал).
26.5. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги директори (2019-йил 4-феврал – 2020-йил 29-январ).
26.6. Миллий масс-медиаларни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш бўйича Жамоат фонди Васийлик кенгашининг раиси (2020-йил 31-январ – 2022-йил 26-июл).
26.7. Президент администрацияси раҳбарининг ўринбосари (2022-йил 26-июл – 2024-йил 30-сентябр).
26.8. Суиқасд.
26.9. Суиқасд тафсилоти менинг талқинимда.
26.10. Жиноий иш қўзғатилиши.
26.11. Амалдорларнинг лавозимдан озод этилиши.
26.12. Суд ҳукми.
26.13. Комил Алламжонов фикри.
26.14. Ҳожи акага маслаҳатим.
27. Эпизод 21. "Ўн саккиз ёшимда эди" қўшиғи.
28. Шундай кун келади. Хотима ўрнида.
Фойдаланилган адабиётлар.

КИРИШ СЎЗИ

Ҳожи ака, сиз кўпгина ҳикояларингиз қаҳрамонлари тақдири ҳақида ҳаяжон ва кўз ёшларингиз билан ёзгансиз. Ҳикояларингиз ва китобларингиз қаҳрамонларини бошқа бировлар ихтиёрига ташлаб кетманг. Уларни кинода тасвирланишига ўзингиз имкон беринг.

Сиз ҳаётий ҳикояларингиз ва китобларингиз асосида Америка Кино санъати ва фанлари академиясининг киномотографияда умрбоқий муваффақияти учун Оскар мукофотига лойиқ кино яратишингиз мумкин ва кераклиги ҳақида ушбу мақоламни ёзмоқдаман. Уни Очиқ хат кўринишида ёзаётганлигим сабаби. Сиз билан мен умримизнинг катта қисмини яшаб қўйдик, кўпи кетиб ози қолди. Ушбу мақолам орқали 71 йиллик умримда орттирган ҳаётдаги тажрибаларим асосида орқамиздан ўсиб келаётган ёшларимизга муҳим маълумотлар ва маслаҳатларимни етказмоқдаман. Доно ота-боболаримиз айтганидек, “Қизим сизга айтаман, келиним сиз эшитинг” мақолига амал қилиб Очиқ хат кўринишида ёзмоқдаман.

Филм давомида кўпгина кадрлар бурчагига воқеа рўй берган санаси ёзилса, филмнинг нақадар ҳаётийлиги яна бир карра исботланади.

Муҳим маслаҳат. Ҳожи ака, сизда кўп йиллардан бери “босмачилар” деб нотўғри аталган, ва Туркистон озодлиги учун мардона курашган ота-боболаримиз ҳақида тарихий филмлар олиш орзуингиз бор. Дунёдаги миллионлаб киномухлислари, жумладан мен ҳам филм қаҳрамони ғалабаси билан якунланадиган филмни завқ билан томоша қиламиз. Чунки бундай филмлар адолат адолатсизлик устидан, яхшилик ёмонлик устидан ғалаба қозонишига умид уйғотади ва адолат учун, яхшилик учун курашга ундайди.

Филм қаҳрамонлари мағлубиятга учраб ҳалок бўлишлари билан тугайдиган филмларни киномухлислари кам кўради ва бу филмларга одатда совуқ муносабатда бўлишади.

Тарихдан маълумки, 1920-1930 йиллардаги Туркистон миллий-озодлик ҳаракати мағлубият билан тугаган, кўпгина қурбошилар мардларча ҳалок бўлган. Бундай филмлар халқаро кинофестивалларда камдан-кам ҳолларда юқори ўрин эгаллайди ва ҳоказо.

Хуллас калом, “босмачилар” деб нотўғри аталган Туркистон миллий-озодлик ҳаракатига доир тарихий филм иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлай олмайди. Шу сабабли кейинги филмларни олишга иқтисодий имкон яратиб бермайди.

Демак, олдин халқаро кинофестивалларда юқори ўрин оладиган, интернет сайтларида миллионлаб киномухлислари томоша қиладиган, бошқа давлатлар телекомпанияларига сотиш орқали мумай даромад келтирадиган ҳаққоний филм ишламоғимиз керак. Ундан келадиган даромаднинг бир қисмидан фойдаланиб сиз орзу қилаётган Туркистон миллий-озодлик ҳаракатига доир тарихий филмни олишимиз мумкин бўлади. Мана шу сабабларга кўра, сиз аввал “Ўзбек журналисти” филмини олишга саъй-ҳаракат қилишингиз ўринлидир, иншааллоҳ.

“Ўзбек журналисти” филми қаҳрамони бўлмиш журналист Каримберди ҳожи Тўрамуроднинг савобли ва қатъий саъй-ҳаракатлари, Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг адолатни қўллаб-қувватлаши эпизодлари филм муваффақиятини таъминлайди, иншааллоҳ.

1. ОСКАР МУКОФОТИ

statuetka-kinopremiya-oskar (700x544, 54Kb)
Фото 1. Америка Кино санъати ва фанлари академиясининг киномотографияда умрбоқий муваффақияти учун Оскар мукофоти ([3]). Оскар ҳайкалчасининг баландлиги 33,5 сантиметр ва оғирлиги 3,5-3,85 килограмм. У олтин билан қопланган британия қотишмасидан ясалган ва қора мармар пойдеворга ўрнатилган (британия қотишмаси асосан қалай (85%-93%) ва сурмадан (10 %гача) иборат оқ қотишма). [4]

1.1. ТАРИХИ

“Америка Кино санъати ва фанлари академиясининг 1929 йилда тузилган, 1940 йиллардан бери Оскар номи билан танилган, Оскар мукофоти анъанавий равишда кино ижодкорларига филмларни яратишга қўшган ҳиссаси учун тақдим этиладиган Америка кино мукофоти. Тақдирлаш маросими ҳар йили Лос-Анджелесдаги «Долби» театрида ўтказилади ва дунёнинг ўнлаб мамлакатларида жонли эфирда намойиш этилади. Американинг “Metro-Goldwyn-Mayer” киностудияси раҳбари Луи Барт Майер томонидан 1929 йилда АҚШ киноси ва унинг ривожига катта ҳисса қўшган киноижодкорларни рағбатлантириш мақсадида тақдим этилган мукофот дунёдаги энг қадимги доимий ва ҳозирда фаолият юритаётган кино мукофотларидан биридир.

Ҳозирда Оскар мукофоти 23 та асосий йўналиш (номинация) бўйича топширилади.

- Энг яхши режиссура - 1929-йилдан;
- Энг яхши оператор иши - 1929-йилдан;
- Энг яхши эркаклар роли - 1929-йилдан;
- Энг яхши иккинчи даражали эркаклар роли - 1936-йилдан;
- Энг яхши аёллар роли - 1929-йилдан;
- Энг яхши иккинчи даражали аёллар роли - 1937-йилдан;
- Энг яхши ссенарий-адаптация - 1929-йилдан;
- Энг яхши оригинал ссенарий - 1941-йилдан;
- Энг яхши монтаж - 1935-йилдан;
- Йилнинг энг яхши филми – 1929-йилдан;
- Энг яхши анимацион тўлиқ метражли филм - 2002-йилдан;
- Энг яхши рассом-постановкачи/декоратор иши - 1929-йилдан;
- Энг яхши либослар дизайни - 1949-йилдан;
- Энг яхши ҳужжатли қисқа метражли филм - 1943-йилдан;
- Энг яхши мусиқа - 1935-йилдан;
- Энг яхши қўшиқ - 1935-йилдан;
- Энг яхши визуал эффектлар - 1940-йилдан;
- Энг яхши грим - 1982-йилдан;
- Энг яхши овоз - 1930-йилдан;
- Энг яхши халқаро бадиий филм – 1957-йилдан;
- Энг яхши анимацион қисқа метражли филм - 1931-йилдан;
- Энг яхши бадиий қисқа метражли филм - 1932-йилдан;
(- Энг яхши ҳужжатли тўлиқ метражли филм; Бу йўналиш [4]-манбада ёзилмаган. Ш.А.)

2024-йил феврал ойида Академия Оскарнинг янги номинациясини эълон қилди: 2026-йилдан бошлаб мукофот филмдаги энг яхши кастинг учун берилади.

2025-йил апрел ойида Академия 2028-йилда 100-Оскар мукофотлари маросимида биринчи марта тақдим этиладиган “Энг яхши каскадёр дизайн” номинацияси яратилишини эълон қилди.” [4]

1.2. ОВОЗ БЕРИШ ҚОИДАСИ

Америка Қўшма Штатлари (АҚШ)да “АҚШда хизмат кўрсатган артист”, “АҚШ халқ артисти” деган унвонлар йўқ. Чунки бундай унвонларни юқори мартабали амалдорлар тавсияси билан давлат раҳбарининг фармонига асосан берилади. Шу сабабли талантли инсоннинг меҳнати натижаларини белгилаб, унвон берилиш жараёнларида турли хил адолатсизликлар учраб туради.

АҚШда бундай адолатсизликларга йўл қўйилмайди. АҚШда талантли инсоннинг меҳнати натижасини ҳақиқий рақобат шароитида, халқ тан олган шу соҳа мутахассислари яширин овоз бериш асосида Оскар мукофоти сифатида берилади. Оскар мукофотини олган шахс ўз соҳасида жюри аъзолари сафига қўшилади ва навбатдаги йилдан бошлаб овоз бериш ҳуқуқига эга бўлади. Масалан, “Энг яхши филм” йўналишида Оскар мукофоти учун ҳозир 7000 дан ортиқ кино мутахассилари яширин овоз беришади. Шу сабабли АҚШда ҳар бир талантли инсоннинг таланти ва меҳнати Оскар мукофотини олган ёки олмаганлиги, олган бўлса нечи марта олишга муваффақ бўлганлиги билан ўлчанади.

АҚШда инсон ижодининг бошқа соҳаларида ҳам, масалан қўшиқчилик соҳасида, Оскарга ўхшаш мукофотлар бор ва улар соҳиблари ҳам шу соҳада тан олинган инсонларнинг яширин овоз бериш йўли билан аниқланади.

“Академия, 2018 йил бошидан бошлаб, 17 хил гилдияга бўлинган 7000 дан ортиқ овоз берувчи аъзолардан иборат. Энг йирик гилдия актёрлар гилдиясидир (1311 овоз берувчи аъзо). Ҳар бир гилдия ўз тоифасида овоз беради (актёрлар энг яхши аёл роли, энг яхши эркак роли, энг яхши иккинчи пландаги актриса, энг яхши иккинчи пландаги актёр ва бошқалар учун овоз беришади). “Энг яхши ҳужжатли фильм”, “Энг яхши чет тилидаги фильм”, “Энг яхши пардоз”, “Энг яхши қисқа метражли фильм”, “Энг яхши овозли монтаж”, “Энг яхши махсус эффектлар” номинациялари бўйича номзодлар ва ғолибларни танлаш учун Академиядан ташқарида махсус овоз бериш гуруҳлари ташкил этилади.
(Гилдия (нем. Гилде — «бирлашма, корпорация»; қадимги немисча гилда, гелда, гилдомиа — «тўлов») — бир хил ёки ўхшаш касб ёки мақсадларга эга бўлган 10-15 кишидан (ҳунармандлардан) иборат устахона, уюшма. Америка Режиссорлар Гилдияси (ДГА) - Қўшма Штатлардаги кино ва телевидение режиссёрлари манфаатларини ифодаловчи гилдиядир.
Экран актёрлари гилдияси - Қўшма Штатлардаги актёрлар касаба уюшмаси. - Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

Академиянинг барча аъзолари фақат битта тоифада овоз беришади: “Энг яхши филм”.” [4]

1.3. НОМЗОДЛАР

“Расмий номи Хизматлари учун Академия мукофотлари. Мукофотлар тақвим йили кетма-кет камида етти кун давомида Лос-Анжелес округи кинотеатрларида намойиш этилган фильмлардаги санъатга қўшган улкан ютуқлари ва ҳиссаларини эътироф этиш учун топширилади. Масалан, 2008-йилда 80-Оскар мукофотини топшириш маросими бўлиб ўтган ва 2007-йил 1-январдан 31-декабргача чиққан фильмлар мукофотга лойиқ деб қаралиши мумкин эди.

Номзодлар давомлиги камида 40 дақиқа бўлган (қисқа метражли фильмлардан ташқари) ва қуйидаги форматларда суратга олинган фильмлар бўлиши мумкин:
- 35 мм ёки 70 мм плёнка;
- СТ 428-1:2006 Д-Cинема Дистрибутион Мастерга мувофиқ, камида 2048х1080 ўлчамли прогрессив сканерлаш билан сониясига 24/48 кадрли.” [4]

23 та йўнашишдан биз учун муҳим бўлган “Энг яхши халқаро бадиий филм учун Академия мукофоти” йўналишини батафсилроқ қараб чиқайдик.

1.4. ЭНГ ЯХШИ ХАЛҚАРО БАДИИЙ ФИЛМ

1.4.1. ЭНГ ЯХШИ ХАЛҚАРО БАДИИЙ ФИЛМ УЧУН АКАДЕМИЯ МУКОФОТИ

“Энг яхши халқаро бадиий филм учун Академия мукофоти (2020 йилгача хорижий тилдаги энг яхши филм сифатида танилган) ҳар йили АҚШда жойлашган Кино санъати ва фанлари академияси (AMPAS) томонидан топшириладиган Академия мукофотларидан биридир. У Қўшма штатлардан ташқарида ишлаб чиқарилган, асосан инглизча бўлмаган диалог трекига эга узун метражли кинофилмга берилади.

Академия томонидан 1947 йилдан бери чет тилидаги фильмларга берилган етмиш еттита
мукофотдан олтмиштаси Европа фильмларига, тўққизтаси Осиё филмларига, бештаси Африка Америкаси филмларига топширилди. Италиялик кинорежиссёр Федерико Феллини ҳаёти
давомида тўртта энг яхши хорижий кино академияси мукофотига сазовор бўлган
кинофилмларни режиссёр қилган, бу рекорд 2024-йилда ҳам тенгсиз бўлиб қолмоқда (агар махсус мукофотлар ҳисобга олинса, Феллини рекордини унинг ватандоши Витторио Де Сика
тенглаштиради).” [5]

1.4.2. ТАРИХИ

“1929 йилда илк марта Оскар мукофотини топшириш маросими бўлиб ўтганида, ҳеч бир чет тилидаги филм тақдирланмаган.

1956-йил (29-чи) Академия мукофотлари учун энг яхши чет тилидаги фильм мукофоти сифатида танилган рақобатбардош Академия мукофоти инглиз тилида сўзлашмайдиган
фильмлар учун яратилган ва ўшандан бери ҳар йили берилиб келинмоқда.

2019-йил 23 апрелда бўлиб ўтган академия бошқарувчилар кенгаши йиғилишида ушбу номинация 2020-йилда 92-Оскар мукофотини топшириш маросимидан бошлаб “Энг яхши халқаро тўлиқ метражли фильм” номини олиш тўғрисида қарор қабул қилинди.” [5]

1.4.3. МУВОФИҚЛИК.

“Бошқа Академия мукофотларидан фарқли ўлароқ, Халқаро бадиий филм мукофоти танловда
иштирок этиш учун филмларнинг АҚШда чиқарилишини талаб қилмайди. Категорияда
рақобатлашадиган филмлар биринчи марта академия қоидаларида белгиланган
мувофиқлик даврида тақдим этилган мамлакатда чиқарилган бўлиши ва тижорий кинотеатрда
кетма-кет камида етти кун намойиш этилган бўлиши керак. Категорияга мувофиқлик муддати бошқа тоифалар учун талаб қилинганидан фарқ қилади: Халқаро бадиий филм тоифаси учун
белгиланган мукофот йили одатда аниқ календар йилига тўғри келадиган оддий мукофот
йилидан олдин бошланади ва тугайди. Масалан, 80-Оскар мукофоти учун чиқиш муддати 2007-йил 30-сентябрда белгиланди, бошқа тоифалар учун саралаш босқичи эса 2007-йил 31-декабргача узайтирилди.

Яна бир дисквалификаcия қилувчи омил - бу филмнинг кинотеатрда намойиш этилишидан олдин телевизор ёки Интернет орқали узатилиши.” [5]

1.4.4. ТАҚДИМ ЭТИШ ВА НОМЗОДЛИК ЖАРАЁНИ

“Ҳар бир давлат (АҚШдан ташқари) академияга ўзининг энг яхши филми деб ҳисоблаган
фильмни тақдим этишга таклиф қилинади. Ҳар бир давлатдан фақат битта фильм қабул
қилинади. Ҳар бир мамлакатнинг расмий тақдимотини белгилаш кино саноати вакилларидан
иборат ташкилот, ҳакамлар ҳайъати ёки қўмита томонидан амалга оширилиши керак. Мисол
учун, Британия аризаси Британия Кино ва телевидение санъати академияси томонидан, Бразилия аризаси эса унинг Маданият вазирлиги қошидаги қўмита томонидан тақдим этилади. Танлов
гуруҳи аъзоларининг исм-шарифлари академияга юборилиши керак.

Ҳар бир давлат ўзининг расмий киришини тайинлаганидан сўнг, тақдим этилган барча
филмларнинг инглиз тилидаги субтитрли нусхалари Чет тилдаги филмлар бўйича мукофот
қўмитаси(лар) томонидан кўрсатилади, унинг аъзолари яширин овоз бериш йўли билан бешта
расмий номинацияни танлайди. Ушбу процедура 2006 (79-чи) Академия мукофотлари учун бироз ўзгартирилди: расмий номзодлар эълон қилинишидан бир ҳафта олдин тўққизта филмнинг
қисқа рўйхати эълон қилинди ва Нью-Йорк шаҳрида жойлашган Академиянинг 10 нафар аъзосини ўз ичига олган кичикроқ 30 аъзолик қўмита уч кун давомида сараланган бешта расмий филмларни кўриб чиқди. 2020-йил (93-чи) Академия мукофотлари учун тартиб яна ўзгартирилди, бу эса Академиянинг барча аъзоларига ушбу танлов жараёнида иштирок этиш
имконини берди. 2022-йилдан бошлаб икки қўмита тизими ўн бешта филмни қисқа рўйхатини тузадиган “Халқаро бадиий фильмлар бўйича дастлабки қўмита” ва якуний беш
номзодни қисқартирадиган “Халқаро бадиий филм номзодлари қўмитаси” билан тикланди.” [5]

1.4.5. ҚАБУЛ ҚИЛУВЧИ

“Ғолиб фильм продюсерларига алоҳида бериладиган “Энг яхши филм” Академияси мукофотидан фарқли ўлароқ, Халқаро бадиий филм мукофоти тақдим этаётган мамлакат ва умуман кино
ижодкорлари учун жамоавий мукофот ҳисобланади.

Айни пайтда Халқаро бадиий филмлар тоифасини тартибга солувчи қоидаларда айтилишича,
"Оскар статуеткаси (Оскар) филмга берилади ва филмнинг ижодий истеъдодлари номидан
режиссёр томонидан қабул қилинади. Академия мукофотлари мақсадларида мамлакат номзод
сифатида кўрсатилади. Режиссёрнинг исми статуеткада мамлакат ва филм номидан кейин
кўрсатилади.” [5]

“Академия кучли афзал деб ҳисоблайдиган жанр ва мавзулар борлигини кўпинча таъкидлашади. Шу муносабат билан, Оскар ўлжаси тушунчаси мавжуд - Оскарни ютиб олиш умидида яратилган фильм. Асосий Оскар, айниқса, энг яхши фильм учун, кўпинча драма жанридаги фильмлар номзодини қўяди. Статистик маълумотларга кўра, "энг яхши фильмлар"нинг 89% ва номзодларнинг 85% ушбу жанрга тегишли. Айниқса, кўпинча биографик драмалар мукофотланади. 2010 йилдан бери саккизта "энг яхши фильм" таржимаи ҳол ва реал воқеаларга асосланган; 2015 ва 2016-йилларда бундай фильмлар ҳаттоки энг яхши фильм учун номзодларнинг ярмини, 2019 ва 2021-йилларда эса ярмидан кўпини ташкил қилган. Бундай фильмлардаги актёрлар ҳам кўпроқ (Оскарга) номзод бўлишади.” [4]

Ҳожи ака, эътибор беринг: “Айниқса, кўпинча биографик драмалар мукофотланади. 2010 йилдан бери саккизта "энг яхши фильм" таржимаи ҳол ва реал воқеаларга асосланган; 2015 ва 2016-йилларда бундай фильмлар ҳаттоки энг яхши фильм учун номзодларнинг ярмини, 2019 ва 2021-йилларда эса ярмидан кўпини ташкил қилган. Бундай фильмлардаги актёрлар ҳам кўпроқ (Оскарга) номзод бўлишади.” [4]

Ҳожи ака, сизнинг журналистик фаолиятингиз, таржимаи ҳолингиз ва реал воқеалар асосида олинадиган “Ўзбек журналисти” филми “Энг яхши халқаро бадиий филм” йўналишида Оскар мукофотини олиши катта эҳтимолга эгадир ва асосий талабгорлардан биридир.

1.5. ОСКАР МУКОФОТИНИ ОЛГАН РОССИЯ ФИЛМИ

Оскар мукофотини олиш мумкинлигига битта мисол келтирай.

"Москва слезам не верит” (“Москва кўз ёшларга ишонмайди") - режиссёр Владимир Меншов томонидан суратга олинган совет мелодрама филми. Филм премераси 1979 йил охирида Москвадаги "Звезднй" кинотеатрида бўлиб ўтди. Жаҳон премераси 1980-йил 11-февралда бўлиб ўтди. Бу СССРда 1980-йилда энг кўп даромад келтирган филм эди (90 миллионга яқин томошабин билан). 1981 йилда филм «Энг яхши чет тилидаги филм» учун Оскар ва СССР Давлат мукофоти билан тақдирланган.

Филмнинг бюджети жуда оддий бўлиб, 550 минг рублни ташкил этди.

Меншовнинг филми Канн кинофестивалининг “Олтин палма” ғолиби, япониялик режиссёр Акира Куросава суратга олган “Жангчи сояси” филмидан ҳам ўзиб кетди. Акира Куросава аввалроқ “Дерсу Узала” совет филми учун ушбу йўналишда “Оскар” олганди.” [49]

"Москва слезам не верит” филми Оскар мукофотини олишининг асосий сабабларидан бири – унинг ҳаётий эканлигидадир. Филм ташкилотчилари ва қаҳрамонлари 1980-йиллар бошида қандайдир тадбирда қатнашиш учун Жанубий Африка Республикасига боришади. Филм намойиш қилингач, киномухлислар билан учрашув бўлади. Шунда шу мамлакат фуқароларидан бири бўлмиш қора танли аёл келиб, филмдага каби воқеалар унинг бошидан ўтганини айтиб, ҳаётий филм учун режиссер Владимир Меншовга ўз миннатдорчилигини билдиради. Ушбу учрашув ҳақида Владимир Меншов Совет Иттифоқи телевидениеси орқали сўзлаганда кўргандим.

2. ҲОЖИ АКАНИНГ ЭЪТИРОЗИ

Мен 2025 йил 13 май куни Фейсбукдаги саҳифамда “Ўзбек журналисти” филми. Каримберди ҳожи Тўрамуродга Очиқ хат”ни чоп қилдим ([6]). Жумладан мен бундай ёзгандим.

«Менимча, сиз ҳикояларингиз ва китобларингиздаги қизиқарли сюжетларни, яъни қаймоғини йиғиб, 80-100 та эпизодлар тўпламини тайёрлашингиз керак. Ушбу ҳикояларингиз ва китобларингиз матни файлларда тайёр эканлигини ҳисобга олсак, бундай эпизодлар тўпламини тайёрлашингиз кўп вақт талаб қилмайди. Кинода бу эпизодларни бирлаштирадиган инсон – ўзбек журналисти ва ёзувчиси Каримберди ҳожи Тўрамурод бўлади, иншааллоҳ. Сиз “Ўзбек журналисти” филми қаҳрамони бўлганлигингиз сабабли киноссенарийни бошқа малакали ссенарист 80-100 та эпизодларингиз асосида ёзиши мақсадга мувофиқдир.” [6]

Ҳожи ака, сиз менинг “Ўзбек журналисти” филми. Каримберди ҳожи Тўрамуродга Очиқ хат” номли таклифим остига қуйидаги постингни ёзибсиз.

“Шуҳратжон ака, Сиздан Аллоҳ рози бўлсин, мени ўзимдан ҳам яхшироқ билар экансиз, ҳайратдаман!

Гап шундаки, менинг хотирам жуда ёмон. Бу руҳий босимлар остида яшаганим, қалбан ҳаловатим йўқлигидан бўлса керак. Сиз санаган кўпгина гапларни ёзганингизни ўқиб, эсладим...

Бунақа гапларни ёзманг, менинг кўнглим бўш...

Аммо сиз айтган кино ҳеч қачон олинмайди, ҳеч ким олмайди. Сабаби мен ҳақимда ҳамма ҳам Сиздек фикрда эмас!

Онгли фаолиятим халқнинг манфаати учун кечди. Аммо "каттакон" зоти бор эканки, бирортаси халқни ўйламас экан, "каттакон" борки, халқнинг душмани экан. "Каттакон" борки, имкони борича халқнинг терисини шилиш ҳақида ўйлар экан. У юздан "каттакон"лар мени ҳам душман ўлароқ кўрдилар. "Каттакон" борки, мени ёмон кўрди.

Кино эса, ўша "каттакон"ларнинг қўлида, ака!” [6]

3. ҲОЖИ АКАНИНГ ЭЪТИРОЗИГА ЖАВОБИМ

Ҳожи ака, бир томондан сизнинг бу эътирозингизга қўшиламан. Лекин иккинчи томондан эътирозингизга эътирозим бор, яъни муаммони бошқача йўл билан ҳал қилиш имкони бор.

Ўзбекистонда прокуратура идоралари кўп йиллардан бери барча фаол инсонларни назорат остига олган, жуда кўп инсонларга, жумладан сиз ёзган “каттакон”ларга қарши жиноий иш очган. Бундай жиноий ишлар прокуратура идоралари сейфларида ва компютер файлларида қалашиб ётибди.

Сиздек, мендек эркин фикрловчи ўзбек зиёлилари анча йиллар олдин прокуратура органларидаги қора рўйхатга киритилганмиз. Агар бирорта "каттакон"сиз билан мен режалаштирган “Ўзбек журналисти” филмига маблағ ажратса, прокуратура идораларининг тазйиқи остида қолади. Мабодо ушбу "каттакон" ҳалол ишлаётган бўлса, унинг яқин қариндошлари, фарзандларини тазйиқ остига олиб, уларга қарши жиноий иш қўзғатишлари мумкин.

Ватанимиздаги прокуратура идораларида деярли ҳар бир зиёли, ўқимишли инсонларга, ҳатто парламент депутатлари ва сенаторларни у ёки бу даражада бадном қилувчи материаллар (компромат) тўплаб қўйилган. Шу сабабли депутатлар ва сенаторларнинг кўпчилиги йиғилишларда танқидий фикр билдираолмай ўтиришади. Соддароқ қилиб айтганда, "каттакон"лардан кўпчилиги сиздек ва мендек ўзгача фикрловчиларга қишда қор беришдан қўрқишади.

Ҳамма нарса ҳам, жумладан кино ҳам "каттакон"лар қўлида эмас. Чунки Ҳожи ака, биз “Ўзбек журналисти” филмига маблағни бошқача йўл билан топамиз, иншааллоҳ. Мен айтган ва сиз ёзадиган ссенарий лойиҳаси тайёр бўлгач, ўзингиз миллиардер Алишер Усмонов билан учрашув белгилаб суҳбатлашасиз. Алишер ака ҳақида, унинг бойлиги ва сахийлигига доир айрим маълумотларни бешинчи параграфда келтираман.

4. ПРОКУРАТУРА: ШАВКАТ МИРЗИЁЕВ ФИКРИ

Бугунги кунда Ватанимизда асосан тўртта ҳокимият: Президент (ижроия) ҳокимияти, Парламент (қонунчилик) ҳокимияти, Суд ҳокимияти ва Прокуратура (Давлат хавфсизлиги хизмати билан бирга) ҳокимияти фаолият олиб бормоқда. Демократик давлатда тўртинчи ҳокимият – бу оммавий ахборот воситаларидир. Прокуратура ўз ҳокимиятини сақлаб қолиш учун журналистлар, блогерларни қаттиқ тазйиқ қилмоқда, сохта судларни уюштириб катта жарималар солмоқда ва қамамоқда.

Тарихда бобокалонларимиз маркази бугунги Ўзбекистонда бўлган Марказий Осиё ҳудудида 120 та давлат, жумладан 16 та салтанат барпо этишган [7, 42-б.]. Улардан бирортаси давлат бошқарувида прокуратура органларини ишлатишмаган. 1722 йил 12 январда бўлажак Россия императори Пётр 1 нинг шахсий Олий фармонига мувофиқ Россия прокуратураси бошқарувчи Сенат томонидан ташкил этилган. Прокуратура органлари босқинчи Чор Россияси орқали Марказий Осиёга, жумладан Ўзбекистонга олиб келинган.

2017 йил 2 август куни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ўтказган видеоселектор йиғилишида прокурорлар ҳақида қуйидаги гапларни айтди. Шавкат Мирзиёев айтган ушбу видео лавҳа кино бошида янграши жуда муҳимдир.

“Мен ўзи прокурор деган одамни, кечирасизлар-у, жуда ёмон кўраман. Буни очиқча айтяпман. Нимага десангиз, мен район ҳокими бўлганман, вилоят ҳокими бўлганман. Бу ноинсофларнинг ғўддайишини, прокурорча бўлиб, дарров юриши ўзгариб қолишини, одамни менсимаслигини жуда яхши биламан. Вой-буй. Ўзи биринчи ўғри улар. Ҳаммани тағин ўғриликка даъват қилади. Энг катта ўғри улар. Мана бугун янги прокурор қўйдик. 80 фоиз одамни ўзгартириб олдинги тизимдан, олдинги бош прокурор қолдирган ўғрилик тизимидан 20-15 фоиз одамни ажратдик. Файзиев ҳам ўша тизим одами. Ё прокурор ҳалол бўлиб ишлайди, ё умуман прокуратурани йўқ қиламан. Бу одамларнинг бошига бало, прокурор деган бало. Прокурор қачон яхши яшайди? Халқ яхши яшаса. Буларнинг уйларига қаранглар. Тагидаги машиналарига қаранглар. Нима булар атом реактори ихтиро қилаяпдими? Ҳамма нарса билинади. Лекин таниш-билиш билан прокурор бўлиб олган. О-о ғуддаяди. Шунинг учун ман буларни ёмон кўришим эсидан чиқиб кетган эди. Ҳозир мана 80 фоиз ҳалол-пок ишлашга ҳаракат қилаётганлар ишлаябди. Ман ҳаммасини биламан. Арқонни узун қўйиб қўйганман ҳозирча. Бирров тортиб оламиз. Давлат билан ким ҳазиллашади? Ҳеч ким, ҳеч қачон ҳазиллашаолмайди. Ҳеч ким, ҳеч қачон. Халқ. Яна бир марта халқ. Бу гапларни айтиш осон эмас. Лекин ман ҳамма билсин деяпман. Биз учун ҳеч ким авторитет эмас. Битта халқ. Яна бир марта халқ” [9]

5. АЛИШЕР УСМОНОВ (1953)

ALISHERusmonovFOTO1 (700x393, 69Kb)
Фото 2. Алишер Усмонов (1953). Тошкент. 2025 йил. [10]

“Тўлиқ исми Алишер Бурҳонович Усмонов.
Туғилган йили 1953 йил 9 сентябр.
Туғилган жойи Ўзбекистон, Наманган вилояти, Чуст тумани.
Ёши 71 ёш.
Миллати Ўзбек.
Фуқаролиги Россия фуқароси.
Бўйи 175 сантиметр.” [11], [12]

“Алишер Усмонов 2005 йилдан 2020 йилгача турли ташаббусларга 2,6 миллиард доллардан ортиқ сармоя киритиб, (дунёдаги) энг йирик хайриячилардан бирига айланди. 2013 йилда у Forbes талқини бўйича россиялик хайриячилар рейтингида биринчи ўринни эгаллади.

2019 йил декабр ойида у Олимпиада ҳаракати асосчиси Per de Kubertin қўлёзмасини 8,8 миллион долларга сотиб олди ва Лозаннадаги Олимпия музейига берди.

2019 йилда Ўзбекистондаги лойиҳаларга, жумладан қишлоқ ҳудудларини тараққий қилиш учун 300-400 миллион доллар сармоя киритганини эълон қилди.

Шу 2019 йилнинг июн ойида Усмонов Европа Лигаси саралаш ўйинларига тайёргарлик кўриш учун Тўла шаҳридаги “Арсенал” клубига 600 миллион рубл хайрия қилди.

Усмонов шунингдек, Қиличбозлик фахрийларини қўллаб-қувватлаш жамғармасига асос солди.
2020 йил апрел ойида USM жамғармаси Россиядаги тиббиёт ходимлари ва кўнгиллиларга ёрдам бериш учун 2 миллиард рублдан ортиқ маблағ ажратди. У ўша 2019 йилда COVID-19 га қарши кураш учун Россияда 126 миллион доллар ва Ўзбекистонда 25 миллион доллар хайрия қилиб, бу курашнинг энг йирик хайриячисига айланди. Ўша йилнинг октябр ойида Усмонов Италиядаги Сардиния вилоятига 500 минг евро хайрия қилди.

У 2020 йил май ойида Ўзбекистон ва Қозоғистондаги сув тошқини қурбонларига ёрдам бериш учун 15 миллион доллар хайрия қилди. 2021 йилда The Sunday Times газетаси уни (дунёдаги) охирги икки ўн йилликнинг энг сахий хайриячиси деб топди.” [11], [12]

“Усмонов хайрия ишлари билан шуғулланади.

2007 йил сентябрь ойида у Олег Видов компаниясидан совет мултфильмларини тарқатиш бўйича шартнома сотиб олди ва келишувдан сўнг дарҳол уни Россиянинг “Бибигон” болалар телеканалига (кейинчалик “Карусел” телеканали) совға қилди.

2011-йил май ойида Усмонов The Sunday Times («Санди таймс») газетаси томонидан тузилган рейтингда Британиянинг энг йирик хайрия ташкилотчилари бешлигига кирди. Нашрнинг қайд этишича, бу савоб тадбиркорнинг “Санъат, фан ва спорт” жамғармасини молиялаштиргани;
Усмоновнинг 2010 йилдаги умумий хайрия харажатлари тахминан 126,5 миллион долларни ташкил этди.

2013 йилда Усмонов Форбес журналига кўра россиялик хайриячилар рейтингида биринчи ўринни эгаллади.

2014-йил 4-декабрда Усмонов Нью-Йоркдаги “Кристис”ким ошди савдосида Жеймс Уотсоннинг Нобел мукофотини (Уотсон сотишга мажбур бўлган) медалини 4,1 миллион долларга сотиб олди ва уни олимга қайтариб берди ва у шундай жавоб берди: “Бу ишора мени жуда ҳайратда қолдирди, бу унинг саратон касаллиги бўйича тадқиқотимга бағишланган тузилишига юксак баҳо берганидан далолат беради”. Шу билан бирга, 2022 йилда маълум бўлишича, 2014 йилдан 2022 йилгача Германияда банклардан россиялик миллиардер билан боғлиқ молиявий операцияларда гумон қилинган 90 дан ортиқ хабарлар келган.

Усмонов 2019-йилдан буён Ўзбекистондаги ижтимоий лойиҳаларга, жумладан, қишлоқларни ривожлантиришга 300-400 миллион доллар сармоя киритилишини эълон қилди.

2019-йил декабрида Усмонов аноним равишда замонавий Олимпия ҳаракати асосчиси Пер де Кубертен манифестининг қўлёзмасини “Сотбис”аукционида 8,8 миллион долларга сотиб олди ва икки ойдан сўнг Лозаннадаги Олимпия музейига совға қилди.

2020-йил апрел ойида УСМ фонди акциядорлари шифокорлар ва кўнгиллилар учун шахсий ҳимоя воситаларини харид қилиш ҳамда Россияда коронавирус билан касалланганларни даволаётган тиббиёт ходимларини молиявий қўллаб-қувватлаш учун 2 миллиард рублдан ортиқ маблағ ажратгани маълум бўлди.

2020 йилнинг май ойида Усмонов сув тошқини оқибатларини бартараф этиш ҳамда Ўзбекистоннинг чегарадош вилоятлари ва Қозоғистоннинг Туркистон вилоятининг жабрланган аҳолисига ёрдам бериш учун 15 миллион доллар хайрия қилган.

2020-йилдаги инқироз даврида Усмонов Жек Дорси ва Билл Гейтс билан бирга дунёдаги энг йирик хайриячилар учлигига кирди.

2020-йилнинг май ойида The Sunday Times («Санди таймс») газетаси Усмоновни Rich List рейтинги иштирокчилари орасида COVID-19 га қарши курашнинг энг йирик донори деб атаган. Нашр маълумотларига кўра, миллиардернинг хайриялари Россияда 126 миллион долларни, Ўзбекистонда эса 25 миллион долларни ташкил этган. У 2020 йил октябр ойи охирида Сардинияга (Италия) яна ярим миллион евро хайрия қилди ва буни "камтарона ҳисса" деб атади.

2020-йил сентябрь ойида Усмонов Болгария Ислом академиясига 15—20-асрларда Европа тилларида чоп этилган математика, фармакология, тиббиёт, ботаника, астрономия, мусиқа, фалсафага оид араб-мусулмон олимларининг 750 та китобдан иборат тўпламини совға қилди.

2019-йил декабрь, 2020-йил октабр ва 2021-йил май ойларида Усмонов ўмуртқа мушак атрофияси ташхиси қўйилган учта болани даволаш учун 2,4 миллион долларлик Золгенсма препарати учун маблағ йиғишни ёпди.

Ҳаммаси бўлиб, 2005 йилдан 2020 йилгача Усмонов хайрия ишларига 2,6 миллиард доллардан ортиқ хайрия қилган.

2021-йил май ойида Британиянинг The Sunday Times («Санди таймс») нашри хайриячилар рейтингида Усмоновни сўнгги 20 йилдаги энг саховатли хайриячи деб топди. Нашрнинг ёзишича, у шахсан ва ўз компаниялари орқали Россия ва Ўзбекистондаги хайрия ишларига 4,2 миллиард фунтдан ортиқ маблағ ажратган.

2022-йил декабр ойи бошида Усмонов “Russia Creative Awards” нинг ижодий соҳаларида йилнинг энг яхши хайриячиси деб топилди.” [50]

“Миллиардер Алишер Усмонов Forbes Russia талқини бўйича 2025 йил учун Россиянинг энг бой одамлари рейтингида тўққизинчи ўринни эгаллади. Нашр жами 146 миллиардерни рўйхатга киритган.

Forbes Усмоновнинг бойлигини 16,7 миллиард долларга баҳолаган. Унинг бойлиги 2024 йил давомида 3,3 миллиард долларга ўсди. Асли ўзбек бўлган миллиардер 2022 йилдан бери Тошкентда яшамоқда.” [11], [12]

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2025 YILGI MAQOLALARIM
KINOSSSENARIY

(ENDING) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP

Вторник, 18 Марта 2025 г. 22:50 + в цитатник
(ENDING) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP
By Shuhratjon AHMADJONOV

ADDITIONAL INFORMATION TO APPENDIX 3

PART 8. RECONSTRUCTION OF BAZAARS – THE WAY TO SOLVING THE PROBLEM OF UNEMPLOYMENT AND MULTIBILLION-DOLLARS OF SAVINGS STATE FUNDS
Shuhratjon AHMADJONOV
FOTOprezTAKLIF31 (700x488, 149Kb)
Photo 1. Al-Hamidiya Bazaar (Souq) in Damascus. [1]

FOTOprezTAKLIF32 (700x466, 146Kb)
Photo 2. Bazaar (Souq) in Amman, Jordan. [1]

FOTOprezTAKLIF33 (700x468, 149Kb)
Photo 3. The Grand Bazaar in Istanbul, Turkey. [1]

This Proposals (article) is about recreating bazaars, sharply reducing unemployment, increasing income from bazaars, and cutting unemployment benefits.

Unemployment is a big problem. It is associated with another big problem - more than 35 trillion US dollar national debt [2].

CONTENTS

1. History of bazaars.
2. 1929-1939: Liquidation of bazaars in the USA.
3. Current situation.
4. A simple and reliable way.
5. Positive aspects of farmers' markets and bazaars.
6. Answer to doubts.
7. Caution: Chinese business in the United States.
8. Freedom at the bazaar.
9. History of the Eastern bazaar.
10. 2016: What did Mr. Donald Trump promise?
11. Mr. Joe Biden also increased the debt.
12. The threat of default.
13. Who will feed whom?
14. Temporary decrease in the number of unemployed.
15. The way to reduce the national debt.
16. The attitude of the security forces.
17. Where to revive the Central Bazaar?
18. World Bazaar Center in New York.
19. Long Bazaars of the World.
20. How to ensure freedom of the bazaar?
21. How is it in other countries?
22. There is a possibility of becoming a Nobel Peace Prize laureate.
23. My proposals.
24. The people's movement "For the Bazaar".
25. Do millions of unemployed have the right to happiness?
26. A brief history of my proposal to recreate the bazaar.
Literature

1. HISTORY OF BAZAARS

A bazaar or souk is a marketplace consisting of many small stalls or shops, especially in the Middle East, the Balkans, and Central Asia, including Uzbekistan, North Africa, and South Asia. They were traditionally located on vaulted or covered streets with doors at each end and served as the central marketplace of a town. The word "souk" is roughly equivalent to the word "bazaar" in the Arabic-speaking world. The existence of bazaars or souks dates back to about 3000 BC (before Christ). That is, bazaars arose five thousand years (!) ago. [1]

The term "bazaar" is more general than "farmers' market." Farmers' markets are a small subset of bazaars.

2. 1929-1939: LIQUIDATION OF BAZAARS IN THE USA

The Great Depression of 1929-1939, as a global economic crisis, affected the United States the most. At that time, law enforcement agencies (FBI, police, and others) insisted on closing and eliminating the bazaar structure in the United States. The Central Bazaar in Washington, D.C., was one of the largest bazaars in the United States. It was destroyed in 1930. The U.S. Central Archives was later built in its place. ([3])

The FBI, police, and other law enforcement agencies achieved the elimination of the bazaar structure in the United States. In doing so, they abandoned five thousand years of human experience, which is bazaars. This was a fatal mistake.

Years passed, and the number of unemployed began to increase from year to year. In October 2024, the national unemployment rate in the United States was about 6.98 million unemployed ([4]). This is a tragedy for 6.98 million Americans and their loved ones. In the souls of other Americans, who see their tragedy every day, the fear of losing their jobs and ending up in the same poverty and lack of rights has settled.

3. CURRENT SITUATION

According to the USDA Agricultural Marketing Service (AMS), from 1994 to 2019, the number of farmers markets has grown from 1,755 to 8,771 in 2019, an average annual growth rate of about 7 percent. [5]

The farmer’s market industry is expected to see revenue growth of an average of 7.5 percent over the five years through 2024, when revenues are expected to reach $1.4 billion. [6]

Unfortunately, existing farmers markets operate one to two days a week for four to six hours. And each farmer and his or her workers have to do a lot of work: they clean and pack produce into boxes and crates, load it into a truck, transport it to the point of sale, unload it from the truck, set up tents and stands, place the produce on the stands, and start selling. After 4-6 hours, they collect and pack the remaining products in boxes and cartons, load them into the car, and drive to their farm.

I have been selling the “Street Sense” newspaper at Dupont Circle Market and Eastern Market since 2012 on Saturday and Sunday. I have seen their hard work many times on each market day. It is especially hard for them on cold and hot days, during rains and snows, strong winds.

It is known that the USA is located between two great oceans. Therefore, almost every day winds of varying strength blow. Farmers are forced to strengthen each tent frame with heavy weights.

The regulations of farmers' markets contain large restrictions and prohibitions. Since 2010, I have not seen at least one American selling a bag of potatoes or a box of fruits or vegetables at a farmers' market that he (she) grew in his (her) garden or vegetable plot.

4. A SIMPLE AND RELIABLE WAY

There is a simple and reliable way to sharply reduce the number of unemployed, and thereby stop the growth of the US national debt. To do this, it is necessary to recreate, revive the markets with a full working day throughout the territory of the United States. In my Proposal, the bazaars will work thirty days a month from morning until evening, like grocery stores (supermarkets). The farmer and/or the merchant will have a permanent place of trade and premises. He (she) will leave unsold products and goods in his (her) premises in the bazaar.

5. POSITIVE SIDES OF FARMERS' MARKETS AND BAZAARS

In this paragraph, I will list the positive sides only of farmers' markets, which are a small part of the bazaar. Naturally, all these positive sides also apply to bazaars.

1. Millions of unemployed and part-time workers in the United States will be provided with full-time work. If in each state an average of 20 thousand unemployed people is attracted to bazaar work, then in fifty states one million unemployed Americans will be employed.

2. Many farmers, as well as various small and medium-sized stores can additionally sell their goods at revived markets, bazaars.

3. One of the main problems is the sale of goods and products. Regular bazaars create great opportunities for the sale of goods and products.

4. The emergence of additional sales points for millions of people will stimulate the production of more goods for the bazaar. Many current unemployed and part-time workers will be involved in these jobs.

5. The unemployed will help with the transportation and sale of goods at the market.

6. The market structure does not require special education or qualifications, as in other professions. Young Americans and uneducated unemployed people can freely work in the market structure. There is no need to spend time and money on their training.

7. Currently, supermarkets in the USA buy only the best part of the crop from farmers. The middle and small part of the crop remains in the field. Farmers can sell this part of the crop through the bazaar, at reduced prices than in supermarkets.

8. The implementation of the "Revival of Bazaars" project at the first stage requires almost no expenses. The heads of districts and cities of the USA are required to allocate a convenient place for citizens and sufficient area for the bazaar. In the future, based on the existing infrastructure of the bazaar, convenient bazaar buildings can and should be designed and built for sellers and buyers.

9. You can follow the historical path of humanity: close one of the central streets of the city and create a bazaar there.

10. This project can be implemented (occur) in a short time in all cities and districts of the 50 US states and in the Washington, DC. Currently, on some days, often on Saturday and Sunday for 4-6 hours, tent trade is organized in cities and districts. It is necessary to allow such trade daily from morning to evening thirty days a month (one day a month - Sanitary Day).

11. The revived bazaars will not harm the existing system of grocery supermarkets. Those citizens who want supermarket products can continue to buy in the supermarket.

12. The sales tax will go to the state (state) treasury. This will enrich each state, and the United States as a whole.

13. Currently, the US government spends a lot of money to provide the unemployed with a living wage. Much of this spending will be economize.

There are other positive aspects of the project to revive bazaars called "Bazaars".

6. ANSWER TO DOUBTS

Some may express doubts: bazaars will only create tens or hundreds of thousands of jobs, not millions of jobs. Let us think about it.

Let us imagine that a bazaar system has been organized and a farmer has started selling a lot of agricultural products in several bazaars. In order to sell agricultural products for twelve months, the farmer needs to cultivate new agricultural lands and plant agricultural crops. He and his workers will not be able to cope with such a volume of work using the farmer's existing agricultural machinery. Some of them are outdated and need to be replaced. Thanks to good income from the bazaar, the farmer will start ordering tractors and various mechanisms from factories that produce agricultural machinery.

If five or six farmers have ordered such an order for agricultural machinery, then the agricultural machinery factory can sell from the warehouse or produce five or six tractors on its own. If farmers all over the United States start ordering tractors and agricultural machinery, the plant will be forced to contact the metallurgical plant and order the necessary types of metal in the form of sheets or blanks.

The agricultural machinery plant will also hire fitters, milling machine operators, and workers of other professions. They may order new machines from the machine tool plant. The metallurgical plant will also hire additional labor to fulfill the orders. In turn, the management of the metallurgical plant will contact the mining company with an order for the supply of additional metallurgical raw materials.

This is how the entire chain will begin to produce additional products, machines, sheets, blanks, and so on. Such an important chain of orders and their fulfillment will provide work for about one million workers and specialists. Add to this the jobs in millions of hectares of farmers and thousands of large and small markets throughout the United States, and we will end up with several million jobs.

7. CAUTION: CHINESE BUSINESS IN THE USA

FOTOprezTAKLIF34 (700x468, 137Kb)
Photo 4. Pell Street, New York. 2009. [7] I visited New York many times in 2015-2024. This and the neighboring streets still look like this with Chinese advertising hieroglyphs. In this area, there is a bus station between city buses, including to Washington, DC. They are served by Chinese pipel.

FOTOprezTAKLIF35 (441x700, 129Kb)
Photo 5. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. [8]

The Chinese skillfully used the absence of bazaars to accumulate initial capital: they organized the sale of fruits, vegetables, and even clothes in the center of US cities.

They also skillfully used the Covid-19 pandemic. Small business owners, such as cafes, restaurants, and so on, paid rent for many months, in the conditions of a pandemic and few customers. Their money almost ran out and they were forced to rent out these premises. The Chinese were waiting for this moment and one after another bought them and opened their own businesses. Now in the center of US cities, there are many cafes and shopping pavilions, the names of which are written in Chinese hieroglyphs (see photo 4 and 5).

In short, China is taking over business not only in foreign countries. They are actively doing this within the United States as well. In my opinion, the Chinese are planning to take over the sources of big business now, such as multi-story shopping malls...

The development of US bazaars will give millions of Americans the opportunity to do business in the bazaar, and thereby reduce Chinese business in the US.

8. FREEDOM IN THE BAZAAR

For a thousand years, most bazaars have been built according to the following principle: medium and small shops with permanent sellers are built and operate along the edges of the bazaar. In the middle of the bazaar and outside there are dozens, sometimes hundreds of trading stalls that are not assigned to anyone separately. Whoever arrives earlier has the right to take one of these stalls of their choice, pay a small tax for the stall provided for this one day and sell their goods. This is what ensures freedom of bazaar trade. If it is a food product, that is, fruits, vegetables, etc., then the seller must obtain permission from the bazaar laboratory employees.

Freedom of a farmers' market or bazaar should also include freedom to buy in bulk, sell in this or another bazaar. For example, strawberries and tomatoes ripen earlier in the southern states than in the northern ones. They are usually sold quite cheaply in the southern states. Individual businessmen can buy wholesale, load it into their trucks and transport it to northern cities, and even to Canada, and sell it there at higher prices. In Central Asia, including Uzbekistan, this is allowed, and many earn money by such honest work and provide for themselves and their families.

A businessman-transporter can sell in a northern city himself. He can also sell in small wholesale in boxes and bags to local resellers. As a result, in other bazaars, a certain number of people, especially young people and women, can earn money daily by buying in small wholesale and selling by the foot in this or a neighboring local bazaar. This is how tens and hundreds of thousands of citizens throughout the United States will be provided with work and income.

9. HISTORY OF THE EASTERN BAZAAR

If officials start assigning a specific stall to a specific vendor, the bazaar will become just another big store. The store officials will manage the vendors at their own discretion and eventually kill the free bazaar. As an example, I can give a short history of the Eastern Bazaar in the city of Washington.

"The first Eastern Bazaar was one of three public marketplaces included in Pierre L'Enfant's (1754-1825) plan for the city, in addition to the existing bazaars in Alexandria and Georgetown. The plan also called for a Central Bazaar and a Western Bazaar.

In 1805, Thomas Jefferson (1743-1826) issued a proclamation calling for the establishment of an Eastern Bazaar at 7th and L Streets SE, near the Navy Yard.

The current Eastern Bazaar was designed by Adolf Klass and has operated continuously as a public bazaar since 1873" [9]

The interior of the Eastern Bazaar building was converted into a kind of store many years ago. For this purpose, counters were installed on both sides of the hall and permanent sellers were placed behind them. Thus, the Eastern Bazaar was transformed into another large grocery store.

On Saturdays and Sundays, bazaar lines operate outside the Eastern Bazaar building from 7:00 am to 4:00 pm. Various fruits, food, clothing and other goods are sold there.

Our task is to create conditions so that the Eastern Bazaar also functions from morning until evening for thirty days a month. In the future, it is necessary to build a large bazaar building with all the amenities for both sellers and buyers.

10. 2016: WHAT DID MR. DONALD TRUMP PROMISE?

Mr. Donald Trump told The Washington Post on April 3, 2016, that he could rid the United States of its $19 trillion debt in two terms as President. At a campaign stop in Wausau, Wisconsin, he warned that the United States was "sitting on a bubble right now that's going to burst." [10]

During President Trump's four years in office, the gross national debt has grown from $19.95 trillion to $27.75 trillion, an increase of $7.8 trillion (the public debt, a more economically significant measure of debt, has grown by $7.2 trillion over that period). [11]

Mr. Donald Trump has failed to reduce the national debt. Instead, he has added $7.8 trillion to the economic bubble from 2017 to 2021.

11. MR. JOE BIDEN TOO INCREASED THE DEBT

President Joe Biden increased the economic bubble by $7.25 trillion during 2021-2024, and it is over $35 trillion 258 billion as of August 25, 2024! [2]

"Below is a list of the largest foreign holders of U.S. Treasury securities as of June 2024:

Japan - $1,117.7 billion;
China - $780.2 billion;
United Kingdom - $741.5 billion;
Luxembourg - $384.2 billion;
Canada - $374.8 billion.
Cayman Islands - $319.4 billion;
Belgium - $318.0 billion;
Ireland - $308.0 billion;
France - $307.2 billion;
Switzerland - $287.1 billion;
Taiwan - $265.9 billion;
India - $241.9 billion;
Brazil - $227.0 billion;
Hong Kong - $220.6 billion;
Singapore - $219.3 billion;
others - $2,097.6 billion;
Total - $8,210.4 billion" [12], [13]

FOTOprezTAKLIF36 (700x588, 196Kb)
Photo 6. Long-term treasury bond (Bond) for $10,000 [12], [13]

12. DEFAULT THREAT

One day, a default may occur, that is, failure to pay interest or principal on a debt obligation on time, and this large debt bubble will burst. The country and its 333 million people will be hit hard economically. The global economy will also be hit, since the gross domestic product (GDP) of the United States in 2022 was $25.46 trillion, which is about 15% of the world's GDP. [14]

According to World Bank estimates, a country's public debt is considered problematic when it is equal to 77% of the country's annual GDP. The US public debt was 105.4 percent in 2019, and now - July 30, 2024, 137.4 percent of the US annual GDP [14]

The United States has the largest external debt in the world. The United States spends more than $875 billion a year on interest payments on its securities. For example, in 2023, it paid $875.5 billion [12]. It turns out that the American people are working for the development of other countries, including China ...

Meanwhile, the US national debt continues to grow. A further increase in the US national debt poses a great danger to the country's citizens due to a possible default. Such an increase in the national debt cannot last forever.

If the US defaults, China may become the main leader of the world's countries. This is dangerous for all countries and peoples of the world, including the US and Uzbekistan. In communist China, many do not believe in God. If they have planned something, no one can stop them. We see this in the persecution of millions of Uyghurs Muslims in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region of China.

13. WHO FEEDS WHOM?

For thousands of years, the people fed both themselves and the government. Usually, the government does not feed the people. Those governments that tried to feed the people inevitably failed. This is evidenced by the collapse of the Soviet Union. The Bolshevik leadership of the Soviet Union forcibly created a collective farm system in the 1930s, and tried to provide the people with cheap bread. Later, the government was unable to provide people with bread, and since 1963, it began to buy millions of tons of grain from the United States. Ultimately, the Soviet Union, having the largest territory in the world, collapsed and disintegrated into 15 independent states.

The US government allocates many millions of dollars annually to pay unemployment benefits to millions of US citizens and the salaries of numerous officials. This means that the US government feeds part of the population for many years. As a result, the US national debt as of February 20, 2025 amounted to more than 36 trillion 504 billion dollars and continues to grow by billions of dollars daily. In terms of each US resident, there is a debt of more than $ 107,258. [2]

14. TEMPORARY DECREASE IN THE NUMBER OF UNEMPLOYED

Currently, the government spends trillions of dollars to organize temporary jobs for millions of US citizens. For example, to repair buildings, roads, bridges, and so on. These jobs are temporary. After the repairs are completed, bridges and buildings are built, these people will again be unemployed.

In contrast, markets will provide work for many years, decades and centuries for the farmers and sellers themselves, their children, grandchildren and other hired people. This is proven by the thousand-year history of mankind.

15. THE WAY TO REDUCE THE NATIONAL DEBT

To reduce the national debt, we must find ways to reduce government spending. One of these ways is to revive the markets in the United States. This will provide most of the unemployed with jobs. They and their families will no longer receive assistance from the Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP) (formerly known as the Food Stamp Program, it provides assistance to people with low incomes and no income)

Today's unemployed will work at the markets and pay taxes. They will bring in billions of dollars in additional income to each state and country.

If we provide jobs for today's unemployed, most of them will have enough money to rent a house or apartment. As a result, the housing problem for millions of homeless people will be partially solved.

16. THE ATTITUDE OF THE LAW ENFORCEMENT AGENCIES

Some heads of law enforcement agencies (the Federal Bureau of Investigation (FBI), the police, and others) find it very convenient to keep the majority of the American people under threat of dismissal and unemployment. Therefore, they will be against the re-creation of bazaars in the USA.

“The USA leads in the number of prisoners in absolute terms - about 2.2 million people are behind bars. This is 25% of all prisoners on the planet (more than in the 35 largest European countries combined, and 40% more than in China), although the population of the USA is only 5% of the world's population (329 million people). Of these prisoners, about 71 thousand are minors. The maintenance of the penitentiary system costs US taxpayers $80 billion annually.” [15]

As of 2022, there were 1,808,100 prisoners in the United States. On average, there are 541 prisoners per 100,000 residents [16].

The police and the Federal Bureau of Investigation (FBI) have hundreds of thousands of employees and staff positions due to the 6.98 million unemployed and 1,808,100 people behind bars. Many crimes are committed due to unemployment in the United States.

By solving the problem of employing the unemployed in the markets, we will significantly reduce the number of crimes and the number of people behind bars. This will significantly reduce the number of law enforcement officers. Some of them will move to market structures to ensure law and order and the safety of citizens in the markets. They will be selected on a competitive basis. As a result, we will save billions of dollars more, which is spent on maintaining the prison system.

A sharp reduction in convicts will raise the authority of the United States in the international arena in the field of human rights.

17. WHERE TO REVIVE THE CENTRAL BAZAAR?

In the center of Washington, DC there are old two-three-story buildings that have exhausted their internal resources and have no historical value. The owners of several dozen private two-three-story houses located nearby should be offered new apartments in a multi-story building with all modern amenities. To do this, it is necessary to build one or two multi-story buildings to accommodate these families. Then demolish these dozens of two-three-story houses and build a modern, beautiful, large bazaar for residents and guests of the capital. It is necessary to provide a parking space for many cars or a multi-story garage near the Central Bazaar.

I would recommend building such a long bazaar that would start at one end and end at the other end of Washington, DC. Of course, such a long bazaar will be built in stages over five to ten years. The layout of the Washington, DC Central Bazaar should be planned so that in the future it stretches from one end of Washington, DC to the other. The commissioning of the first stage of the Central Bazaar should be covered with one color of paint. Therefore, seven parts of the long bazaar will be painted in seven colors, like the subway map in Washington, DC. This will make it easier for customers to navigate the long bazaar.

The Long Bazaar will be designed and built in stages over ten years. This will provide work for hundreds of designers for more than ten years. Moreover, it will provide permanent work for hundreds of thousands of builders and specialists on a US scale.

You can think about the option of a double roof. Under the first roof, there will be the bazaar itself and a thousand thousand buyers and sellers. Above the first roof, there will be fire safety services, anti-terrorist security and other necessary services. The workers of these services will also be protected in winter and summer from rain, snow and wind thanks to the second roof.

18. WORLD BAZAAR CENTER IN NEW YORK

In New York, a long bazaar can be built on Broadway. The total length of Broadway is 53 kilometers. The length of Broadway within the boundaries of New York City is 24 kilometers. [17]

Since 2009, two segments of Broadway - in the Times Square area, between 42nd and 47th Streets, as well as in the Herald Square area between 33rd and 35th are pedestrian zones and completely closed to traffic. [17]

This is where the New York covered bazaar can be built. In the future, if such a long-covered bazaar is liked by the residents and guests of New York, then the construction of the covered bazaar should be continued from one end of New York to the other.

Any bazaar, including the New York and Washington, DC bazaars, will perform not only commercial functions, but also a social function as a meeting place and a place for people to walk.

In New York, the bazaar can be built along Broadway, which is 24 kilometers long. As a result, it will become the longest bazaar in the world, and this fact will be included in the Guinness Book of Records. It can be called the "World Bazaar Center", similar to the name "World Trade Center" in New York.

19. LONG BAZAARS OF THE WORLD

“The Medina of Fez, Morocco, which includes numerous long market streets (e.g. Tala’a Kebira) and bazaar areas (e.g. Kissariat al-Kifah), was listed as a UNESCO World Heritage Site in 1981. Al-Madina Souk in Aleppo is the largest covered historic market in the world, with an approximate length of 13 kilometers. It is part of the Ancient Aleppo, a UNESCO World Heritage Site since 1986 in Syria. The Bazaar complex in Tabriz, Iran, was listed by UNESCO in 2010. The Bazaar of Qaisiyariye in Lar, Iran, is on the tentative list of UNESCO World Heritage Sites since 2007. Kemeralti Bazaar in Izmir was placed on tentative list in 2020.” [1]

I hope the long bazaars in Washington, DC and New York will be designed and built uniquely. Years will pass and these bazaars will be included in the UNESCO list.

20. HOW TO ENSURE FREEDOM OF THE BAZAAR?

To ensure freedom of the bazaar, it is necessary to fulfill the following requirements:
- some of the trading counters are free, that is, they are not assigned to someone separately;
- whoever came earlier has the right to occupy the counter of their choice and sell their goods.

The following organizational measures are appropriate:
- Adopt a separate program "Revival and support of bazaars" or simply "Bazaars".
- Study the experience of various countries in organizing bazaars, production, delivery and sale of fruits, vegetables, products and goods in bazaars.
- Develop a list of recommendations for better organization of the bazaar, including production, delivery and sale of fruits, vegetables, products, clothing and goods in bazaars.

The attitude of people in bazaars is one of the real manifestations of civil society. Therefore, it is appropriate to prepare annual reports on the state of bazaars in the US states and in countries around the world.

21. HOW IS IT IN OTHER COUNTRIES?

It is known that there are currently more than eight billion people living on Earth. In industrially underdeveloped countries, more than a billion people work in the bazaars and for the bazaar. They are provided with work, have more or less income, pay taxes to their state, provide for their family, children and are to some extent happy.

How are our unemployed fellow citizens worse off compared to them? Nothing.

Please, give them the opportunity to work in and for the bazaar, provide for themselves and their families financially, pay taxes to enrich their country - the USA, and not sit and wait for handouts from the authorities ...

By creating bazaars everywhere, we will put an end to the tragedy of 6.98 million unemployed Americans.

22. THERE IS A POSSIBILITY TO BECOME A NOBEL PEACE PRIZE LAUREATE

Which of the leaders will head and decide on the restoration of bazaars in the USA, and thereby provide work for millions of unemployed people, there is such a high probability: he will become the next Nobel Peace Prize laureate.

23. MY PROPOSALS

1. The President of the USA and the Vice President of the USA, please take the initiative to restore bazaars in the USA.

2. Senators and representatives of the US Congress, please take the initiative to create bazaars in your states.

24. THE PEOPLE'S MOVEMENT "FOR THE BAZAAR"

US citizens need to create initiative groups everywhere to restore bazaars and unite in the people's movement "For the Bazaar". And also vote in the elections for those candidates who support and do specific things to create and develop bazaars in the USA.

25. DO MILLIONS OF UNEMPLOYED PEOPLE HAVE THE RIGHT TO HAPPINESS?

The fathers of US democracy wrote this in the Declaration of Independence.

“We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness. -- That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed.” [18]

So, the 6.98 million unemployed people in the United States, including myself, have every right to be happy. To ensure these rights, the citizens of the United States have instituted a government that exercises its power with the consent of the governed. And let them take decisive measures to re-establish the bazaars and thereby provide work for all the unemployed in the United States.

26. A BRIEF HISTORY OF MY PROPOSAL ON BAZAARS

In 2012, I proposed to recreate the bazaars, create conditions for their thirty-day work from morning until evening, and thereby end unemployment in the United States. I wrote an Appeal to US President Barack Obama and senators, and published it in the Street Sense newspaper and on the websites where I work ([19]-[22]). They did not pay attention. The situation became complicated. The US national debt increased sharply.

I wrote them my proposal to recreate the bazaars during the presidential elections of 2016 and 2020. They again did not pay attention.

In the 2024 presidential elections, I took more serious steps to recreate the bazaars. I wrote an Appeal (letter) to President Joe Biden and Vice President Kamala Harris about the need to restore the bazaars, seriously reduce unemployment and put an end to the growth of the national debt. There was no response. Perhaps someone blocked my mail.

I expanded my Appeal and wrote a long article of 25 paragraphs called "Unemployed, Bazaars and Elections". I translated it into English and emailed it to the management of the Washington Post newspaper, published in Washington. I don't know if my article reached them or not. I didn't receive any response.

On August 28, 2024, I sent my article to the editors of the Street Sense newspaper. Annemarie Cuccia, the editor-in-chief of the newspaper, replied: "We can publish an article in the newspaper up to 1500 words long."

I suggested publishing a special issue of Street Sense dedicated to bazaars. I reminded them that in 2023, the newspaper published an issue dedicated to poetry. They didn't agree. I think someone didn't allow them to publish this article. On September 27, 2024, Ms. Annemarie Cuccia sent me a version of my article shortened by a factor of six and asked for my approval. She removed the most interesting and important critical facts from my article. I did not agree.

LITERATURE

1. Bazaar. - Bazaar - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Bazaar From Wikipedia, the free encyclopedia).

2. US Debt Clock. - https://usdebtclock.org/

3. Center Market (1871-78) (20). English version. - http://www.adolf-cluss.de/index.php?lang=en&topSub=washington&content=h&sub=3.5.20

4. Monthly number of unemployed persons in the United States from October 2022 to October 2024 (in millions, adjusted). - Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adjusted-monthly-number-of-unemployed-persons-in-the-usa/ November 11, 2024).

5. Growth in the number of U.S. farmers markets slows in recent years. - USDA ERS - Chart Detail (www.ers.usda.gov/data-products/chart-gallery/gallery/chart-detail/?chartId=104402 2019. Last updated: August 10, 2022).

6. Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029). - Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029)| IBISWorld (www.ibisworld.com/united-states/market-research-reports/farmers-markets-industry/#IndustryStatisticsAndTrends January 2024).

7. Chinatown, Manhattan. - Chinatown, Manhattan - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Chinatown,_Manhattan From Wikipedia, the free encyclopedia).

8. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. - CHINATOWN in WASHINGTON, D.C. Editorial Image - Image of asian, street: 20573075 (dreamstime.com) (www.dreamstime.com/royalty-free-stock-photo-chinatown-washington-d-c-image20573075 ).

9. Eastern Market, Washington, D.C. – Eastern Market, Washington, D.C. - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Eastern_Market,_Washington,_D.C From Wikipedia, the free encyclopedia).

10. Trump: I'll eliminate U.S. debt by end of 2nd term by Jeremy Diamond. - https://edition.cnn.com/2016/04/02/politics/donald-trump-national-debt/index.html (www.edition.cnn.com April 3, 2016).

11. How Much Did President Trump Add to the Debt? - How Much Did President Trump Add to the Debt?-2024-01-10 (crfb.org) (www.crfb.org/blogs/how-much-did-president-trump-add-debt January 10, 2024).

12. Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн. (The US national debt has exceeded $35 trillion for the first time in history.) - Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн | РБК Инвестиции (rbc.ru) (www.quote.rbc.ru/news/article/66a776849a79478324217bbb July 29 2024).

13. National debt of the United States. - National debt of the United States - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/National_debt_of_the_United_States From Wikipedia, the free encyclopedia).

14. Экономика США (US Economy) - Экономика США — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Экономика_США From Wikipedia, the free encyclopedia).

15. Список стран по количеству заключённых (List of countries by number of prisoners.) - Список стран по количеству заключённых — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Список_стран_по_количеству_заключённых Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

16. List of countries by incarceration rate. - List of countries by incarceration rate - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_incarceration_rate From Wikipedia, the free encyclopedia).

World Prison Brief. United States of America. - United States of America | World Prison Brief

17. Путеводитель по Нью-Йорку — Улица Бродвей (New York City Guide - Broadway Street) - Путеводитель по Нью-Йорку - Улица Бродвей (pronewyork.org) (www.pronewyork.org/broadway.html I rewritten on August 25, 2024).

18. United States Declaration of Independence. – https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Declaration_of_Independence (www.en.wikipedia.org/wiki/United_States_Declaration_of_Independence From Wikipedia, the free encyclopedia).

19. АҲМАДЖОНОВ Ш. АҚШда ишсизлик: Обамага таклифим (Unemployment in the US: My Proposal to Obama). - 2012 YILGI MAQOLALAR | Записи в рубрике 2012 YILGI MAQOLALAR | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963245/ www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6988010/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики “2012 YILGI MAQOLALAR”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “USA-AQSH”. July 3, 2023);
- http://yangidunyo.com/?p=1475 (www.yangidunyo.com 2012.09.06).

20. AHMADJONOV Sh. A Possible Solution to Unemployment.
- https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/ Newspapar “Street Sense”, November 07-20, 2012. – page 14);
- https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 Volume 9: Issue 26. November 07-20, 2012. – page 14.

21. АҲМАДЖОНОВ Ш. Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим (My Proposal for solving the problem of unemployment in the world).– ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим (yangidunyo.org) (www.yangidunyo.org/2012/11/29/дунёда-ишсизлик-муаммосини-ҳал-этишг/ November 29, 2012).

22. AHMADJONOV Sh. The suggestion on a solution for the problem of unemployment in the world. - Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=23637 December 3, 2012);
- http://www.liveinternet.ru/users/4799013/ (www.liveinternet.ru Дневник «Турон_Шухратжони», January 2, 2014).
Рубрики:  ENGLISH
ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

(CONTINUATION) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP

Среда, 12 Марта 2025 г. 20:37 + в цитатник
(CONTINUATION) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP
By Shuhratjon AHMADJONOV

ADDITIONAL INFORMATION 2 TO APPENDIX 2

PART 10. FBI - THE MAIN CULPRIT OF MASS MURDERS AND SUICIDES IN THE USA
FOTOprezTAKLIF1 (700x393, 69Kb)
Photo. The grief of Americans who have lost their loved ones. [3]

10.1. TABLE OF CONTENTS OF THE ARTICLE "WHAT IS THE CAUSE OF MASS MURDERS IN THE USA?"

PARAGRAPH 391. On February 2, 2013, I published a large article, «В чем причина массовых убийств в США?» (“What is the cause of mass murders in the USA?”) [4] I am writing Additional information based on this article. There, in 2013, I wrote about intelligence officers. Based on more than 15 years of life in the USA, I can clarify: intelligence officers are some of the agents and leaders of the Federal Bureau of Investigation (FBI). Below is the table of contents of the article, “What is the cause of mass murders in the USA?”

Introduction.
1. The concept of "Mass murder".
2. The history of mass murders.
3. The concept of "Intelligence Service".
4. Two explosions at the Boston Marathon.
4.1. The explosion and subsequent events.
4.2. The history of the Tsarnaev family.
4.3. Dzhokhar Tsarnaev.
4.4. Tamerlan Tsarnaev.
4.5. Brief conclusion.
5. The mass murder at the school on December 14, 2012.
6. Biography of James Holmes.
7. The crime and the results.
8. The search for the cause.
9. Mass murders in the history of the USA.
10. About mass murders since 1991.
10.1. Hennard, George Joe.
10.2. Timothy James McVeigh.
10.3. Kipland Philip Kinkle.
10.4. Khua Hyo.
10.5. Eric Harris and Dylan Klebold.
10.6. Mark Orrin Barton.
10.7. Charles Andrew Williams.
10.8. Nathan Gale.
10.9. Jeffrey Weese.
10.10. Cho Seung-Hui.
10.11. Robert Hawkins.
10.12. Jared Lee Loughner.
10.13. Thomas T.J. Lane.
10.14. James Holmes.
10.15. Wade Michael Page.
10.16. Adam Lanza.
10.17. The Tsarnaev Brothers.
11. The mysterious death of Philip Mashallah and his children.
12. Mass murder in Kazakhstan.
13. The opinion of a criminologist.
14. Who benefits from this?
15. What is the reason?
16. About the persecution of me by the US intelligence services.
16.1. The reason for the persecution.
16.2. Job search in Boise in 2010.
16.3. A complaint from two unemployed women.
16.4. Computer monitoring.
16.5. An incident at the bank.
16.6. Volunteers connected to the intelligence service.
16.7. Interference in family matters.
16.8. Job search in Washington, DC in 2012.
16.9. Interference in personal correspondence.
16.10. My picket near the White House.
16.11. Interference in banking affairs.
16.12. My picket before the Inauguration Day of the U.S. President.
16.13. Some conclusions.
17. Should we limit the sale of weapons?
18. What should be done?
19. The expected effect of creating a database on the work of the FBI and police.
Appendix.
Literature [4]

10.2. WHO BENEFIT FROM THIS?

PARAGRAPH 392. In my opinion, mass murders are beneficial to the special services, or rather to some agents and heads of the Federal Bureau of Investigation (FBI). I will list the reasons for this point by point. 1. After a mass murder, the President of the country is often forced to speak in the media with condolences to the relatives of those killed by the killer. The President of the country, putting aside important state affairs, meets or talks on the phone with the heads of the security agencies, including the special services, listens to their reports on the mass murder that has occurred and discusses it. One example.

"WASHINGTON, DC. August 6 (2012, A.Sh.) - RIA Novosti, Maria Tabak. FBI Director Robert Mueller reported to US President Barack Obama on the progress of the investigation into the tragic incident in Wisconsin.

On Sunday, an unknown person opened fire in a Sikh temple in Wisconsin, killing six parishioners. The police arrived and shot the attacker. The investigation is determining the motives for the crime.

"At 4:30 p.m. (00:30 Moscow time), the President spoke by telephone with FBI Director Robert Mueller, Chief of Staff Jack Lew, and National Security Advisor John Brennan, who briefed him on the situation surrounding the tragedy in Wisconsin... During the briefing, the President was informed that the situation at the Sikh temple was under control and that the gunman, who acted alone, was killed by a city police officer," the White House said in a statement" [5]

2. Taking advantage of the moment, FBI leaders often put forward favorable conditions for themselves in the form of expanding staff, monetary and other material resources, salary increases, and so on.

3. Leaders of law enforcement agencies, including the FBI, demand additional powers. They are often granted these powers, and sometimes this is hidden from the people and the general public. For example, after the mass murder at the Newtown school on December 14, 2012, they want additional rights to use punitive psychiatry against dissidents.

4. In short, after a mass murder, there is often another stage of granting additional powers to the special services, or more precisely the FBI, and a reduction in human rights in a given country.

10.3. WHAT IS THE REASON?

PARAGRAPH 393. Some employees of the special services (FBI agents) want to have talented people under their command who must carry out their orders and instructions. They act on the principle: "If you don't know how, we'll teach you; if you don't want to, we'll make you."

PARAGRAPH 394. Pay attention to the reasons for mass murders at school: the future murderer was persecuted, humiliated, insulted, beaten, etc. in his family or at school.

PARAGRAPH 395. In my opinion, some FBI agents apply this same principle against an individual citizen (less so against a group of people). They covertly interfere with his personal life, eavesdrop on telephone conversations, monitor correspondence and e-mail, sometimes block and interfere in various ways, including with the text of letters sent and received by the citizen. I have experienced this in my personal life for over 15 years, that is, since the day I arrived in the United States - since January 2010.

PARAGRAPH 396. A citizen can be driven out of his mind and driven to commit a crime by gross interference in his personal or family life, frequent dismissal from work, as well as hidden constant persecution and deprivation of the opportunity to find another job.

For example, James Holmes graduated with honors from the institute ([6]). But he could not find a job, and perhaps he was not allowed to find a job. At present, it is difficult to establish the culprits: if there were any, then the relevant facts and evidence have been destroyed.

But the fact remains: James Holmes, who graduated with honors (diploma with honors), could not find a job in his specialty in his hometown. And he was forced to work as a salesperson at a McDonald's restaurant. There, the salespeople take turns washing the floors and cleaning the toilet. And this is humiliation for a person with an excellent higher education.

It is appropriate to say: I experienced this in my own experience in Uzbekistan and the USA. In the USA, or rather without any particular reason, I was fired three times from my job in Boise (Idaho) in 2010-2012, and various obstacles were created to prevent me from getting a job in Washington in 2012-2024. But I am a religious Muslim and will never kill people. In extreme cases, I can leave the borders of this country, as I left my native Uzbekistan.

PARAGRAPH 397. Sometimes this citizen perceives the events happening around him/her as a permanent failure. Another failure or a provocatively spread rumor knocks out the last hope and he/she decides to commit suicide. So suicide is also a mass murder on the scale of one person - against oneself.

Therefore, human rights organizations in the United States need to thoroughly study each case of suicide, as much as possible. Consider the following fact: in 2022, just under 49,500 people were registered in the United States, and in 2023, just over 49,300 people committed suicide [7].

The staff of international human rights organizations located in the United States are mostly busy writing about human rights violations in other countries. For some reason, they do not consider or study human rights violations in the United States, including violations of the human right to life. In this case, suicides in the United States.

The security forces, including the FBI, with the help of the authorities once achieved the following: at the federal level, only one human rights organization will be engaged in human rights protection - the American Civil Liberties Union (ACLU). Thus, they prohibited other international human rights organizations from engaging in human rights protection in the United States. I will write about this in more detail in paragraph 425.

A comprehensive study and compilation of annual reports on suicide cases in the United States, and in other countries, will provide important additional material for preventing cases of mass murder.

PARAGRAPH 398. The persecuted person sooner or later notices the gross interference of the security forces, including FBI agents, in his personal life and the creation of various obstacles. But he cannot sue them. Since FBI agents carry out their illegal actions by oral orders to employees of institutions and organizations. Then the persecuted person has an idea to commit suicide and some of them commit such a tragic act.

PARAGRAPH 399. Some citizens consider suicide insufficient and refuse such a simple suicide. He (she) moves from this thought to the thought of mass murder and begins to plan. More or less prepared, he (she) carries out his bloody crime. Due to the lack of facts and the impossibility of openly proving the guilt of the FBI agents and their henchmen, law enforcement agencies often accuse the killer of mental disorder after the crime. PARAGRAPH 400. Due to the accumulated experience, knowledge, age of the persecuted citizen-criminal, the scale of each mass murder, that is, the number of killed and wounded, varies.

PARAGRAPH 400. The scale of each mass murder, i.e. the number of killed and wounded, varies depending on the accumulated experience, knowledge, and age of the citizen-criminal being pursued.

PARAGRAPH 401. A typical FBI modus operandi is to create some kind of provocation, a bad deed, a dirty trick, or a nasty thing against a dissident citizen and report a possible armed incident to the police chiefs. I am sure that many times the police have been informed about me as a threat. The FBI has a system called eGuardian for such a message.

“eGuardian is the name of an FBI system, launched in January 2009, to share tips about possible terror threats with local police agencies. The program aims to get law enforcement at all levels sharing data quickly about suspicious activity and people.

eGuardian enables near real-time sharing and tracking of terror information and suspicious activities with local, state, tribal, and federal agencies. The eGuardian system is a spin-off of a similar but classified tool called Guardian that has been used inside the FBI, and shared with vetted partners since 2005.” [8]

PARAGRAPH 402. In my opinion, some FBI leaders and agents have two more important goals.

The first important goal is to achieve a ban on the sale of assault weapons. This position is held by some leaders and activists of the US Democratic Party. In fact, a ban on the sale of assault weapons will not give good results in reducing mass murders. Since they occur as a result of illegal persecution of individual Americans by FBI agents. I wrote about this above.

For example, California has some of the strictest gun laws in the United States. But over 15-20 days in January 2023, a series of mass murders with the use of firearms swept the West Coast of the United States.

"Seven people were killed on a farm in northern California. According to investigators, they were shot by a colleague, the police arrested the suspect - 66-year-old Chunli Zhao. During the shooting at a gas station in Oakland on the same day, one person was killed, seven were wounded. Less than two weeks ago in Central California, two unknown people shot six people in a private home, the youngest of the victims was 10 months old. In Washington State the day before, a young man killed three people at a gas station, later he shot himself in his own car. Hu Tsan Tran, 72, a suspect in the most mass murder of this series, which occurred in Monterey Park, in Southern California, in a dance studio, also committed suicide in his car. The state authorities are calling for tougher legislation. " [9]

The second important goal is to achieve the adoption of a law that would make it easier for FBI leaders and agents to imprison some inconvenient dissidents in a psychiatric hospital.

The implementation of these two important goals will give FBI leaders and agents even more opportunities to intimidate Americans and make it easier to control them.

10.4. MY ATTITUDE TO SUICIDE AND MASS MURDERS

PARAGRAPH 403. What would happen if FBI agents used against a young American even ten percent of the persecution, they used against me?

Usually, FBI agents carry out their persecution with the help of other people. I gave many examples of this in paragraphs 6.2-6.12 in the article "What is the cause of mass murders in the USA?" (see [4]). Therefore, some young Americans begin to become embittered with the world around them, become completely disillusioned with it, consider their lives ruined and do not want to live anymore. James Fox (1951), one of the leading American criminologists, professor of law and public policy at Northeastern University in Boston, wrote about this. He is the author of 18 books devoted to the study of the phenomenon of mass shootings in America. His interview was published in the Rossiyskaya Gazeta on December 15, 2012, in connection with another massacre at Sandy Hook Elementary School in the United States, when 28 people were shot, including 20 children aged 5 to 10.

“In American society, there are a certain number of people who are embittered by the world around them, completely disappointed in it, consider their lives ruined and do not want to live anymore. These people lack emotional support from family and friends. And they decide to take cruel revenge on those who, in their opinion, are responsible for their failures and do not give them a chance to cope with life's problems. Choosing between suicide and bloody violence, they usually choose both” [10]

PARAGRAPH 404. As is known, more than 393 million weapons were in the hands of the American people in 2018 [11]. An embittered American takes one or more of the 393 million guns and goes shooting innocent people one after another.

PARAGRAPH 405. My first difference from young Americans is that I am a human rights activist and have been involved in human rights since 1974. I firmly adhere to the idea of non-violent resistance, which was first substantiated by the great Indian human rights activist, political and public figure Mahatma Gandhi (1869-1948). The next great American human rights activist Martin Luther King (1929-1968) met with Mahatma Gandhi and he tried to apply it all his life in the struggle of the African-American population of the United States for civil rights. I have always been inspired by them and both are role models for me.

My second difference from young Americans is that I know exactly who is persecuting me and for what purpose. Therefore, I will not repeat the gross mistake of young Americans.

The third difference from young Americans is that I am a religious person, a Muslim. All religions, including Islam, strongly condemn the killing of another person. This is what the Prophet Muhammad said (hadith). Therefore, I will not commit murder, especially against innocent citizens.

The fourth difference from most young Americans is that I have held the military rank of "reserve captain" since 1985 and know weapons and their use well. But I do not want and will not use my knowledge and skills against ordinary citizens and police officers in the United States. I wrote about this in the article "What is the reason for mass murders in the United States?" in 2013 and I still hold this conviction (see [4]).

PARAGRAPH 406. The use of weapons against ordinary citizens of the United States will not yield positive results. That is, the true culprits persecuting freedom-loving citizens will not be revealed and punished. Moreover, mass murder gives the opposite result: almost after every mass murder, the special services, including the FBI, receive new powers, often the number of employees of the special services increases, and the rights of citizens are reduced. In other words, during a mass murder, innocent people and police officers die, and FBI agents receive benefits and incentives.

FBI agents who persecute and make various troubles and provocations against me will not wait for my illegal actions. I will not commit murders of people, despite any provocations and bad deeds against me. As a human rights activist and independent journalist, I will write and publish articles, appeals and other things in which, as far as possible, I will expose the secret of bad deeds and the true instigators from the FBI.

PARAGRAPH 406. The use of weapons against ordinary citizens of the United States will not yield positive results. That is, the true culprits persecuting freedom-loving citizens will not be revealed and punished. Moreover, mass murder gives the opposite result: almost after every mass murder, the special services, including the FBI, receive new powers, often the number of employees of the special services increases, and the rights of citizens are reduced. In other words, during a mass murder, innocent people and police officers die, and FBI agents receive benefits and incentives. FBI agents who persecute and make various troubles and provocations against me will not wait for my illegal actions. I will not commit murders of people, despite any provocations and bad deeds against me. As a human rights activist and independent journalist, I will write and publish articles, appeals and other things in which, as far as possible, I will expose the secret of bad deeds and the true instigators from the FBI.

PARAGRAPH 407. I must write separately: I have been a human rights activist since 1974 and an independent journalist since 2004. Therefore, I do not intend to arbitrarily punish anyone for long-term persecution and various poisonings. I have a sharp journalistic pen and the ability to powerfully respond to them with exposés and complaints.

I believe and am confident: a journalistic pen is stronger than any weapon. After the publication and public disclosure of the dark deeds of the FBI, ordinary citizens, the intelligentsia of the United States can and should take an active part in organizing control over the FBI and the police by creating a database of their work. As a result, over time, appropriate laws will be adopted, and the activities of the FBI and the police will be placed under the control of the laws of the country. In the future, the ranks of the FBI and the police will gradually begin to be cleared of random people who abuse their official position and duties. And this is more important than the use of weapons against ordinary people or against the FBI and the police.

10.5. SHOULD WE RESTRICTED THE SALE OF WEAPONS?

PARAGRAPH 408. Following the mass murder of 20 children and 6 adults at a school in Newtown, Connecticut on December 14, 2012, US President Barack Obama created a special commission headed by Vice President Joe Biden. The commission was to develop recommendations for stricter gun control. President Barack Obama presented his proposals at the White House on January 16, 2013.

“The President presented his proposals at the White House during a meeting with relatives of the students killed at a Newtown school by a crazed 20-year-old named Adam Lanza. The President’s program includes four thematic blocks and 34 proposals (23 of which do not require additional approval and will be implemented immediately). “We can’t put more (items) in here,” Obama apologized, promising to squeeze everything possible out of his position so that at least these proposals are adopted. According to him, there are 30,000 incidents involving the use of firearms in the United States per year, including suicides and crimes against other people. "Congress will have to act quickly," he added. [12]

PARAGRAPH 409. Ultimately, the Senate did not approve it. The following message is about this.

"On April 17 (2012), the US Senate rejected a bill to tighten the background check procedure for gun buyers. Only 54 senators voted in favor of the bill, while at least 60 members of the upper house of the US Congress needed to support it to pass. 46 senators voted against. Tightening the background check procedure for gun buyers to prevent them from ending up in the hands of the mentally ill and people with criminal records is one of the measures proposed by the Obama administration after the mass murder of schoolchildren in Newtown in December 2012. Among other measures proposed by the Obama administration is a renewal of the assault weapons ban that has been in effect at the federal level for several years and a cap on the size of gun magazines. After the senators rejected the first document on background checks for gun buyers, US President Barack Obama made a special statement. He called the Senate's decision to reject the gun control bill shameful and promised that changes to the law would still be made." [13]

We can tighten the rules on gun circulation. But the problem is much more serious. It is not only about guns, but about the insufficient control, sometimes complete lack of control, of FBI agents and police officers. Naturally, the question arises: What to do? Answer: this requires the creation of a database of the activities of FBI agents and police officers, as well as their supervisors. I wrote about this in Appendix 2.

10.6. A BRIEF HISTORY OF MY PROPOSAL TO STRENGTHEN CONTROL OVER THE FBI AND POLICE

PARAGRAPH 415 (377). I published an Open Letter to President Barack Obama in the newspaper "Street Sense" on the need to strengthen control over the FBI and police by creating a parallel data bank on February 12, 2014. All ten points written in paragraph 410 were listed there. FBI agents made sure that this small Open Letter was published in small pieces in four (!) issues of the newspaper "Street Sense" (see [14]). In 2014, the newspaper "Street Sense" was published every 14 days. This means that my Open Letter was published in the newspaper for 42 (!) days.

In my opinion, it is difficult to find another example in the next 20-30 years where a small article or letter-proposal was published in four issues of a newspaper. In short, the FBI agents organized this specifically so that the Americans would not notice the essence of the Open Letter on the need to strengthen control over the FBI and the police by creating a parallel database about them.

PARAGRAPH 418 (380). I sent to the US presidential candidate Mr. Joe Biden during the presidential election campaign in 2020 my written proposal on the need to strengthen control over the FBI and the police by creating a parallel database. In my opinion, this letter was also blocked by those FBI agents who controlled my laptop and mail. I hope sooner or later they will definitely pay attention to this serious and important proposal.

So, since 2012, I have offered many times to the leadership of the US Democratic Party and US presidential candidates from the US Democratic Party interesting solutions to problems that are more important. I have not received a positive or negative response letter from them.

LITERATURE

1. АХМАДЖОНОВ Ш. 2010-2024 - Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства (Вариант 2024 года. Начало, Продолжение 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, Окончание). - 2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США | Записи в рубрике 2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7009174/ Дневник “Турон-Шухратжони”, Рубрики “2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “2024 YILGI MAQOLALARIM», 23 марта 2024 года).

2. 2010-2024 - Complaint-Statement: Crimes of USA FBI agents and the way of evidence. (2024 version. Beginning, Continued 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Literature, Ending). By Shuhratjon Ahmadjonov. – 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS | Записи в рубрике 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7009172/ Дневник “Турон Шухратжони”. Headings (Рубрики) 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS, “ENGLISH”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “USA-AQSH”, “2024 YILGI MAQOLALARIM». April 1, 2024).

3. AQShda motam, Kolorado fojiasi qurbonlari xotirlanmoqda (In the USA there is mourning, commemoration for the victims of the Colorado tragedy). - AQShda motam, Kolorado fojiasi qurbonlari xotirlanmoqda (www.amerikaovozi.com/a/us-shooting-colorado/1442432.html July 21, 2012).

4. АХМАДЖОНОВ Ш. В чем причина массовых убийств в США? (What is the cause of mass shootings in the USA?) – ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » В чем причина массовых убийств в США? (yangidunyo.org) (www.yangidunyo.org/2013/02/02/в-чем-причина-массовых-убийств-в-сша/ 02.02.2013);
Часть 1. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=36455 April 30, 2013);
Часть 2. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=36581 May 1, 2013);
Часть 3. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=36794 May 2, 2013).

5. Глава ФБР отчитался перед Обамой о расследовании трагедии в Висконсине (FBI chief reports to Obama on Wisconsin tragedy investigation). - Глава ФБР отчитался перед Обамой о расследовании трагедии в Висконсине - РИА Новости, 06.08.2012 (www.ria.ru/20120806/717275823.html August 6, 2012).

6. James Holmes (mass murderer). - James Holmes (mass murderer) - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/James_Holmes_(mass_murderer) From Wikipedia, the free encyclopedia).

7. US suicides in 2023 still at highest level in nation's history, says data. By Associated Press. - https://www.voanews.com/a/us-suicides-in-2023-still-at-highest-level-in-nation-s-history-says-data/7802649.html September 29, 2024 3:06 AM).

8. Federal Bureau of Investigation. - Federal Bureau of Investigation - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Federal_Bureau_of_Investigation From Wikipedia, the free encyclopedia).

9. АНГЕЛИНА БАГДАСАРЯН. Стрельба в Калифорнии: поиск мотивов (California shooting: Search for motive). – Стрельба в Калифорнии: поиск мотивов (golosameriki.com) (www.golosameriki.com/a/shooting-in-california/6934057.html January 26, 2023).

10. Михаил Решетников: большинство преступлений совершены теми, кто скрывал свои психиатрические патологии (Mikhail Reshetnikov: Most crimes were committed by those who hid their psychiatric pathologies). - Михаил Решетников: большинство преступлений совершены теми, кто скрывал свои психиатрические патологии - Чемпионат Мира по футболу 2018 в России (sport-interfax.ru) (www.sport-interfax.ru/wc2018/633882 October 18, 2018).

11. Количество единиц оружия в США на 67 млн превысило численность населения (The number of guns in the United States exceeds the population by 67 million). – Количество единиц оружия в США на 67 млн превысило численность населения :: Общество :: РБК (rbc.ru) (www.rbc.ru/rbcfreenews/5b29bbd69a79479de93bdd81 June 20, 2018).

There are more guns than people in the United States, according to a new study of global firearm ownership. By Christopher Ingraham. - There are more guns than people in the United States, according to a new study of global firearm ownership - The Washington Post (www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2018/06/19/there-are-more-guns-than-people-in-the-united-states-according-to-a-new-study-of-global-firearm-ownership/ June 19, 2018).

12. АНАСТАСИЯ БЕРСЕНОВА. Обама отбирает автоматы (Obama takes away machine guns). - Президент США предложил ужесточить продажу оружия и перечислил меры профилактики массовых убийств - Газета.Ru (www.gazeta.ru/social/2013/01/17/4929665.shtml 17 января 2013 года).

13. Сенат США отклонил законопроект об ужесточении процедуры проверки покупателей оружия (The US Senate has rejected a bill to tighten background checks on gun buyers). - Сенат США отклонил законопроект об ужесточении процедуры проверки покупателей оружия (www.vovworld.vn/ru-RU/новости/сенат-сша-отклонил-законопроект-об-ужесточении-процедуры-проверки-покупателеи-оружия-149181.vov April 18, 2013),

14. Mr. President Barack Obama! Dear senators and representatives! Open letter dated January 13, 2014. By Shuhratjon Ahmadjonov.
- Статьи 2014 года | Записи в рубрике Статьи 2014 года | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики «Статьи 2014 года», “ПРАВОЗАЩИТА”. Aprel 18, 2020).
- Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=59220 January 17, 2014. The text of the article in English is located after the text in Russian. A.Sh.).

My Open Letter of January 13, 2014 was published in the newspaper “Street Sense” in four issues.
(Part 1) Open Letter by Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 01 29 2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/01.29.2014_a825d58222cf21 Newspapar “Street Sense”, Janaury 29, 2014, page 14);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 6, Janaury 29 – February 11, 2014, page 14.
(Part 2) Mr. President Barack Obama. By Shuhratjon Ahmadjonov.
- 02 12 2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/02.12.2014 Newspapar “Street Sense”, February 12, 2014, page 11);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 7, February 12-25, 2014, page 11.
(Part 3) Open Letter to President Obama. By Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 02.26.2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/street_sense_2.26 Newspapar “Street Sense”, February 26, 2014, page 14);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 8, February 26 – March 11, 2014, page 14.
(Part 4) Obama Letter Finale. By Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 03.12.2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/street_sense_03.12. Newspapar “Street Sense”, March 12, 2014, page 11);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 9, March 12-25, 2014, page 11.

---------------------------------------
---------------------------------------

APPENDIX 3

PART 8. RECONSTRUCTING BAZAARS – A WAY TO SOLVING THE PROBLEM OF UNEMPLOYMENT AND MULTIBILLION-DOLLARS OF STATE SAVINGS
By Shuhratjon AHMADJONOV

There is a simple and reliable way to dramatically reduce the number of unemployed people, and thereby stop the growth of the US national debt. To do this, it is necessary to recreate, revive bazaars with full working hours throughout the territory of the United States. In my Proposal, bazaars will work thirty days a month from morning until evening, like supermarkets.

A bazaar or souk is a market consisting of many small stalls or shops, especially in the Middle East, the Balkans, Central Asia, including Uzbekistan, North Africa, and South Asia. They were traditionally located on vaulted or covered streets with doors at each end and served as the central market of the city. The word "souk" in the Arabic-speaking world is roughly equivalent to the word "bazaar". The existence of bazaars or souks dates back to about 3000 BC. That is, bazaars emerged five thousand years (!) ago. The concept of "bazaar" is a more general concept than "farmers' market". Farmers' markets are a small part of bazaars.

The Great Depression of 1929-1939, as a global economic crisis, affected the United States the most. At that time, law enforcement agencies (the FBI, police, and others) insisted on the closure and liquidation of the bazaar structure in the United States. The Central Bazaar in Washington, D.C., was one of the largest bazaars in the United States. It was destroyed in 1930. The US Central Archives were later built in its place.

The FBI, police, and other law enforcement agencies achieved the liquidation of the bazaar structure in the United States. Thus, they abandoned five thousand years of human experience, which are bazaars. This was a fatal mistake.

Years passed, and the number of unemployed people began to increase year after year. In October 2024, the national unemployment rate in the United States was about 6.98 million unemployed (Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adjusted-monthly-number-of-unemployed-persons-in-the-usa/ November 11, 2024). This is a tragedy for 6.98 million Americans and their loved ones. In the souls of other Americans, who see their tragedy every day, the fear of losing their jobs and ending up in the same poverty and lack of rights has settled.

For thousands of years, the people have fed both themselves and the government. Usually, the government does not feed the people. Those governments that tried to feed the people inevitably failed. The US government allocates many millions of dollars every year to pay unemployment benefits to millions of US citizens and salaries to numerous officials. This means that the US government feeds part of the population for many years. As a result, the US national debt as of February 13, 2025 amounted to more than 36 trillion 475 billion dollars and continues to grow by billions of dollars daily. In terms of each US resident, there is a debt of more than $ 107,192. (https://usdebtclock.org/)

To reduce the national debt, we must find ways to reduce government spending. One of these ways is to revive the markets in the USA. In this way, a large part of the unemployed will be provided with work. They and their families will stop receiving assistance from the Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP). Today's unemployed will work in the markets and pay taxes. They will bring in billions of dollars in additional income to each state and country.

If we provide jobs for today's unemployed, most of them will have enough money to rent a house or apartment. As a result, the housing problem for millions of homeless people will be partially solved.

By solving the employment of the unemployed in the markets, we will significantly reduce the number of crimes. Consequently, the number of people behind bars will sharply decrease. Thus, the number of law enforcement officers will significantly decrease. Some of them will move to market structures to ensure law and order and the safety of citizens in the markets. They will be selected on a competitive basis. As a result, we will save billions of dollars more, which is spent on maintaining the penitentiary system. A sharp reduction in the number of convicted persons will raise the authority of the United States in the international arena in the field of human rights.

To ensure the freedom of the bazaar, it is necessary to fulfill the following requirements:
- some of the trading counters are free, that is, they are not assigned to someone separately;
- whoever came earlier has the right to occupy the counter of his choice and sell his goods during this day.
- Develop a list of recommendations for the best organization of the bazaar, including the production, delivery and sale of fruits, vegetables, products, clothing and goods in bazaars.

Which of the leaders will lead and decide to recreate bazaars in the United States, and thereby provide work for millions of unemployed, there is such a high probability: he will become the next Nobel Peace Prize laureate.

For more details, see the Additional Information to Appendix 3.

TO BE CONTINUED
Рубрики:  ENGLISH
ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

(START) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP

Среда, 12 Марта 2025 г. 20:28 + в цитатник
(START) THREE PROPOSALS TO MR. ELON MUSK AND US PRESIDENT DONALD TRUMP
By Shuhratjon AHMADJONOV

I mailed three important Proposals to Mr. Elon Musk, Director of the US Government Effectiveness Department, on February 25, and to US President Donald Trump on February 28, 2025. I sent them all the texts in two versions: in English and Russian. I will give the titles of the texts of Proposals I sent to US President Donald Trump.

1. Covering (open) letter (two pages).
2. Appendix (Proposal) 1. Amnesty - the path to freedom for a million US prisoners (one page).
3. Appendix (Proposal) 2. Creation of a Data Bank on the activities of the FBI and the police - a way to ensure control over their activities and evidence of their crimes (five pages).
4. Appendix (Proposal) 3. Recreation of bazaars – the way to solve the problem of unemployment and multi-billion-dollar savings of state funds (two pages).
5. Additional information 1 to Appendix (Proposal) 2. 2010-2025 – Statement-complaint: Crimes of US FBI agents and the way of evidence (three pages).
Additional information 2 to Appendix (Proposal) 2. The FBI is the main culprit of mass murders and suicides in the USA (ten pages).
6. Additional information to Appendix (Proposal) 3. Recreation of bazaars – the way to solve the problem of unemployment and multi-billion-dollar savings of state funds (sixteen pages).
Total 37 pages.

------------------------------------------------

Shuhratjon Ahmadjonov (Uzbek, born 1954)
Mailing address:
216 Tulip Dr.,
Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: havassh54@gmail.com , jiz54@mail.ru
Phone: 240-263-0683 (for messages)

Mr. Donald Trump
47th president of the United States
1600 Pennsylvania Avenue, NW
Washington, D.C. 20500

February 27, 2025

COVER (OPEN) LETTER

Dear Mr. Donald Trump,

I am sending you three important Proposals.
1. Amnesty is the path to freedom for a million U.S. prisoners and savings of over $40 billion a year (see Appendix 1. Main text two pages).
2. Creation of a database of the FBI and police activities – a way to ensure control over their activities and evidence of their crimes (see Appendix 2. The main text is five pages. Additional information “The FBI is the main culprit of mass murders and suicides in the USA” 13 pages).
3. Recreation of bazaars – a way to solve the problem of unemployment and to save billions of dollars in government funds (see Appendix 3. The main text is two pages. Additional information is 16 pages).

The application of these three Proposals will ensure savings of more than one hundred billion dollars a year, ensure reliable control over the activities of the FBI and the police, and sharply reduce mass murders and suicides.

Dear Mr. Donald Trump. Please read the Proposals. Let me remind you that by recreating the bazaars it is possible and necessary to solve the problem of unemployment in the USA, and thus there is a possibility of becoming a Nobel Peace Prize laureate.

If you have any questions, I am ready to meet with you and will answer all your questions.

I am waiting for your written response.

P.S.1. Uzbek-English translation programs, including www.translate.google.com translate poorly and inaccurately. Therefore, I wrote this Appeal in Russian and translated it into English using the program www.translate.google.com I apologize for possible errors in translation.

P.S.2. FBI agents can change my text in English. I have added texts in Russian. They can help if a question arises about the inaccuracy of the translation into English.

P.S.3. Briefly about myself. I was born in 1954 in Uzbekistan. In 1970-1975, I studied at the Samarkand State University, in 1979-1983 - at the Moscow Higher Technical University. He worked in positions up to lead designer in research institutes and in the main design bureau at large factories in Moscow and Tashkent.

I have been involved in human rights since 1974. I have been publishing articles since 1988. I have written and published four books on websites, and partially published two more books. The book "Turon yigitiga" ("Jigitu Turana") was the subject of a robbery of more than 200 books in 2005 in Tashkent. The book "Gap-gashtakdan - Jadidchilik harakatiga" ("From get-togethers to the Jadidism Movement") was the subject of a robbery of my personal library in December 2022 in Tashkent. I have written and published 398 articles on websites, including 278 in Uzbek, 98 in Russian, and 22 in English.

I have lived in the United States since January 2010, and in Washington D.C. since March 2012 until today - February 27, 2025. 35 thefts and eight robberies were organized against me from November 2012 to December 2024. I am a human rights activist, freelance journalist, refugee and Street Sense newspaper vendor.

Additional information about me is in "Additional information to Appendix 2".

-----------------------------------------------

APPENDIX 1

AMNESTY IS THE PATH TO FREEDOM FOR A MILLION U.S. PRISONERS
By Shuhratjon AHMADJONOV

As of 2022, there were 1,808,000 prisoners in the U.S. prisons. There is an average of 541 prisoners per 100,000 residents (United States of America | World Prison Brief). The U.S. leads the world in the number of prisoners. The cost of maintaining the prison system to U.S. taxpayers is $80 billion annually.

I propose that the President initiate the 28th Amendment to the U.S. Constitution, which would grant the President the right to give amnesty to prisoners. After the adoption of the amendment, the president should issue an executive order, the Senate should debate and adopt the Amnesty Law, and the legislature of each state shall consider the pardon of every prisoner resident of that state.

There is great injustice in the U.S.: millions of honest Americans are unemployed and homeless. At the same time, criminals are in prison buildings, provided with food, heat, clothing, and even security. The government spends billions of taxpayer dollars on their maintenance. This is very expensive given the national debt of more than 36 trillion. It is appropriate to say that freedom is more valuable than all prison benefits.

Through amnesty, it is possible and necessary to gradually release up to a million prisoners in U.S. prisons. They must work, feed themselves, their children and families, and also pay taxes.

An example of a similar amnesty law is a law of the Republic of Tajikistan "On Amnesty", which President Emomali Rahmon signed in 2011 in honor of the 20th anniversary of Tajikistan's independence.

Here is a brief summary of some articles in the law.

Article 1 states that those sentenced to imprisonment who have served three-quarters of their sentence can be released.

Article 2 states that convicts who are women, minors, men over 55, disabled, veterans, recipients of state awards, state awards, and foreign citizens are exempt from serving a sentence in the form of imprisonment.

Article 4 states that convicted people who have committed minor and moderate crimes and who have been sentenced to up to five years of imprisonment may be released.

Article 8 states that the unserved term of punishment for people convicted of a serious crime can be reduced by one-third of the term, and by one-quarter for people who committed an especially serious crime, with some exceptions.

Article 11 states that the provisions of Article 8 do not apply to people who committed certain crimes, are sentenced to life prison or the death penalty, who benefitted from amnesty before and committed a similar crime, or who committed another crime while in prison.

Law of the Republic of Tajikistan "On Amnesty" (full text) (Law of the Republic of Tajikistan "On Amnesty" dated August 20, 2011. - https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/pow...istan-ob-amnistii-polnyi-tekst)

P.S. I published Proposal 1 under the title "28th Amendment: Amnesty?" in the newspaper "Street Sense" on October 23, 2024 (10.23.2024 by Street Sense Media - Issuu page 11).

---------------------------------------------
----------------------------------------------

APPENDIX 2

CREATION OF A DATABANK ON THE ACTIVITIES OF THE FBI AND POLICE - A WAY TO ENSURING CONTROL OVER THEIR ACTIVITIES AND PROVIDING EVIDENCE OF THEIR CRIMES
By Shuhratjon AHMADJONOV

1. HOW DOES THE FBI WORK?

It is known that the Federal Bureau of Investigation (FBI) is the leading American counterterrorism, counterintelligence, and criminal investigative organization, the FBI has jurisdiction over violations of more than 200 categories of federal crimes (https://en.wikipedia.org/wiki/Federal_Bureau_of_Investigation ). Here we will briefly consider its way of fighting against mass murders and suicides.

One of the main responsibilities of the FBI leaders and agents is to determine the criminal intent and plans of criminals, to be ahead of the prevention of terrorist acts and mass murders. Some FBI leaders took a convenient path for themselves. They did not search for and identify potential criminals. They decided to select a certain dissident resident, a US citizen, and organized his persecution in various ways over a long period of time. When the persecuted person begins to become embittered, the FBI director or agent informs the police chief about this "potentially dangerous" US resident. This path turned out to be very convenient and profitable for FBI directors and agents. But for US citizens it became a tragic and sorrowful path due to the unexpected loss of the closest people.

I am convinced of this based on personal experience and studying many facts of mass murders in the USA. FBI directors and agents have used such persecution and crimes against me for more than 15 years.

2. HOW TO PROVE FBI AND POLICE CRIMES?

Let's say that some FBI leaders and agents grossly violate the laws and the U.S. Constitution. How can this be proven? To do this, it is necessary to create a database of the activities of FBI agents and police officers, as well as their supervisors, leaders.

1. Information should be accumulated on the daily work of FBI agents and police officers, as well as their leaders. To do this, it is necessary to create a separate service for the collection and accumulation of such information. This bank of information should begin with a complete list of FBI agents and police officers and FBI and police informants. What part of the information flow of the daily work of all employees and informants to collect - let the legislators decide.

I find it important to accumulate phone and walkie-talkie conversations between FBI leaders and agents, police leaders and officers, FBI and police informants. It is this information that will best reveal what each specific agent, leader and his serving informants (snitches) are doing, who and how they are following, what legal and illegal, sometimes provocative verbal orders are given and what steps they take, and so on.

It is also relevant to collect the following information: each FBI agent, police officer and informant receives daily orders; their daily, weekly and other progress reports, and some other important information.

2. Such a bank of information must be opened and it must exist separately. The FBI and the police will continue to work according to their operating principles, that is, there will be no interference in their work. It's just that information about their work will be accumulated in parallel in a separate data bank.

3. Of course, this data bank will be classified and carefully guarded against leakage of information and against extraneous illegal interventions. A similar storage of classified information is currently in the Department of Defense, the FBI, the police and other U.S. law enforcement agencies.

4. In this data bank, it is appropriate to accumulate letters of complaints from citizens about the work of FBI agents and police officers, as well as their ligers.

5. Serious work must be done to eliminate unemployment in the United States by organizing in all cities and regions of the United States the re-establishment of conventional bazaars (see Appendix 3).

6. At present, approximately this amount of information is accumulated in the archives and files of the FBI and the police. FBI and police officials and officers have access to this information. And at any time, especially when it threatens them with dismissal and exposure, they can destroy relevant information, for example, regarding a specific suicide or mass murder. Sometimes the destruction of one sheet or file of an important document confounds the whole investigation of the crime. In the case of the creation of a parallel database, the leaders, agents and employees of the FBI and the police will not have access to this parallel database and will not be able to selectively destroy certain important information.

7. It is appropriate to grant the right to study the information of this parallel data bank only to a certain circle of persons from among the deputies of the legislative chamber of the state or the US Congress, or to the special commission being created to study and control this information.

8. In the interval of several years, according to the established law or case of the origin of mass murders, an authoritative parliamentary commission should be created. It is better to write the selection of the commission members in the law or let the deputies of the parliament of the state or country determine.

9. In the event of another murder or mass murder, the Commission will examine all materials relating to the murder.

Firstly, in this case, the leaders of the FBI and the police will not be able to destroy the true information about the hidden work and persecution of certain citizens, including a suicide or the organizer of a massacre by some leaders and agents of the FBI and the police or heads of other departments.

Secondly, serious omissions and illegal actions of certain leaders, agents and / or employees of the FBI and police, as well as informants against certain citizens and residents of the United States, that is, serious violations of human rights, will be clarified.

Thirdly, based on the analysis of this information, it is possible and necessary to develop legislative acts and laws that regulate the work of leaders and employees of law enforcement agencies, especially FBI agents and police officers, as well as their leaders.

10. Only such a serious and comprehensive approach to the study and legislative regulation of the work of the FBI and the police, and possibly other law enforcement agencies, will make it possible to drastically reduce the number of suicides and mass murders, as well as robberies and thefts in the United States.

3. WHAT WILL BE THE RESULTS?

A serious and comprehensive approach to the study and legislative regulation of the work FBI and police, through the creation of a Data Bank will lead to the following results:

Firstly, illegal interference by law enforcement agencies, including the FBI and the police, in the private lives of citizens and residents of the United States will cease.

Secondly, the number of mass murders, such as those committed by James Holmes, Adam Lanz and others, will be drastically reduced.

Thirdly, the number of suicides of U.S. citizens will sharply decrease.

Fourth, the FBI and police will be cleared of law-breaking agents, officers and leaders.

Fifth, as a result, the authority of the U.S. President, congressmen and deputies, the existing government, the FBI and the police among U.S. citizens will rise.

4. WHERE TO CREATE A DATA BANK ON THE ACTIVITIES OF THE FBI AND POLICE?

PARAGRAPH 416 (378). Another question arises: where, in what government structure should a data bank on the activities of FBI agents and police officers be created? In my opinion, such a data bank would be best created under the supervision of a special department in the structure of the US National Guard. Here is some general information about the US National Guard.

“The National Guard is a state-based military force that becomes part of the U.S. military's reserve components of the U.S. Army and the U.S. Air Force when activated for federal missions. It is a military reserve force composed of National Guard military members or units of each state and the territories of Guam, the Virgin Islands, Puerto Rico, and the District of Columbia, for a total of 54 separate organizations. It is officially created under Congress's Article 1 Section 8 ability to "raise and support armies". All members of the National Guard are also members of the organized militia of the United States as defined by 10 U.S.C. § 246. National Guard units are under the dual control of state governments and the federal government.

The majority of National Guard soldiers and airmen hold a civilian job full-time while serving part-time as a National Guard member. These part-time guardsmen are augmented by a full-time cadre of Active Guard & Reserve (AGR) personnel in both the Army National Guard and Air National Guard, plus Army Reserve Technicians in the Army National Guard and Air Reserve Technicians (ART) in the Air National Guard.

The National Guard is a joint activity of the United States Department of Defense (DoD) composed of reserve components of the United States Army and the United States Air Force: the Army National Guard and the Air National Guard, respectively.

National Guard membership as of September 30, 2020 was Army National Guard 336,129, Air National Guard 107,414, for a total of 443,543.” ( National Guard (United States) - Wikipedia )

PARAGRAPH 407 (379). I will list some positive aspects of opening a data bank under the control of a special department in the structure of the US National Guard.

First, a military reserve consisting of servicemen or units of the National Guard is in each state and the territories of Guam, the Virgin Islands, Puerto Rico and the District of Columbia, a total of 54 separate organizations.

Second, the US National Guard is in dual subordination, that is, it is subordinate to the President of the United States and the governor of the state.

Third, most soldiers and airmen of the National Guard work in the civilian service. They are very interested in the safety of citizens and compliance with the laws by all, including the leaders and agents of the FBI.

Fourth, the guardsmen will reliably protect the accumulated information on the activities of the leaders and agents of the FBI, as well as the leaders and officers of the police. They will not allow the leakage of classified information.

Fifth, the data bank establishes control over the leaders and agents of the FBI, as well as the leaders and officers of the police. When a threat to the lives of citizens is identified, the state governor may decide to arrest some of the leaders and even groups of FBI and police officers with the help of the guards.

Sixth, the FBI and police officers are well armed and can offer armed resistance to arrest. In such cases, the governor can send a sufficient number of well-armed guards.

Dear President Donald Trump. I suggest that you take the initiative to create a Data Bank on the work of the FBI and police. This will ultimately solve many problems around the illegal interference of the FBI and police in the private lives of citizens, and dramatically reduce the number of mass murders and suicides in the United States.

For more detailed data, see "Additional information to Appendix 2", 13 pages.

----------------------------------------

ADDITIONAL INFORMATION 1 TO APPENDIX 2

2010-2025 – COMPLAINT-STATEMENT: CRIMES OF USA FBI AGENTS AND THE WAY OF EVIDENCE
By Shuhratjon AHMADJONOV

It is known that the Federal Bureau of Investigation (FBI) is the leading American counterterrorism, counterintelligence, and criminal investigative organization, the FBI has jurisdiction over violations of more than 200 categories of federal crimes (https://en.wikipedia.org/wiki/Federal_Bureau_of_Investigation ). Here we will briefly consider its way of fighting against mass murders and suicides.

One of the main responsibilities of the FBI leaders and agents is to determine the criminal intent and plans of criminals, to be ahead of the prevention of terrorist acts and mass murders. Some FBI leaders took a convenient path for themselves. They did not search for and identify potential criminals. They decided to select a certain dissident resident, a US citizen, and organized his persecution in various ways over a long period of time. When the persecuted person begins to become embittered, the FBI director or agent informs the police chief about this "potentially dangerous" US resident. This path turned out to be very convenient and profitable for FBI directors and agents. But for US citizens it became a tragic and sorrowful path due to the unexpected loss of the closest people.

I am convinced of this based on personal experience and studying many facts of mass murders in the USA. FBI directors and agents have used such persecution and crimes against me for more than 15 years.

I have lived in the United States since January 2010, and in Washington DC since March 2012 until today - February 27, 2025. I have been the target of 35 thefts and eight robberies from November 2012 to December 2024. Including my Green Card and Social Security Card was stolen during a night drug interrogation in September 2018. I am sure that these thefts and robberies were organized by FBI agents and people associated with them. I wrote about this in September 2021 "2010-2025 – Complaint-Statement: Crimes of USA FBI agents and the way of evidence" with numerous documents and photographs attached. It turned out to be over 300 pages long. I have published the 2024 Variant “2010-2024 – Complaint-Statement: Crimes of USA FBI agents and the way to evidence” on the website www.liveinternet.ru in my block (Diary) “Турон Шухратжони” (in Russian see [1], in English see [2]).

I am currently reviewing and making important additions to the Complaint-Statement. For example, I decided to add three important Suggestions to the 2024 Variant “2010-2024 – Complaint-Statement: Crimes of USA FBI agents and the way to evidence”, which I am sending to you as well. I plan to finish the “2025 Variant” at the end of March 2025. Then I will send it to U.S. President Donald Trump and other U.S. leaders, as well as to the heads of international human rights organizations.

I did not limit myself to writing about the crimes of FBI agents and people associated with them. The main reason for mass murders and suicides in the USA is serious omissions and illegal actions of some leaders, FBI agents and police officers, as well as illegal interference in the personal lives of some citizens and residents of the USA with the help of special volunteer provocateurs and informants, that is, serious violations of human rights. This is due to the lack of control over the activities of the FBI and the U.S. police. I propose to solve the problem of control over them by creating a database of FBI and police activities (see paragraphs 391-409). Below is Part 10 of the Statement-Complaint.

I wrote it paragraph by paragraph for ease of reading and clarity. The Statement-Complaint turned out to be large - a total of 447 paragraphs. I divided it into fourteen parts. Below is its Table of Contents.

CONTENTS

Part 1. Introduction (paragraphs 1-18).
Part 2. 2010-2012: Persecution in Boise (paragraphs 19-66).
Part 3. 2012-2022: Nineteen thefts and four robberies in Washington, DC (paragraphs 67-143).
Part 4. Punitive psychiatry (paragraphs 144-178).
4.1. Punitive psychiatry in Uzbekistan (paragraphs 144-161).
4.2. Punitive psychiatry in the USA (paragraphs 162-178).
Part 5. Other crimes of FBI agents (paragraphs 179-284).
5.1. Surveillance (shadowing) (paragraphs 180-184).
5.2. Collection of compromising evidence (paragraph 185).
5.3. Phone lock (paragraphs 186-189).
5.4. Cooperation between FBI agents and employees of the Uzbek SNB (paragraph 190-191).
5.5. Mishanded vendor provocateurs (paragraphs 192-201).
5.6. Photographing and persecution my newspaper buyers (paragraph 202-204).
5.7. Soporific (sleeping) drugs (paragraphs 205-209).
5.8. Havana Syndrome (paragraphs 210-212).
5.9. Drug interrogation (paragraphs 213-222).
5.10. Deprivation of pension (paragraph 223).
5.11. My rejection of US citizenship (paragraph 224).
5.12. Blocking of rental housing (paragraph 225).
5.13. Blocking financial assistance (paragraph 226).
5.14. Rejection of my belongings (paragraphs 227-240).
5.14.1. Rejection and theft of a bicycle (paragraphs 228-239).
5.14.2. Replacing boots (paragraph 240).
5.14.3. Disable (disconnect) three laptop keys (paragraph 241).
5.14.4. Damage of a jumper pullover (paragraph 242).
5.14.5. Damage of the stroller (paragraph 243).
5.14.6. Damage of clothes with te help of lice (paragraph 244).
5.15. Who openes stolen and robbed laptopes and how? (paragraph 245).
5.16. Control, blocking and destruction of sensitive information (paragraph 246).
5.17. Provocations in the school of English (paragraphs 247-251).
5.18. Provocations in www.facebook.com (paragraph 252-254).
5.19. Provocations in www.youtube.com (paragraph 255).
5.20. Monetary provocations (paragraphs 256-258).
5.21. Poisoning (paragraphs 259-268).
5.22. Diseases (paragraphs 269-273).
5.23. 2014: Fungal nail disease (paragraphs 274-276).
5.24. 2021: Blackening of the lower legs (paragraphs 277-279).
5.25. 2022: FBI agents used cyberweapons (paragraphs 280-288).
5.26. 1998-2023: Cough (paragraph 289).
5.26.1. 1998: Killer cough in Tashkent (paragraph 290).
5.26.2. 2005: Cough in Tashkent (paragraph 291).
5.26.3. 2019: Cough in New York (paragraph 292).
5.26.4. 2023: Cough in Washington, DC (paragraph 293).
Part 6. 2023-2024: Additional Crimes (paragraphs 294-358).
6.1. Battery and Kidney Poisoning (paragraph 295).
6.2. Liver Poisoning (paragraphs 297-300).
6.3. Exposing a Person's Soul and Brain to Harmful Soul Waves (paragraphs 301-308).
6.4. Damaging Things (paragraphs 309-311).
6.5. Discriminatory ban on sale of Street Sense Newspaper in Dupont Circle Market on August 6, 2023 until 2028 (paragraphs 312-331).
6.6. Discriminatory ban on visiting McDonald's Restaurants on March 15, 2024 until 2029 (paragraph 332).
6.7. Discrimination based on religion in March 2024 (paragraph 333).
6.8. Discriminatory provocations on www.facebook.com in January 2024 (paragraphs 334-335).
6.9. Discriminatory nickname-giving in December 2024 (paragraph 336).
6.10. Thefts (paragraphs 337-349).
6.11. Robberies (paragraphs 350-352).
6.12. Discriminatory provocations with the help of vendors (paragraphs 353-355).
6.13. Discriminatory preparation for beating me (paragraph 356).
6.14. Discrimination during the fireworks and the presidential inauguration (paragraphs 357-358).
Part 7. Why are FBI agents pursuing me? (paragraphs 360-361).
Part 8. Recreating bazaars is the way to solve the unemployment problem (paragraphs 362-388).
Part 9. Amnesty is the way to freedom for a million U.S. prisoners (paragraphs 389-390).
Part 10. The FBI is the main culprit of mass murders and suicides in the USA (paragraphs 391-409).
10.1. Contents of the article "What is the reason for mass murders in the USA?" (paragraph 391)
10.2. Who benefits from this? (paragraph 392)
10.3. What is the reason? (paragraphs 393-402)
10.4. My attitude to suicide and mass murders (paragraphs 403-407).
10.5. Should gun sales be restricted? (paragraphs 408-409).
Part 11. The way to prove the crime of the FBI and the police (paragraphs 410-418).
Part 12. The Universal Declaration and the International Covenant on Intelligence Services (paragraphs 419-427).
Part 13. The final part (paragraphs 428-432).
Part 14. My requests (paragraphs 433-447).
Literature

TO BE CONTINUED
Рубрики:  ENGLISH
ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

(КОНЦОВКА) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП

Среда, 12 Марта 2025 г. 19:12 + в цитатник
(КОНЦОВКА) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ К ПРИЛОЖЕНИЮ 3

ЧАСТЬ 8. ВОССОЗДАНИЕ БАЗАРОВ – ПУТЬ К РЕШЕНИЮ ПРОБЛЕМЫ БЕЗРАБОТИЦЫ И МНОГОМИЛЛИАРДНОЙ ЭКОНОМИИ ГОСУДАРСТВЕННЫЕ СРЕДСТВА
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

FOTOprezTAKLIF31 (700x488, 149Kb)
Фото 1. Базар (сук) Аль-Хамидия в Дамаске. [1]

FOTOprezTAKLIF32 (700x466, 146Kb)
Фото 2. Базар (сук) в Аммане, Иордания. [1]

FOTOprezTAKLIF33 (700x468, 149Kb)
Фото 3. Большой базар в Стамбуле, Турция. [1]

В этой Предложение речь идет о воссоздании базаров, резком сокращении безработицы, увеличении доходов от базаров и сокращении пособий по безработице.

Безработица – эта большая проблема. Она тесно связана с еще одной большой проблемой – более 36 триллион долларовой национальным долгом США [2].

ОГЛАВЛЕНИЕ

1. История базаров.
2. 1929-1939: Ликвидация базаров в США.
3. Нынешнее состояние.
4. Простой и надежный способ.
5. Положительные стороны фермерских рынков и базаров.
6. Ответ на сомнения.
7. Осторожно: Китайский бизнес в США.
8. Свобода на базаре.
9. История Восточного базара.
10. Что обещал господин Дональд Трамп?
11. Господин Джо Байден тоже увеличил долг.
12. Угроза дефолта.
13. Кто кого кормить?
14. Временное уменьшение количество безработных.
15. Путь уменьшения государственного долга.
16. Отношение силовых структур.
17. Где возродить Центральный базар?
18. Всемирный базарный центр в Нью-Йорке.
19. Длинные базары мира.
20. Как обеспечить свободу базара?
21. Как в других странах?
22. Есть возможность стать лауреатом Нобелевской премии мира.
23. Мои предложения.
24. Народное движение “За базар”.
25. Имеют ли право на счастье миллионы безработные?
26. Краткая история моего предложения о воссоздание базар.

1. ИСТОРИЯ БАЗАРОВ.

Базар или сук — это рынок, состоящий из множества небольших прилавков или магазинов, особенно на Ближнем Востоке, на Балканах, в Центральной Азии, в том числе в Узбекистане, Северной Африке и Южной Азии. Они традиционно располагались на сводчатых или крытых улицах с дверями на каждом конце и служили центральным рынком города. Слово «сук» ("souk") в арабоязычном мире примерно эквивалентно слову «базар» ("bazaar"). Существования базаров или суков датируются примерно 3000 годом до нашей эры. То есть базары возникли пять тысяч лет (!) назад. [1]

Понятие «базар» является более общим понятием, чем «фермерский рынок». Фермерские рынки являются малой частью базаров.

2. 1929-1939: ЛИКВИДАЦИЯ БАЗАРОВ В США.

Великая депрессия 1929-1939 годов, как мировой экономический кризис, сильнее всего затронула США. В это время правоохранительные органы (ФБР, полиция и другие) настаивали на закрытии и ликвидации базарной структуры в США. Центральный базар в городе Вашингтоне, округ Колумбия, был одним из крупнейших базаров в США. Его разрушили в 1930 году. На его месте позже построили Центральный архив США. ([3])

ФБР, полиция и другие правоохранительные органы добились ликвидации базарной структуры в США. Тем самым они отказались от пяти тысяч лет человеческого опыта, которым являются базары. Это была роковая ошибка.

Прошли годы, и количество безработных стало увеличиваться из года в год. В октябре 2024 года национальный уровень безработицы в США составил около 6,98 миллиона безработных ([4]). Это трагедия 6,98 миллиона американцев и их близких. В душах других американцев, видящих их трагедию каждый день, поселился страх потерять работу и оказаться в такой же нищете и бесправии.

3. НЫНЕШНЕЕ СОСТОЯНИЕ

По данным Службы сельскохозяйственного маркетинга (AMS) Министерства сельского хозяйства США, с 1994 по 2019 год количество фермерских рынков выросло с 1755 до 8771 в 2019 году, что в среднем составляет около 7 процентов в год. [5]

В отрасли фермерских рынков наблюдается ожидаемый рост доходов в среднем на 7,5% в течение пяти лет до 2024 года, когда выручка достигнет 1,4 миллиарда долларов. [6]

К сожалению, существующие фермерские рынки работают один-два дня в неделю по 4-6 часов. Причем каждый фермер и его работники вынуждены делать большой объем работы: они очищают и упаковывают продукты в ящики и коробки, их укладывают в грузовую машину, везут на место продажи, выгружают из машины, устанавливают палатки и прилавки, укладывают продукты на прилавки и начинают торговать. Через 4-6 часов они собирают и пакуют оставшиеся продукты в ящики и коробки, грузят в машину, и едут в свое фермерское хозяйство.

Я продаю газету “Street Sense” в рынке Дюпон Серкл Маркет и Эстерн Маркет с 2012 года в субботу и воскресенье. Я много раз видел их большой труд в каждый рыночный день. Им особенно тяжело в холодные и жаркие дни, во время дождей и снегов, сильном ветре.

Известно, что США расположена между двумя великими океанами. Поэтому почти каждый день дуют ветры различной силы. Фермеры вынуждены укреплять каждый остов палатки тяжелыми гирями.

В уставах фермерских рынках написаны большие ограничения и запреты. Я не видел с 2010 года хотя бы одного американца, торгующего в фермерском рынке мешок картошки или ящик фруктов, овощей, который он (она) вырастил в своем приусадебном участке или огороде.

4. ПРОСТОЙ И НАДЕЖНЫЙ СПОСОБ

Есть простой и надежный способ резкого сокращения количество безработных, и тем самым приостановить рост государственного долга США. Для этого необходимо воссоздать, возродить базары с полным рабочим днем и тридцати дней в месяц по всему территорию США.

В моем Предложение базары будут работать тридцать дней в месяц с утра до вечера, как продуктовые магазины. Фермер и/или торговец будет иметь постоянное место торговли и помещение. Непроданные продукты и товары он (она) будет оставлять в своем помещение в базаре.

5. ПОЛОЖИТЕЛЬНЫЕ СТОРОНЫ ФЕРМЕРСКИХ РЫНКОВ И БАЗАРОВ

Я перечислю в этом параграфе положительные стороны только фермерских рынков, которые являются малой частью базара. Естественно, все эти положительные стороны относится и к базарам.

1. Миллионы безработные и лица, занятые неполный рабочий день в США будут обеспечены работой полного дня. Если в каждом штате будет привлечен к базарным работам в среднем 20 тысяч безработных, то в пятидесяти штатах будут трудоустроены один миллион безработных американцев.

2. Многие фермеры, да и разные мелкие и средние магазины могут свои товары дополнительно реализовывать на возрожденных рынках, базарах.

3. Один из главных проблем – реализация товара и продуктов. Обычные базары создают большие возможности для реализации товаров и продуктов.

4. Появление дополнительных мест продажи для миллионов людей будет стимулировать на производство больше товаров для базара. В этих работах будут участвовать множество нынешних безработные и лица, занятые неполный рабочий день.

5. Безработные будут помогать при перевозке и продаже товаре на базаре.

6. В базарной структуре не требуется специального образования или квалификации, как в других профессиях. Молодые американцы и необразованные безработные могут свободно работать в базарной структуре. Нет необходимости тратить время и финансы на их обучение.

7. В настоящее время супермаркеты в США у фермеров покупают только лучший часть урожая. Средняя и мелкая часть урожая остается в поле. Фермеры могут продавать эта часть урожая через базар, по сниженным ценам, чем в супермаркетах.

8. Реализация проекта «Возрождение базаров» на первом этапе не требует почти расходов. От руководителей районов и городов США требуется выделить удобное место для граждан и достаточная площадь для базара. В дальнейшем, исходя из сложившейся инфраструктуры базара, для продавцов и покупателей можно и нужно спроектировать и построить удобные здания базаров.

9. Можно пойти по историческому пути человечества: прикрыть один из центральных улиц города и там создать базар.

10. Этот проект можно реализовать за короткое время во всех городах и районах 50 штатов США и в городе Вашингтоне. В настоящее время некоторые дни, часто в субботу и воскресенье в течение 4-6 часов организовываются палаточная торговля в городах и районах. Нужно разрешить такую торговлю ежедневно с утра до вечера тридцать дней в месяц (в месяц один день – Санитарный день).

11. Возрожденные базары никак не повредить существующей системе продуктовых супермаркетов. Те граждане, которые желают продукты супермаркета, могут и дальше покупать в супермаркете.

12. Налог от продаж будет поступать в государственную (штатскую) казну. Это обогатить каждый штат, да и в целом США.

13. В настоящее время из государственного бюджета США тратится много денег на обеспечение безработным прожиточного минимума. Большая часть этих затрат будут сэкономлены.

Есть и другие положительные стороны проекта возрождение базаров под названием «Базары».

6. ОТВЕТ НА СОМНЕНИЯ

Некоторые могут высказать сомнения: базары создадут только десятки или сотни тысяч рабочие места, а не миллионы рабочих мест. Давайте поразмыслим.

Представим, организовали базарную систему и фермер начал продавать много сельхозпродукты в нескольких базарах. Чтобы продавать сельхозпродукты в течение двенадцати месяцев, фермеру необходимо обработать новые сельхоз земли и сажать сельхоз растения. Он и его работники не справятся таким объемом работ с помощью существующей сельхозтехникой фермера. Некоторые из них устарели и требуется замена. Благодаря хороших доходов на базаре, фермер начнет заказывать трактора и различные механизмы на заводах, выпускающие сельхозмашины.

Если такой заказ сельхозтехники заказали пять-шесть фермеров, то завод сельскохозяйственных машин может продать из склада или собственными силами выпустить пять-шесть тракторов. Если по всему США фермеры начнут заказывать трактора и сельхоз механизмы, что завод будет вынужден обратиться в металлургический завод и заказывать нужные виды металлов в виде листов или болванок.

Завод сельскохозяйственных машин также примет на работу слесарей, фрезеровщиков и работников других профессий. Возможно, они закажут новые станки в станкостроительном заводе. Также металлургический завод примет дополнительную рабочую силу для выполнения заказов. В свою очередь руководство металлургического завода обратятся в горнорудной компании с заказом о поставки дополнительной металлургического сырья.

Вот так по всей цепочке начнется выпуск дополнительных изделий, станков, листов, болванок и так далее. Такая важная цепочка заказов и их выполнение обеспечит работой около одного миллиона рабочих и специалистов. Сюда добавим рабочие места в миллионах гектарах фермеров и тысячи больших и малых базарах во всей США, то в итоге получим несколько миллионов рабочих мест.

7. ОСТОРОЖНО: КИТАЙСКИЙ БИЗНЕС В США

FOTOprezTAKLIF34 (700x468, 137Kb)
Фото 4. Улица Пелл-стрит, Нью-Йорк. 2009. [7] Я много раз приезжал в Нью-Йорк в 2015-2024 годы. Этот и соседние улицы до сих пор имеют такой вид с китайскими рекламными иероглифами. В этом районе расположена автостанция между городских автобусов, в том числе в город Вашингтон. Их обслуживают китайцы.

FOTOprezTAKLIF35 (441x700, 129Kb)
Фото 5. ЧАЙНАТАУН В ВАШИНГТОНЕ, округ Колумбия. Шеф-повар готовит лапшу в окне ресторана в Чайнатауне в Вашингтоне, округ Колумбия. [8]

Китайцы умело использовали отсутствие базаров для накопления первоначального капитала: они организовали продажу фруктов, овощей, и даже одежду в центре городов США.

Они также умело использовали пандемию коноравируса Ковид-19 (Covid-19). Владельцы малого бизнеса, такие как кафе, ресторанов и так далее, оплачивали аренду помещений много месяцев, в условиях пандемии и малочисленных покупателей. У них запас денег почти кончились и они были вынуждены сдать эти помещения. Китайцы ждали этого момента и один за другим приобрели их, и открыли свой бизнес. Теперь в центре городов США есть много кафе и торговые павильоны, названия которых написаны китайскими иероглифами (см. фото 4 и фото 5).

Короче, Китай захватывает бизнес не только в зарубежных странах. Они активно это делают и внутри США. По-моему, китайцы планируют прибрать к рукам теперь источники крупного бизнеса, такие как многоэтажные торговые центры ...

Развитие базаров США даст возможность миллионам американцам заниматься бизнесом на базаре, и тем самым уменьшать китайский бизнес в США.

8. СВОБОДА НА БАЗАРЕ

В течение тысячелетия большинства базары строятся по следующему принципу: по краям базара строятся и функционируют средние и мелкие магазины с постоянными продавцами. В середине базара и с наружи есть десятки, а порой сотни торговые прилавки, которые не прикрепляются кому-то отдельно. Кто раньше пришел, тот имеет право занять по своему выбору один из этих прилавок, оплатить небольшой налог за предоставленный прилавок на этот один день и продавать свой товар. Именно это обеспечивает свободу базарной торговли. Если продуктовый товар, то есть фрукты, овощи и так далее, то продавец должен получить разрешение у сотрудников базарной лаборатории.

Свобода фермерского рынка или базара должен включать и свободу оптовой покупки, продажи в этом или другом базаре. Например, клубника и помидоры поспевают раньше в южных штатах, чем в северных. Обычно они достаточно дешево продаются в южных штатах. Отдельные бизнесмены могут оптово купить, загрузить в свой грузовик и везти в северные города, и даже в Канаду, и там продавать более в дорогих ценах. В Центральной Азии, в том числе в Узбекистане, это разрешено, и многие зарабатывают деньги таким честным трудом и обеспечивают себя и свою семью.

Бизнесмен-перевозчик может сам продавать в северном городе. Он также может продавать мелким оптом в ящиках и мешках местным перекупщикам. В итоге в других базарах определенное количество людей, особенно молодежь и женщины могут зарабатывать ежедневно покупкой мелким оптом и продавать футами в этом или в соседном местном базаре. Вот так будут обеспечены работой и доходом еще десятки и сотни тысяч граждан по всей территории США.

9. ИСТОРИЯ ВОСТОЧНОГО БАЗАРА

Если чиновники начнут прикреплять определенную прилавок к определенному продавцу, то базар превратится в очередной большой магазин. Чиновники магазина будут управлять продавцами по собственному усмотрению и в конечном итоге убьют свободный базар. В качестве примера могу привести краткую историю Восточного базара в городе Вашингтоне.

«Первый Восточный базар был одной из трех публичных торговых площадок, включенных в план Пьера Л'Энфанта (1754-1825) для города, в дополнение к существующим базарам в Александрии и Джорджтауне. План также предусматривал создание Центрального базара и Западного базара.

В 1805 году Томас Джефферсон (1743-1826) издал прокламацию, призывающую к созданию Восточного базара на 7-й и L-стрит SE, недалеко от военно-морской верфи.

Нынешний Восточный базар был спроектирован Адольфом Классом и непрерывно функционировал как публичный базар с 1873 года» [9]

Внутрь здания Восточного базара превратили в своеобразный магазин много лет назад. Для этого с двух сторон зала установили прилавки и за ними поставили постоянных продавцов. Таким образом, Восточный базар преобразовали в очередной большой продовольственный магазин.

По субботам и воскресеньям снаружи здания Восточного базара с 7:00 утра до 16:00 часов функционирует линии базара. Там продают различные фрукты, продукты, одежду и другие товары.

Перед нами стоит задача создать условия, чтобы Восточный базар тоже функционировал с утра до вечера в течение тридцати дней в месяц. В дальнейшем необходимо построить большое базарное здание со всеми удобствами как продавцам, так и покупателям.

10. 2016: ЧТО ОБЕЩАЛ ГОСПОДИН ДОНАЛЬД ТРАМП?

Г-н Дональд Трамп сказал в интервью газете «Вашингтон пост» от 3 апреля 2016 года, что он может избавить Соединенные Штаты от их долга в 19 триллионов долларов в два срока в качестве президента. На остановке кампании в Уосау, штат Висконсин, он предупредил, что США "сейчас сидят на пузыре, который взорвется". [10]

С января 2017 года по январь 2021 года президентства Трампа валовой государственный долг вырос с $19,95 триллион до $27,75 триллион, что на $7,8 триллион больше (долг населения — более экономически значимый показатель долга — вырос за этот период на $7,2 триллион). [11]

Г-н Дональд Трамп не смог сократить государственный долг. Наоборот, он увеличил экономический пузырь на 7,8 триллиона долларов в течение 2017-2021 годы.

11. ГОСПОДИН ДЖО БАЙДЕН ТОЖЕ УВЕЛИЧИЛ ДОЛГ

Президент Джо Байден увеличил экономический пузырь на 7,25 триллиона долларов в течение 2021-2024 годы, и он составляет более 35 триллион 258 миллиард долларов на 25 августа 2024 года! [12]

«Ниже приведен список крупнейших иностранных держателей ценных бумаг Казначейства США на июнь 2024 года:

Япония — $1,117.7 млрд;
Китай — $780,2 млрд;
Великобритания — $741,5 млрд;
Люксембург — $384,2 млрд;
Канада — $374,8 млрд.
Каймановы острова - $319,4 млрд;
Бельгия - $318,0 млрд;
Ирландия - $308,0 млрд;
Франция - $307,2 млрд;
Швейцария - $287,1 млрд;
Тайвань - $265,9 млрд;
Индия - $241,9 млрд;
Бразилия - $227,0 млрд;
Гонконг - $220,6 млрд;
Сингапур - $219,3 млрд;
другие - $2 097,6 млрд;
Всего - $8 210,4 млрд» [12], [13]

FOTOprezTAKLIF36 (700x588, 196Kb)
Фото 6. Долгосрочная казначейская облигация (Bond) на $10,000 [12], [13]

12. УГРОЗА ДЕФОЛТА

В один прекрасный день может произойти дефолт, то есть неоплата своевременно процентов или основного долга по долговым обязательствам, и этот большой долговой пузырь лопнет. Государство и 333 миллионное население США окажется под сильным экономическим ударом. Также будет нанесен удар мировой экономике, так как валовый внутренний продукт (ВВП) США в 2022 году составил 25,46 триллион долларов и это составляет около 15 % от общемирового ВВП. [14]

Согласно оценкам Всемирного банка, госдолг страны считается проблемным, когда он равен 77% годового ВВП государства. Госдолг США равнялся в 2019 году 105,4 процента, а сейчас – 30 июля 2024 года, 137,4 процента годового ВВП США [14]

У США самый большой внешний долг в мире. США тратят на процентные платежи по своим бумагам более 875 миллиардов долларов в год. Например, 2023 году оплатил 875,5 миллиард доллар [14]. Получается, что американский народ работает для развития других стран, в том числе Китая ...

Тем временем государственный долг США продолжает расти. Дальнейшее увеличение государственного долга США представляет большую опасность для граждан страны из-за возможного дефолта. Такой рост государственного долга не может длиться вечно.

Если в США произойдет дефолт, то Китай может стать главным лидером стран мира. Это опасно для всех стран и народов мира, в том числе для США и Узбекистана. В коммунистическом Китае многие не верить в Бога. Если они что-то запланировали, то их никто не остановить. Мы это видим в преследование миллионов уйгурских мусульман в Синьцзян-Уйгурском автономном районе Китая.

13. КТО КОГО КОРМИТЬ?

На протяжении тысячелетий народ кормил и себя, и правительство. Обычно правительство не кормить народ. Те правительства, которые старались кормить народ, непременно терпели крах. Этому свидетельствует крах Советского Союза. Большевистское руководство Советского Союза насильно создал колхозную систему в 1930-годы, и старался обеспечить народ дешевым хлебом. В дальнейшем правительство не смог обеспечивать людей хлебом, и с 1963 года начал покупать миллионы тонн зерна в США. В конечном итоге Советский Союз, имея самое большую территорию в мире, потерпел крах и развалился на 15 независимых государств.

Правительство США выделяет ежегодно много миллионов долларов для оплаты пособий по безработице миллионам гражданам США и зарплату многочисленным чиновникам. Это значит, что правительство США кормить часть населения в течение многих лет. В итоге национальный долг США на 20 февраля 2025 года составил более 36 триллиона 504 миллиард долларов и продолжает ежедневно расти на миллиарды долларов. В пересчете на каждого жителя США приходится долг более $107 259. [2]

14. ВРЕМЕННОЕ УМЕНЬШЕНИЕ КОЛИЧЕСТВО БЕЗРАБОТНЫХ

В настоящее время правительство тратить триллионы долларов для организации временных место работ для миллионов граждан США. Например, для ремонта зданий, дорог, мостов и так далее. Эти работы являются временными. После окончания ремонта, постройки мостов, зданий эти люди опять окажутся безработными.

В отличие от этого, базары обеспечат работой на долгие годы, десятилетия и столетия самих фермеров и продавцов, их детей, внуков и других нанятых людей. Это доказывает тысячелетняя история человечества.

15. ПУТЬ УМЕНЬШЕНИЯ ГОСУДАРСТВЕННОГО ДОЛГА

Для уменьшения государственного долга следует найти пути уменьшения государственных затрат. Один из этих путей – это возрождение базаров в США. Тем самым большая часть безработных будут обеспечены работой. Они и их семья прекратят получать помощи по Дополнительной программе помощи питания (The Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP) - Программа дополнительной продовольственной помощи, ранее известный как Программа продовольственных талонов, оказывает помощь пищевой покупки для людей с низкими доходами и без доходов)

Сегодняшние безработные будут работать на базарах и будут оплачивать налоги. Они каждому штату и государству будут приносить многомиллиардный дополнительный доход.

Если мы обеспечим работой нынешних безработных, то большинство из них будут иметь достаточных денег для аренды жилья или квартиры. В результате частично будет решена проблема жилья для миллионов бездомных.

16. ОТНОШЕНИЕ СИЛОВЫХ СТРУКТУР

Некоторым руководителям силовых структур (Федеральное бюро расследований (ФБР), полиция и другие) очень удобно держать большинство американского народа под страхом увольнения и безработицы. Поэтому они будут против воссоздания базаров в США.

“США лидируют по количеству заключённых в абсолютном значении — около 2,2 млн человек находятся за решёткой. Это 25 % всех заключенных планеты (больше, чем в 35 крупнейших европейских странах, вместе взятых, и на 40 % больше, чем в Китае), хотя население США составляет всего 5 % населения мира (329 миллионов человек). Среди этих заключённых около 71 тысячи — несовершеннолетние. Содержание пенитенциарной системы обходится налогоплательщикам США в 80 млрд долларов ежегодно.» [15]

По состоянию на 2022 год в тюрьмах США находилось 1 808 100 заключенных. В среднем на 100 000 жителей приходится 541 заключенный [16].

Полиция и Федеральное бюро расследований (ФБР) имеют сотни тысяч сотрудников и штатные должности из-за существующего 6,98 миллион безработных и 1 808 100 человек за решеткой. Совершаются много преступлений из-за безработицы в США.

Решая трудоустройства безработных в базарах, мы существенно уменьшим количество преступлений и количество людей, находящийся за тюремной решеткой. Тем самым существенно сократится количество сотрудников силовых структур. Часть из них перейдут к рыночным структурам для обеспечения правопорядка и безопасности граждан в базарах. Их будут отбирать на конкурсной основе. В итоге сэкономим еще миллиарды долларов, который тратится на содержание пенитенциарной системы.

Резкое сокращение осужденных поднимет авторитет США на международной арене в области прав человека.

17. ГДЕ ВОЗРОДИТЬ ЦЕНТРАЛЬНЫЙ БАЗАР?

В центре города Вашингтона есть старые двух-трехэтажные здания, которые выработали свои внутренние ресурсы и не имеют исторической ценности. Хозяевам рядом стоящих несколько десяток частных двух-трехэтажных домов следует предложить новые апартаменты в многоэтажном доме со всеми современными удобствами. Для этого предстоит построить один или два многоэтажных дом для поселения этих семей. Затем снести эти десятки двух-трехэтажных домов и построить современный красивый большой базар для жителей и гостей столицы. Необходимо предусмотреть место парковки множество машин или многоэтажный гараж вблизи Центрального базара.

Я рекомендовал бы построить такой длинный базар, который начинался бы в одном конце и кончался в другом конце города Вашингтона. Конечно такой длинный базар будет строиться поэтапно в течение пяти-десяти лет. Планировка Центрального базара Вашингтона должны запланировать так, что в будущем он простирался с одного до другого конца Вашингтона. Ввод первой очереди Центрального базара покрыть одним цветом краски. Так семь частей длинного базара будет покрашена семи цветах, как схема метрополитена в Вашингтоне. Это облегчить покупателям ориентировку в длинном базаре.

Длинный базар будет проектироваться и строится поэтапно в течение десяти лет. Это обеспечить работой сотни проектировщикам на более десяти лет. И здесь будут обеспечены постоянной работой в масштабах США сотни тысяч строители и специалисты.

Можно подумать над вариантом двойной крыши. Под первой крышей будут находиться сам базар и тысяча-тысяча покупателей и продавцов. Над первой крышей устроятся службы пожарной безопасности, антитеррористической безопасности и другие необходимые службы. Работники этих служб тоже будут защищены зимой и летом от дождей, снегов и ветра благодаря второй крыши.

18. ВСЕМИРНЫЙ БАЗАРНЫЙ ЦЕНТР В НЬЮ-ЙОРКЕ

В Нью-Йорке длинный базар можно построить на Бродвее. Общая длина улицы Бродвей составляет 53 километр. Длина Бродвея в границах города Нью-Йорка – New-York City, составляет 24 километра. [17]

С 2009 года два сегмента Бродвея – в районе Таймс Сквер (Times Square), между 42-й и 47-й Стрит, а так же в районе Геральд Сквер (Herald Square) между 33-й и 35-й является пешеходными зонами и полностью закрыты для транспорта. [17]

Именно здесь можно построить крытый базар Нью-Йорка. В дальнейшем, если такой длинный крытый базар понравиться жителям и гостям Нью-Йорка, то строительство крытого базара надо продолжить с одного до второго конца Нью-Йорка.

Любой базар, в том числе Нью-Йоркский и Вашингтонский базары, будут выполнять не только коммерческие функции, но и социальную функцию как место встречи и гуляния людей.

В Нью-Йорке базар можно построить вдоль Бродвея, длина которого составляет 24 километра. В итоге он станет самым длинным базаром в мире, и этот факт будет внесен в Книгу рекордов Гиннеса. Его можно будет назвать «Всемирный базарный центр», аналогично названию «Всемирный торговый центр» в Нью-Йорке.

19. ДЛИННЫЕ БАЗАРЫ МИРА

«Медина Феса, Марокко, которая включает в себя многочисленные длинные рыночные улицы (например, Талаа Кебира) и базарные районы (например, Киссариат аль-Кифа), была внесена в список Всемирного наследия ЮНЕСКО в 1981 году. Рынок Аль-Мадина в Алеппо является крупнейшим крытым историческим рынком в мире, его приблизительная длина составляет 13 километров в Сирии. Комплекс базара в Тебризе, Иран, был внесен в список ЮНЕСКО в 2010 году. Базар Кайсиярие в Ларе, Иран, с 2007 года находится в предварительном списке объектов всемирного наследия ЮНЕСКО. Базар Кемералты в Измире был внесен в предварительный список в 2020 году» [1]

Я надеюсь, длинные базары в Вашингтоне и Нью-Йорке будут спроектированы и построены уникальным. Пройдут годы, и эти базары войдут в список ЮНЕСКО.

20. КАК ОБЕСПЕЧИТЬ СВОБОДУ БАЗАРА?

Для обеспечения свободы базара необходимо выполнить следующие требования:
- часть торговые прилавки свободны, то есть они не прикрепляются кому-то отдельно;
- кто раньше пришел, тот имеет право занять по своему выбору прилавок и продавать свой товар.

Уместно следующие организационные мероприятия:
- Принять отдельную программу «Возрождение и поддержка базаров» или просто «Базары».
- Изучать опыт различных стран в организации базаров, производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов и товаров в базарах.
- Выработать перечень рекомендаций по лучшей организации базара, в том числе производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов, одежды и товаров в базарах.

Отношение людей в базарах является один из реальных проявлений гражданского общества. Поэтому уместно готовить ежегодные отчёты о состояние базаров по штатам США и по странам мира.

21. КАК В ДРУГИХ СТРАНАХ?

Известно, что сейчас на Земном шаре живут более восьми миллиардов людей. В промышленно малоразвитых странах более миллиард человек работает в базарах и для базара. Они обеспечены работой, имеют более-менее доходы, платят налоги своему государству, обеспечивают семью, детей и в какой-то мере счастливы.

Чем хуже наши безработные сограждане по сравнению с ними? Ничем.

Пожалуйста, дайте им возможность работать на и для базара, денежно обеспечивать себя и свою семью, оплачивая налоги обогатить свою страну – США, а не сидеть и ждать подачки властей ...

Создав повсеместно базаров, поставим конец трагедию 6,98 миллиона безработных американцев.

22. ЕСТЬ ВОЗМОЖНОСТЬ СТАТЬ ЛАУРЕАТОМ НОБЕЛЕВСКОЙ ПРЕМИИ МИРА

Кто из руководителей возглавить и решить воссоздание базаров в США, и тем самым обеспечить работой миллионов безработных, есть такая большая вероятность: он станет очередным лауреатом Нобелевской премии мира.

23. МОИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ

1. Президент США и вице-президент США, пожалуйста, выступите с инициативой воссоздание базаров в США.

2. Сенаторы и представители Конгресса США, пожалуйста, выступите с инициативой создание базаров в своих штатах.

24. НАРОДНОЕ ДВИЖЕНИЕ «ЗА БАЗАР»

Гражданам США необходимо создать повсеместно инициативные группы по воссозданию базаров и объединиться в народное движение “За базар”. А также голосуйте на выборах тем кандидатам, которые поддерживают и делают конкретные дела по создание и развитие базаров в США.

25. ИМЕЮТ ЛИ ПРАВО НА СЧАСТЬЕ МИЛЛИОНЫ БЕЗРАБОТНЫЕ?

Отцы демократии США в Декларации Независимость написали так.

«Мы считаем за очевидные истины, что все люди сотворены равными, что им даны их Творцом некоторые неотъемлемые права, в числе которых находятся — жизнь, свобода и право на счастье, что для обеспечения этих прав людьми учреждены правительства, пользующиеся своей властью с согласия управляемых” [18]

Так что 6,98 миллиона безработных США, в том числе и я, имеем полное право на счастье. Для обеспечения этих прав гражданами США учрежден правительство, пользующиеся своей властью с согласия управляемых. И пусть они предпримут решительные меры по воссозданию базаров и тем самым обеспечением работ всем безработным США.

26. КРАТКАЯ ИСТОРИЯ МОЕГО ПРЕДЛОЖЕНИЕ О БАЗАРАХ

В 2012 году я предложил воссоздать базары, создать условия их тридцатидневной работы с утра до вечера, и тем самым покончить с безработицей в США. Я написал Обращение к президенту США Бараку Обама и сенаторам, и опубликовал его в газете Street Sense и на сайтах, где я работаю ([19]-[22]). Они не обратили внимания. Ситуация осложнилась. Резко увеличился государственный долг США.

Я написал им свое предложение по воссозданию базаров на президентских выборах 2016 и 2020 годов. Они опйть не обратили внимания.

На президентских выборах 2024 года я предпринял более серьезные шаги по воссозданию базаров. Я написал Обращение (письмо) президенту Джо Байдену и вице-президенту Камале Харрис о необходимости восстановить базары, серьезно снизить безработицу и положить конец росту госдолга. Ответа не последовало. Возможно кто-то заблокировал мою почту.

Я расширил свое Обращение, и написал большую статью из 25 параграфов под названием «Безработные, базары и выборы». Я перевел его на английский и отправил по электронной почте руководству газеты Washington Post, издающейся в Вашингтоне. Я не знаю, дошла моя статья или нет. Я не получил никакого ответа.

28 августа 2024 года я отправил свою статью в редакцию газеты Street Sense. Аннемари Кучча, главный редактор газеты, ответила: «Мы можем опубликовать в газете статью объемом до 1500 слов».

Я предложил издать специальный выпуск газеты Street Sense, посвященный базарам. Я им напомнил, что в 2023 году вышел номер газеты, посвященный поэзии. Они не согласились. Думаю, им кто-то не разрешил опубликовать эту статью. 27 сентября 2024 года г-жа Аннемари Кучча прислала мне сокращенную в шесть раз версию моей статьи, и попросила моего одобрения. Она удалила самые интересные и важные критические факты из моей статьи. Я не согласился.

ЛИТЕРАТУРА

1. Bazaar (Базар). - Bazaar - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Bazaar From Wikipedia, the free encyclopedia).

2. US Debt Clock (Долговые часы США). - https://usdebtclock.org/

3. Center Market (1871-78) (20). English version (Центральный рынок (1871-78) (20). Английский вариант). - http://www.adolf-cluss.de/index.php?lang=en&topSub=washington&content=h&sub=3.5.20

4. Monthly number of unemployed persons in the United States from October 2022 to October 2024 (in millions, adjusted) (Ежемесячное число безработных в США с октября 2022 года по октябрь 2024 года (в миллионах человек, скорректировано)). - Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adjusted-monthly-number-of-unemployed-persons-in-the-usa/ November 11, 2024).

5. Growth in the number of U.S. farmers markets slows in recent years (Рост числа фермерских рынков в США замедляется в последние годы). - USDA ERS - Chart Detail (www.ers.usda.gov/data-products/chart-gallery/gallery/chart-detail/?chartId=104402 2019. Последнее обновление: 10 августа 2022 г.).

6. Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029) (Фермерские рынки в США - размер рынка, анализ отрасли, тенденции и прогнозы (2024-2029 гг.)). - Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029)| IBISWorld (www.ibisworld.com/united-states/market-research-reports/farmers-markets-industry/#IndustryStatisticsAndTrends January 2024).

7. Chinatown, Manhattan. - Chinatown, Manhattan - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Chinatown,_Manhattan From Wikipedia, the free encyclopedia).

8. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. - CHINATOWN in WASHINGTON, D.C. Editorial Image - Image of asian, street: 20573075 (dreamstime.com) (www.dreamstime.com/royalty-free-stock-photo-chinatown-washington-d-c-image20573075 ).

9. Eastern Market, Washington, D.C. (Восточный рынок, Вашингтон, Округ Колумбия) – Eastern Market, Washington, D.C. - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Eastern_Market,_Washington,_D.C From Wikipedia, the free encyclopedia).

10. Trump: I'll eliminate U.S. debt by end of 2nd term by Jeremy Diamond (Трамп: я устраню долг США к концу второго срока). - https://edition.cnn.com/2016/04/02/politics/donald-trump-national-debt/index.html (www.edition.cnn.com April 3, 2016).

11. How Much Did President Trump Add to the Debt? (Насколько президент Трамп увеличил долг?) - How Much Did President Trump Add to the Debt?-2024-01-10 (crfb.org) (www.crfb.org/blogs/how-much-did-president-trump-add-debt January 10, 2024).

12. Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн. - Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн | РБК Инвестиции (rbc.ru) (www.quote.rbc.ru/news/article/66a776849a79478324217bbb 29 июля 2024).
13. National debt of the United States (Государственный долг США). - National debt of the United States - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/National_debt_of_the_United_States From Wikipedia, the free encyclopedia).

14. Экономика США. - Экономика США — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Экономика_США Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

15. Список стран по количеству заключённых. - Список стран по количеству заключённых — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Список_стран_по_количеству_заключённых Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

16. List of countries by incarceration rate (Список стран по количеству заключённых). - List of countries by incarceration rate - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_incarceration_rate From Wikipedia, the free encyclopedia).

World Prison Brief. United States of America (Тюрьмы мира. Краткое изложение. Соединенные Штаты Америки). - United States of America | World Prison Brief

17. Путеводитель по Нью-Йорку — Улица Бродвей. - Путеводитель по Нью-Йорку - Улица Бродвей (pronewyork.org) (www.pronewyork.org/broadway.html Переписал 25 августа 2024 года).

18. Декларация независимости США. - Декларация независимости США — Викитека (wikisource.org) (www.ru.wikisource.org/wiki/Декларация_независимости_США Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

19. АҲМАДЖОНОВ Ш. АҚШда ишсизлик: Обамага таклифим (Безработица в США: Мое предложение Обаме).
- 2012 YILGI MAQOLALAR | Записи в рубрике 2012 YILGI MAQOLALAR | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963245/ www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6988010/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики “2012 YILGI MAQOLALAR”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “USA-AQSH”. July 3, 2023);
- http://yangidunyo.com/?p=1475 (www.yangidunyo.com 2012.09.06).

20. AHMADJONOV Sh. A Possible Solution to Unemployment (Возможное решение проблемы безработицы).
- https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/ Newspapar “Street Sense”, November 07-20, 2012. – page 14);
- https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 Volume 9: Issue 26. November 07-20, 2012. – page 14.

21. АҲМАДЖОНОВ Ш. Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим (Моё предложение по решению проблемы безработицы в мире). – ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим (yangidunyo.org) (www.yangidunyo.org/2012/11/29/дунёда-ишсизлик-муаммосини-ҳал-этишг/ November 29, 2012).

22. AHMADJONOV Sh. The suggestion on a solution for the problem of unemployment in the world (Предложение по решению проблемы безработицы в мире). - Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=23637 December 3, 2012);
- http://www.liveinternet.ru/users/4799013/ (www.liveinternet.ru Дневник «Турон_Шухратжони», January 2, 2014).
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

(Продолжение) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП

Среда, 12 Марта 2025 г. 18:53 + в цитатник
(Продолжение) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ 2 К ПРИЛОЖЕНИЮ 2

ЧАСТЬ 10. ФБР - ГЛАВНЫЙ ВИНОВНИК МАССОВЫХ УБИЙСТВ И СУИЦИДОВ В США

FOTOprezTAKLIF1 (700x393, 69Kb)
Фото. Горе американцев, потерявших своих близких. [3]

10.1. ОГЛАВЛЕНИЕ СТАТЬИ «В ЧЕМ ПРИЧИНА МАССОВЫХ УБИЙСТВ В США?»

ПАРАГРАФ 391. 2 февраля 2013 года я опубликовал большую статью «В чем причина массовых убийств в США?» [4] Я пишу Дополнительную информацию на основание этой статьи. Там в 2013 году я писал о сотрудниках спецслужб. На основе более 15 летней жизни в США могу уточнить: сотрудники спецслужб - эти некоторые агенты и руководители Федерального бюро расследование (ФБР). Ниже привел оглавление статьи «В чем причина массовых убийств в США?»

ОГЛАВЛЕНИЕ СТАТЬИ 2 ФЕВРАЛЯ 2013 ГОДА

Введение.
1. Понятие «Массовое убийство».
2. История массовых убийств.
3. Понятие «Спецслужба».
4. Два взрыва на Бостонском марафоне.
4.1. Взрыв и дальнейшие события.
4.2. История семьи Царнаевых.
4.3. Джохар Царнаев.
4.4. Тамерлан Царнаев.
4.5. Краткий вывод.
5. Массовое убийство в школе 14 декабря 2012 года.
6. Биография Джеймса Холмса.
7. Преступление и результаты.
8. Поиск причины.
9. Массовые убийства в истории США.
10. О массовых убийствах с 1991 года.
10.1. Геннард, Джордж Джо.
10.2. Ти́моти Джеймс Макве́й.
10.3. Кипленд Филип Кинкл.
10.4. Кхуа Хё.
10.5. Эрик Харрис и Дилан Клиболд.
10.6. Марк Оррин Бартон.
10.7. Чарльз Эндрю Уильямс.
10.8. Натан Гейл.
10.9. Джеффри Уиз.
10.10. Чо Сын Хи.
10.11. Роберт Хоукинс.
10.12. Джаред Ли Лофнер.
10.13. Томас Тиджей Лейн.
10.14. Джеймс Холмс.
10.15. Уэйд Майкл Пейдж.
10.16. Адам Лэнза.
10.17. Братья Царнаевы.
11. Загадочная смерть Филипп Машалла и его детей.
12. Массовое убийство в Казахстане.
13. Мнение специалиста-криминолога.
14. Кому это выгодна?
15. В чем причина?
16. О преследованиях меня спецслужбами США.
16.1. Причина преследования.
16.2. Поиск работы в Бойси в 2010 году.
16.3. Жалоба двух безработных женщин.
16.4. Контроль за компютером.
16.5. Случай в банке.
16.6. Волонтеры связанные со спецслужбой.
16.7. Вмешательство в семейные дела.
16.8. Поиск работы в Вашингтоне в 2012 году.
16.9. Вмешательство в личную переписку.
16.10. Мой пикет возле Белого Дома.
16.11. Вмешательство в банковские дела.
16.12. Мой пикет перед Днем Инагурации Президента США.
16.13. Некоторые выводы.
17. Нужен ли ограничить продажу оружия?
18. Что надо делать?
19. Ожидаемый эффект от создания банк данных о работе спецслужб.
Приложение.
Литература [4]

10.2. КОМУ ЭТО ВЫГОДНА?

ПАРАГРАФ 392. По-моему, массовые убийства выгодна спецслужбам, точнее некоторым агентам и руководителям Федерального бюро расследование (ФБР). Почему так считаю, перечислю по пунктам.

1. После массового убийства часто Президент страны вынужден выступить в средствах массовой информации с соболезнованием близким, погибших от рук убийцы. Президент страны, отложив государственно важные дела, внеочереде встречается или разговаривает по телефону с руководителями силовых структур, в том числе спецслужб, слушает их отчеты о произошедшем массовом убийстве и обсуждает. Один пример.

«ВАШИНГТОН, 6 августа (2012 года, А.Ш.) - РИА Новости, Мария Табак. Директор ФБР Роберт Мюллер доложил президенту США Бараку Обаме о ходе расследования трагического инцидента в штате Висконсин.

В воскресенье неизвестный открыл стрельбу в храме сикхов в Висконсине, убив шестерых прихожан. Прибывшая полиция застрелила нападавшего. Следствие выясняет мотивы преступления.

"В 16.30 (00.30 мск) президент поговорил по телефону с директором ФБР Робертом Мюллером, главой аппарата Джеком Лью и советником по нацбезопасности Джоном Бреннаном, которые доложили ему о ситуации вокруг трагедии в штате Висконсин... Во время брифинга президент был проинформирован, что ситуация в сикхском храме находится под контролем и что стрелявший, действовавший в одиночку, был убит офицером городской полиции", - говорится в сообщении Белого дома» [5]

2. Пользуясь моментом, руководители ФБР часто выдвигают для себя выгодные условия в виде расширение штатов, денежных и других материальных средств, повышение зарплаты и так далее.

3. Руководители силовых структур, в том числе ФБР требуют дополнительных полномочий. Часто им эти полномочия предоставляют, причем порой это скрывают от народа и широкой общественности. Например, после массового убийства в школе Ньютауна 14 декабря 2012 года, они хотят дополнительные права применения карательной психиатрии против инакомыслящих.

4. Короче, после массового убийства часто происходить очередной этап предоставление дополнительных полномочий спецслужбам, точнее ФБР, и сокращение прав человека в данной стране.

10.3. В ЧЕМ ПРИЧИНА?

ПАРАГРАФ 393. Некоторые сотрудники спецслужб (агенты ФБР) хотять иметь в своем подчинение талантливых людей, которые должны выполнять их указания и предписания. Они действуют по принципу: «Не умеешь – научим, не хочешь – заставим».

ПАРАГРАФ 394. Обратите внимание на причин массовых убийств в школе: будущий убийцу в школьные годы в семье или в школе преследовали, унижали, оскорбляли, избивали и так далее.

ПАРАГРАФ 395. По-моему, некоторые агенты ФБР этот же принцип применяют против отдельно взятого гражданина (менее против группу людей). Они скрыто вмешиваются в его личную жизнь, подслушивают телефонные разговоры, контролируют переписку и электронную почту, порой блокируют и разнообразно вмешиваются, в том числе в текст отправляемого и получаемого писем гражданина. Это я испытал в личной жизни в течение более 15 лет, то есть со дня прибытия в США - с января 2010 года.

ПАРАГРАФ 396. Гражданина выводить из себя и доводить до преступления грубое вмешательство в его личную или семейную жизнь, частое увольнение с работы, а также скрытое постоянное преследование и лишение возможности устроится на очередную работу.

Например, Джеймс Холмс с отличием закончил институт ([6]). Но он не смог устроится на работу, и возможно ему не давали устроится на работу. В настоящее время трудно установить виновников: если были такие, то соответствующие факты и доказательства уничтожены.

Но факт остается фактом: Джеймс Холмс, получивший диплом с отличием (красный диплом), в своем родном городе не смог устроится на работу по специальности. И он был вынужден работать продавцом в ресторане Макдональдсе. Там продавцы по очереди моют полы и чистять туалет. А это унижение человека с отличным высшим образованием.

Уместно сказать: я это испытал в собственном опыте в Узбекистане и США. Меня в США, точнее без особых причин три раза уволили с работы в городе Бойсе (штат Айдахо) в 2010-2012 годы, и создавали различные препятствия, чтобы не дать возможности устроиться на работу в городе Вашингтоне в 2012-2024 годы. Но я верующий мусульманин и убивать людей никогда не буду. В крайнем случае могу покинуть пределы этой страны, как покинул родной Узбекистан.

ПАРАГРАФ 397. Порой этот гражданин события, происходившие вокруг него, принимает как постоянную неудачу. Очередная неудача или провокационно распространенный слух выбивает последнюю надежду и он (она) решается на самоубийство. Так что самоубийство – это тоже массовое убийство в масштабе одного человека – против самого себя.

Поэтому правозащитным организациям США необходимо по мере возможности досконально изучать каждый случай самоубийства. Подумайте над следующем фактом: в 2022 году в США было зарегистрировано чуть менее 49 500 человек, а в 2023 году - чуть более 49 300 человек покончил самоубийством [7].

Сотрудники международных правозащитных организации, расположенные в США, большинство заняты написанием нарушений прав человека в других странах. Они почему-то не рассматривают и не изучают нарушение прав человека в США, в том числе нарушение прав человека на жизнь. В данном случае самоубийств в США.

Силовые структуры, в том числе ФБР, с помощью власти когда-то добились следующее: на федеральном уровне правозащитой будет заниматься только одна правозащитная организация - Американский союз защиты гражданских свобод (American Civil Liberties Union, ACLU). Тем самым запретили другим международным правозащитним организациям заниматься правозащитой в США. Об этом более подробно напишу в параграфе 425.

Разностороннее изучение и составление ежегодных отчетов случаев самоубийств США, да и в других странах, даст важный дополнительный материал для предупреждение случаев массовых убийств.

ПАРАГРАФ 398. Преследуемый человек рано или поздно замечает грубого вмешательство силовых структур, в том числе агентов ФБР в его личную жизнь и создание различных преград. Но он их не может подать в суд. Так как агенты ФБР свою противозаконные деяния осуществляют путем устного приказа работникам учреждений и организаций. Тогда у преследуемого возникает мнение покончить с собой и некоторые из них осуществляют такой трагичный поступок.

ПАРАГРАФ 399. Некоторые граждане самоубийство считают недостаточной и отказываются от такого простого самоубийства. Он (она) от этой мысли переходить к мысли массового убийства и начинает планировать. Более-менее подготовившись, осуществляет свое кровавое преступление. Из-за недостаточности фактов и невозможности открытого доказательства вину агентов ФБР и их приспешников, силовые структуры после преступление часто обвиняют убийца в психическом расстройстве.

ПАРАГРАФ 400. Из-за накопленного опыта, знания, возраста преследуемого гражданина-преступника разняться масштаб каждого массового убийства, то есть количество убитых и раненных.

ПАРАГРАФ 401. Характерный способ работы агентов ФБР: они делают какую-то провокацию, плохое дело, пакость и гадост против инакомыслящего гражданина и сообщают руководителям полиции о возможном вооруженном инциденте его. Я уверен, что и обо мне многократно сообщали полицию об угрозе от меня. Для такого сообщения у ФБР есть система eGuardian.

«eGuardian - это название системы ФБР, запущенной в январе 2009 года, чтобы делиться советами о возможных террористических угрозах с местными полицейскими органами. Программа направлена на то, чтобы правоохранительные органы на всех уровнях быстро обменивались данными о подозрительной деятельности и людях.

eGuardian обеспечивает обмен и отслеживание террористической информации и подозрительных действий практически в реальном времени с местными, государственными, племенными и федеральными агентствами. Система eGuardian является побочным продуктом аналогичного, но засекреченного инструмента под названием Guardian, который используется внутри ФБР и передается проверенным партнерам с 2005 года.» [8]

ПАРАГРАФ 402. По-моему, у некоторых руководителей и агентов ФБР есть еще две важные цели.

Первая важная цель - добиться запрета продажи штурмового оружия. Такую позицию придерживаются некоторые руководители и активисты Демократической партии США. На самом деле запрет продажи штурмового оружия не даст хороших результатов в уменьшение массовых убийств. Так как они происходят в результате незаконных преследование агентами ФБР отдельных американцев. Я об этом писал выше.

Например, в Калифорнии действуют одни из самых строгих оружейных законов в США. Но за 15-20 дней января 2023 года серия массовых убийств с применением огнестрельного оружия захлестнула западное побережье США.

«Семь человек убиты на ферме на севере Калифорнии. По версии следствия, их расстрелял коллега, полиция арестовала подозреваемого - 66-летнего Чунли Чжао. В ходе стрельбы на заправке в Окленде в тот же день погиб один человек, ранены семеро. Менее двух недель назад в Центральной Калифорнии двое неизвестных расстреляли 6 человек в частном доме, самому младшему из погибших было 10 месяцев. В штате Вашингтон накануне молодой человек убил на заправке трех человек, позже он застрелился в собственной машине. Свёл счёты с жизнью в машине и 72-летний Ху Цан Тран, подозреваемый в самом массовом из этой серии убийств, которое произошло в Монтерей-Парке, на Юге Калифорнии в танцевальной студии. Власти штата призывают к ужесточению законодательства.» [9]

Вторая важная цель - добиться принятия такого закона, который облегчил бы руководителям и агентам ФБР заключения некоторых неудобных инакомыслящих граждан в психиатрический госпиталь (больницу).

Осуществление этих двух важных целей даст руководству и агентам ФБР еще больше возможности устрашения американцев и облегчит управление над ними.

10.4. МОЕ ОТНОШЕНИЕ К СУИЦИДУ И МАССОВЫМ УБИЙСТВАМ

ПАРАГРАФ 403. Что будет, если агенты ФБР применять против молодого американца хотя бы десять процентов преследований, которую применяли против меня?

Обычно агенты ФБР свои преследования осуществляют с помощью других людей. Я привел множество примеров об этом в параграфах 6.2-6.12 в статье «В чем причина массовых убийств в США?» (см. [4]). Поэтому некоторые молодые американцы начинают озлобляться на окружающий мир, полностью им разочаровываются, считают свою жизнь разрушенной и не хотят больше жить. Об этом писал Джеймс Фокс (James Alan Fox, 1951), один из ведущих американских специалистов-криминологов, профессор права и общественной политики Северо-восточного университета в Бостоне. Он автор 18 книг, посвященных изучению феноменов массовых расстрелов в Америке. Его интервью был опубликован в "Российской газете" от 15 декабря 2012 года в связи с очередной массовой бойней в начальной школе «Сенди Хук» в США, когда были расстреляны 28 человек, в том числе 20 детей в возрасте от 5 до 10 лет.

«В американском обществе существует определенное число людей, которые озлоблены на окружающий мир, полностью им разочарованы, считают свою жизнь разрушенной и не хотят больше жить. Эти люди испытывают недостаток эмоциональной поддержки со стороны семьи и друзей. И решают жестоко отомстить тем, кто, по их мнению, несет ответственность за их неудачи и не дает им шанса справиться с жизненными проблемами. Выбирая между суицидом и кровавой расправой они, как правило, выбирают и то, и другое» [10]

ПАРАГРАФ 404. Как известно, в руках американского народа находился более 393 миллион оружий в 2018 году [11]. Озлобленный американец берет один или несколько из 393 миллион оружий и идет стрелять подряд безвинных людей.

ПАРАГРАФ 405. Мой первое отличие от молодых американцев – я правозащитник и правозащитой занимаюсь с 1974 года. Я твердо придерживаюсь идею ненасильственного сопротивления, которую впервые обосновал великий индийский правозащитник, политический и общественный деятель Махатма Ганди (1869-1948). Следующий великий американский правозащитник Мартин Лютер Кинг (1929-1968) встречался с Махатмой Ганди и он всю жизнь старался ее применять в борьбе афроамериканского населения США за гражданские права. Я всегда вдохновлялся ими и оба являются для меня примером для подражания.

Мой второе отличие от молодых американцев - я точно знаю, кто именно меня преследует и с какой целью. Поэтому я грубую ошибку молодых американцев повторять не буду.

Третье отличие от молодых американцев – я верующий человек, мусульманин. Во всех религиях, в том числе в Исламе сильно осуждается убийство другого человека. Об этом есть слова пророка Мухаммеда (хадис). Поэтому я на убийства, тем более невинных граждан не пойду.

Четвертое отличие от большинства молодых американцев – я имею воинское звание «капитан запаса» с 1985 года и хорошо знаю оружие и его применение. Но я не хочу и не буду применять свое знание и навыки против простых граждан и полицейских США. Я об этом писал в статье «В чем причина массовых убийств в США?» в 2013 году и до сих пор придерживаюсь в этом убеждение (см. [4]).

ПАРАГРАФ 406. Применение оружия против простых граждан США не даст положительных результатов. То есть истинные виновники, преследующие свободолюбивых граждан, не будут раскрыты и наказаны. Причем, массовое убийство дает обратный результат: почти после каждого массового убийства спецслужбы, в том числе ФБР получают новые полномочия, часто количество сотрудников спецслужб увеличивается, а права граждан сокращается. Другими словами при массовом убийстве погибают безвинные люди и полицейские, а агенты ФБР получают льготы и поощрения.

Агенты ФБР, которые преследуют и делают различные неприятности и провокации против меня не дождутся моих противозаконных действий. Я не пойду на убийства людей, несмотря на любые провокации и плохих дел против меня. Я как правозащитник и независимый журналист буду писать и опубликовывать статьи, обращения и другое, в которых по мере возможности буду разоблачать тайну плохих дел и истинных подстрекателей из ФБР.

ПАРАГРАФ 407. Я должен отдельно написать: я правозащитник с 1974 года и независимый журналист с 2004 года. Поэтому я никого не собираюсь самовольно наказывать за многолетнее преследования и различные отравления. У меня есть острое журналистское перо и возможность мощно ответить им с помощью разоблачительные статьи и жалоб.

Я считаю и уверен: журналистское перо сильнее всякого оружия. После опубликования и предание гласности о темных делах ФБР, простые граждане, интеллигенция США может и должен принять активное участие в организации контроля над ФБР и полиции путем создания банк данных об их работе. В итоге со временем будут приняты соответствующие законы, и деятельность ФБР и полиции поставят под контроль законов страны. В дальнейшем ряды ФБР и полиции начнут постепенно очищать от случайных людей, злоупотребляющих своим служебным положением и обязанностями. А это более важен чем применение оружие против простых людей или против ФБР и полиции.

10.5. НУЖЕН ЛИ ОГРАНИЧИТЬ ПРОДАЖУ ОРУЖИЯ?

ПАРАГРАФ 408. После массового убийства 20 детей и 6 взрослых в школе Ньютауна в штате Конектикут 14 декабря 2012 года, Президент США Барак Обама создал специальную комиссию во главе вице-президента Джо Байдена. Комиссия должна была выработать рекомендации по ужесточение контроля над вооружением. Президент Барак Обама 16 января 2013 года представил свои предложения в Белом доме.

«Президент представил свои предложения в Белом доме на встрече с родственниками школьников, убитых в школе Ньютауна обезумевшим 20-летним Адамом Лэнзой. Программа президента включает в себя четыре тематических блока и 34 предложения (23 из них не требуют дополнительного одобрения и будут реализованы немедленно). «Мы не можем поместить сюда больше (пунктов)», — извинился Обама, пообещав выжать из своей должности все возможное, чтобы хотя бы эти предложения были приняты. По его словам, за год в США происходит 30 тысяч инцидентов, связанных с использованием огнестрельного оружия, — это самоубийства и преступления против других людей. «Конгресс должен будет отреагировать быстро», — добавил он. [12]

ПАРАГРАФ 409. В итоге Сенат не утвердил. Об этом следующее сообщение.

«17 апреля (2012 года) Сенат США отклонил проект закона об ужесточении процедуры проверки покупателей оружия. В поддержку законопроекта проголосовали лишь 54 сенатора, тогда как для принятия этого документа было необходимо, чтобы его поддержали не менее 60 членов верхней палаты Конгресса США. 46 сенаторов проголосовали против. Ужесточение процедуры проверки покупателей оружия с целью исключения его попадания в руки душевнобольных и людей с уголовным прошлым — одна из мер, предложенных администрацией президента Барака Обамы после массового убийства школьников в городе Ньютаун в декабре 2012 года. В числе других мер, предложенных администрацией Обамы, возобновление запрета на штурмовое оружие, действовавшего на федеральном уровне в течение нескольких лет, и введение ограничения на объем оружейных магазинов. После того, как сенаторы отклонили первый документ о проверке покупателей оружия, президент США Барак Обама выступил со специальным заявлением. Он назвал позорным решение Сената отклонить законопроект о контроле за оружием, и пообещал, что изменения в закон все равно будут внесены.» [13]

Можно ужесточить правил за оборотом оружия. Но проблема гораздо более серьезна. Дело не только в оружии, а в недостаточной контрольности, порой полной бесконтрольности агентов ФБР и офицеров полиции. Естественно, возникает вопрос: Что делать? Ответ: необходимо создание банк данных о деятельности агентов ФБР и офицеров полиции, а также их руководителей. Я написал об этом в Приложение 2.

10.6. КРАТКАЯ ИСТОРИЯ МОЕГО ПРЕДЛОЖЕНИЕ О УСИЛЕНИЕ КОНТРОЛЯ НАД ФБР И ПОЛИЦИИ

ПАРАГРАФ 415 (377). Я опубликовал Открытое письмо на имя Президент Барак Обама в газете «Street Sense» о необходимости усиление контроля над ФБР и полиции путем создание параллельного банка данных 12 февраля 2014 года. Там были перечислены все десять пунктов написанных в параграфе 410. Агенты ФБР сделали так, что этот небольшое Открытое письмо опубликовали маленькими кусочками в четырех (!) номерах газеты «Street Sense» (см. [14]). В 2014 году газета «Street Sense» печаталась каждый 14 дней. Это значит, что мой Открытое письмо печатали в газете на протяжении 42 (!) дней.

По-моему, трудно найти еще один пример за ближайшие 20-30 лет, где опубликовали в четырех номерах газеты небольшую статью или письмо-предложение. Короче агенты ФБР организовали это специально, чтобы американцы не заметили суть Открытого письма о необходимости усиление контроля над ФБР и полиции путем создание параллельного банка данных о них.

ПАРАГРАФ 418 (380). Я отправил кандидату в президента США г-ну Джо Байдену в ходе выборной президентской компании в 2020 году свое письменное предложение о необходимости усиление контроля над ФБР и полиции путем создание параллельного банка данных. По моему, и это письмо блокировали те агенты ФБР, кто контролировал мой ноутбук и почту. Надеюсь рано или поздно обязательно обратят внимание на этот серьезное и важное предложение.

Итак, я предлагал много раз с 2012 года руководству Демократической партии США и кандидатам в президента США от Демократической партии США интересные важнее решения проблем. Я не получил от них положительное или отрицательное ответное письмо.

ЛИТЕРАТУРА

1. АХМАДЖОНОВ Ш. 2010-2024 - Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства (Вариант 2024 года. Начало, Продолжение 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, Окончание). - 2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США | Записи в рубрике 2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7009174/ Дневник “Турон-Шухратжони”, Рубрики “2024: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “2024 YILGI MAQOLALARIM», 23 марта 2024 года).

2. 2010-2024 - Complaint-Statement: Crimes of USA FBI agents and the way of evidence. (2010-2024 version. Beginning, Continued 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Literature, Ending). By Shuhratjon Ahmadjonov. – 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS | Записи в рубрике 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7009172/ Дневник “Турон Шухратжони”. Headings (Рубрики) 2024: CRIMES OF USA FBI AGENTS, “ENGLISH”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “USA-AQSH”, “2024 YILGI MAQOLALARIM». April 1, 2024).

3. AQShda motam, Kolorado fojiasi qurbonlari xotirlanmoqda (В США траур, поминки по жертвам Колорадской трагедии). - AQShda motam, Kolorado fojiasi qurbonlari xotirlanmoqda (www.amerikaovozi.com/a/us-shooting-colorado/1442432.html 21 июля 2012 года)

4. АХМАДЖОНОВ Ш. В чем причина массовых убийств в США? – ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » В чем причина массовых убийств в США? (yangidunyo.org) (www.yangidunyo.org/2013/02/02/в-чем-причина-массовых-убийств-в-сша/ 02.02.2013);
Часть 1. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=36455 30.04.2013);
Часть 2. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=3658101.05.2013);
Часть 3. – Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=36794 02.05.2013).

5. Глава ФБР отчитался перед Обамой о расследовании трагедии в Висконсине. - Глава ФБР отчитался перед Обамой о расследовании трагедии в Висконсине - РИА Новости, 06.08.2012 (www.ria.ru/20120806/717275823.html 6 августа 2012 года).

6. Холмс, Джеймс. – Холмс, Джеймс — Википедия (www.ru.wikipedia.org/wiki/Холмс,_Джеймс Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

7. US suicides in 2023 still at highest level in nation's history, says data. By Associated Press (Согласно данным, число самоубийств в США в 2023 году по-прежнему остается самым высоким за всю историю страны. Associated Press). - https://www.voanews.com/a/us-suicides-in-2023-still-at-highest-level-in-nation-s-history-says-data/7802649.html September 29, 2024 3:06 AM).

8. Federal Bureau of Investigation (Федеральное бюро расследований). - Federal Bureau of Investigation - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Federal_Bureau_of_Investigation From Wikipedia, the free encyclopedia).

9. АНГЕЛИНА БАГДАСАРЯН. Стрельба в Калифорнии: поиск мотивов. – Стрельба в Калифорнии: поиск мотивов (golosameriki.com) (www.golosameriki.com/a/shooting-in-california/6934057.html January 26, 2023).

10. Михаил Решетников: большинство преступлений совершены теми, кто скрывал свои психиатрические патологии. - Михаил Решетников: большинство преступлений совершены теми, кто скрывал свои психиатрические патологии - Чемпионат Мира по футболу 2018 в России (sport-interfax.ru) (www.sport-interfax.ru/wc2018/633882 October 18, 2018).

11. Количество единиц оружия в США на 67 млн превысило численность населения.
– Количество единиц оружия в США на 67 млн превысило численность населения :: Общество :: РБК (rbc.ru) (www.rbc.ru/rbcfreenews/5b29bbd69a79479de93bdd81 June 20, 2018).

There are more guns than people in the United States, according to a new study of global firearm ownership. By Christopher Ingraham (Согласно новому исследованию о владении огнестрельным оружием в мире, в США больше оружия, чем людей. Кристофер Ингрэм). - There are more guns than people in the United States, according to a new study of global firearm ownership - The Washington Post (www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2018/06/19/there-are-more-guns-than-people-in-the-united-states-according-to-a-new-study-of-global-firearm-ownership/ June 19, 2018).

12. АНАСТАСИЯ БЕРСЕНОВА. Обама отбирает автоматы. - Президент США предложил ужесточить продажу оружия и перечислил меры профилактики массовых убийств - Газета.Ru (www.gazeta.ru/social/2013/01/17/4929665.shtml 17 января 2013 года).

13. Сенат США отклонил законопроект об ужесточении процедуры проверки покупателей оружия. - Сенат США отклонил законопроект об ужесточении процедуры проверки покупателей оружия (www.vovworld.vn/ru-RU/новости/сенат-сша-отклонил-законопроект-об-ужесточении-процедуры-проверки-покупателеи-оружия-149181.vov 18 апреля 2013 года).

14. Mr. President Barack Obama! Dear senators and representatives! Open letter dated January 13, 2014. By Shuhratjon Ahmadjonov (АХМАДЖОНОВ Ш. Господин Президент Барак Обама! Дорогие сенаторы и депутаты! (Открытое письмо от 13 января 2014 года о необходимости контроля над агентами ФБР и сотрудников полиции)).
- Статьи 2014 года | Записи в рубрике Статьи 2014 года | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики «Статьи 2014 года», “ПРАВОЗАЩИТА”. Aprel 18, 2020).
- Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=59220 January 17, 2014. Текст статьи на английском языке находится после текста на русском языке. А.Ш.).

Мой Открытое письмо от 13 января 2014 года в газете “Street Sense” напечатали в четырех номерах.
(Part 1) Open Letter by Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 01 29 2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/01.29.2014_a825d58222cf21 Newspapar “Street Sense”, Janaury 29, 2014, page 14);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 6, Janaury 29 – February 11, 2014, page 14.
(Part 2) Mr. President Barack Obama. By Shuhratjon Ahmadjonov.
- 02 12 2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/02.12.2014 Newspapar “Street Sense”, February 12, 2014, page 11);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 7, February 12-25, 2014, page 11.
(Part 3) Open Letter to President Obama. By Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 02.26.2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/street_sense_2.26 Newspapar “Street Sense”, February 26, 2014, page 14);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 8, February 26 – March 11, 2014, page 14.
(Part 4) Obama Letter Finale. By Shuhratjon Ahmadjonov, Vendor.
– 03.12.2014 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/street_sense_03.12. Newspapar “Street Sense”, March 12, 2014, page 11);
- Newspapar “Street Sense”, Volume 11: Issue 9, March 12-25, 2014, page 11.

--------------------------------------------
--------------------------------------------

ПРИЛОЖЕНИЕ 3

ЧАСТЬ 8. ВОССОЗДАНИЕ БАЗАРОВ – ПУТЬ К РЕШЕНИЮ ПРОБЛЕМЫ БЕЗРАБОТИЦЫ И МНОГОМИЛЛИАРДНОЙ ЭКОНОМИИ ГОССРЕДСТВ
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

Есть простой и надежный способ резкого сокращения количество безработных, и тем самым приостановить рост государственного долга США. Для этого необходимо воссоздать, возродить базары с полным рабочим днем по всему территорию США. В моем Предложение базары будут работать тридцать дней в месяц с утра до вечера, как супермаркеты.

Базар или сук — это рынок, состоящий из множества небольших прилавков или магазинов, особенно на Ближнем Востоке, на Балканах, в Центральной Азии, в том числе в Узбекистане, Северной Африке и Южной Азии. Они традиционно располагались на сводчатых или крытых улицах с дверями на каждом конце и служили центральным рынком города. Слово «сук» ("souk") в арабоязычном мире примерно эквивалентно слову «базар» ("bazaar"). Существования базаров или суков датируются примерно 3000 годом до нашей эры. То есть базары возникли пять тысяч лет (!) назад. Понятие «базар» является более общим понятием, чем «фермерский рынок». Фермерские рынки являются малой частью базаров.

Великая депрессия 1929-1939 годов, как мировой экономический кризис, сильнее всего затронула США. В это время правоохранительные органы (ФБР, полиция и другие) настаивали на закрытии и ликвидации базарной структуры в США. Центральный базар в городе Вашингтоне, округ Колумбия, был одним из крупнейших базаров в США. Его разрушили в 1930 году. На его месте позже построили Центральный архив США.

ФБР, полиция и другие правоохранительные органы добились ликвидации базарной структуры в США. Тем самым они отказались от пяти тысяч лет человеческого опыта, которым являются базары. Это была роковая ошибка.

Прошли годы, и количество безработных стало увеличиваться из года в год. В октябре 2024 года национальный уровень безработицы в США составил около 6,98 миллиона безработных (Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adjusted-monthly-number-of-unemployed-persons-in-the-usa/ November 11, 2024). Это трагедия 6,98 миллиона американцев и их близких. В душах других американцев, видящих их трагедию каждый день, поселился страх потерять работу и оказаться в такой же нищете и бесправии.

На протяжении тысячелетий народ кормил и себя, и правительство. Обычно правительство не кормить народ. Те правительства, которые старались кормить народ, непременно терпели крах. Правительство США выделяет ежегодно много миллионов долларов для оплаты пособий по безработице миллионам гражданам США и зарплату многочисленным чиновникам. Это значит, что правительство США кормить часть населения в течение многих лет. В итоге национальный долг США на 13 февраля 2025 года составил более 36 триллиона 475 миллиард долларов и продолжает ежедневно расти на миллиарды долларов. В пересчете на каждого жителя США приходится долг более $107 192. (https://usdebtclock.org/ )

Для уменьшения государственного долга следует найти пути уменьшения государственных затрат. Один из этих путей – это возрождение базаров в США. Тем самым большая часть безработных будут обеспечены работой. Они и их семья прекратят получать помощи по Дополнительной программе помощи питания (The Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP). Сегодняшние безработные будут работать на базарах и будут оплачивать налоги. Они каждому штату и государству будут приносить многомиллиардный дополнительный доход.

Если мы обеспечим работой нынешних безработных, то большинство из них будут иметь достаточных денег для аренды жилья или квартиры. В результате частично будет решена проблема жилья для миллионов бездомных.

Решая трудоустройства безработных в базарах, мы существенно уменьшим количество преступлений. Следовательно, резко уменьшиться количество людей, находящийся за тюремной решеткой. Тем самым существенно сократится количество сотрудников силовых структур. Часть из них перейдут к рыночным структурам для обеспечения правопорядка и безопасности граждан в базарах. Их будут отбирать на конкурсной основе. В итоге сэкономим еще миллиарды долларов, который тратится на содержание пенитенциарной системы. Резкое сокращение осужденных поднимет авторитет США на международной арене в области прав человека.

Для обеспечения свободы базара необходимо выполнить следующие требования:
- часть торговые прилавки свободны, то есть они не прикрепляются кому-то отдельно;
- кто раньше пришел, тот имеет право занять по своему выбору прилавок и продавать свой товар в течение этого дня.

Уместно следующие организационные мероприятия:
- Принять отдельную программу «Возрождение и поддержка базаров» или просто «Базары».
- Изучать опыт различных стран в организации базаров, производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов и товаров в базарах.
- Выработать перечень рекомендаций по лучшей организации базара, в том числе производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов, одежды и товаров в базарах.

Кто из руководителей возглавить и решить воссоздание базаров в США, и тем самым обеспечить работой миллионов безработных, есть такая большая вероятность: он станет очередным лауреатом Нобелевской премии мира.

Более подробно смотрите в Дополнительной информации к Приложению 3.

ПРОДОЛЖЕНИЕ СЛЕДУЕТ
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

(НАЧАЛО) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП

Среда, 12 Марта 2025 г. 18:42 + в цитатник
(НАЧАЛО) ТРИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ Г-НУ ИЛОН МАСК И ПРЕЗИДЕНТУ США ДОНАЛЬД ТРАМП
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

Я отправил по почте три важных Предложений г-н Илон Маск, директору Департамента эффективности правительства США, 25 февраля, и Президенту США Дональд Трамп 28 февраля 2025 года. Все тексты им отправил в двух вариантах: на английском и русском языке. Приведу названия отправленные мной тексты Предложений Президенту США Дональд Трампу.

1. Сопроводительное (открытое) письмо (две страниц).
2. Приложение (Предложение) 1. Амнистия – путь к свободе миллион узников США (одна страница).

3. Приложение (Предложение) 2. Создание Банк данных о деятельности ФБР и полиции – путь обеспечение контроля над их деятельности и доказательства их преступлений (пять страниц).
4. Дополнительная информация 1 к Приложению (Предложению) 2. 2010-2025 – Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства (три страницы).
Дополнительная информация 2 к Приложению (Предложению) 2. ФБР – главный виновник массовых убийств и суицидов в США (десять страниц).

5. Приложение (Предложение) 3. Воссоздание базаров – путь к решению проблемы безработицы и многомиллиардной экономии госсредство (две страниц).
6. Дополнительная информация к Приложению (Предложению) 3. Воссоздание базаров – путь к решению проблемы безработицы и многомиллиардной экономии государственные средства (семнадцать страниц).
Всего 40 страниц.

----------------------------------------------

Shuhratjon Ahmadjonov (Uzbek, born 1954)
Mailing address:
216 Tulip Dr.,
Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: havassh54@gmail.com , jiz54@mail.ru
Phone: 240-263-0683 (for messages)

Г-н Дональд Трамп
47-й президент Соединенных Штатов
1600 Pennsylvania Avenue, NW
Вашингтон, округ Колумбия 20500

27 февраля 2025 г.

СОПРОВОДИТЕЛЬНОЕ (ОТКРЫТОЕ) ПИСЬМО

Уважаемый г-н Дональд Трамп!

Я отправляю Вам три важных Предложений.
1. Амнистия – путь к свободе миллион узников США и экономии более 40 миллиард долларов в год (см. Приложение 1. Основной текст две страницы).
2. Создание Банк данных о деятельности ФБР и полиции – путь обеспечение контроля над их деятельностью и доказательства их преступлений (см. Приложение 2. Основной текст пять страниц. Дополнительная информация «ФБР – главный виновник массовых убийств и суицидов в США» 13 страниц).
3. Воссоздание базаров – путь к решению проблемы безработицы и к многомиллиардной экономии государственные средства (см. Приложение 3. Основной текст две страницы. Дополнительная информация 17 страниц).

Применение этих трех Предложений обеспечить экономию более ста миллиардов долларов в год, обеспечить надежный контроль над деятельностью ФБР и полиции, резко сократить массовые убийства и суициды в США.

Уважаемый г-н Дональд Трамп. Пожалуйста, ознакомьтесь с Предложениями. Я напомню, путем воссоздание базаров можно и нужно решить проблему безработицу в США, и тем самым есть возможность стать лауреатом Нобелевской премии мира.

Если есть вопросы, я готов встретиться с Вами и отвечу на все Ваши вопросы.

Я жду Вашего письменного ответа.

P.S.1. Узбекско-английские переводящие программы, в том числе www.translate.google.com плохо и неточно переводят. Поэтому я это Обращение написал на русском языке и перевел на английский язык с помощью программы www.translate.google.com Я прошу прощения за возможные допущенные ошибки при переводе.

P.S.2. Агенты ФБР могут изменить мой текст на английском языке. Я добавил тексты на русском языке. Они могут помочь при возникновении вопроса неточности перевода на английский язык.

P.S.3. Кратко о себе. Родился в 1954 году в Узбекистане. В 1970-1975 годы учился в Самаркандском государственном университете, в 1979-1983 годы – в Московском Высшее Техническом университете имени Баумана. Работал в должностях до ведущего конструктора в научно-исследовательских институтах и в главном конструкторском бюро на больших заводах в Москве и Ташкенте. Правозащитой занимаюсь с 1974 года.

Публикую статьи с 1988 года. Написал и опубликовал на сайтах четыре книги, еще две книги опубликовал частично. Книгу «Турон йигитига» (“Джигиту Турана”) организовали ограбление вместе более 200 книг в 2005 году в Ташкенте. Книгу «Гап-гаштакдан – Жадидчилик ҳаракатига» («От посиделок – Движению Джадидизма») организовали ограбление вместе с личной библиотеки в декабре 2022 года в Ташкенте. Я написал и опубликовал на сайтах 398 статьи, в том числе на узбекском – 278, на русском – 98 и на английском 22 статьи.

Я живу в США с января 2010 года, а в городе Вашингтоне – с марта 2012 года по сегодняшний день – 27 февраля 2025 года. Против меня организовали 35 краж и восемь ограблений с ноября 2012 года по декабрь 2024 года. Я правозащитник, независимый журналист, беженец и продавец газеты “Street Sense”.

Дополнительная информация обо мне есть в «Дополнительная информация к Приложению 2».

----------------------------------------

ПРИЛОЖЕНИЕ 1

АМНИСТИЯ – ПУТЬ К СВОБОДЕ МИЛЛИОН УЗНИКОВ США
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

По состоянию на 2022 год в тюрьмах США находилось 1 808 000 заключенных. В среднем на 100 000 жителей приходится 541 заключенный (United States of America | World Prison Brief). США лидируют по количеству заключенных в мире. Расходы на содержание тюремной системы для налогоплательщиков США составляют 80 миллиардов долларов в год.

Предлагаю Президенту инициировать 28-ю Поправку к Конституции США, которая предоставит Президенту право амнистировать заключенных. После принятия Поправки Президент должен издать указ, Сенат должен обсудить и принять Закон об амнистии, а законодательный орган каждого штата должен рассмотреть вопрос о помиловании каждого заключенного, проживающего в этом штате.

В США царит большая несправедливость: миллионы честных американцев безработные и бездомные. В то же время преступники находятся в тюремных зданиях, обеспеченные едой, теплом, одеждой и даже безопасностью. Правительство тратит миллиарды долларов налогоплательщиков на их содержание. Это очень дорого, учитывая государственный долг в более чем 36 триллионов. Уместно сказать, что свобода дороже всех тюремных льгот.

Посредством амнистии можно и нужно постепенно освободить до миллиона заключенных в тюрьмах США. Они должны работать, кормить себя, своих детей и семью, а также платить налоги.

Примером подобного закона об амнистии является закон Республики Таджикистан «Об амнистии», который Президент Эмомали Рахмон подписал в 2011 году в честь 20-летия независимости Таджикистана.

Вот краткое изложение некоторых статей закона.

В статье 1 написан, что осужденные к лишению свободы, отбывшие три четверти срока наказания, могут быть освобождены.

В статья 2 написан, что от отбывания наказания в виде лишения свободы освобождаются осужденные женщины, несовершеннолетние, мужчины старше 55 лет, инвалиды, ветераны, награжденные государственными наградами, а также иностранные граждане.

В статья 4 написан, что осужденные, совершившие преступления небольшой и средней тяжести, которым назначено наказание до пяти лет лишения свободы, могут быть освобождены.

В статья 8 написан, что неотбытый срок наказания для лиц, осужденных за тяжкое преступление, может быть сокращен на треть срока, а для лиц, совершивших особо тяжкое преступление, — на четверть, за некоторыми исключениями.

В статье 11 написан, что положения статьи 8 не распространяется на лиц, совершивших определенные преступления, приговоренных к пожизненному заключению или смертной казни, ранее амнистированных и совершивших аналогичное преступление или совершивших новое преступление, находясь в заключении.»
Закон Республики Таджикистан «Об амнистии» (полный текст) (Закон Республики Таджикистан «Об амнистии» от 20 августа 2011 года. - https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/pow...istan-ob-amnistii-polnyi-tekst)
P.S. Я опубликовал Предложение 1 под названием “28th Amendment: Amnesty?” («28-ю Поправка: Амнистия?») в газете “Street Sense” 23 октября 2024 года (10.23.2024 by Street Sense Media - Issuu page 11).

-----------------------------------------------
-----------------------------------------------

ПРИЛОЖЕНИЕ 2

СОЗДАНИЕ БАНК ДАННЫХ О ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ФБР И ПОЛИЦИИ – ПУТЬ ОБЕСПЕЧЕНИЕ КОНТРОЛЯ НАД ИХ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ И ДОКАЗАТЕЛЬСТВА ИХ ПРЕСТУПЛЕНИЙ
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

1. КАК РАБОТАЕТ ФБР?

Известно, что Федеральное бюро расследований (ФБР) - ведущая американская организация по борьбе с терроризмом, контрразведкой и уголовным расследованиям, ФБР имеет юрисдикцию в отношении нарушений более 200 категорий федеральных преступлений (Federal Bureau of Investigation - Wikipedia) Здесь кратко рассмотрим его способ борьбы против массовых убийств и суицидов.

Один из главных обязанностей руководителей и агентов ФБР является определение преступных замыслов и планов преступников, опережение по недопущению террористических актов и массовых убийств. Некоторые руководители ФБР пошли удобным путем для себя. Они не стали искать и определять потенциальных преступников. Они решили выбрать определенного инакомыслящего жителя, гражданина США, организовали его преследование различными способами в течение длительного времени. Когда преследуемый человек начинает озлобляться, руководитель или агент ФБР сообщает руководителю полиции об этом «потенциально опасном» жителе США. Такой путь оказался для руководителей и агентов ФБР очень удобным и прибыльным. Но для граждан США она стала трагичным и горестным путем из-за неожиданных потерь самых близких людей.

Я убедился в этом на основе личного опыта и изучения множество фактов массовых убийств в США. Руководители и агенты ФБР применили такое преследование и преступления против меня в течение более 15 лет.

2. КАК ДОКАЗАТЬ ПРЕСТУПЛЕНИЯ ФБР И ПОЛИЦИИ?

Допустим, что некоторые руководители и агенты ФБР, руководители и офицеры полиции грубо нарушают законы и Конституцию США. Как можно это доказать? Для этого необходимо создание банк данных о деятельности агентов ФБР и офицеров полиции, а также их руководителей.

1. Следует накапливать информацию о каждодневной работе агентов ФБР и офицеров полиции, а также их руководителей. Для этого необходимо создать отдельную службу по сбору и накопления такой информации. Этот банк информации следует начинать с полного списка агентов ФБР, офицеров полиции, информаторов ФБР и полиции. Какую часть потока информации ежедневной работы всех сотрудников и информаторов собирать – пусть решать законодатели.

Я считаю важно накапливать разговоры по телефону и рации между руководителями и агентами ФБР, офицерами полиции и информаторами ФБР и полиции. Именно такая информация лучше всего раскроет чем занят каждый конкретный агент, офицер и его обслуживающие информаторы (стукачи), за кем и как следят, какие законные и незаконные, иногда провокационные даются устные приказы, какие шаги предпринимают и так далее.

Уместно еще собирать следующую информацию: каждый агент ФБР, офицер полиции и информатор ежедневно какой приказ получает от своих и других руководителей; их ежедневные, еженедельные и другие отчеты о проделанной работе, и еще кое-какие важные информации.

2. Такой банк информации необходимо открыть и он должен существовать отдельно. ФБР и полиция будут продолжать работать по своим принципам работы, то есть вмешательство в их работу не будет. Просто информация об их работе будет параллельно накапливаться в отдельном банке данных.

3. Конечно, этот банк данных будет засекречен и тщательно охраняться от утечки информации и от посторонних противозаконных вмешательств. Аналогичное хранение засекреченной информации в настоящее время есть в Министерстве обороны, ФБР, полиции и других силовых структур США.

4. В этом банке данных уместно накапливать и письма жалоб граждан о работе агентов ФБР и офицеров полиции, а также их руководителей.

5. Необходимо серьезно заняться по устранению безработицы в США путем организации во всех городах и районах США воссозданием базаров (см. Приложение 3).

6. В данное время приблизительно такой объем информации накапливается в архивах и делах ФБР и полиции. Руководители и сотрудники ФБР и полиции имеют доступ к этим информациям. И они в любое время, особенно когда это угрожает им увольнением и разоблачением, могут уничтожить соответствующую информацию, например, касающихся конкретного самоубийства или массового убийства. Порой уничтоженный один лист или файл важного документа ставит в тупик целое расследование преступления. В случае создание параллельного банка данных, руководители, агенты ФБР и офицеры полиции не будут иметь доступа в этот параллельный банк данных, и не смогут выборочно уничтожить определенно важную информацию.

7. Право изучения информации этого параллельного банка данных уместно предоставить только определенному кругу лиц из числа депутатов законодательной палаты штата или Конгресса США, или создаваемой специальной комиссии по изучению и контролю этой информации.

8. В интервале нескольких лет по установленному закону или случае происхождение массовых убийств должна быть создана авторитетная депутатская комиссия. Выбор членов комиссии лучше написать в законе или пусть определяют депутаты парламента штата или страны.

9. В случае очередного убийства или массового убийства Комиссия будет изучать все материалы касающиеся убийства.

Во-первых, в этом случае руководители ФБР и полиции не смогут уничтожить истинную информацию о скрытой работе и травле определенных граждан, в том числе самоубийца или организатора массового убийства со стороны некоторых руководителей ФБР и полиции или руководителей других ведомств.

Во-вторых, будет выяснена серьезные упущения и противозаконные действия некоторых руководителей, агентов ФБР и\или офицеров полиции, а также информаторов против определенных граждан и жителей США, то есть серьезные нарушения прав человека.

В-третьих, на основе анализа этой информации можно и нужно будет разработать законодательные акты и законы, регулирующие работу руководителей и сотрудников силовых структур, особенно агентов ФБР и офицеров полиции, а также их руководителей.

10. Только такой серьезный и комплексный подход к изучению и законодательное урегулирование работы ФБР и полиции, и возможно других силовых структур, даст возможность резко сократить количество самоубийств и массовых убийств, а также ограблений и краж в США.

3. КАКИЕ БУДУТ РЕЗУЛЬТАТЫ?

Серьезный и комплексный подход к изучению и законодательное урегулирование работы ФБР и полиции, путем создание Банк данных приведет к следующим результатам:

Во-первых, прекратится незаконное вмешательство силовых структур, в том числе ФБР и полиции, в частную жизнь граждан и жителей США.

Во-вторых, резко сократиться количество массовых убийств, такие как совершенные Джеймс Холмсом, Адам Лэнзом и другими.

В-третьих, резко сократится число самоубийств граждан США.

В-четвертых, будет очищена ряды ФБР и полиции от нарушающих закон агентов, офицеров и руководителей.

В-пятых, в результате поднимется авторитет Президента США, конгрессменов и депутатов, существующей власти, ФБР и полиции среди граждан США.

4. ГДЕ СОЗДАТЬ БАНК ДАННЫХ О ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ФБР И ПОЛИЦИИ?

ПАРАГРАФ 406 (378). Возникает очередной вопрос: где, в какой государственной структуре необходимо создать банк данных о деятельности агентов ФБР и офицеров полиции? По моему, такой банк данных лучше создать под руководством специального отдела в структуре Национальной гвардии США. Вот некоторые общие сведения о Национальной гвардии США.

“The National Guard is a state-based military force that becomes part of the U.S. military's reserve components of the U.S. Army and the U.S. Air Force when activated for federal missions. It is a military reserve force composed of National Guard military members or units of each state and the territories of Guam, the Virgin Islands, Puerto Rico, and the District of Columbia, for a total of 54 separate organizations. It is officially created under Congress's Article 1 Section 8 ability to "raise and support armies". All members of the National Guard are also members of the organized militia of the United States as defined by 10 U.S.C. § 246. National Guard units are under the dual control of state governments and the federal government.

The majority of National Guard soldiers and airmen hold a civilian job full-time while serving part-time as a National Guard member. These part-time guardsmen are augmented by a full-time cadre of Active Guard & Reserve (AGR) personnel in both the Army National Guard and Air National Guard, plus Army Reserve Technicians in the Army National Guard and Air Reserve Technicians (ART) in the Air National Guard.

The National Guard is a joint activity of the United States Department of Defense (DoD) composed of reserve components of the United States Army and the United States Air Force: The Army National Guard and the Air National Guard, respectively.”

National Guard membership as of September 30, 2020 was Army National Guard 336,129, Air National Guard 107,414, for a total of 443,543. ( National Guard (United States) - Wikipedia )

“Национальная гвардия - это вооруженные силы штата, которые становятся частью резервных компонентов армии и ВВС США при использовании для федеральных миссий. Это военный резерв, состоящий из военнослужащих или подразделений Национальной гвардии каждого штата и территорий Гуама, Виргинских островов, Пуэрто-Рико и округа Колумбия, всего 54 отдельные организации. Он официально создан в соответствии со статьей 1 Раздела 8 Конгресса, позволяющей «собирать и поддерживать армии». Все члены Национальной гвардии также являются членами организованной милиции Соединенных Штатов, как это определено в 10 U.S.C. § 246. Подразделения Национальной гвардии находятся под двойным контролем правительств штатов и федерального правительства.

Большинство солдат и летчиков Национальной гвардии работают на гражданской службе полный рабочий день, а неполный рабочий день являются членами Национальной гвардии. Эти гвардейцы, работающие неполный рабочий день, дополняются штатным персоналом активной гвардии и резерва (AGR) как в Национальной гвардии армии, так и в Национальной гвардии ВВС, а также техниками армейского резерва в Национальной гвардии и техниками воздушного резерва (ART) в воздушная национальная гвардия. Национальная гвардия — это совместная деятельность Министерства обороны США (DoD), состоящая из резервных компонентов армии США и ВВС США: Армейской национальной гвардии и Воздушной национальной гвардии соответственно.

Членства в Национальной гвардии по состоянию на 30 сентября 2020 году составляла Армия Национальная гвардия 336129, Воздушная национальная гвардия 107414, их общее количество - 443543 человек.» (National Guard (United States) - Wikipedia )

ПАРАГРАФ 407 (379). Перечислю некоторые положительные стороны открытия банк данных под руководством специального отдела в структуре Национальной гвардии США.

Во-первых, военный резерв, состоящий из военнослужащих или подразделений Национальной гвардии есть в каждом штате и территорий Гуама, Виргинских островов, Пуэрто-Рико и округа Колумбия, всего 54 отдельные организации.

Во-вторых, Национальная гвардия США находится в двойном подчинение, то есть подчиняется президенту США и губернатору штата.

В-третьих, большинство солдат и летчиков Национальной гвардии работают на гражданской службе. Они очень заинтересованы безопасность граждан и соблюдение законов всеми, включая руководителей и агентов ФБР.

В-четвертых, гвардейцы будут надежно охранять накапливаемую информацию о деятельности руководителей и агентов ФБР, а также руководителей и офицеров полиции. Они не допустят утечки секретной информации.

В-пятых, банк данных устанавливает контроль над руководителями и агентами ФБР, а также руководителями и офицеров полиции. При выяснении угрозы жизни гражданам губернатор штата может принять решение арестовать некоторых руководителей и даже групп ФБР и полицейских с помощью гвардейцев.

В-шестых, ФБР и полицейские хорошо вооружены и могут оказать вооруженное сопротивление при аресте. В таких случаях губернатор может направить достаточное количество хорошо вооруженных гвардейцев.

Уважаемый Президент Дональд Трамп. Я предлагаю Вам выступить с инициативой создания Банк данных о работе ФБР и полиции. Это в конечном итоге решить многие проблемы вокруг незаконное вмешательства ФБР и полиции в частную жизнь граждан, резко сократить количество массовых убийств и самоубийств в США.

Более подробные данные смотрите в «Дополнительная информация к Приложению 2», 13 страниц.

------------------------------------------

ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ 1 К ПРИЛОЖЕНИЮ 2

2010-2025 - ЗАЯВЛЕНИЕ-ЖАЛОБА: ПРЕСТУПЛЕНИЯ АГЕНТОВ ФБР США И ПУТЬ ДОКАЗАТЕЛЬСТВА
Шухратжон АХМАДЖОНОВ

Известно, что Федеральное бюро расследований (ФБР) - ведущая американская организация по борьбе с терроризмом, контрразведкой и уголовным расследованиям, ФБР имеет юрисдикцию в отношении нарушений более 200 категорий федеральных преступлений (Federal Bureau of Investigation - Wikipedia) Здесь кратко рассмотрим его способ борьбы против массовых убийств и суицидов.

Один из главных обязанностей руководителей и агентов ФБР является определение преступных замыслов и планов преступников, опережение по недопущению террористических актов и массовых убийств. Некоторые руководители ФБР пошли удобным путем для себя. Они не стали искать и определять потенциальных преступников. Они решили выбрать определенного инакомыслящего жителя, гражданина США, организовали его преследование различными способами в течение длительного времени. Когда преследуемый человек начинает озлобляться, руководитель или агент ФБР сообщает руководителю полиции об этом «потенциально опасном» жителе США. Такой путь оказался для руководителей и агентов ФБР очень удобным и прибыльным. Но для граждан США она стала трагичным и горестным путем из-за неожиданных потерь самых близких людей.

Я убедился в этом на основе личного опыта и изучения множество фактов массовых убийств в США. Руководители и агенты ФБР применили такое преследование и преступления против меня в течение более 15 лет.

Я живу в США с января 2010 года, а в городе Вашингтоне – с марта 2012 года по сегодняшний день – 12 февраля 2025 года. Против меня организовали 35 краж и восемь ограблений с ноября 2012 года по декабрь 2024 года. В том числе в сентябре 2018 года у меня украли грин-карту (Green card) и карточку социального обеспечения (Social Securite) во время ночного наркодопроса. Я уверен, эти кражи и ограбления организовали агенты ФБР и с ними связанные люди. Я об этом написал с сентября 2021 года «2010-2025 – Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства» с приложением множества документов и фотографий. Получился более 300 страниц. Я опубликовал Вариант 2024 года “2010-2024 - Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства” на сайте www.liveinternet.ru в моем блоке (Дневнике) “Турон Шухратжони” (на русском языке см. [1], на английском языке см. [2]).

Я сейчас просматриваю и вношу важные дополнения в Заявление-жалобу. Например, я решил добавить в Вариант 2024 года “2010-2024 - Заявление-жалоба: Преступления агентов ФБР США и путь доказательства” три важных Предложений, которых отправляю и Вам. Планирую закончить «Вариант 2025 года” в конце марта 2025 года. Тогда ее отправлю Президенту США Дональд Трамп и другим руководителям США, а также руководителям международных правозащитных организаций.

Я не ограничился написанием преступлений агентов ФБР и с ними связанных людей. Главной причиной массовых убийств и суицидов в США является серьезные упущения и противозаконные действия некоторых руководителей, агентов ФБР и офицеров полиции, а также незаконное вмешательство в личную жизнь некоторых граждан и жителей США с помощью специальных волонтеров-провокаторов и информаторов, то есть серьезные нарушения прав человека. Это происходит из-за отсутствия контроля над деятельностью ФБР и полиции США. Я предлагаю решить проблему контроля над ними путем создания банк данных деятельности ФБР и полиции (см. параграфы 391-409). Ниже привел Часть 10 из Заявление-жалобы.

Я написал по параграфно для облегчения чтения и ясности. Заявление-жалоба получился большим - всего 447 параграфов. Я ее разделил на четырнадцать части. Ниже привожу ее Оглавление.

ОГЛАВЛЕНИЕ

Часть 1. Вводная часть (параграфы 1-18).
Часть 2. 2010-2012: Преследование в Бойсе (параграфы 19-66).
Часть 3. 2012-2022: Девятнадцать краж и четыре ограбления в Вашингтоне (параграфы 67-143).
Часть 4. Карательная психиатрия (параграфы 144-178).
4.1. Карательная психиатрия в Узбекистане (параграфы 144-161).
4.2. Карательная психиатрия в США (параграфы 162-178).
Часть 5. Другие преступления агентов ФБР (параграфы 179-284).
5.1. Скрытое наблюдение (слежка) (параграфы 180-184).
5.2. Сбор компромата (параграф 185).
5.3. Блокировка телефона (параграфы 186-189).
5.4. Сотрудничество агентов ФБР и сотрудников узбекского СНБ (параграфы 190-191).
5.5. Засланные вендоры-провокаторы (параграфы 192-201).
5.6. Фотографирование и преследование моих покупателей газет (параграфы 202-204).
5.7. Усыпляющие средства (параграфы 205-209).
5.8. Гаванский синдром (параграфы 210-212).
5.9. Наркодопрос (параграфы 213-222).
5.10. Лишение пенсии (параграф 223).
5.11. Мой отказ от гражданства США (параграф 224).
5.12. Блокировка аренды жилья (параграф 225).
5.13. Блокировка финансовой помощи (параграф 226).
5.14. Порча моих вещей (параграфы 227-240).
5.14.1. Порча и кража велосипеда (параграфы 228-239).
5.14.2. Замена сапог (параграф 240).
5.14.3. Отключение три клавиша ноутбука (параграф 241).
5.14.4. Порча джемпер-пуловера (параграф 242).
5.14.5. Порча упора коляски (параграф 243).
5.14.6. Порча одежды с помощью вшей (параграф 244).
5.15. Кто и как открывает украденные и ограбленные ноутбуки? (параграф 245).
5.16. Контроль, блокировка и уничтожение важной информации (параграф 246).
5.17. Провокации в школе английского языка (параграфы 247-251).
5.18. Провокации в www.facebook.com (параграфы 252-254).
5.19. Провокации в www.youtube.com (параграф 255).
5.20. Денежные провокации (параграфы 256-258).
5.21. Отравление (параграфы 259-268).
5.22. Болезни (параграфы 269-273).
5.23. 2014: Грибковая болезнь ногтей (параграфы 274-276).
5.24. 2021: Очернение голеней ног (параграфы 277-279).
5.25. 2022: Агенты ФБР применили против меня новое кибероружие (параграфы 280-288).
5.26. 1998-2023: Кашель (параграф 289).
5.26.1. 1998: Убийственный кашель в Ташкенте (параграф 290).
5.26.2. 2005: Кашель в Ташкенте (параграф 291).
5.26.3. 2019: Кашель в Нью-Йорке (параграф 292).
5.26.4. 2023: Кашель в Вашингтоне (параграф 293).
Часть 6. 2023-2024: Очередные преступления (параграфы 294-358).
6.1. Избиение и отравление почки (параграф 295).
6.2. Отравление печени (параграфы 297-300).
6.3. Воздействие в душу и мозг человека вредными душевными волнами (параграфы 301-308).
6.4. Порча вещей (параграфы 309-311).
6.5. Дискриминационный запрет 6 августа 2023 года на продажу газету Street Sense в рынке Дюпонт Серкл до 2028 года (параграфы 312-331).
6.6. Дискриминационный запрет 15 марта 2024 года на посещение ресторана Макдональдс до 2029 года (параграф 332).
6.7. Дискриминация по религии в марте 2024 года (параграф 333).
6.8. Дискриминационные провокации в www.facebook.com в январе 2024 года (параграфы 334-335).
6.9. Дискриминационный присвоение кличек в декабре 2024 года (параграф 336).
6.10. Кражи (параграфы 337-349).
6.11. Ограбления (параграфы 350-352).
6.12. Дискриминационные провокации с помощью вендоров (параграфы 353-355).
6.13. Дискриминационная подготовка к избиению меня (параграф 356).
6.14. Дискриминация во время салюта и инаугурации президента (параграфы 357-358).
Часть 7. Агенты ФБР почему меня преследуют? (параграфы 360-361).
Часть 8. Воссоздание базаров – путь к решению проблемы безработицы (параграфы 362-388).
Часть 9. Амнистия – путь к свободе миллион узников США (параграфы 389-390).
Часть 10. ФБР - главный виновник массовых убийств и суицидов в США (параграфы 391-409).
10.1. Оглавление статьи «В чем причина массовых убийств в США?» (параграф 391)
10.2. Кому это выгодна? (параграф 392)
10.3. В чем причина? (параграфы 393-402)
10.4. Мое отношение к суициду и массовым убийствам (параграфы 403-407).
10.5. Нужен ли ограничить продажу оружия? (параграфы 408-409).
Часть 11. Путь доказательства преступления ФБР и полиции (параграфы 410-418).
Часть 12. Всеобщая Декларация и Международный пакт о спецслужбах (параграфы 419-427).
Часть 13. Заключительная часть (параграфы 428-432).
Часть 14. Мои просьбы (параграфы 433-447).
Литература

Продолжение следует
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
PREZIDENT
2025 YILGI MAQOLALARIM

UNEMPLOYED, BAZAARS AND ELECTIONS

Суббота, 11 Января 2025 г. 00:40 + в цитатник
UNEMPLOYED, BAZAARS AND ELECTIONS

Shuhratjon AHMADJONOV
August 7 – October 12, 2024

1280px-Al-Hamidiyeh_souq,_Damascus,_Syria_-_2 (700x488, 127Kb)
Photo 1. Al-Hamidiya Bazaar (Souq) in Damascus. [1]

1920px-PS-Amman_6501 (700x466, 129Kb)
Photo 2. Bazaar (Souq) in Amman, Jordan. [1]

1920px-Turkey_(68742801) (700x468, 131Kb)
Photo 3. The Grand Bazaar in Istanbul, Turkey. [1]

This article is about recreating bazaars, sharply reducing unemployment, increasing income from bazaars, and cutting unemployment benefits.

Unemployment is a big problem. It is associated with another big problem - more than 35 trillion US dollar national debt [2].

CONTENTS

1. History of bazaars.
2. 1929-1939: Liquidation of bazaars in the USA.
3. Current situation.
4. A simple and reliable way.
5. Positive aspects of farmers' markets and bazaars.
6. Answer to doubts.
7. Caution: Chinese business in the United States.
8. Freedom at the bazaar.
9. History of the Eastern bazaar.
10. What did Mr. Donald Trump promise?
11. Mr. Joe Biden also increased the debt.
12. The threat of default.
13. Who will feed whom?
14. Temporary decrease in the number of unemployed.
15. The way to reduce the national debt.
16. The attitude of the security forces.
17. Where to revive the Central Bazaar?
18. World Bazaar Center in New York.
19. Long Bazaars of the World.
20. How to ensure freedom of the bazaar?
21. How is it in other countries?
22. There is a possibility of becoming a Nobel Peace Prize laureate.
23. My proposals.
24. The people's movement "For the Bazaar".
25. Do millions of unemployed have the right to happiness?
Literature

1. HISTORY OF BAZAARS

A bazaar or souk is a marketplace consisting of many small stalls or shops, especially in the Middle East, the Balkans, and Central Asia, including Uzbekistan, North Africa, and South Asia. They were traditionally located on vaulted or covered streets with doors at each end and served as the central marketplace of a town. The word "souk" is roughly equivalent to the word "bazaar" in the Arabic-speaking world. The existence of bazaars or souks dates back to about 3000 BC (before Christ). That is, bazaars arose five thousand years (!) ago. [1]

The term "bazaar" is more general than "farmers' market." Farmers' markets are a small subset of bazaars.

2. 1929-1939: LIQUIDATION OF BAZAARS IN THE USA

The Great Depression, as a global economic crisis, most severely affected the USA. During this time, law enforcement agencies (the Federal Bureau of Investigation (FBI), police and others) insisted on the closure and liquidation of the bazaar structure in the US. The Central Bazaar in Washington, DC one of the largest bazaars in the USA, was destroyed. The Central Archives of the USA was built. [3]

The FBI, police and other law enforcement agencies, achieved the liquidation of the bazaar structure. In doing so, they abandoned the five thousand years of human experience, which is the bazaars. This was a fatal mistake.

Years passed the number of unemployed began to increase year after year. In May 2024, the national unemployment rate in the United States was about 6.65 million unemployed ([4]). This is the tragedy of 6.65 million Americans and their loved ones. In the souls of other Americans, seeing their tragedy every day, the fear of losing their jobs and ending up in such poverty and lack of rights settled.

3. CURRENT SITUATION

According to the USDA Agricultural Marketing Service (AMS), from 1994 to 2019, the number of farmers markets has grown from 1,755 to 8,771 in 2019, an average annual growth rate of about 7 percent. [5]

The farmer’s market industry is expected to see revenue growth of an average of 7.5 percent over the five years through 2024, when revenues are expected to reach $1.4 billion. [6]

Unfortunately, existing farmers markets operate one to two days a week for four to six hours. And each farmer and his or her workers have to do a lot of work: they clean and pack produce into boxes and crates, load it into a truck, transport it to the point of sale, unload it from the truck, set up tents and stands, place the produce on the stands, and start selling. After 4-6 hours, they collect and pack the remaining products in boxes and cartons, load them into the car, and drive to their farm.

I have been selling the “Street Sense” newspaper at Dupont Circle Market and Eastern Market since 2012 on Saturday and Sunday. I have seen their hard work many times on each market day. It is especially hard for them on cold and hot days, during rains and snows, strong winds.

It is known that the USA is located between two great oceans. Therefore, almost every day winds of varying strength blow. Farmers are forced to strengthen each tent frame with heavy weights.

The regulations of farmers' markets contain large restrictions and prohibitions. Since 2010, I have not seen at least one American selling a bag of potatoes or a box of fruits or vegetables at a farmers' market that he (she) grew in his (her) garden or vegetable plot.

4. A SIMPLE AND RELIABLE WAY

There is a simple and reliable way to sharply reduce the number of unemployed, and thereby stop the growth of the US national debt. To do this, it is necessary to recreate, revive markets with a full working day and thirty days a month throughout the territory of the United States.

In my proposal, the markets will work thirty days a month from morning to evening, like grocery stores. The farmer and/or the merchant will have a permanent place of trade and premises. He (she) will leave unsold products and goods in his (her) premises in the market.

5. POSITIVE SIDES OF FARMERS' MARKETS AND BAZAARS

In this paragraph, I will list the positive sides only of farmers' markets, which are a small part of the bazaar. Naturally, all these positive sides also apply to bazaars.

1. Millions of unemployed and part-time workers in the United States will be provided with full-time work. If in each state an average of 20 thousand unemployed people is attracted to bazaar work, then in fifty states one million unemployed Americans will be employed.

2. Many farmers, as well as various small and medium-sized stores can additionally sell their goods at revived markets, bazaars.

3. One of the main problems is the sale of goods and products. Regular bazaars create great opportunities for the sale of goods and products.

4. The emergence of additional sales points for millions of people will stimulate the production of more goods for the bazaar. Many current unemployed and part-time workers will be involved in these jobs.

5. The unemployed will help with the transportation and sale of goods at the market.

6. The market structure does not require special education or qualifications, as in other professions. Young Americans and uneducated unemployed people can freely work in the market structure. There is no need to spend time and money on their training.

7. Currently, supermarkets in the USA buy only the best part of the crop from farmers. The middle and small part of the crop remains in the field. Farmers can sell this part of the crop through the bazaar, at reduced prices than in supermarkets.

8. The implementation of the "Revival of Bazaars" project at the first stage requires almost no expenses. The heads of districts and cities of the USA are required to allocate a convenient place for citizens and sufficient area for the bazaar. In the future, based on the existing infrastructure of the bazaar, convenient bazaar buildings can and should be designed and built for sellers and buyers.

9. You can follow the historical path of humanity: close one of the central streets of the city and create a bazaar there.

10. This project can be implemented (occur) in a short time in all cities and districts of the 50 US states and in the Washington, DC. Currently, on some days, often on Saturday and Sunday for 4-6 hours, tent trade is organized in cities and districts. It is necessary to allow such trade daily from morning to evening thirty days a month (one day a month - Sanitary Day).

11. The revived bazaars will not harm the existing system of grocery supermarkets. Those citizens who want supermarket products can continue to buy in the supermarket.

12. The sales tax will go to the state (state) treasury. This will enrich each state, and the United States as a whole.

13. Currently, the US government spends a lot of money to provide the unemployed with a living wage. Much of this spending will be economize.

There are other positive aspects of the project to revive bazaars called "Bazaars".

6. ANSWER TO DOUBTS

Some may express doubts: bazaars will only create tens or hundreds of thousands of jobs, not millions of jobs. Let us think about it.

Let us imagine that a bazaar system has been organized and a farmer has started selling a lot of agricultural products in several bazaars. In order to sell agricultural products for twelve months, the farmer needs to cultivate new agricultural lands and plant agricultural crops. He and his workers will not be able to cope with such a volume of work using the farmer's existing agricultural machinery. Some of them are outdated and need to be replaced. Thanks to good income from the bazaar, the farmer will start ordering tractors and various mechanisms from factories that produce agricultural machinery.

If five or six farmers have ordered such an order for agricultural machinery, then the agricultural machinery factory can sell from the warehouse or produce five or six tractors on its own. If farmers all over the United States start ordering tractors and agricultural machinery, the plant will be forced to contact the metallurgical plant and order the necessary types of metal in the form of sheets or blanks.

The agricultural machinery plant will also hire fitters, milling machine operators, and workers of other professions. They may order new machines from the machine tool plant. The metallurgical plant will also hire additional labor to fulfill the orders. In turn, the management of the metallurgical plant will contact the mining company with an order for the supply of additional metallurgical raw materials.

This is how the entire chain will begin to produce additional products, machines, sheets, blanks, and so on. Such an important chain of orders and their fulfillment will provide work for about one million workers and specialists. Add to this the jobs in millions of hectares of farmers and thousands of large and small markets throughout the United States, and we will end up with several million jobs.

7. CAUTION: CHINESE BUSINESS IN THE USA

FOTOnewyork1 (700x468, 137Kb)
Photo 4. Pell Street, New York. 2009. [7] I visited New York many times in 2015-2024. This and the neighboring streets still look like this with Chinese advertising hieroglyphs. In this area, there is a bus station between city buses, including to Washington, DC. They are served by Chinese pipel.

XITOYwashKAFEfoto1 (441x700, 129Kb)
Photo 5. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. [8]

The Chinese skillfully used the absence of bazaars to accumulate initial capital: they organized the sale of fruits, vegetables, and even clothes in the center of US cities.

They also skillfully used the Covid-19 pandemic. Small business owners, such as cafes, restaurants, and so on, paid rent for many months, in the conditions of a pandemic and few customers. Their money almost ran out and they were forced to rent out these premises. The Chinese were waiting for this moment and one after another bought them and opened their own businesses. Now in the center of US cities, there are many cafes and shopping pavilions, the names of which are written in Chinese hieroglyphs (see photo 4 and 5).

In short, China is taking over business not only in foreign countries. They are actively doing this within the United States as well. In my opinion, the Chinese are planning to take over the sources of big business now, such as multi-story shopping malls...

The development of US bazaars will give millions of Americans the opportunity to do business in the bazaar, and thereby reduce Chinese business in the US.

8. FREEDOM IN THE BAZAAR

For a thousand years, most bazaars have been built according to the following principle: medium and small shops with permanent sellers are built and operate along the edges of the bazaar. In the middle of the bazaar and outside there are dozens, sometimes hundreds of trading stalls that are not assigned to anyone separately. Whoever arrives earlier has the right to take one of these stalls of their choice, pay a small tax for the stall provided for this one day and sell their goods. This is what ensures freedom of bazaar trade. If it is a food product, that is, fruits, vegetables, etc., then the seller must obtain permission from the bazaar laboratory employees.

Freedom of a farmers' market or bazaar should also include freedom to buy in bulk, sell in this or another bazaar. For example, strawberries and tomatoes ripen earlier in the southern states than in the northern ones. They are usually sold quite cheaply in the southern states. Individual businessmen can buy wholesale, load it into their trucks and transport it to northern cities, and even to Canada, and sell it there at higher prices. In Central Asia, including Uzbekistan, this is allowed, and many earn money by such honest work and provide for themselves and their families.

A businessman-transporter can sell in a northern city himself. He can also sell in small wholesale in boxes and bags to local resellers. As a result, in other bazaars, a certain number of people, especially young people and women, can earn money daily by buying in small wholesale and selling by the foot in this or a neighboring local bazaar. This is how tens and hundreds of thousands of citizens throughout the United States will be provided with work and income.

9. HISTORY OF THE EASTERN BAZAAR

If officials start assigning a specific stall to a specific vendor, the bazaar will become just another big store. The store officials will manage the vendors at their own discretion and eventually kill the free bazaar. As an example, I can give a short history of the Eastern Bazaar in the city of Washington.

"The first Eastern Bazaar was one of three public marketplaces included in Pierre L'Enfant's (1754-1825) plan for the city, in addition to the existing bazaars in Alexandria and Georgetown. The plan also called for a Central Bazaar and a Western Bazaar.

In 1805, Thomas Jefferson (1743-1826) issued a proclamation calling for the establishment of an Eastern Bazaar at 7th and L Streets SE, near the Navy Yard.

The current Eastern Bazaar was designed by Adolf Klass and has operated continuously as a public bazaar since 1873" [9]

The interior of the Eastern Bazaar building was converted into a kind of store many years ago. For this purpose, counters were installed on both sides of the hall and permanent sellers were placed behind them. Thus, the Eastern Bazaar was transformed into another large grocery store.

On Saturdays and Sundays, bazaar lines operate outside the Eastern Bazaar building from 7:00 am to 4:00 pm. Various fruits, food, clothing and other goods are sold there.

Our task is to create conditions so that the Eastern Bazaar also functions from morning until evening for thirty days a month. In the future, it is necessary to build a large bazaar building with all the amenities for both sellers and buyers.

10. WHAT DID MR. DONALD TRUMP PROMISE?

Mr. Donald Trump told The Washington Post on April 3, 2016, that he could rid the United States of its $19 trillion debt in two terms as President. At a campaign stop in Wausau, Wisconsin, he warned that the United States was "sitting on a bubble right now that's going to burst." [10]

During President Trump's four years in office, the gross national debt has grown from $19.95 trillion to $27.75 trillion, an increase of $7.8 trillion (the public debt, a more economically significant measure of debt, has grown by $7.2 trillion over that period). [11]

Mr. Donald Trump has failed to reduce the national debt. Instead, he has added $7.8 trillion to the economic bubble from 2017 to 2021.

11. MR. JOE BIDEN TOO INCREASED THE DEBT

President Joe Biden increased the economic bubble by $7.25 trillion during 2021-2024, and it is over $35 trillion 258 billion as of August 25, 2024! [2]

"Below is a list of the largest foreign holders of U.S. Treasury securities as of June 2024:

Japan - $1,117.7 billion;
China - $780.2 billion;
United Kingdom - $741.5 billion;
Luxembourg - $384.2 billion;
Canada - $374.8 billion.
Cayman Islands - $319.4 billion;
Belgium - $318.0 billion;
Ireland - $308.0 billion;
France - $307.2 billion;
Switzerland - $287.1 billion;
Taiwan - $265.9 billion;
India - $241.9 billion;
Brazil - $227.0 billion;
Hong Kong - $220.6 billion;
Singapore - $219.3 billion;
others - $2,097.6 billion;
Total - $8,210.4 billion" [12], [13]

1979_$10,000_Treasury_Bond_ (700x588, 142Kb)
Photo 6. Long-term treasury bond (Bond) for $10,000 [12], [13]

12. DEFAULT THREAT

One day, a default may occur, that is, failure to pay interest or principal on a debt obligation on time, and this large debt bubble will burst. The country and its 333 million people will be hit hard economically. The global economy will also be hit, since the gross domestic product (GDP) of the United States in 2022 was $25.46 trillion, which is about 15% of the world's GDP. [14]

According to World Bank estimates, a country's public debt is considered problematic when it is equal to 77% of the country's annual GDP. The US public debt was 105.4 percent in 2019, and now - July 30, 2024, 137.4 percent of the US annual GDP [14]

The United States has the largest external debt in the world. The United States spends more than $875 billion a year on interest payments on its securities. For example, in 2023, it paid $875.5 billion [12]. It turns out that the American people are working for the development of other countries, including China ...

Meanwhile, the US national debt continues to grow. A further increase in the US national debt poses a great danger to the country's citizens due to a possible default. Such an increase in the national debt cannot last forever.

If the US defaults, China may become the main leader of the world's countries. This is dangerous for all countries and peoples of the world, including the US and Uzbekistan. In communist China, many do not believe in God. If they have planned something, no one can stop them. We see this in the persecution of millions of Uyghur Muslims in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region of China.

13. WHO FEEDS WHOM?

For thousands of years, the people fed both themselves and the government. Usually, the government does not feed the people. Those governments that tried to feed the people inevitably failed. This is evidenced by the collapse of the Soviet Union. The Bolshevik leadership of the Soviet Union forcibly created a collective farm system in the 1930s, and tried to provide the people with cheap bread. Later, the government was unable to provide people with bread, and since 1963, it began to buy millions of tons of grain from the United States. Ultimately, the Soviet Union, having the largest territory in the world, collapsed and disintegrated into 15 independent states.

The US government allocates many millions of dollars annually to pay unemployment benefits to millions of US citizens and the salaries of numerous officials. This means that the US government feeds part of the population for many years. As a result, the US national debt as of August 25, 2024 was more than $35 trillion 258 billion and continues to grow by billions of dollars daily. In terms of each US resident, the debt is more than $104,538. [2]

14. TEMPORARY DECREASE IN THE NUMBER OF UNEMPLOYED

Currently, the government spends trillions of dollars to organize temporary jobs for millions of US citizens. For example, to repair buildings, roads, bridges, and so on. These jobs are temporary. After the repairs are completed, bridges and buildings are built, these people will again be unemployed.

In contrast, markets will provide work for many years, decades and centuries for the farmers and sellers themselves, their children, grandchildren and other hired people. This is proven by the thousand-year history of mankind.

15. THE WAY TO REDUCE THE NATIONAL DEBT

To reduce the national debt, we must find ways to reduce government spending. One of these ways is to revive the markets in the United States. This will provide most of the unemployed with jobs. They and their families will no longer receive assistance from the Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP) (formerly known as the Food Stamp Program, it provides assistance to people with low incomes and no income)

Today's unemployed will work at the markets and pay taxes. They will bring in billions of dollars in additional income to each state and country.

If we provide jobs for today's unemployed, most of them will have enough money to rent a house or apartment. As a result, the housing problem for millions of homeless people will be partially solved.

16. THE ATTITUDE OF THE LAW ENFORCEMENT AGENCIES

Some heads of the law enforcement agencies (the Federal Bureau of Investigation (FBI), police and others) find it very convenient to keep the majority of the American people under threat of dismissal and unemployment. Therefore, they will be against the re-establishment of bazaars in the USA.

The police and the Federal Bureau of Investigation (FBI) have hundreds of thousands of employees and staff positions due to the existing 6.65 million unemployed and 2.2 million people behind bars. Many crimes are committed due to unemployment in the USA.

“The USA leads in the number of prisoners in absolute terms - about 2.2 million people are behind bars. This is 25% of all prisoners on the planet (more than in the 35 largest European countries combined, and 40% more than in China), although the population of the USA is only 5% of the world's population (329 million people). Of these prisoners, about 71 thousand are minors. The cost of maintaining the prison system to US taxpayers is $80 billion annually." [15]

As of July 26, 2023, there are 1,767,200 prisoners in US prisons. There is an average of 531 prisoners per 100,000 residents. [16]

By solving the problem of employing the unemployed in the markets, we will significantly reduce the number of crimes and the number of people behind bars. This will significantly reduce the number of law enforcement officers. Some of them will move to market structures to ensure law and order and the safety of citizens in the markets. They will be selected on a competitive basis. As a result, we will save billions of dollars more, which is spent on maintaining the prison system.

A sharp reduction in convicts will raise the authority of the United States in the international arena in the field of human rights.

17. WHERE TO REVIVE THE CENTRAL BAZAAR?

In the center of Washington, DC there are old two-three-story buildings that have exhausted their internal resources and have no historical value. The owners of several dozen private two-three-story houses located nearby should be offered new apartments in a multi-story building with all modern amenities. To do this, it is necessary to build one or two multi-story buildings to accommodate these families. Then demolish these dozens of two-three-story houses and build a modern, beautiful, large bazaar for residents and guests of the capital. It is necessary to provide a parking space for many cars or a multi-story garage near the Central Bazaar.

I would recommend building such a long bazaar that would start at one end and end at the other end of Washington, DC. Of course, such a long bazaar will be built in stages over five to ten years. The layout of the Washington, DC Central Bazaar should be planned so that in the future it stretches from one end of Washington, DC to the other. The commissioning of the first stage of the Central Bazaar should be covered with one color of paint. Therefore, seven parts of the long bazaar will be painted in seven colors, like the subway map in Washington, DC. This will make it easier for customers to navigate the long bazaar.

The Long Bazaar will be designed and built in stages over ten years. This will provide work for hundreds of designers for more than ten years. Moreover, it will provide permanent work for hundreds of thousands of builders and specialists on a US scale.

You can think about the option of a double roof. Under the first roof, there will be the bazaar itself and a thousand thousand buyers and sellers. Above the first roof, there will be fire safety services, anti-terrorist security and other necessary services. The workers of these services will also be protected in winter and summer from rain, snow and wind thanks to the second roof.

18. WORLD BAZAAR CENTER IN NEW YORK

In New York, a long bazaar can be built on Broadway. The total length of Broadway is 53 kilometers. The length of Broadway within the boundaries of New York City is 24 kilometers. [17]

Since 2009, two segments of Broadway - in the Times Square area, between 42nd and 47th Streets, as well as in the Herald Square area between 33rd and 35th are pedestrian zones and completely closed to traffic. [17]

This is where the New York covered bazaar can be built. In the future, if such a long covered bazaar is liked by the residents and guests of New York, then the construction of the covered bazaar should be continued from one end of New York to the other.

Any bazaar, including the New York and Washington, DC bazaars, will perform not only commercial functions, but also a social function as a meeting place and a place for people to walk.

In New York, the bazaar can be built along Broadway, which is 24 kilometers long. As a result, it will become the longest bazaar in the world, and this fact will be included in the Guinness Book of Records. It can be called the "World Bazaar Center", similar to the name "World Trade Center" in New York.

19. LONG BAZAARS OF THE WORLD

“The Medina of Fez, Morocco, which includes numerous long market streets (e.g. Tala’a Kebira) and bazaar areas (e.g. Kissariat al-Kifah), was listed as a UNESCO World Heritage Site in 1981. Al-Madina Souk in Aleppo is the largest covered historic market in the world, with an approximate length of 13 kilometers. It is part of the Ancient Aleppo, a UNESCO World Heritage Site since 1986 in Syria. The Bazaar complex in Tabriz, Iran, was listed by UNESCO in 2010. The Bazaar of Qaisiyariye in Lar, Iran, is on the tentative list of UNESCO World Heritage Sites since 2007. Kemeralti Bazaar in Izmir was placed on tentative list in 2020.” [1]

I hope the long bazaars in Washington, DC and New York will be designed and built uniquely. Years will pass and these bazaars will be included in the UNESCO list.

20. HOW TO ENSURE FREEDOM OF THE BAZAAR?

To ensure freedom of the bazaar, it is necessary to fulfill the following requirements:
- some of the trading counters are free, that is, they are not assigned to someone separately;
- whoever came earlier has the right to occupy the counter of their choice and sell their goods.

The following organizational measures are appropriate:
- Adopt a separate program "Revival and support of bazaars" or simply "Bazaars".
- Study the experience of various countries in organizing bazaars, production, delivery and sale of fruits, vegetables, products and goods in bazaars.
- Develop a list of recommendations for better organization of the bazaar, including production, delivery and sale of fruits, vegetables, products, clothing and goods in bazaars.

The attitude of people in bazaars is one of the real manifestations of civil society. Therefore, it is appropriate to prepare annual reports on the state of bazaars in the US states and in countries around the world.

21. HOW IS IT IN OTHER COUNTRIES?

It is known that there are currently more than eight billion people living on Earth. In industrially underdeveloped countries, more than a billion people work in the markets and for the market. They are provided with work, have more or less income, pay taxes to their state, provide for their family, children and are to some extent happy.

How are our unemployed fellow citizens worse off compared to them? Nothing.

Please give them the opportunity to work in and for the market, provide for themselves and their families financially, pay taxes to enrich their country - the USA, and not sit and wait for handouts from the authorities ...

By creating markets everywhere, we will put an end to the tragedy of 6.65 million unemployed Americans.

22. THERE IS A POSSIBILITY TO BECOME A NOBEL PEACE PRIZE LAUREATE

Which of the leaders will head and decide to recreate the bazaars in the USA, and thereby provide work for millions of unemployed people, there is such a high probability: he (she) will become the next Nobel Peace Prize laureate.

23. MY PROPOSALS

1. US President Joe Biden and US Vice President Camilla Harris, please take the initiative to recreate bazaars in the US.

2. US Vice President Camilla Harris, please introduce a new chapter in your election program called "Bazaars", which will include a solution to the unemployment problem in the US. Your "Bazaars" program will be supported and approved by the majority of US voters. Therefore, you and the US Democratic Party will win the elections with a large advantage on November 5, 2024 over Mr. Donald Trump and the US Republican Party, and you will become the 47th President of the US.

3. US Senators and Representatives of the Congress, please take the initiative to create bazaars in your states.

24. PEOPLE'S MOVEMENT "FOR THE BAZAAR"

US citizens need to create initiative groups everywhere to recreate bazaars and unite in the people's movement "For the Bazaar". And also vote in the November 2024 elections for those candidates who support and do specific things to create and develop bazaars in the USA.

44-US President Mr. Barack Obama, please support the initiative to recreate bazaars in the USA and become the leader of the people's movement "For the Bazaar". This will be a worthy example for a person who holds the title of Nobel Peace Prize laureate in 2009.

Citizens' meetings and rallies throughout the US demanding the re-creation of bazaars will actually turn into support for the US Democratic Party. As a result, there is a high probability that the Democratic Party will win both the Presidential election and the US Congress elections.

25. DO MILLIONS OF UNEMPLOYED PEOPLE HAVE THE RIGHT TO HAPPINESS?

The fathers of US democracy wrote this in the Declaration of Independence.

“We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness. -- That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed.” [18]

So, 6.65 million unemployed people in the US, including me, have every right to be happy. To ensure these rights, US citizens have established a government that exercises its power with the consent of the governed. And let them take decisive measures to recreate bazaars and thereby provide jobs for all unemployed people in the US.

---------------------------------

P.S.1. Uzbek-English translation programs, including www.translate.google.com , translate poorly and inaccurately. Therefore, I wrote this Appeal in Russian and translated it into English using the program www.translate.google.com I apologize for any possible errors in translation.

P.S. 2. Briefly about myself. I was born in 1954 in Uzbekistan. In 1970-1975 I studied at the Samarkand State University, in 1979-1983 - at the Moscow Higher Technical University named after Bauman. I worked in positions up to the leading designer in research institutes and in the main design bureau at large factories in Moscow and Tashkent. I have been involved in human rights since 1974. I have been publishing articles since 1988. I have written and published four books on websites and partially published two more books. The book "Turon yigitiga" ("To a young man from Turan") was organized by a robbery of more than 200 books in 2005 in Tashkent. The book "Gap-gashtakdan - Jadidchilik harakatiga" ("From get-togethers to the Jadidism Movement") was robbed along with my personal library in December 2022 in Tashkent. I have written and published 393 articles on websites, including 277 in Uzbek, 96 in Russian and 20 in English. I have been living in the United States since January 2010. I am a human rights activist, freelance journalist, refugee and vendor "Street Sense".

------------------------------------------

LITERATURE

1. Bazaar. - Bazaar - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Bazaar From Wikipedia, the free encyclopedia).

2. US Debt Clock. - https://usdebtclock.org/

3. Center Market (1871-78) (20). English version. - http://www.adolf-cluss.de/index.php?lang=en&topSub=washington&content=h&sub=3.5.20

4. Monthly number of unemployed persons in the United States from May 2022 to May 2024 (in millions, adjusted). - Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adju...unemployed-persons-in-the-usa/ July 5, 2024).

5. Growth in the number of U.S. farmers markets slows in recent years. - USDA ERS - Chart Detail (www.ers.usda.gov/data-products/chart-gallery/gallery/chart-detail/?chartId=104402 2019. Последнее обновление: 10 августа 2022 г.).

6. Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029). - Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029)| IBISWorld (www.ibisworld.com/united-states/market-research-re...y/#IndustryStatisticsAndTrends January 2024).

7. Chinatown, Manhattan. - Chinatown, Manhattan - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Chinatown,_Manhattan From Wikipedia, the free encyclopedia).

8. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. - CHINATOWN in WASHINGTON, D.C. Editorial Image - Image of asian, street: 20573075 (dreamstime.com) (www.dreamstime.com/royalty-free-stock-photo-chinatown-washington-d-c-image20573075 ).

9. Eastern Market, Washington, D.C. - Eastern Market, Washington, D.C. - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Eastern_Market,_Washington,_D.C From Wikipedia, the free encyclopedia).

10. Trump: I'll eliminate U.S. debt by end of 2nd term by Jeremy Diamond. - https://edition.cnn.com/2016/04/02/politics/donald-trump-national-debt/index.html (www.edition.cnn.com April 3, 2016).

11. How Much Did President Trump Add to the Debt? - How Much Did President Trump Add to the Debt?-2024-01-10 (crfb.org) (www.crfb.org/blogs/how-much-did-president-trump-add-debt January 10, 2024).

12. Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн (The US national debt has exceeded $35 trillion for the first time in history). - Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн | РБК Инвестиции (rbc.ru) (www.quote.rbc.ru/news/article/66a776849a79478324217bbb July 29, 2024).

13. National debt of the United States. - National debt of the United States - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/National_debt_of_the_United_States From Wikipedia, the free encyclopedia).

14. Экономика США (US Economy). - Экономика США — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Экономика_США Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

15. Список стран по количеству заключённых (List of countries by number of prisoners). - Список стран по количеству заключённых — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Список_стран_по_количеству_заключённых Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

16. List of countries by incarceration rate. - List of countries by incarceration rate - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_incarceration_rate From Wikipedia, the free encyclopedia).

17. Путеводитель по Нью-Йорку — Улица Бродвей (New York City Guide - Broadway Street). - Путеводитель по Нью-Йорку - Улица Бродвей (pronewyork.org) (www.pronewyork.org/broadway.html Rewritten on August 25, 2024).

18. "Original Rough Draught" of the Declaration of Independence. - "Original Rough Draught" of the Declaration of Independence - Wikisource, the free online library (www.en.wikisource.org/wiki/"Original_Rough_Draught"_of_the_Declaration_of_Independence From Wikipedia, the free encyclopedia).

Shuhratjon Ahmadjonov (Uzbek, born 1954)
Mailing address:
216 Tulip Dr., Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: havassh54@gmail.com , jiz54@mail.ru
Phone: 240-263-0683 (for messages)
Рубрики:  ENGLISH
ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
2024 YILGI MAQOLALARIM

БЕЗРАБОТНЫЕ, БАЗАРЫ И ВЫБОРЫ

Суббота, 11 Января 2025 г. 00:19 + в цитатник
БЕЗРАБОТНЫЕ, БАЗАРЫ И ВЫБОРЫ

Шухратжон АХМАДЖОНОВ
7 августа – 12 октября 2024

1280px-Al-Hamidiyeh_souq,_Damascus,_Syria_-_2 (700x488, 127Kb)
Фото 1. Базар (сук) Аль-Хамидия в Дамаске. [1]

1920px-PS-Amman_6501 (700x466, 129Kb)
Фото 2. Базар (сук) в Аммане, Иордания. [1]

1920px-Turkey_(68742801) (700x468, 131Kb)
Фото 3. Большой базар в Стамбуле, Турция. [1]

В этой статье речь идет о воссоздании базаров, резком сокращении безработицы, увеличении доходов от базаров и сокращении пособий по безработице.

Безработица – эта большая проблема. Она тесно связана с еще одной большой проблемой – более 35 триллион долларовой национальным долгом США [2].

ОГЛАВЛЕНИЕ

1. История базаров.
2. 1929-1939: Ликвидация базаров в США.
3. Нынешнее состояние.
4. Простой и надежный способ.
5. Положительные стороны фермерских рынков и базаров.
6. Ответ на сомнения.
7. Осторожно: Китайский бизнес в США.
8. Свобода на базаре.
9. История Восточного базара.
10. Что обещал господин Дональд Трамп?
11. Господин Джо Байден тоже увеличил долг.
12. Угроза дефолта.
13. Кто кого кормить?
14. Временное уменьшение количество безработных.
15. Путь уменьшения государственного долга.
16. Отношение силовых структур.
17. Где возродить Центральный базар?
18. Всемирный базарный центр в Нью-Йорке.
19. Длинные базары мира.
20. Как обеспечить свободу базара?
21. Как в других странах?
22. Есть возможность стать лауреатом Нобелевской премии мира.
23. Мои предложения.
24. Народное движение “За базар”.
25. Имеют ли право на счастье миллионы безработные?
Литература

1. ИСТОРИЯ БАЗАРОВ

Базар или сук — это рынок, состоящий из множества небольших прилавков или магазинов, особенно на Ближнем Востоке, на Балканах, в Центральной Азии, в том числе в Узбекистане, Северной Африке и Южной Азии. Они традиционно располагались на сводчатых или крытых улицах с дверями на каждом конце и служили центральным рынком города. Слово «сук» ("souk") в арабоязычном мире примерно эквивалентно слову «базар» ("bazaar"). Существования базаров или суков датируются примерно 3000 годом до нашей эры. То есть базары возникли пять тысяч лет (!) назад. [1]

Понятие «базар» является более общим понятием, чем «фермерский рынок». Фермерские рынки являются малой частью базаров.

2. 1929-1939: ЛИКВИДАЦИЯ БАЗАРОВ В США

Великая депрессия, как мировой экономический кризис, сильнее всего затронула США. В это время правоохранительные органы (ФБР, полиция и другие) настаивали на закрытии и ликвидации базарной структуры в США. Центральный базар в Вашингтоне, округ Колумбия, один из крупнейших базаров в США, был разрушен. Был построен Центральный архив США. [3]

ФБР, полиция и другие правоохранительные органы добились ликвидации базарной структуры. Тем самым они отказались от пяти тысяч лет человеческого опыта, которым являются базары. Это была роковая ошибка.

Прошли годы, и количество безработных стало увеличиваться из года в год. В мае 2024 года национальный уровень безработицы в США составил около 6,65 миллиона безработных ([4]). Это трагедия 6,65 миллиона американцев и их близких. В душах других американцев, видящих их трагедию каждый день, поселился страх потерять работу и оказаться в такой же нищете и бесправии.

3. НЫНЕШНЕЕ СОСТОЯНИЕ

По данным Службы сельскохозяйственного маркетинга (AMS) Министерства сельского хозяйства США, с 1994 по 2019 год количество фермерских рынков выросло с 1755 до 8771 в 2019 году, что в среднем составляет около 7 процентов в год. [5]

В отрасли фермерских рынков наблюдается ожидаемый рост доходов в среднем на 7,5% в течение пяти лет до 2024 года, когда выручка достигнет 1,4 миллиарда долларов. [6]

К сожалению, существующие фермерские рынки работают один-два дня в неделю по 4-6 часов. Причем каждый фермер и его работники вынуждены делать большой объем работы: они очищают и упаковывают продукты в ящики и коробки, их укладывают в грузовую машину, везут на место продажи, выгружают из машины, устанавливают палатки и прилавки, укладывают продукты на прилавки и начинают торговать. Через 4-6 часов они собирают и пакуют оставшиеся продукты в ящики и коробки, грузят в машину, и едут в свое фермерское хозяйство.

Я продаю газету “Street Sense” в рынке Дюпон Серкл Маркет и Эстерн Маркет с 2012 года в субботу и воскресенье. Я много раз видел их большой труд в каждый рыночный день. Им особенно тяжело в холодные и жаркие дни, во время дождей и снегов, сильном ветре.

Известно, что США расположена между двумя великими океанами. Поэтому почти каждый день дуют ветры различной силы. Фермеры вынуждены укреплять каждый остов палатки тяжелыми гирями.

В уставах фермерских рынках написаны большие ограничения и запреты. Я не видел с 2010 года хотя бы одного американца, торгующего в фермерском рынке мешок картошки или ящик фруктов, овощей, который он (она) вырастил в своем приусадебном участке или огороде.

4. ПРОСТОЙ И НАДЕЖНЫЙ СПОСОБ

Есть простой и надежный способ резкого сокращения количество безработных, и тем самым приостановить рост государственного долга США. Для этого необходимо воссоздать, возродить базары с полным рабочим днем и тридцати дней в месяц по всему территорию США.

В моем Предложение базары будут работать тридцать дней в месяц с утра до вечера, как продуктовые магазины. Фермер и/или торговец будет иметь постоянное место торговли и помещение. Непроданные продукты и товары он (она) будет оставлять в своем помещение в базаре.

5. ПОЛОЖИТЕЛЬНЫЕ СТОРОНЫ ФЕРМЕРСКИХ РЫНКОВ И БАЗАРОВ

Я перечислю в этом параграфе положительные стороны только фермерских рынков, которые являются малой частью базара. Естественно, все эти положительные стороны относится и к базарам.

1. Миллионы безработные и лица, занятые неполный рабочий день в США будут обеспечены работой полного дня. Если в каждом штате будет привлечен к базарным работам в среднем 20 тысяч безработных, то в пятидесяти штатах будут трудоустроены один миллион безработных американцев.

2. Многие фермеры, да и разные мелкие и средние магазины могут свои товары дополнительно реализовывать на возрожденных рынках, базарах.

3. Один из главных проблем – реализация товара и продуктов. Обычные базары создают большие возможности для реализации товаров и продуктов.

4. Появление дополнительных мест продажи для миллионов людей будет стимулировать на производство больше товаров для базара. В этих работах будут участвовать множество нынешних безработные и лица, занятые неполный рабочий день.

5. Безработные будут помогать при перевозке и продаже товаре на базаре.

6. В базарной структуре не требуется специального образования или квалификации, как в других профессиях. Молодые американцы и необразованные безработные могут свободно работать в базарной структуре. Нет необходимости тратить время и финансы на их обучение.

7. В настоящее время супермаркеты в США у фермеров покупают только лучший часть урожая. Средняя и мелкая часть урожая остается в поле. Фермеры могут продавать эта часть урожая через базар, по сниженным ценам, чем в супермаркетах.

8. Реализация проекта «Возрождение базаров» на первом этапе не требует почти расходов. От руководителей районов и городов США требуется выделить удобное место для граждан и достаточная площадь для базара. В дальнейшем, исходя из сложившейся инфраструктуры базара, для продавцов и покупателей можно и нужно спроектировать и построить удобные здания базаров.

9. Можно пойти по историческому пути человечества: прикрыть один из центральных улиц города и там создать базар.

10. Этот проект можно реализовать за короткое время во всех городах и районах 50 штатов США и в городе Вашингтоне. В настоящее время некоторые дни, часто в субботу и воскресенье в течение 4-6 часов организовываются палаточная торговля в городах и районах. Нужно разрешить такую торговлю ежедневно с утра до вечера тридцать дней в месяц (в месяц один день – Санитарный день).

11. Возрожденные базары никак не повредить существующей системе продуктовых супермаркетов. Те граждане, которые желают продукты супермаркета, могут и дальше покупать в супермаркете.

12. Налог от продаж будет поступать в государственную (штатскую) казну. Это обогатить каждый штат, да и в целом США.

13. В настоящее время из государственного бюджета США тратится много денег на обеспечение безработным прожиточного минимума. Большая часть этих затрат будут сэкономлены.

Есть и другие положительные стороны проекта возрождение базаров под названием «Базары».

6. ОТВЕТ НА СОМНЕНИЯ

Некоторые могут высказать сомнения: базары создадут только десятки или сотни тысяч рабочие места, а не миллионы рабочих мест. Давайте поразмыслим.

Представим, организовали базарную систему и фермер начал продавать много сельхозпродукты в нескольких базарах. Чтобы продавать сельхозпродукты в течение двенадцати месяцев, фермеру необходимо обработать новые сельхоз земли и сажать сельхоз растения. Он и его работники не справятся таким объемом работ с помощью существующей сельхозтехникой фермера. Некоторые из них устарели и требуется замена. Благодаря хороших доходов на базаре, фермер начнет заказывать трактора и различные механизмы на заводах, выпускающие сельхозмашины.

Если такой заказ сельхозтехники заказали пять-шесть фермеров, то завод сельскохозяйственных машин может продать из склада или собственными силами выпустить пять-шесть тракторов. Если по всему США фермеры начнут заказывать трактора и сельхоз механизмы, что завод будет вынужден обратиться в металлургический завод и заказывать нужные виды металлов в виде листов или болванок.

Завод сельскохозяйственных машин также примет на работу слесарей, фрезеровщиков и работников других профессий. Возможно, они закажут новые станки в станкостроительном заводе. Также металлургический завод примет дополнительную рабочую силу для выполнения заказов. В свою очередь руководство металлургического завода обратятся в горнорудной компании с заказом о поставки дополнительной металлургического сырья.

Вот так по всей цепочке начнется выпуск дополнительных изделий, станков, листов, болванок и так далее. Такая важная цепочка заказов и их выполнение обеспечит работой около одного миллиона рабочих и специалистов. Сюда добавим рабочие места в миллионах гектарах фермеров и тысячи больших и малых базарах во всей США, то в итоге получим несколько миллионов рабочих мест.

7. ОСТОРОЖНО: КИТАЙСКИЙ БИЗНЕС В США

FOTOnewyork1 (700x468, 137Kb)
Фото 4. Улица Пелл-стрит, Нью-Йорк. 2009. [7] Я много раз приезжал в Нью-Йорк в 2015-2024 годы. Этот и соседние улицы до сих пор имеют такой вид с китайскими рекламными иероглифами. В этом районе расположена автостанция между городских автобусов, в том числе в город Вашингтон. Их обслуживают китайцы.

XITOYwashKAFEfoto1 (441x700, 129Kb)
Фото 5. ЧАЙНАТАУН В ВАШИНГТОНЕ, округ Колумбия. Шеф-повар готовит лапшу в окне ресторана в Чайнатауне в Вашингтоне, округ Колумбия. [8]

Китайцы умело использовали отсутствие базаров для накопления первоначального капитала: они организовали продажу фруктов, овощей, и даже одежду в центре городов США.

Они также умело использовали пандемию коноравируса Ковид-19 (Covid-19). Владельцы малого бизнеса, такие как кафе, ресторанов и так далее, оплачивали аренду помещений много месяцев, в условиях пандемии и малочисленных покупателей. У них запас денег почти кончились и они были вынуждены сдать эти помещения. Китайцы ждали этого момента и один за другим приобрели их, и открыли свой бизнес. Теперь в центре городов США есть много кафе и торговые павильоны, названия которых написаны китайскими иероглифами (см. фото 4 и фото 5).

Короче, Китай захватывает бизнес не только в зарубежных странах. Они активно это делают и внутри США. По-моему, китайцы планируют прибрать к рукам теперь источники крупного бизнеса, такие как многоэтажные торговые центры ...

Развитие базаров США даст возможность миллионам американцам заниматься бизнесом на базаре, и тем самым уменьшать китайский бизнес в США.

8. СВОБОДА НА БАЗАРЕ

В течение тысячелетия большинства базары строятся по следующему принципу: по краям базара строятся и функционируют средние и мелкие магазины с постоянными продавцами. В середине базара и с наружи есть десятки, а порой сотни торговые прилавки, которые не прикрепляются кому-то отдельно. Кто раньше пришел, тот имеет право занять по своему выбору один из этих прилавок, оплатить небольшой налог за предоставленный прилавок на этот один день и продавать свой товар. Именно это обеспечивает свободу базарной торговли. Если продуктовый товар, то есть фрукты, овощи и так далее, то продавец должен получить разрешение у сотрудников базарной лаборатории.

Свобода фермерского рынка или базара должен включать и свободу оптовой покупки, продажи в этом или другом базаре. Например, клубника и помидоры поспевают раньше в южных штатах, чем в северных. Обычно они достаточно дешево продаются в южных штатах. Отдельные бизнесмены могут оптово купить, загрузить в свой грузовик и везти в северные города, и даже в Канаду, и там продавать более в дорогих ценах. В Центральной Азии, в том числе в Узбекистане, это разрешено, и многие зарабатывают деньги таким честным трудом и обеспечивают себя и свою семью.

Бизнесмен-перевозчик может сам продавать в северном городе. Он также может продавать мелким оптом в ящиках и мешках местным перекупщикам. В итоге в других базарах определенное количество людей, особенно молодежь и женщины могут зарабатывать ежедневно покупкой мелким оптом и продавать футами в этом или в соседном местном базаре. Вот так будут обеспечены работой и доходом еще десятки и сотни тысяч граждан по всей территории США.

9. ИСТОРИЯ ВОСТОЧНОГО БАЗАРА

Если чиновники начнут прикреплять определенную прилавок к определенному продавцу, то базар превратится в очередной большой магазин. Чиновники магазина будут управлять продавцами по собственному усмотрению и в конечном итоге убьют свободный базар. В качестве примера могу привести краткую историю Восточного базара в городе Вашингтоне.

«Первый Восточный базар был одной из трех публичных торговых площадок, включенных в план Пьера Л'Энфанта (1754-1825) для города, в дополнение к существующим базарам в Александрии и Джорджтауне. План также предусматривал создание Центрального базара и Западного базара.

В 1805 году Томас Джефферсон (1743-1826) издал прокламацию, призывающую к созданию Восточного базара на 7-й и L-стрит SE, недалеко от военно-морской верфи.

Нынешний Восточный базар был спроектирован Адольфом Классом и непрерывно функционировал как публичный базар с 1873 года» [9]

Внутрь здания Восточного базара превратили в своеобразный магазин много лет назад. Для этого с двух сторон зала установили прилавки и за ними поставили постоянных продавцов. Таким образом, Восточный базар преобразовали в очередной большой продовольственный магазин.

По субботам и воскресеньям снаружи здания Восточного базара с 7:00 утра до 16:00 часов функционирует линии базара. Там продают различные фрукты, продукты, одежду и другие товары.

Перед нами стоит задача создать условия, чтобы Восточный базар тоже функционировал с утра до вечера в течение тридцати дней в месяц. В дальнейшем необходимо построить большое базарное здание со всеми удобствами как продавцам, так и покупателям.

10. ЧТО ОБЕЩАЛ ГОСПОДИН ДОНАЛЬД ТРАМП?

Г-н Дональд Трамп сказал в интервью газете «Вашингтон пост» от 3 апреля 2016 года, что он может избавить Соединенные Штаты от их долга в 19 триллионов долларов в два срока в качестве президента. На остановке кампании в Уосау, штат Висконсин, он предупредил, что США "сейчас сидят на пузыре, который взорвется". [10]

За четыре года пребывания у власти президента Трампа валовой государственный долг вырос с $19,95 триллион до $27,75 триллион, что на $7,8 триллион больше (долг населения — более экономически значимый показатель долга — вырос за этот период на $7,2 триллион). [11]

Г-н Дональд Трамп не смог сократить государственный долг. Наоборот, он увеличил экономический пузырь на 7,8 триллиона долларов в течение 2017-2021 годы.

11. ГОСПОДИН ДЖО БАЙДЕН ТОЖЕ УВЕЛИЧИЛ ДОЛГ

Президент Джо Байден увеличил экономический пузырь на 7,25 триллиона долларов в течение 2021-2024 годы, и он составляет более 35 триллион 258 миллиард долларов на 25 августа 2024 года! [2]

«Ниже приведен список крупнейших иностранных держателей ценных бумаг Казначейства США на июнь 2024 года:

Япония — $1,117.7 млрд;
Китай — $780,2 млрд;
Великобритания — $741,5 млрд;
Люксембург — $384,2 млрд;
Канада — $374,8 млрд.
Каймановы острова - $319,4 млрд;
Бельгия - $318,0 млрд;
Ирландия - $308,0 млрд;
Франция - $307,2 млрд;
Швейцария - $287,1 млрд;
Тайвань - $265,9 млрд;
Индия - $241,9 млрд;
Бразилия - $227,0 млрд;
Гонконг - $220,6 млрд;
Сингапур - $219,3 млрд;
другие - $2 097,6 млрд;
Всего - $8 210,4 млрд» [12], [13]

1979_$10,000_Treasury_Bond_ (700x588, 142Kb)
Фото 6. Долгосрочная казначейская облигация (Bond) на $10,000 [12], [13]

12. УГРОЗА ДЕФОЛТА

В один прекрасный день может произойти дефолт, то есть неоплата своевременно процентов или основного долга по долговым обязательствам, и этот большой долговой пузырь лопнет. Государство и 333 миллионное население США окажется под сильным экономическим ударом. Также будет нанесен удар мировой экономике, так как валовый внутренний продукт (ВВП) США в 2022 году составил 25,46 триллион долларов и это составляет около 15 % от общемирового ВВП. [14]

Согласно оценкам Всемирного банка, госдолг страны считается проблемным, когда он равен 77% годового ВВП государства. Госдолг США равнялся в 2019 году 105,4 процента, а сейчас – 30 июля 2024 года, 137,4 процента годового ВВП США [14]

У США самый большой внешний долг в мире. США тратят на процентные платежи по своим бумагам более 875 миллиардов долларов в год. Например, 2023 году оплатил 875,5 миллиард доллар [14]. Получается, что американский народ работает для развития других стран, в том числе Китая ...
Тем временем государственный долг США продолжает расти. Дальнейшее увеличение государственного долга США представляет большую опасность для граждан страны из-за возможного дефолта. Такой рост государственного долга не может длиться вечно.

Если в США произойдет дефолт, то Китай может стать главным лидером стран мира. Это опасно для всех стран и народов мира, в том числе для США и Узбекистана. В коммунистическом Китае многие не верить в Бога. Если они что-то запланировали, то их никто не остановить. Мы это видим в преследование миллионов уйгурских мусульман в Синьцзян-Уйгурском автономном районе Китая.

13. КТО КОГО КОРМИТЬ?

На протяжении тысячелетий народ кормил и себя, и правительство. Обычно правительство не кормить народ. Те правительства, которые старались кормить народ, непременно терпели крах. Этому свидетельствует крах Советского Союза. Большевистское руководство Советского Союза насильно создал колхозную систему в 1930-годы, и старался обеспечить народ дешевым хлебом. В дальнейшем правительство не смог обеспечивать людей хлебом, и с 1963 года начал покупать миллионы тонн зерна в США. В конечном итоге Советский Союз, имея самое большую территорию в мире, потерпел крах и развалился на 15 независимых государств.

Правительство США выделяет ежегодно много миллионов долларов для оплаты пособий по безработице миллионам гражданам США и зарплату многочисленным чиновникам. Это значит, что правительство США кормить часть населения в течение многих лет. В итоге национальный долг США на 25 августа 2024 года составил более 35 триллиона 258 миллиард долларов и продолжает ежедневно расти на миллиарды долларов. В пересчете на каждого жителя США приходится долг более $104 538. [2]

14. ВРЕМЕННОЕ УМЕНЬШЕНИЕ КОЛИЧЕСТВО БЕЗРАБОТНЫХ

В настоящее время правительство тратить триллионы долларов для организации временных место работ для миллионов граждан США. Например, для ремонта зданий, дорог, мостов и так далее. Эти работы являются временными. После окончания ремонта, постройки мостов, зданий эти люди опять окажутся безработными.

В отличие от этого, базары обеспечат работой на долгие годы, десятилетия и столетия самих фермеров и продавцов, их детей, внуков и других нанятых людей. Это доказывает тысячелетняя история человечества.
15. ПУТЬ УМЕНЬШЕНИЯ ГОСУДАРСТВЕННОГО ДОЛГА

Для уменьшения государственного долга следует найти пути уменьшения государственных затрат. Один из этих путей – это возрождение базаров в США. Тем самым большая часть безработных будут обеспечены работой. Они и их семья прекратят получать помощи по Дополнительной программе помощи питания (The Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP) - Программа дополнительной продовольственной помощи, ранее известный как Программа продовольственных талонов, оказывает помощь пищевой покупки для людей с низкими доходами и без доходов)

Сегодняшние безработные будут работать на базарах и будут оплачивать налоги. Они каждому штату и государству будут приносить многомиллиардный дополнительный доход.

Если мы обеспечим работой нынешних безработных, то большинство из них будут иметь достаточных денег для аренды жилья или квартиры. В результате частично будет решена проблема жилья для миллионов бездомных.

16. ОТНОШЕНИЕ СИЛОВЫХ СТРУКТУР

Некоторым руководителям силовых структур (Федеральное бюро расследований (ФБР), полиция и другие) очень удобно держать большинство американского народа под страхом увольнения и безработицы. Поэтому они будут против воссоздания базаров в США.

Полиция и Федеральное бюро расследований (ФБР) имеют сотни тысяч сотрудников и штатные должности из-за существующего 6,65 миллион безработных и 2,2 миллион человек за решеткой. Совершаются много преступлений из-за безработицы в США.

“США лидируют по количеству заключённых в абсолютном значении — около 2,2 млн человек находятся за решёткой. Это 25 % всех заключенных планеты (больше, чем в 35 крупнейших европейских странах, вместе взятых, и на 40 % больше, чем в Китае), хотя население США составляет всего 5 % населения мира (329 миллионов человек). Среди этих заключённых около 71 тысячи — несовершеннолетние. Содержание пенитенциарной системы обходится налогоплательщикам США в 80 млрд долларов ежегодно.» [15]

По данным на 26 июля 2023 года, в тюрьмах США находится 1 767 200 узников. На 100 тысяч жителей приходится в среднем по 531 узников. [16]

Решая трудоустройства безработных в базарах, мы существенно уменьшим количество преступлений и количество людей, находящийся за тюремной решеткой. Тем самым существенно сократится количество сотрудников силовых структур. Часть из них перейдут к рыночным структурам для обеспечения правопорядка и безопасности граждан в базарах. Их будут отбирать на конкурсной основе. В итоге сэкономим еще миллиарды долларов, который тратится на содержание пенитенциарной системы.

Резкое сокращение осужденных поднимет авторитет США на международной арене в области прав человека.

17. ГДЕ ВОЗРОДИТЬ ЦЕНТРАЛЬНЫЙ БАЗАР?

В центре города Вашингтона есть старые двух-трехэтажные здания, которые выработали свои внутренние ресурсы и не имеют исторической ценности. Хозяевам рядом стоящих несколько десяток частных двух-трехэтажных домов следует предложить новые апартаменты в многоэтажном доме со всеми современными удобствами. Для этого предстоит построить один или два многоэтажных дом для поселения этих семей. Затем снести эти десятки двух-трехэтажных домов и построить современный красивый большой базар для жителей и гостей столицы. Необходимо предусмотреть место парковки множество машин или многоэтажный гараж вблизи Центрального базара.

Я рекомендовал бы построить такой длинный базар, который начинался бы в одном конце и кончался в другом конце города Вашингтона. Конечно такой длинный базар будет строиться поэтапно в течение пяти-десяти лет. Планировка Центрального базара Вашингтона должны запланировать так, что в будущем он простирался с одного до другого конца Вашингтона. Ввод первой очереди Центрального базара покрыть одним цветом краски. Так семь частей длинного базара будет покрашена семи цветах, как схема метрополитена в Вашингтоне. Это облегчить покупателям ориентировку в длинном базаре.

Длинный базар будет проектироваться и строится поэтапно в течение десяти лет. Это обеспечить работой сотни проектировщикам на более десяти лет. И здесь будут обеспечены постоянной работой в масштабах США сотни тысяч строители и специалисты.

Можно подумать над вариантом двойной крыши. Под первой крышей будут находиться сам базар и тысяча-тысяча покупателей и продавцов. Над первой крышей устроятся службы пожарной безопасности, антитеррористической безопасности и другие необходимые службы. Работники этих служб тоже будут защищены зимой и летом от дождей, снегов и ветра благодаря второй крыши.

18. ВСЕМИРНЫЙ БАЗАРНЫЙ ЦЕНТР В НЬЮ-ЙОРКЕ

В Нью-Йорке длинный базар можно построить на Бродвее. Общая длина улицы Бродвей составляет 53 километр. Длина Бродвея в границах города Нью-Йорка – New-York City, составляет 24 километра. [17]

С 2009 года два сегмента Бродвея – в районе Таймс Сквер (Times Square), между 42-й и 47-й Стрит, а так же в районе Геральд Сквер (Herald Square) между 33-й и 35-й является пешеходными зонами и полностью закрыты для транспорта. [17]

Именно здесь можно построить крытый базар Нью-Йорка. В дальнейшем, если такой длинный крытый базар понравиться жителям и гостям Нью-Йорка, то строительство крытого базара надо продолжить с одного до второго конца Нью-Йорка.

Любой базар, в том числе Нью-Йоркский и Вашингтонский базары, будут выполнять не только коммерческие функции, но и социальную функцию как место встречи и гуляния людей.

В Нью-Йорке базар можно построить вдоль Бродвея, длина которого составляет 24 километра. В итоге он станет самым длинным базаром в мире, и этот факт будет внесен в Книгу рекордов Гиннеса. Его можно будет назвать «Всемирный базарный центр», аналогично названию «Всемирный торговый центр» в Нью-Йорке.

19. ДЛИННЫЕ БАЗАРЫ МИРА

«Медина Феса, Марокко, которая включает в себя многочисленные длинные рыночные улицы (например, Талаа Кебира) и базарные районы (например, Киссариат аль-Кифа), была внесена в список Всемирного наследия ЮНЕСКО в 1981 году. Рынок Аль-Мадина в Алеппо является крупнейшим крытым историческим рынком в мире, его приблизительная длина составляет 13 километров в Сирии. Комплекс базара в Тебризе, Иран, был внесен в список ЮНЕСКО в 2010 году. Базар Кайсиярие в Ларе, Иран, с 2007 года находится в предварительном списке объектов всемирного наследия ЮНЕСКО. Базар Кемералты в Измире был внесен в предварительный список в 2020 году» [1]

Я надеюсь, длинные базары в Вашингтоне и Нью-Йорке будут спроектированы и построены уникальным. Пройдут годы, и эти базары войдут в список ЮНЕСКО.

20. КАК ОБЕСПЕЧИТЬ СВОБОДУ БАЗАРА?

Для обеспечения свободы базара необходимо выполнить следующие требования:
- часть торговые прилавки свободны, то есть они не прикрепляются кому-то отдельно;
- кто раньше пришел, тот имеет право занять по своему выбору прилавок и продавать свой товар.

Уместно следующие организационные мероприятия:
- Принять отдельную программу «Возрождение и поддержка базаров» или просто «Базары».
- Изучать опыт различных стран в организации базаров, производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов и товаров в базарах.
- Выработать перечень рекомендаций по лучшей организации базара, в том числе производства, доставка и продажа фруктов, овощей, продуктов, одежды и товаров в базарах.

Отношение людей в базарах является один из реальных проявлений гражданского общества. Поэтому уместно готовить ежегодные отчёты о состояние базаров по штатам США и по странам мира.

21. КАК В ДРУГИХ СТРАНАХ?

Известно, что сейчас на Земном шаре живут более восьми миллиардов людей. В промышленно малоразвитых странах более миллиард человек работает в базарах и для базара. Они обеспечены работой, имеют более-менее доходы, платят налоги своему государству, обеспечивают семью, детей и в какой-то мере счастливы.

Чем хуже наши безработные сограждане по сравнению с ними? Ничем.

Пожалуйста, дайте им возможность работать на и для базара, денежно обеспечивать себя и свою семью, оплачивая налоги обогатить свою страну – США, а не сидеть и ждать подачки властей ...

Создав повсеместно базаров, поставим конец трагедию 6,65 миллиона безработных американцев.

22. ЕСТЬ ВОЗМОЖНОСТЬ СТАТЬ ЛАУРЕАТОМ НОБЕЛЕВСКОЙ ПРЕМИИ МИРА

Кто из руководителей возглавить и решить воссоздание базаров в США, и тем самым обеспечить работой миллионов безработных, есть такая большая вероятность: он (она) станет очередным лауреатом Нобелевской премии мира.

23. МОИ ПРЕДЛОЖЕНИЯ

1. Президент США Джо Байден и вице-президент США Камилла Харрис, пожалуйста, выступите с инициативой воссоздание базаров в США.

2. Вице-президент США Камилла Харрис, пожалуйста, введите в предвыборную программу новую главу под названием «Базары», в котором будет написан решение проблемы безработицы в США. Вашу программу «Базары» поддержать и одобрить большинство избирателей США. Поэтому вы и Демократическая партия США выиграет выборы с большим преимуществом 5 ноября 2024 года над господином Дональд Трампом и Республиканской партии США, и вы станете 47-президентом США.

3. Сенаторы и представители Конгресса США, пожалуйста, выступите с инициативой создание базаров в своих штатах.

24. НАРОДНОЕ ДВИЖЕНИЕ «ЗА БАЗАР»

Гражданам США необходимо создать повсеместно инициативные группы по воссозданию базаров и объединиться в народное движение “За базар”. А также голосуйте на выборах в ноябре 2024 года тем кандидатам, которые поддерживают и делают конкретные дела по создание и развитие базаров в США.

44-Президент США господин Барак Обама, пожалуйста, поддержите инициативу воссоздание базаров в США и станьте лидером народного движения “За базар”. Это будет достойным примером человеку, имеющий звание лауреата Нобелевской премии Мира 2009 года.

Собрания и митинги граждан по всему территорию США с требованием воссоздание базаров фактически превратится в поддержку Демократической партии США. В итоге есть большая вероятность, что Демократическая партия выиграет и Президентские выборы, и выборы в Конгресс США.

25. ИМЕЮТ ЛИ ПРАВО НА СЧАСТЬЕ МИЛЛИОНЫ БЕЗРАБОТНЫЕ?

Отцы демократии США в Декларации Независимость написали так.

«Мы считаем за очевидные истины, что все люди сотворены равными, что им даны их Творцом некоторые неотъемлемые права, в числе которых находятся — жизнь, свобода и право на счастье, что для обеспечения этих прав людьми учреждены правительства, пользующиеся своей властью с согласия управляемых” [18]

Так что 6,65 миллиона безработных США, в том числе и я, имеем полное право на счастье. Для обеспечения этих прав гражданами США учрежден правительство, пользующиеся своей властью с согласия управляемых. И пусть они предпримут решительные меры по воссозданию базаров и тем самым обеспечением работ всем безработным США.

P.S.1. Узбекско-английские переводящие программы, в том числе www.translate.google.com плохо и неточно переводят. Поэтому я это Обращение написал на русском языке и перевел на английский язык с помощью программы www.translate.google.com Я прошу прощения за возможные допущенные ошибки при переводе.

P.S.2. Кратко о себе. Родился в 1954 году в Узбекистане. В 1970-1975 годы учился в Самаркандском государственном университете, в 1979-1983 годы – в Московском Высшее Техническом университете имени Баумана. Работал в должностях до ведущего конструктора в научно-исследовательских институтах и в главном конструкторском бюро на больших заводах в Москве и Ташкенте. Правозащитой занимаюсь с 1974 года. Публикую статьи с 1988 года. Написал и опубликовал на сайтах четыре книги, еще две книги опубликовал частично. Книгу «Турон йигитига» (“Джигиту Турана”) организовали ограбление вместе более 200 книг в 2005 году в Ташкенте. Книгу «Гап-гаштакдан – Жадидчилик ҳаракатига» («От посиделок – Движению Джадидизма» организовали ограбление вместе с личной библиотеки в декабре 2022 года в Ташкенте. Я написал и опубликовал на сайтах 393 статьи, в том числе на узбекском – 277, на русском – 96 и на английском 20 статьи. Живу в США с января 2010 года. Я правозащитник, независимый журналист, беженец и продавец газеты “Street Sense”.

----------------------------------

ЛИТЕРАТУРА

1. Bazaar (Базар). - Bazaar - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Bazaar From Wikipedia, the free encyclopedia).

2. US Debt Clock (Долговые часы США). - https://usdebtclock.org/

3. Center Market (1871-78) (20). English version (Центральный рынок (1871-78) (20). Английский вариант). - http://www.adolf-cluss.de/index.php?lang=en&topSub=washington&content=h&sub=3.5.20

4. Monthly number of unemployed persons in the United States from May 2022 to May 2024 (in millions, adjusted) (Ежемесячное число безработных в США с мая 2022 года по май 2024 года (в миллионах человек, скорректировано)). - Unemployment level seasonally adjusted U.S. 2024 | Statista (www.statista.com/statistics/193280/seasonally-adjusted-monthly-number-of-unemployed-persons-in-the-usa/ Jul 5, 2024).

5. Growth in the number of U.S. farmers markets slows in recent years (Рост числа фермерских рынков в США замедляется в последние годы). - USDA ERS - Chart Detail (www.ers.usda.gov/data-products/chart-gallery/gallery/chart-detail/?chartId=104402 2019. Последнее обновление: 10 августа 2022 г.).

6. Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029) (Фермерские рынки в США - размер рынка, анализ отрасли, тенденции и прогнозы (2024-2029 гг.)). - Farmers Markets in the US - Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2024-2029)| IBISWorld (www.ibisworld.com/united-states/market-research-reports/farmers-markets-industry/#IndustryStatisticsAndTrends January 2024).

7. Chinatown, Manhattan. - Chinatown, Manhattan - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Chinatown,_Manhattan From Wikipedia, the free encyclopedia).

8. CHINATOWN IN WASHINGTON, D.C. Chef making noodles in the window of a restaurant in Washington D.C. Chinatown. - CHINATOWN in WASHINGTON, D.C. Editorial Image - Image of asian, street: 20573075 (dreamstime.com) (www.dreamstime.com/royalty-free-stock-photo-chinatown-washington-d-c-image20573075 ).

9. Eastern Market, Washington, D.C. (Восточный рынок, Вашингтон, Округ Колумбия) – Eastern Market, Washington, D.C. - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/Eastern_Market,_Washington,_D.C From Wikipedia, the free encyclopedia).

10. Trump: I'll eliminate U.S. debt by end of 2nd term by Jeremy Diamond (Трамп: я устраню долг США к концу второго срока). - https://edition.cnn.com/2016/04/02/politics/donald-trump-national-debt/index.html (www.edition.cnn.com April 3, 2016).

11. How Much Did President Trump Add to the Debt? (Насколько президент Трамп увеличил долг?) - How Much Did President Trump Add to the Debt?-2024-01-10 (crfb.org) (www.crfb.org/blogs/how-much-did-president-trump-add-debt January 10, 2024).

12. Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн. - Госдолг США впервые в истории превысил $35 трлн | РБК Инвестиции (rbc.ru) (www.quote.rbc.ru/news/article/66a776849a79478324217bbb 29 июля 2024).

13. National debt of the United States (Государственный долг США). - National debt of the United States - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/National_debt_of_the_United_States From Wikipedia, the free encyclopedia).

14. Экономика США. - Экономика США — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Экономика_США Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

15. Список стран по количеству заключённых. - Список стран по количеству заключённых — Википедия (wikipedia.org) (www.ru.wikipedia.org/wiki/Список_стран_по_количеству_заключённых Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

16. List of countries by incarceration rate (Список стран по количеству заключённых). - List of countries by incarceration rate - Wikipedia (www.en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_incarceration_rate From Wikipedia, the free encyclopedia).

17. Путеводитель по Нью-Йорку — Улица Бродвей. - Путеводитель по Нью-Йорку - Улица Бродвей (pronewyork.org) (www.pronewyork.org/broadway.html Переписал 25 августа 2024 года).

18. Декларация независимости США. - Декларация независимости США — Викитека (wikisource.org) (www.ru.wikisource.org/wiki/Декларация_независимости_США Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

Shuhratjon Ahmadjonov (Uzbek, born 1954)
Mailing address:
216 Tulip Dr., Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: havassh54@gmail.com , jiz54@mail.ru
Phone: 240-263-0683 (for messages)

Шухратжон Ахмаджонов (узбек, родился в 1954 году)
Почтовый адрес:
216 Tulip Dr., Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: havassh54@gmail.com , jiz54@mail.ru
Телефон: 240-263-0683 (для сообщений)
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
2024 YILGI MAQOLALARIM

28th AMENDMENT: AMNESTY?

Вторник, 19 Ноября 2024 г. 22:58 + в цитатник
28th AMENDMENT: AMNESTY?
Shuhratjon Ahmadjonov

Dear Joe Biden and Kamala Harris,

I propose that you initiate the 28th Amendment to the U.S. Constitution, which would grant the president the right to give amnesty to prisoners. After the adoption of the amendment, the president should issue an executive order, the Senate should debate and adopt the Amnesty Law, and the legislature of each state shall consider the pardon of every prisoner resident of that state.

As of 2022, there were 1,808,000 prisoners in U.S. prisons. There is an average of 541 prisoners per 100,000 residents. The USA leads in the number of prisoners in absolute terms and holds between a fifth and sixth of all prisoners on the planet, although the population of the USA is only 5% of the world's population. The cost of maintaining the prison system to U.S. taxpayers is $80 billion annually.

There is a great injustice in the USA: millions of honest Americans are unemployed and homeless. At the same time, criminals are in prison buildings, provided with food, heat, clothing, and even security. The government spends billions of taxpayer’s dollars on their maintenance. This is very expensive given the national debt of more than 35 trillion. It is appropriate to say that freedom is more valuable than all prison benefits.

Through amnesty, it is possible and necessary to gradually release up to a million prisoners in U.S. prisons. They must work, feed themselves, their children and families, and also pay taxes.

If Biden, together with Harris, announces the draft of the 28th amendment on amnesty, then hundreds of thousands of relatives of prisoners and ordinary Americans will vote in the elections for candidates from the Democratic Party, and we will win the election.

An example of a similar amnesty law is a law of the Republic of Tajikistan "On Amnesty," which President Emomali Rahmon signed in 2011 in honor of the 20th anniversary of Tajikistan's independence.
Here is a brief summary of some articles in the law.

Article 1 states that those sentenced to imprisonment who have served three-quarters of their sentence can be released.

Article 2 states that convicts who are women, minors, men over 55, disabled, veterans, recipients of state awards, and foreign citizens are exempt from serving their sentence in the form of imprisonment.

Article 4 states that convicted people who have committed minor and moderate crimes and who have been sentenced to up to five years of imprisonment may be released

Article 8 states that the unserved term of punishment for people convicted of a serious crime can be reduced by one-third of the term, and by one-quarter for people who committed an especially serious crime, with some exceptions.

Article 11 states that the provisions of Article 8 do not apply to people who committed certain crimes, are sentenced to life in prison or the death penalty, who benefitted from amnesty before and committed a similar crime, or who committee another crime while in prison.” [157]

-----------------------------------------

28-Тузатиш: Амнистия?
Шуҳратжон Аҳмаджонов

Ҳурматли Джо Байден ва Камала Харрис!

Мен АҚШ Конституциясига президентга маҳбусларни амнистия қилиш ҳуқуқини берадиган 28-Тузатиш ташаббускори бўлишингизни таклиф қиламан. Тузатиш қабул қилингандан сўнг, президент қарор чиқариши керак, Сенат муҳокама қилиши ва “Амнистия ҳақида” қонун қабул қилиши керак, ҳар бир штатнинг қонун чиқарувчи органи ўша штатда яшовчи ҳар бир маҳбусни авф этиш масаласини кўриб чиқиши керак.

2022 йил ҳолатига кўра, АҚШ қамоқхоналарида 1808000 маҳбус бор эди. Ўртача ҳар юз минг аҳолига 541 маҳбус тўғри келади. Қўшма Штатлар мутлақ кўрсаткичлар бўйича қамоқхоналардаги маҳбуслар сони бўйича дунёда етакчи бўлиб, дунёдаги жами маҳбусларнинг олтидан биридан бешдан бир қисмини ташкил қилмоқда, гарчи АҚШ аҳолиси дунё аҳолисининг атиги беш фоизини ташкил қилади. Қамоқ тизимини таъминлаш харажатлари АҚШ солиқ тўловчилари учун ҳар йили 80 миллиард долларга тушмоқда.

АҚШда катта адолатсизлик бор: миллионлаб ҳалол америкаликлар ишсиз ва уйсиз. Айни пайтда жиноятчилар қамоқхаона биноларида сақланади, озиқ-овқат, иссиқлик, кийим-кечак ва ҳатто хавфсизлик билан таъминланади. Ҳукумат улар таъминоти учун солиқ тўловчиларнинг миллиардлаб доллар маблағини сарфлайди. Давлат қарзи 35 триллион доллардан ошганини ҳисобга олсак, бу жуда қиммат. Эркинлик қамоқхонанинг барча имтиёзларидан қимматроқ эканлигини айтиш ўринли.

Амнистия орқали АҚШ қамоқхоналаридаги бир миллионгача маҳбуслар босқичма-босқич озод этилиши мумкин ва керак. Улар ишлашлари, ўзларини, фарзандлари ва оилаларини боқишлари, шунингдек солиқ тўлашлари керак.

Агар Байден Харрис билан биргаликда амнистия тўғрисидаги 28-Тузатиш лойиҳасини эълон қилса, унда маҳбусларнинг юз минглаб қаришдошлари ва оддий америкаликлар сайловда Демократлар партияси номзодларига овоз беради, ва биз сайловларда ғалаба қозонамиз.

Бундай амнистия тўғрисидаги қонунга мисол тариқасида Тожикистон Республикасининг «Амнистия тўғрисида»ги қонунини келтириш мумкин, уни Президент Эмомали Раҳмон 2011-йилда Тожикистон мустақиллигининг 20-йиллиги муносабати билан имзолаган.

Қуйида қонуннинг айрим моддаларининг қисқача мазмуни келтирилган.

1-моддага кўра, озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган, жазо муддатининг тўртдан уч қисмини ўтаган шахслар озод этилиши мумкин.

2-моддада маҳкум аёллар, вояга етмаганлар, 55 ёшдан ошган эркаклар, ногиронлар, фахрийлар, давлат мукофотлари билан тақдирланганлар, шунингдек хориж фуқаролари озодликдан маҳрум қилиш жазосини ўташдан озод қилинадилар.

4-моддада кичик ва ўртача оғирликдаги жиноятларни содир этган ва беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган маҳкумлар озод этилиши мумкинлиги қайд этилган.

8-моддада оғир жиноят содир этганликда айбланган шахсларнинг ўталмаган жазо муддатин муддатнинг учдан бир қисмига, ўта оғир жиноят содир этган шахслар учун эса, айрим истиснолардан ташқари, чорак қисмига қисқартирилиши мумкинлиги қайд этилган.

11-моддада 8-модда муайян жиноятлар содир этган, умрбод озодликдан маҳрум қилиш ёки ўлим жазосига ҳукм қилинган, илгари амнистияга учраган ва шунга ўхшаш жиноят содир этган, шунингдек, озодликдан маҳрум қилиш жойларида бўлган даврда янги жиноят содир этган шахсларга нисбатан қўлланмаслиги белгиланган.

-------------------------------------------

28-я ПОПРАВКА: АМНИСТИЯ?
Шухратжон Ахмаджонов

Уважаемые Джо Байден и Камала Харрис,

Предлагаю вам инициировать 28-ю поправку к Конституции США, которая предоставит президенту право амнистировать заключенных. После принятия поправки президент должен издать указ, Сенат должен обсудить и принять Закон об амнистии, а законодательный орган каждого штата должен рассмотреть вопрос о помиловании каждого заключенного, проживающего в этом штате.

По состоянию на 2022 год в тюрьмах США находилось 1 808 000 заключенных. В среднем на 100 000 жителей приходится 541 заключенный. США лидируют по количеству заключенных в абсолютном выражении и содержат от пятой до шестой части всех заключенных на планете, хотя население США составляет всего 5% от населения мира. Расходы на содержание тюремной системы для налогоплательщиков США составляют 80 миллиардов долларов в год.

В США царит большая несправедливость: миллионы честных американцев безработные и бездомные. В то же время преступники находятся в тюремных зданиях, обеспеченные едой, теплом, одеждой и даже безопасностью. Правительство тратит миллиарды долларов налогоплательщиков на их содержание. Это очень дорого, учитывая государственный долг в более чем 35 триллионов. Уместно сказать, что свобода дороже всех тюремных льгот.

Посредством амнистии можно и нужно постепенно освободить до миллиона заключенных в тюрьмах США. Они должны работать, кормить себя, своих детей и семьи, а также платить налоги.

Если Байден вместе с Харрисом огласит проект 28-й поправки об амнистии, то сотни тысяч родственников заключенных и простых американцев проголосуют на выборах за кандидатов от Демократической партии, и мы победим на выборах.

Примером подобного закона об амнистии является закон Республики Таджикистан «Об амнистии», который Президент Эмомали Рахмон подписал в 2011 году в честь 20-летия независимости Таджикистана.

Вот краткое изложение некоторых статей закона.

В статье 1 написан, что осужденные к лишению свободы, отбывшие три четверти срока наказания, могут быть освобождены.

В статья 2 написан, что от отбывания наказания в виде лишения свободы освобождаются осужденные женщины, несовершеннолетние, мужчины старше 55 лет, инвалиды, ветераны, награжденные государственными наградами, а также иностранные граждане.

В статья 4 написан, что осужденные, совершившие преступления небольшой и средней тяжести, которым назначено наказание до пяти лет лишения свободы, могут быть освобождены.

В статья 8 написан, что неотбытый срок наказания для лиц, осужденных за тяжкое преступление, может быть сокращен на треть срока, а для лиц, совершивших особо тяжкое преступление, — на четверть, за некоторыми исключениями.

В статье 11 написан, что положения статьи 8 не распространяется на лиц, совершивших определенные преступления, приговоренных к пожизненному заключению или смертной казни, ранее амнистированных и совершивших аналогичное преступление или совершивших новое преступление, находясь в заключении.

28th Amendment: Amnesty? (28-Тузатиш: Амнистия?) (28-я Поправка: Амнистия?) By Shuhratjon Ahmadjonov. (Инглиз, ўзбек ва рус тилларида). -
– Newspapar “Street Sense”, October 23 – November 5, 2024, page 11);
- 10.23.2024 by Street Sense Media - Issuu (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/10.23.2024_final_organized October 23 – November 5, 2024, page 11);
- ENGLISH | Записи в рубрике ENGLISH | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5838835/ Дневник “Турон Шухратжони” Heading «English», November 19, 2024).


Рубрики:  ENGLISH
ПРАВОЗАЩИТА
USA-AQSH
STREET SENSE
2024 YILGI MAQOLALARIM
PREZIDENT

5 НОЯБР - АҚШДА МУҲИМ САЙЛОВЛАР КУНИ

Среда, 06 Ноября 2024 г. 00:43 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

5 НОЯБР - АҚШДА МУҲИМ САЙЛОВЛАР КУНИ

МУНДАРИЖА

Кириш сўзи
1. Асосий партиялар.
2. Президент сайлови.
3. Доналд Трамп.
4. Жо Байден ва Камала Харрис.
5. АҚШда бозорларни тиклашга доир таклифим.
6. Амнистияга доир таклифим.
7. Жо Байден ва Камала Харрис хатоси.
Илова. АЛЕКС ГРИГОРЬЕВ. Кого и что выбирают в США 5 ноября 2024 года (2024 йил 5-ноябрда АҚШда ким ва қандай сайланади?)
Фойдаланилган адабиётлар

КИРИШ СЎЗИ

Маълумки, 2024 йил 27 октябр куни Ўзбекистонда парламент ва маҳаллий ҳокимиятларга сайловлар бўлиб ўтди. Бунга доир мақола ёза олмаганимга доир қисқача маълумот.

Мен 1989-1990 йилларда Совет Иттифоқи ва Ўзбекистонда бўлган сайловларда Ўзбекистон Бирлик халқ ҳаракати Тошкент шаҳар ташкилоти раисининг биринчи ўринбосари сифатида, 1992 йил 29 декабр куни бўлган Президентлик сайловларида Ўзбекистон Эрк демократик партияси Тошкент шаҳар ташкилотининг иккинчи котиби сифатида фаол қатнашганман. Бу ҳақда ва 2020 йилгача Ўзбекистонда бўлган сохта сайловлар ҳақида 18 та таҳлилий мақола ёзганман ва сайтларда чоп қилганман ([1]-[18]-га қаранг).

Вашингтон шаҳрига яқин жойлашган Роквил шаҳар ҳудудида 2024 йил 18 дан 19 июлга ўтар кечаси соат 3:30 ларда ноутбукимни (компютеримни) зарядлашга қўйган пайтимда мудраб ухлаб қолганимдан фойдаланиб ўғирлаб кетиш уюштирилди. Менимча, Ўзбекистондаги 2024 йил парламент сайловлари ҳақида танқидий мақола ёзмасин дея, ушбу ўғирликни Ўзбекистон Давлат хавфсизлик хизмати билан боғлиқ шахслар уюштирди. Бунинг учун маълум бир ишсиз жиноятчиларга катта пул ваъда қилиш етарлидир. Бундан олдин ҳам ухлаган пайтимни пойлаб, наркоукол қилиш орқали нарсаларимни ўғирлаш ва бошқа жиноятларни кўп марта содир қилишди.

Мен 911 га қўнғироқ қилиб полиция чақирдим. Полиция келмади. Бир соатдан зиёдроқ кутиб ишга кетдим. Уч-тўрт кун ўтгач Роквил шаҳар полиция бўлимига бориб суриштирдим. Полиция офицери ўша 19 июлга ўтар кечаси менга телефон қилишганини айтди. Телефонимдаги қўнғироқлар ҳақидаги саҳифасини очиб қарасам, соат 4:11 да телефон қўнғироғи бўлганлиги қизил рангда ёзилган экан. Мен полициячига телефоним жирингламаганини айтдим ва менинг телефонимга қўнғироқ қилишни илтимос қилдим. У телефон қилди. Телефоним жирингламади. Мени 2010 йил январидан бери кечаю кундуз кузатаётган, тазйиқ қилаётган АҚШ Федерал қидирув бюроси билан боғлиқ шахслар телефоним жиринглашини ўчириб қўйишган экан. Полициячи телефонимни олиб қайсидир саҳифаларини очиб, қўйилган тўсиқни олиб ташлади ва қўнғироқ қилди. Шунда телефоним жиринглади. Мен ноутбуким ўғирланганига доир полиция рапорти нусхасини беш доллар тўлаб олдим ва жўнаб кетдим.

2024 йил 4 сентябр куни соат 16-ларда Street Sense газетасини сотаётганимда қора сумкамни ўғирлаб кетиш уюштирилди. Унинг ичида менинг шахсий ва журналистик нарсаларим бор эди. Сумкамнинг ўғирланиши менга 550 доллардан зиёд зиён келтирди. Иккала ҳолда ҳам полициячилар келмади. 2012 йилдан бери қилинган 28 та ўғирлик ҳамда олтита босқинчиликка доир жиноий иш очилмагани каби, бу сафар ҳам жиноий иш очилмади ва жиноятчилар қидирилмади.

Ноутбуким ва сумкамда асосан ўзбек тилидаги ва Ўзбекистонга доир мақолаларим, таниш-билишларим манзиллари каби маълумотларим бор эди. Улардаги ахборотларим АҚШ Федерал қидирув бюроси агентларини қизиқтирмайди. У билан Ўзбекистон ДХХ зобитлари қизиқишади. Ноутбукимни 2019 йил декабрда сотиб олгандим. Бундай ишлатилган Ленова номли ноутбукни АҚШда деярли ҳеч ким сотиб олмайди. Ушбу ноутбукимни фақат Ўзбекистон ДХХси зобитлари яхши ҳақ тўлаб сотиб олишлари мумкин. Менимча, айнан ДХХ зобитлари буюртмаси билан ушбу жиноят содир қилинди.

2021 йил 21 октябр куни Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилишгани ҳақидаги бир бетлик варақни Ўзбекистоннинг АҚШдаги биринчи консул-котиби Фахриддин Мўминов Вашингтондаги элчихонамизда менга берди. Ноутбуксиз қолган бўлсамда, Вашингтон шаҳар кутубхоналари компютерларида шикоят ёзиб, Ўзбекистон элчихонаси олдида 2024 йил 23 ва 27 октябр кунлари пикет ўтказдим. Бу ҳақда сал кейинроқ алоҳида мақола чоп қиламан ва унда суратларни ҳам келтираман, иншааллоҳ.

“2024: Фуқаролигимга доир навбатдаги шикоят аризам” номли 20 бетлик шикоятимни 2024 йил 30 август куни ёзиб тугатдим ва 1 сентябр куни элчихонамиз олдида пикет қилдим ([18]-га қаранг). Ушбу шикоятимни 18 октябр куни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев номига Тошкентга жўнатиб юбордим. Ҳозирча жавоб келмади.

Мен 2024 йил июл-октябр ойларида асосан АҚШда 5 ноябр куни бўладиган президентлик сайловлари масаласи билан банд бўлдим. Бу ҳақда қуйида ёздим.

1. АСОСИЙ ПАРТИЯЛАР

АҚШда иккита асосий партия бор: Демократлар ва Республикачилар партияси.

АҚШ Демократлар партияси 1828 йилда ташкил қилинган. Ушбу партия ўрта ҳол ва камдаромадли инсонларни ҳимоя қилади, йирик бизнес вакилларига солиқларни оширади ва ҳоказо. Яъни халқпарвар партиядир. Шу сабабли мен АҚШ Демократлар партиясига хайрихоҳман ва сайловларда улар номзодларини 2012 йилдан бери баҳоли-қудрат молиявий ҳамда фаол қатнашиш йўли билан ёрдам бермоқдаман. Масалан, 2012 йил кузида Вашингтон шаҳрига қўшни бўлган Виржиния штатида президентликка қайта сайланиш учун курашаётган Барак Обама номзоди қўллаб-қувватланган тарғибот варақларини хонадонма-хонадон юриб тарқатишда қатнашиб эрталабдан кечгача юрганман. Ўша йили Демократлар партияси Виржиния штатида ғалаба қозонди.

АҚШ Республикачилар партияси 1854 йил 20 март куни ташкил қилинган. Ушбу партия одатда йирик бизнес вакилларини ҳимоя қилади, уларга солиқларни камайтириб, янада бойишига шароит яратади, уларга бюджетдан катта маблағлар ажратади ва ҳоказо. Масалан, машҳур тижоратчи, муҳандис, Ер шаридаги энг бой инсон бўлмиш Илон Маскнинг (1971) бойлиги 2023 йил 1 июн маълумотларига кўра 192 миллиард долларни ташкил қилди. У 2022 йили Твиттер ижтимоий тармоқни 44 миллиард долларга сотиб олди [19]. У Доналд Трамп сайлов кампаниясини қўллаб қувватлаш учун 75 миллион доллар ўтказди. [20]

2. ПРЕЗИДЕНТ САЙЛОВИ

АҚШда Президентлик сайловлари 1789 йилдан бери ўтказилмоқда. Ҳозирги президент Жо Байден АҚШнинг 46-президентидир.

АҚШнинг ташқи ва ички сиёсатини асосан президент белгилайди. Шу сабабли АҚШда ҳар тўрт йилда бир марта ўтказиладиган президентлик сайловлари қаттиқ тортишувлар ва миллиардлаб доллар сарфлаш билан ўтказилади.

3. ДОНАЛД ТРАМП (1946)

АҚШ давлат ва сиёсат арбоби, тижоратчи, миллиардер Доналд Трамп 2017 йил 20 январдан 2021 йил 20 январгача Республикачилар партияси номидан АҚШнинг 45-президенти бўлган.

АҚШда туғилган фуқаро икки мартагача президент бўлиб сайланиш ҳуқуқи АҚШ Корнституциясида ёзилган. Доналд Трамп иккинчи марта президент бўлиш учун курашмоқда. Унга қарши 2024 йил 13 июл куни Томас Мэтю Крукс исмли 20 ёшли йигит суиқасд уюштирди. Унинг ўқларидан бошқа бир киши ўлди, уч киши яраланди. Томасни қўриқчилар жиноят жойида отиб ўлдиришди. [21]

2024 йил 15 сентябр куни Райан Уэсли Раут (1966) исмли 58 ёшли киши Доналд Трампга қарши суиқасд уюштиришга ҳаракат қилди. У ҳибсга олинди. [22]

Оддий инсонлар жабр кўрган фуқарога нисбатан кўпроқ хайрихоҳ бўлишади. Шу сабабли суиқасд ҳақидаги хабарлардан кейин Доналд Трамп рейтенги кўтарилди ва унинг сайловларда ғалаба қозониш эҳтимоли ўсди.

Доналд Трамп 2017-2021 йиллардаги президентлик даврида АҚШнинг фазовий ҳарбий қўшинларини ташкил этиш амалиётларига рухсат берди ва триллионлаб доллар маблағ ажратди. Ҳарбий пойгани фазога олиб чиқиш инсоният учун жуда хатарлидир.

4. ЖО БАЙДЕН ВА КАМАЛА ХАРРИС

2021 йил 20 январдан 2025 йил 20 январга қадар Демократлар партияси вакили бўлмиш Жо Байден (1942) АҚШнинг 46-президенти бўлиб хизмат қилмоқда. Шу йиллар давомида вице-президент бўлиб Камала Харрис хоним (1964) ишламоқда. Демократлар партияси 2024 йилги сайловларда президентликка номзод сифатида Камала Харрис хонимни танлашди.

Афсуски, Демократлар партияси ушбу сайловларда давлат бошқаруви ва иқтисодиётга доир бирорта янги таклиф киритишмади. Шу сабабли Камала Харрис хонимнинг сайловда мағлуб бўлиш эҳтимоли каттароқдир.

5. АҚШДА БОЗОРЛАРНИ ТИКЛАШГА ДОИР ТАКЛИФИМ

Демократлар партиясининг сайловлардаги катта камчилигини тугатиш учун иккита муҳим таклиф киритдим. Биринчи таклифим АҚШда бозорларни тиклаш билан боғлиқдир.

1930-1939 йилларда Ғарб давлатларида рўй берган катта иқтисодий инқироз шароитидан фойдаланиб, АҚШ Федерал қидирув бюроси ва полиция раҳбарияти саъй-ҳаракатлари билан АҚШда деярли ҳамма бозорлар ёпилди ва тугатилди. Бунинг оқибатида АҚШда миллионлаб ишсизлар доимий равишда пайдо бўлди. 2024 йил февралда АҚШда 6 миллион 650 минг ишсиз бор эди. Ишсиз фуқаролар ва улар оила аъзоларини текинга боқиш учун АҚШ ҳукумати миллиардлаб доллар маблағ сарф қилиши ва бошқа сабаблар билан АҚШнинг давлат қарзи кескин оша бошлади. АҚШ давлат қарзи 2024 йил сентябрда 35 триллион доллардан ошди.

Мен АҚШда бозорларни қайта тиклаш, уларни ойида ўттиз кун эрталабдан кечгача ишлашга шароит яратиш йўли билан ишсизликни асосан тугатишни 2012 йилда таклиф қилдим. Бу ҳақда АҚШ президенти Барак Обамага ва сенаторларга Мурожаатнома ёзиб, ўзим ишлаётган Street Sense газетасида ва сайтларда чоп қилдим ([23]-[28]). Эътибор беришмади ва вазият мураккаблашиб, давлатнинг ташқи қарзи кескин ошиб борди.

2016 ва 2020 йиллардаги президентлик сайловларида ҳам бозорларни тиклаш таклифимни ёздим. Эътибор беришмади.

2024 йилги президентлик сайловларида бозорларни тиклаш масаласида янада жиддийроқ ҳаракат қилдим. Бозорларни тиклаш ва ишсизликни жиддий камайтириш, давлат қарзи ошишига чек қўйиш кераклиги ҳақида президент Жо Байден ва вице-президент Камала Харрис хонимга Мурожаатнома ёздим. Жавоб келмади. Балки кимлардир хатларимга тўсиқ қўйгандир.

Мен Мурожаатномамни кенгайтириб, “Безработные, базары и выборы” (“Ишсизлар, бозорлар ва сайловлар”) номли 25 параграфлик катта мақола ёздим. Уни инглиз тилига ўгириб, Вашингтон шаҳрида чоп қилинаётган Washington Post газетаси раҳбариятига электрон почтам орқали жўнатдим. Мақолам етиб бордими, йўқми билмадим. Ҳеч қандай жавоб менга етиб келмади.

Мен “Unemployed, bazaars and elections” (“Ишсизлар, бозорлар ва сайловлар”) номли 25 параграфлик мақоламни газетада чоп қилиб, кейин Демократлар партиясининг Вашингтондаги бош идорасига боришни ва раҳбарлар билан муҳокама қилишни режаладим. Мақоламни ўзим ишлаётган Street Sense газетаси муҳарририятига бердим. Газетанинг бош муҳаррири Аннемари Кучча (Annemarie Cuccia) хонимдан “Биз 1500 тагача сўз бўлган мақолани газетада чоп қилишимиз мумкин” деган жавоб келди.

Мен Street Sense газетасининг бозорларга бағишланган алоҳида сонини чоп қилишни таклиф қилдим. Уларга 2023 йилда шеъриятга бағишланган газета сони чоп қилинганини эслатдим. Рози бўлишмади (менимча, рози бўлишга кимлардир рухсат бермади). Аннемари Кучча (Annemarie Cuccia) хоним мақоламни олти марта қисқартирган вариантини менга жўнатди ва розилигимни сўради. У мақоламнинг энг қизиқарли ва муҳим танқидий фактлар ёзилган жойларини олиб ташлаб, чоп қилмоқчи бўлди. Мен рози бўлмадим.

Агар президент Жо Байден ва вице-президент Камала Харрис хоним “АҚШда бозорларни тиклаш тўғрисида” фармон чоп қилиб, Камала Харрис хоним ва Демократик партия номзодлари сайловолди йиғилишларида гапиришганларида, қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ миллионлаб сайловчилар Демократик партия номзодларига, авваламбор Камала Харрис хонимни қўллаб-қувватлаб овоз беришган бўларди, иншааллоҳ.

6. АМНИСТИЯГА ДОИР ТАКЛИФИМ

Иккинчи муҳим таклифим АҚШ қамоқхоналаридаги маҳбусларга амнистия эълон қилиш билан боғлиқдир. Президент Жо Байден ва вице-президент Камала Харрис хонимга юборган ва Street Sense газетасида 2024 йил 23 октябр куни чоп қилинган “28-Тузатиш: Амнистия?” номли таклифимни ўзбек тилига ўгирган матнни қуйида келтирдим ([27]).

“28-Тузатиш: Амнистия?
Шуҳратжон Аҳмаджонов

Ҳурматли Джо Байден ва Камала Харрис!

Мен АҚШ Конституциясига президентга маҳбусларни амнистия қилиш ҳуқуқини берадиган 28-Тузатиш ташаббускори бўлишингизни таклиф қиламан. Тузатиш қабул қилингандан сўнг, президент қарор чиқариши керак, Сенат муҳокама қилиши ва “Амнистия ҳақида” қонун қабул қилиши керак, ҳар бир штатнинг қонун чиқарувчи органи ўша штатда яшовчи ҳар бир маҳбусни авф этиш масаласини кўриб чиқиши керак.

2022 йил ҳолатига кўра, АҚШ қамоқхоналарида 1808000 маҳбус бор эди. Ўртача ҳар юз минг аҳолига 541 маҳбус тўғри келади. Қўшма Штатлар мутлақ кўрсаткичлар бўйича қамоқхоналардаги маҳбуслар сони бўйича дунёда етакчи бўлиб, дунёдаги жами маҳбусларнинг олтидан биридан бешдан бир қисмини ташкил қилмоқда, гарчи АҚШ аҳолиси дунё аҳолисининг атиги беш фоизини ташкил қилади. Қамоқ тизимини таъминлаш харажатлари АҚШ солиқ тўловчилари учун ҳар йили 80 миллиард долларга тушмоқда.

АҚШда катта адолатсизлик бор: миллионлаб ҳалол америкаликлар ишсиз ва уйсиз. Айни пайтда жиноятчилар қамоқхаона биноларида сақланади, озиқ-овқат, иссиқлик, кийим-кечак ва ҳатто хавфсизлик билан таъминланади. Ҳукумат улар таъминоти учун солиқ тўловчиларнинг миллиардлаб доллар маблағини сарфлайди. Давлат қарзи 35 триллион доллардан ошганини ҳисобга олсак, бу жуда қиммат. Эркинлик қамоқхонанинг барча имтиёзларидан қимматроқ эканлигини айтиш ўринли.

Амнистия орқали АҚШ қамоқхоналаридаги бир миллионгача маҳбуслар босқичма-босқич озод этилиши мумкин ва керак. Улар ишлашлари, ўзларини, фарзандлари ва оилаларини боқишлари, шунингдек солиқ тўлашлари керак.

Агар Байден Харрис билан биргаликда амнистия тўғрисидаги 28-Тузатиш лойиҳасини эълон қилса, унда маҳбусларнинг юз минглаб қаришдошлари ва оддий америкаликлар сайловда Демократлар партияси номзодларига овоз беради, ва биз сайловларда ғалаба қозонамиз.

Бундай амнистия тўғрисидаги қонунга мисол тариқасида Тожикистон Республикасининг «Амнистия тўғрисида»ги қонунини келтириш мумкин, уни Президент Эмомали Раҳмон 2011-йилда Тожикистон мустақиллигининг 20-йиллиги муносабати билан имзолаган.

Қуйида қонуннинг айрим моддаларининг қисқача мазмуни келтирилган.

1-моддага кўра, озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган, жазо муддатининг тўртдан уч қисмини ўтаган шахслар озод этилиши мумкин.

2-моддада маҳкум аёллар, вояга етмаганлар, 55 ёшдан ошган эркаклар, ногиронлар, фахрийлар, давлат мукофотлари билан тақдирланганлар, шунингдек хориж фуқаролари озодликдан маҳрум қилиш жазосини ўташдан озод қилинадилар.

4-моддада кичик ва ўртача оғирликдаги жиноятларни содир этган ва беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилинган маҳкумлар озод этилиши мумкинлиги қайд этилган.

8-моддада оғир жиноят содир этганликда айбланган шахсларнинг ўталмаган жазо муддатин муддатнинг учдан бир қисмига, ўта оғир жиноят содир этган шахслар учун эса, айрим истиснолардан ташқари, чорак қисмига қисқартирилиши мумкинлиги қайд этилган.

11-моддада 8-модда муайян жиноятлар содир этган, умрбод озодликдан маҳрум қилиш ёки ўлим жазосига ҳукм қилинган, илгари амнистияга учраган ва шунга ўхшаш жиноят содир этган, шунингдек, озодликдан маҳрум қилиш жойларида бўлган даврда янги жиноят содир этган шахсларга нисбатан қўлланмаслиги белгиланган.”

7. ЖО БАЙДЕН ВА КАМАЛА ХАРРИС ХАТОСИ

Агар президент Жо Байден ва вице-президент Камала Харрис хоним “АҚШда бозорларни тиклаш тўғрисида” фармон чоп қилиб, Камала Харрис хоним ва Демократик партия номзодлари сайловолди йиғилишларида гапиришганларида, қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ миллионлаб сайловчилар Демократик партия номзодларига, авваламбор Камала Харрис хонимни қўллаб-қувватлаб овоз беришган бўларди, иншааллоҳ.

Агар улар Амнистия тўғрисидаги таклифимни қабул қилиб, шу йўлда дастлабки қадамларни қўйишганида, юз минглаб маҳбусларнинг яқин қариндошлари ҳамда дўстлари Демократик партия номзодларига, авваламбор Камала Харрис хонимни қўллаб-қувватлаб овоз беришган бўларди, иншааллоҳ.

Афсуски, улар ушбу иккита муҳим ижобий таклифимни қабул қилишмади, ва эртага – 5 ноябр кунги сайловларда мағлубиятга учрашлари мумкин.

ИЛОВА. АЛЕКС ГРИГОРЬЕВ. Кого и что выбирают в США 5 ноября 2024 года (2024 йил 5-ноябрда АҚШда ким ва қандай сайланади?)

Қуйида “Голос Америки” радиоси рус муҳарририяти мухбири Алекс Григорьев www.golosameriki.com/a/7847639.html сайтида 2024 йил 1 ноябр куни чоп қилган “Кого и что выбирают в США 5 ноября 2024 года» (“2024 йил 5-ноябрда АҚШда ким ва қандай сайланади?”) номли яхши мақоласини мен тўлиқ ўзбек тилига ўгириб келтирдим.

“2024 йил 5-ноябрда АҚШда ким ва қандай сайланади?
2024 йил 1 ноябр
Алекс Григорьев

Ҳар тўрт йилда америкаликлар президентни, сенаторларнинг учдан бир қисмини, кўплаб губернаторларни, мер (ҳоким)ларни, турли амалдорларни сайлайди, турли референдумлар ўтказади ва ҳоказо.

Президент ва вице-президент

Президент – АҚШ ҳукумати ижроия ҳокимияти ва бош қўмондон бўлиб, ички ва ташқи сиёсатнинг деярли барча масалалари учун масъулдир. АҚШнинг ҳозирги президенти Жо Байден – демократ.

Камала Харрис ва Тим Уолз (Демократлар партияси), Доналд Трамп ва Жей Ди Вэнс (Республикачилар партияси), Чейз Оливер ва Майк тер Маат (Либертариан партияси), Жилл Стайн и Батч Вэйр (Яшиллар партияси) мамлакатдаги иккита энг юқори лавозим учун курашмоқда. Бу номзодлар АҚШнинг барча штатлари ва ҳудудларида сайлов бюллетенларида пайдо бўлади.

Улардан ташқари, кичик партиялар ёки мустақиллардан яна 11 номзод пойгада қатнашмоқда, лекин улар чекланган миқдордаги штатларда сайлов бюллетенига киритилгани учун ғалаба қозониш имкониятига эга эмас.

АҚШ сенати

Сенатнинг учдан бир қисми қайта сайланади. Сенат, хусусан, президент томонидан тайинланган шахсларни, жумладан, барча даражадаги судяларни тасдиқлайди ва халқаро шартномаларни ратификация қилади. Ҳар бир штат иккита сенаторни вакил қилади – уларнинг жами сони юзтадан иборат, сенаторларнинг ваколат муддати олти йил. Колумбия округи ва АҚШнинг бешта ҳудудида ҳам Сенатга вакиллар сайланади, бироқ улар фақат маслаҳат овозига эга: шу сабабли, Сенатдаги кучлар мувозанатини баҳолашда бу сайловлар натижалари одатда ҳисобга олинмайди.

Айни пайтда АҚШ парламентининг юқори палатасида 49 республикачи, 47 демократ ва тўртта мустақил сенатор бор, улар одатда демократларни қўллаб-қувватлайдилар, бунинг натижасида улар (демократлар) палата устидан назоратни қўлга қиритдилар.

Кураш мавжуд 100 та ўриндан 34 таси учун бормоқда ва демократлар учун вазият республикачиларникидан мураккаброқ – улар 23 ўринни, шу жумладан анъанавий “республикачи” штатларда ҳам ҳимоя қилмоқда.

АҚШ Конгрессининг Вакиллар Палатаси

Вакиллар палатаси анъанавий равишда АҚШ бюджети ва солиқлар соҳаси билан ишлашда асосий рол ўйнайди, шунингдек, федерал амалдорларга, жумладан АҚШ президентига қарши импичмент жараёнини бошлаш ҳуқуқига эга.

Ҳозирда палатада 435 нафар конгрессмен бор, уларнинг ваколат муддати икки йил. Улар 50 та штат, шунингдек, Колумбия Федерал округи (пойтахт Вашингтон шаҳри, маслаҳатчи овозга эга, Ш.А.) ва АҚШнинг бешта ҳудудини ифодалайди.

Ҳар бир штатдаги қонунчилар сони аҳоли сонига боғлиқ бўлиб, ҳар ўн йилда бир марта рўйхатга олиш натижасида аниқланади. Сенатда бўлгани каби, штат турли партияларнинг конгрессменлари томонидан вакиллик қилиши мумкин.

Айни пайтда Вакиллар палатасида республикачилар кўпчиликни ташкил этмоқда: 222 ўрин демократларнинг 213 ўрнига қарши.

Сайловларда Вакиллар палатасидаги барча ўринлар учун кураш бормоқда.

Губернаторлар

Қўшма Штатларда 50 та штат губернаторлари, шунингдек, яна бешта ҳудуд губернаторлари ва Колумбия Федерал округи мэри (пойтахт Вашингтон шаҳри ҳокими, Ш.А.) мавжуд бўлиб, уларнинг баъзи ваколатлари Конгресс томонидан чекланган.

Губернатор штатнинг бош ижрочи органи бўлиб, у Штат Миллий гвардиясини бошқаради ва федерал сайловлар бўйича муҳим ваколатларга эга. Губернатор, шунингдек, ўз штатидан сайланган Сенат аъзоси вафот этган ёки оғир касал бўлган тақдирда сенаторни тайинлаш ҳуқуқига эга.

Ҳозирда 27 та штатда республикачи губернаторлар, 23 тасида демократ губернаторлар, учта ҳудудда демократ губернаторлар, Колумбия Федерал округида демократлар мэри, Пуэрто-Рико губернатори одатда демократлар билан ҳамкорлик қиладиган локал (маҳаллий) партия аъзоси, битта губернатор (АҚШ Мариана ороллари) – мустақил.

12 штатда губернаторлик учун пойга бормоқда, улардан тўққизтасини ҳозирда республикачилар, учтасини демократлар бошқармоқда. Шунингдек иккита ҳудуд губернаторлари сайланади (иккаласи демократлар губернатори – агар Пуэрто-Рико губернаторини шундай деб ҳисобласак).

Маҳаллий сайловлар

Ўнта штатда маҳаллий сайловлар бўлиб ўтади ва кўплаб штатларда муҳим амалдорларни сайлаш ўтказилади. Хусусан, барча даражадаги сайловлар ҳаққонийлигини таъминлаш учун штатда масъул бўлган штат котиблари ва бош прокурорлар (сайланади). Шунингдек, мэр (ҳоким)лар, судялар, прокурорлар, шерифлар (полиция раҳбарлари, Ш.А.) ва бошқалар (сайланади).

Референдумлар

Сайлов округлари ва штатларда кўплаб масалалар бўйича референдумлар ўтказилади. Аёлларнинг аборт қилиш ҳуқуқи бўйича референдумлар 11 штатда бўлиб ўтади. Бу жорий сайлов кампаниясининг энг долзарб масалалридан бири: 2022 йилда АҚШ Олий суди аборт қилиш ҳуқуқини конституциявий ҳимоя қилишни бекор қилди ва бу масалани штатлар ихтиёрига топширди.” [28]

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР

1. ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ. Бирликчилар. Китобнинг тузатилган ва тўлдирилган тўртинчи нашри. - 2022: БИРЛИКЧИЛАР китоб | Записи в рубрике 2022: БИРЛИКЧИЛАР китоб | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6986218/ www.liveinternet.ru “Турон Шухратжони” кундалиги (дневник)даги “2022: БИРЛИКЧИЛАР китоб” рукни, (2022.31.08 – Бошланиши, Давоми 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. 2023.10.05 - Давоми 8, 9, 10, 11, 12, Охири).

ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ. Бирлик тарихи. (Бирликчилар) Китобнинг тузатилган ва тўлдирилган тўртинчи нашри. - БИРЛИК тарихи — Ислом ва Сиёсат الإسلام والسياسة Ислам и Политика (wordpress.com) (www.siyosat.wordpress.com/2023/11/03/бирлик-тарихи/ 2023 йил 3 ноябр).

2. АХМАДЖОНОВ Ш. В Узбекистане 26.12.2004 намечается «Гирром сайловлар/нечестные выборы» (О некоторых важных недостатках Закона РУз «О выборах в Олий Мажлис Республики Узбекистан») (Ўзбекистонда 2004.26.12 да ғирром сайловлар белгиланган (“Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига сайловлар тўғрисида”ги ЎзР Қонунининг муҳим камчиликлари)). - http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1098824220 ( www.centrasia.ru 27.10.2004 00:57).

3. АХМАДЖОНОВ Ш. 10-ть важнейших недостатков Закона Узбекистана «О выборах в районные и городские Кенгаши» (“Туман ва шаҳар Кенгашларига сайлов тўғрисида”ги Ўзбекистон қонунининг 10 та муҳим камчиликлари). - http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1100603340 (www.centrasia.ru 16.11.2004 14:09).

4. АХМАДЖОНОВ Ш. Политические партии Узбекистана: шесть зарегистрированных и одна «скрытая» (Ўзбекистон сиёсий партиялари: олтитаси рўйхатга олинган ва биттаси “яширин”). –
Часть 1. - http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1109149980 (www.centrasia.ru 23.02.2005 12:13);
Часть 2. – http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1109221680 (www.centrasia.ru 24.02.2005 08:08);
Часть 3. - http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1109310000 (www.centrasia.ru 24.02.2005 08:40);
http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5478522/ (www.liveinternet.ru Дневник «Турон_Шухратжони», Рубрика «Статьи 2005 года», 04.12.2014).

АХМАДЖОНОВ Ш. О шести зарегистрированных и одной «скрытой» про правительственных политических партиях Узбекистана (Ўзбекистоннинг олтита рўйхатга олинган ва битта “яширин” ҳукуматпараст сиёсий партиялари). -
www.turonzamin.org/congress/russian.html части 1-4 (www.turonzamin.org страница на русском языке, март 2005 года).
http://turonzamin.org/2011/02/26/sbornik-2/ 1-4-части (www.turonzamin.org 26.02.2011, Сборник статьи, 2005 год, статья 5);
http://uzbekcongress.org/russian/opartiyax.html (www.uzbekcongress.org/russian/ 04.01.2013).

5. АХМАДЖОНОВ Ш. Суд над «Миллий Мажлисом» 1992 года и история создания Партии свободных дехкан Узбекистана (“Миллий Мажлис” устидан 1992 йилдаги суд иши ва Ўзбекистон Озод Деҳқонлар партияси ташкил этиш тарихи). - Ш.Ахмаджонов: Суд над Миллий Мажлисом 1992 года и история создания Партии свободных дехкан Узбекистана | ЦентрАзия (centrasia.org) (www.centrasia.org/newsA.php?st=1190623500 24 сентябя 2007 года, 12:45).

6. АХМАДЖОНОВ Ш. Есть ли шанс победить И.Каримова на выборах в Узбекистане? (Ўзбекистондаги сайловларда И.Каримовни енгишга имконият борми?) -
http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1191488340 (www.centrasia.ru 04.10.2007 12:59).

7. Shuhratjon AHMADJONOV. (5-maqolam, 2006 yil 1 yanvar) O’zbekiston Ozod Dehqonlar partiyasining asoschisi, professor Olimjon Karimov – 80 yoshda. (1988-1993 yillarda O’zbekistonda ro’y bergan ayrim tarixiy voqealarning prof. Olimjon Karimov taqdiri misolida tahlili).
- www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963249/ (www.liveinternet.ru "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “2006 YILGI MAQOLALAR”, “ПРАВОЗАЩИТА” рукнлари, 2022.23.06);
- http://www.turonzamin.org/jurnal2006/shuhrta_olimk_10106.html (www.turonzamin.org ARXIV 2006.01.01);
- http://www.turonzamin.org/jurnal2006/shuhrta_olimk_10106.html (www.turonzamin.org “Turonzamin” журнали, 2005 йил декабр, 12-сон).

8. АҲМАДЖОНОВ Ш. Президентлик сайловлари: Ўзбекистонда демократияга икки босқич орқали ўтиш мумкин. - http://turonzamin.org/2006/08/26/prezidentlik-sayl...%e2%80%99tish-mumkin/#more-260 (www.turonzamin.org 2006.26.08).

9. АҲМАДЖОНОВ Ш. И.Каримовнинг президентлиги 2007 йил 22 январдан кейин қонунийми? - http://turonzamin.org/2007/01/29/tahlil-2/#more-1232 (www.turonzamin.org 2007.29.01).

10. АҲМАДЖОНОВ Ш. Жаҳонгир Шосалимов Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод этиб рўйхатга олинишга эриша оладими? - http://turonzamin.org/2007/02/12/nuqtai-nazar-39/#more-1313 (www.turonzamin.org 2007.12.02).

11. АҲМАДЖОНОВ Ш. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига даъвогарлик қилаётган Жаҳонгир Шосалимов сиёсий ва иқтисодий билимлари қай даражада? - http://turonzamin.org/2007/02/20/munozara/#more-1353 (www.turonzamin.org 2007.21.02).

12. АҲМАДЖОНОВ Ш. 4. Президентликка ўз номзодини қўйишга ҳаракат қилаётган шахсни қай даражада муҳокама қилиш мумкин ва айрим шахсларни президентликка номзод этиб кўрсатишдан мақсад нима? - http://turonzamin.org/2007/04/15/nuqtai-nazar-64/#more-1592 (www.turonzamin.org 2007.15.04).

13. АҲМАДЖОНОВ Ш. Ўзбекистондаги сиёсий партиялар: бештаси рўйхатда ва биттаси махфий. –
1-қисм. - http://dunyouzbeklari.com/archives/89216 (www.dunyouzbeklari.com 2014.07.12);
2-қисм. – http://dunyouzbeklari.com/archives/95633 (www.dunyouzbeklari.com/archives/95633 2015 йил 26 феврал).
(Ушбу катта мақоланинг 3-6-қисмларини таржима қилишга улгурмаганман)

14. АҲМАДЖОНОВ Ш. МХХ тайёрлаган масхарамуз сайловлар сценарийси. –
http://www.liveinternet.ru/users/4799013/post360732749/ (www.liveinternet.ru “Турон Шухратжони” кундалиги (дневник), 2015.29.04);
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=...0002930964631&substory_index=0 (www.facebook.com “Шухратжон Ахмаджонов” саҳифаси, 2015.29.04);
http://birdamlik.info/news/%d0%bc%d1%85%d1%85-%d1%...d0%be%d0%b2%d0%bb%d0%b0%d1%80/ (www.birdamlik.info 2015.08.05).

15. АҲМАДЖОНОВ Ш. Мен сайловни бойкот қилдим (Я бойкотировал выборы).
- Мен сайловни байкот қилдим — Ислом ва Сиёсат الإسلام والسياسة Ислам и Политика (wordpress.com) (www.siyosat.wordpress.com/2016/12/05/мен-сайловни-байкот-қилдим/#more-10730 2016.05.12);
- www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963253/ (www.liveinternet.ru Дневник “Турон-Шухратжони”, Рубрика «2016 YILGI MAQOLALAR», March 2, 2022).

Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ. (220-мақолам. 2016 йил 5 декабр) Мен сайловни байкот қилдим. - www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963253/ (www.liveinternet.ru “Турон Шухратжони” кундалиги (дневник)даги “2016 YILGI MAQOLALAR” рукни, 2022.02.03).

16. АҲМАДЖОНОВ Ш. Ислом Каримовнинг ижобий ишлари.
- СТАТЬИ 2018 года | Записи в рубрике СТАТЬИ 2018 года | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6778261/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики «СТАТЬИ 2018 года», “ПРАВОЗАЩИТА”. 2018 йил 4 ноябр);
- ИСЛОМ КАРИМОВНИНГ ИЖОБИЙ ИШЛАРИ — Ислом ва Сиёсат الإسلام والسياسة Ислам и Политика (wordpress.com) (www.siyosat.wordpress.com/2018/11/02/ислом-каримовнинг-ижобий-ишлари/ 2018 йил 2 ноябр).

17. АҲМАДЖОНОВ Ш. Ислом Каримов ва МХХнинг салбий ишлари. –
https://www.liveinternet.ru/users/4799013/blog#post454174374 (www.liveinternet.ru “Турон Шухратжони” кундалиги (дневник), 2019.01.05);
- СТАТЬИ 2018 года | Записи в рубрике СТАТЬИ 2018 года | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6778261/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики «СТАТЬИ 2018 года», “ПРАВОЗАЩИТА”. May 1, 2019);
- ИСЛОМ КАРИМОВ ВА МХХНИНГ САЛБИЙ ИШЛАРИ — Ислом ва Сиёсат الإسلام والسياسة Ислам и Политика (wordpress.com) (www.siyosat.wordpress.com/2018/11/02/ислом-каримов-ва-мххнинг-салбий-ишлар/ November 2, 2018).

18. АҲМАДЖОНОВ Ш. 2024: Фуқаролигимга доир навбатдаги шикоят аризам. - PREZIDENT | Записи в рубрике PREZIDENT | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/7012652/ "Турон Шухратжони" кундалиги (дневник)даги “PREZIDENT”, “2024 YILGI MAQOLALAR”, “ПРАВОЗАЩИТА” рукнлари. 2024 йил 16 сентябр).

19. Маск, Илон. – https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA,_%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD (www.ru.wikipedia.org/wiki/Маск,_Илон Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

20. АЛЕКСАНДРА ИВАНОВА. Илон Маск пожертвовал 75 млн долларов на кампанию Трампа. – https://www.dw.com/ru/ilon-mask-pozertvoval-75-mln...aniu-donalda-trampa/a-70509802 (www.dw.com/ru/ilon-mask-pozertvoval-75-mln-dollaro...aniu-donalda-trampa/a-70509802 16 октября 2024 года).

21. Кпрукс, Томас Мэттью. – https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D1%83%D...%D1%8D%D1%82%D1%82%D1%8C%D1%8E (www.ru.wikipedia.org/wiki/Крукс,_Томас_Мэттью Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

22. Раут, Райан Уэсли. – https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D1%83%D...%D0%A3%D1%8D%D1%81%D0%BB%D0%B8 (www.ru.wikipedia.org/wiki/Раут,_Райан_Уэсли Материал из Википедии — свободной энциклопедии).

23. АҲМАДЖОНОВ Ш. АҚШда ишсизлик: Обамага таклифим.
- 2012 YILGI MAQOLALAR | Записи в рубрике 2012 YILGI MAQOLALAR | Дневник Турон_Шухратжони : LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников (www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6963245/ www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/6988010/ Дневник “Турон Шухратжони”. Рубрики “2012 YILGI MAQOLALAR”, “ПРАВОЗАЩИТА”, “USA-AQSH”. July 3, 2023);
- http://yangidunyo.com/?p=1475 (www.yangidunyo.com 2012.09.06).

24. AHMADJONOV Sh. A Possible Solution to Unemployment (Ишсизликни мумкин бўлган ечими). - https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 (www.issuu.com/streetsenseinfo/docs/ Newspapar “Street Sense”, November 07-20, 2012. – page 14);
https://issuu.com/streetsenseinfo/docs/11.07.2012 Volume 9: Issue 26. November 07-20, 2012. – page 14.

25. АҲМАДЖОНОВ Ш. Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим. – ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим (yangidunyo.org) (www.yangidunyo.org/2012/11/29/дунёда-ишсизлик-муаммосини-ҳал-этишг/ November 29, 2012).

26. AHMADJONOV Sh. The suggestion on a solution for the problem of unemployment in the world (Дунёда ишсизлик муаммосини ҳал этишга доир таклифим), (Предложение по решению проблемы безработицы в мире). - Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси (www.dunyouzbeklari.com/?p=23637 December 3, 2012);
- http://www.liveinternet.ru/users/4799013/ (www.liveinternet.ru Дневник «Турон_Шухратжони», January 2, 2014).

27. 28th Amendment: Amnesty? By Shuhratjon Ahmadjonov (Шуҳратжон Аҳмаджонов. 28–Тузатиш: Амнистия?) – Newspapar “Street Sense”, October 23 – November 5, 2024, page 11).

28. АЛЕКС ГРИГОРЬЕВ. Кого и что выбирают в США 5 ноября 2024 года (2024 йил 5-ноябрда АҚШда ким ва қандай сайланади?). – Кого и что выбирают в США 5 ноября 2024 года (www.golosameriki.com/a/7847639.html 01 Ноябрь, 2024).

E–mail: havassh54@gmail.com , maqsadsh54@gmail.com , jiz54@mail.ru

2024 йил 4 ноябр

АҚШ, Вашингтон шаҳри
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
TAKLIFLAR
USA-AQSH
2024 YILGI MAQOLALARIM

(ДАВОМИ) 2024: ФУҚАРОЛИГИМГА ДОИР НАВБАТДАГИ ШИКОЯТ АРИЗАМ

Вторник, 17 Сентября 2024 г. 00:27 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

(ДАВОМИ) 2024: ФУҚАРОЛИГИМГА ДОИР НАВБАТДАГИ ШИКОЯТ АРИЗАМ

ИЛОВАЛАР

ИЛОВА 1. Полиция ходими жаноб Келвин В. Брэнч 2014 йил 26 майга ўтар кечаси менга қарши уюштирилган босқинчиликка доир ёзган 14074924 рақамли рапортнинг биринчи бети.

2BOSQIN1raport14074924 (650x699, 114Kb)

ИЛОВА 1-НИНГ ДАВОМИ. 14074924 рақамли рапортнинг иккинчи бети.

2BOSQIN2raport14074924 (700x381, 78Kb)

ИЛОВА 2. 2014 йил 26 майга ўтар кечаси босқинчилик билан олиб кетилган нарсаларим рўйхатининг биринчи бети.

7KRAJAmoyRAPORT1 (523x699, 79Kb)

ИЛОВА 2-НИНГ ДАВОМИ. 2014 йил 26 майга ўтар кечаси босқинчилик билан олиб кетилган нарсаларим рўйхатининг иккинчи бети. 21-бандда “(Uzbekistan) Pasport 1” деб ёзганман. Мен ушбу рўйхатни 7-полиция бўлими ходимаси Ms. DaeTonya Seoh га бердим, имзо қўйиши ва санани ёзишини илтимос қилдим.

7KRAJAmoyRAPORT2 (699x373, 47Kb)

---------------------------------------------

ИЛОВА 3. АҚШда яшаётган ўзбек қочқинларидан олти нафарига қарши заҳарлаш, суиқасд, босқинчилик, ўғирлик ва тазйиқ уюштиришаётгани, ҳибсга олиб кўп йиллар давомида суд қилиша олмаётганига доир 2015 йил февралда АҚШ Президенти Барак Обамага жўнатган хатимнинг инглиз тилидаги матни.

MR. PRESIDENT BARACK OBAMA! DEAR SENATORS AND REPRESENTATIVES! DEAR AMERICANS AND LEADERSHIP OF THE HUMAN RIGHTS ORGANIZATION!

THE USA HAS VIOLATED THE RIGHTS OF UZBEK REFUGEES DURING THE PERIOD 2006-2015. THEY ARE BEING ARRESTED AND HAVEN’T HAD A TRIAL. FOR MANY YEARS THEY WERE POISONED, SHOT, ILLEGALLY LAID OFF WORK, SECRET COLLECTION OF COMPROMISING MATERIAL TO DISCREDIT REFUGEES, DISCRIMINATION, PURSECUTED, STIRRING UP PROVOKERS AGAINST REFUGEES, MUGGED,BEATEN AND THEIR POSSESSIONS STOLEN. THE FBI AND THE POLICE HAVE VIOLATED THE 9th, 12th, 14th, 17th, 18th, 19th AND 26th CLAUSE OF THE INTERNATIONAL COVENANT ON CIVIL AND POLITICAL RIGHTS.

FOTO1 (150x112, 5Kb)
FOR EXAMPLE: 1.1. OLIMJON SOBIROV (BORN IN 1973, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE), WAS KILLED BY POISONING WITH AN UNKNOWN POISON ON AUGUST 1, 2006 IN IDAHO. 1.2. ZOHID MAKHMEDOV (BORN IN 1977, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE), WAS KILLED BY POISONING WITH AN UNKNOWN POISON ON SEPTEMBER 1, 2006 IN IDAHO. SEE: 1. How did two Uzbek refugees die? BY CYNTHIA SEWELL. - http://www.idahostatesman.com/2008/03/30/337502/how-did-two-uzbek-refugees-die.html 2. MYSTERIOUS DEATHS BY CYNTHIA SEWELL - “Idaho Statesman”, 03.30.2008.

FOTO2 (171x294, 110Kb)
2. FAZLIDDIN YAKUBOV (BORN IN 1959, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE, CITIZEN OF THE U.S.). HE LIVED IN CLEVELAND, OHIO SINCE 2000. ON JUNE 20, 2008 (WORLD REFUGEE DAY) A CRIMINAL SHOT HIM 9 TIMES. 3 BULLETS HIT HIM. HE WAS IN A COMA FOR 53 DAYS. DOCTORS OPERATED ON HIM 8 TIMES. EVEN SKILLED AMERICAN DOCTORS COULDN’T REMOVE ONE OF THE BULLETS AND HE STILL LIVES WITH ONE BULLET IN HIS BODY. HE WASN'T ALLOWED DISABILITY AND DIDN'T RECEIVE PENSIONS IN 2008-2011. HE CALLED ME IN BOISE IN MARCH 3, 2011. AFTER OUR CONVERSATION ON THE PHONE HE IMMEDIATELY STARTED PAYING PENSIONS AND DURING ONE YEAR RECEIVED A PENSION FOR 2008-2011.THIS ATTEMPT UPON THE LIFE WASN’T DISCLOSED AND CRIMINALS HAVEN’T RECEIVED PUNISHMENT.SEE: K.Turner, Shooting victim Fazliddin Yakubov thankful for community's support.-http://blog.cleveland.com/metro/2008/08/shooting_victim_fazliddin_yaku.html (www.blog.cleveland.com 08.11.2008)

FOTO3 (600x446, 80Kb)
3. JAMSHID MUHTOROV (BORN IN 1976 IN DJIZAKH (UZBEKISTAN), UZBEK, MUSLIM, REFUGEE). HE LIVED WITH HIS WIFE AND TWO CHILDREN IN DENVER, COLORADO SINCE 2007.HE WAS ARRESTED JANUARY 21, 2012 AT THE CHICAGO AIRPORT BEFORE DEPARTURE TO TURKEY.HE WAS INDICT WITH “ACCUSED IN 2012 OF PROVIDING MATERIAL TO THE ISLAMIC JIHAD UNION, AN UZBEK TERRORIST ORGANIZATION”. HE IS IN PRISON MORE THEN THREE YEARS AND STILL HAS NOT HAD A TRIAL. I TOO GREW UP IN DJIZZAKH. JAMSHID IS THE SAME UZBEK, THE MUSLIM AND THE REFUGEE AS WELL AS I. SEE: US surveillance law could face highest court test. - http://www.thejakartapost.com/news/2013/10/27/us-surveillance-law-could-face-highest-court-test.html (www.thejakartapost.com 10.27.2013).

FOTO4 (205x319, 189Kb)
4. FAZLIDDIN KURBANOV (BORN IN 1983, UZBEK, MUSLIM, REFUGEE). HE HAS LIVED WITH HIS WIFE AND DAUGHTER (2010 YEAR OF BIRTH), HIS PARENTS AND SISTERS IN BOISE, IDAHO SINCE 2009. I KNOW HIM: I LIVED WITH HIM IN ONE HOUSE (NO. 585) IN BOISE IN 2010-2012. THEY LIVED IN APARTMENT 3, AND I – IN APARTMENT 8. HIS PARENTS CONVERTED TO CHRISTIANITY. HE REMAINED A MUSLIM. HE DIDN'T GO TO THE MOSQUE NOT EVEN TO FRIDAY PRAYERS. HE WAS ARRESTED IN MAY 16, 2013 IN A HOUSE IN BOISE. HE IS INDICT (PROCECUTE) WITH “KURBANOV PROVIDED INFORMATION AND MONEY TO THE ISLAMIC MOVEMENT OF UZBEKISTAN, WHICH THE UNITED STATES HAS DESIGNATED AS A FOREIGN TERRORIST ORGANIZATION”. HE IS IN PRISON AND STILL HAS NOT HAD A TRIAL. CURRENTLY, A TRIAL IS SET FOR FEBRUARY 9, 2015. SEE: 1. One more muslim bomb making terrorist apprehended … in Idaho. - http://tundratabloids.com/2013/05/one-more-muslim-bomb-making-terrorist-apprehen ded.html (www.tundratabloids.com May 17, 2013). 2. U.S. wants to postpone Boise terrorism trial again. - http://www.kboi2.com/news/local/Fazliddin-Kurbanov-trial-delay-motion-285550211.html (www.kboi2.com December 11, 2014)

FOTO5 (700x465, 90Kb)
5. REGARDING SHUHRATJON AHMADJONOV SITUATION, IN APRIL AND MAY, 2010 I PUBLISHED THE ARTICLE "MYSTERIOUS DEATHS" BY CYNTHIA SEWELL ON THE WEB SITE IN ENGLISH, UZBEK AND RUSSIAN. THEN I WAS ILLEGALLY FIRED FROM 3 JOBS IN IDAHO FROM JULY 2010 TO JANUARY 2012 BECAUSE OF MY HUMAN RIGHTS ACTIVITIES. MY BELONGINGS WERE STOLEN 9 TIMES IN WASHINGTON, DC BETWEEN NOVEMBER 2012 TO MAY 26, 2014. I WAS BEATEN, ROBBED AND TOOK ALL MY PERSONAL DOCUMENTS ALONG WITH I WALLET ON NOVEMBER 21, 2013. I WAS ROBBED AT GUNPOINT AND TOOK MY BAG AND BACKPACK ON MAY 26, 2014. CRIMINALS AND THEIR ORGANIZERS STOLE AND ROBBERS 2 TIMES ALL MY JOURNALISM WORK BELONGINGS SUCH AS 2 LAPTOPS TOSHIBA, 3 DIARIES WITH THE DESCRIPTION OF EVENTS AROUND ME, 6 JOURNALS AND 1 NOTEBOOK WITH ADDRESSES OF RELATIVES, FRIENDS, HUMAN RIGHTS ACTIVISTS, JOURNALISTS, MEMBERS OF THE UZBEK OPPOSITION, AND OTHER IMPORTANT INFORMATION, A RECORDER WITH AUDIO RECORDS OF 2010-2013, 3 TELEPHONES, UZBEK PRAYER BOOK “МЕН ҲАМ НАМОЗ ЎҚИЙМАН” (“I WILL READ TOO NAMAZ” (NAMAZ – ARABIK SALAT – IS THE PRACTICE OF FORMAL WORSHIP IN ISLAM)), 2 EYEGLASSES AND SO ON. I CALLED THE POLICE 7 TIMES. THE POLICE DIDN'T CONNECT BY PHONE TO THE TRANSLATOR FROM THE UZBEK LANGUAGE AND THEY ALLOWED DISCRIMINATION. THEY WROTE THE REPORT SPECIALLY TO MISREPRESENT THE FAKTS AND THEY DIDN’T EVEN OPEN A CRIMINAL CASE TO INVESTIGAIT THESE 9 THEFTS AND 2 ROBBERIE. OFFICER’S OF THE 7-TH DISTRICT WASHINGTON, DC METROPOLITAN POLICE DEPARTMENT REMOVED A REPORT OF OCTOBER 8, 2013 FROM A POLICE’S COMPUTER ABOUT THEFT OF MY BAG IN SHELTER 801. SOME OF THE U.S. LAW ENFORCEMENT OFFICERS HAD MONITORED, BLOCKED AND DESTROYED MY LETTERS, ARTICLES, TELEPHONES AND EMAILS. I HAVE WRITTEN A BIG ARTICLE WITH THE APPENDIX SET OF 11 DOCUMENTS AND I PUBLISHED ON MY WEB SITES. SEE: Вооруженное ограбление меня в Вашингтоне. Часть 1-6 (I was robbed at gunpoint in Washington, DC. Part 1-6). – http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ , http://dunyouzbeklari.com/archives/72243

NO SECRET THAT EMPLOYEE OF THE UZBEK NATIONAL SECURITY SERVICE COOPERATES WITH SOME OF THE USA LAW ENFORCEMENT OFFICERS. THEREFORE NOT ONE OF THESE CRIMES HAS BEEN SOLVED. I THINK THESE ILLEGAL ACTS ARE BEING PERFORMED BY THE FEDERAL BUREAU OF INVESTIGATION AND THE POLICE. PLEASE, STOP THE PERSECUTION OF THE UZBEK REFUGEES IN THE U.S. AND BRING THE PERPETRATORS TO JUSTICE.

I HAVE OPENED AN ACCOUNT: 2260 6181 59 WITH BANK OF AMERICA. PLEASE, MAKE A DONATION TO ACCOUNT 2260 6181 59 AS YOU DESIRE AND HAVE THE OPPORTUNITY. THANK YOU. I PLAN TO LEAVE FOR IDAHO AND COLORADO AFTER ACCUMULATING MONEY FOR A TICKET FROM WASHINGTON, DC TO BOISE-DENVER-WASHINGTON, DC, TO MEET FAZLIDDIN’S AND JAMSHID’S WIVE’S AND CHILDREN, THEIR LAWYERS, AND TO VISIT HIM IN PRISON. I PLAN TO WRITE AN ARTICLE ABOUT THEM AND TO REPORT TO YOU ABOUT THE RESULTS OF MY VISIT.

WHEN YOU AND YOUR FAMILY CELEBRATE THE DIFFERENT HOLIDAYS PLEASE REMEMBER THAT IN IDAHO AND COLORADO THERE ARE SMALL CHILDREN WITH TEARS IN THEIR EYES REMEMBERING THEIR FATHER. THEIR FATHER WAS SLANDERED BY SOMEONE EMPLOYED BY THE US AND HAS BEEN HELD IN PRISON WITHOUT TRIAL SINCE JANUARY 21, 2012.

FOTO6 (346x350, 29Kb)
SOME MAY SAY, "THEY ARE UZBEKS, I AM NOT UZBEK. THEY ARE A MUSLIMS, I AM NOT A MUSLIM. THEY ARE REFUGEES, I AM NOT A REFUGEE". IT IS IMPORTANT TO REMEMBER THE WORDS OF MARTIN NIEMOLLER: WHEN THE NAZIS CAME FOR THE COMMUNISTS, I REMAINED SILENT; I WAS NOT A COMMUNIST.
WHEN THEY LOCKED UP THE SOCIAL DEMOCRATS, I REMAINED SILENT; I WAS NOT A SOCIAL DEMOCRAT.
WHEN THEY CAME FOR THE TRADE UNIONISTS, I DID NOT SPEAK OUT; I WAS NOT A TRADE UNIONIST.
WHEN THEY CAME FOR THE JEWS, I REMAINED SILENT; I WASN’T A JEW.
WHEN THEY CAME FOR ME, THERE WAS NO ONE LEFT TO SPEAK OUT.

MARTIN NIEMOLLER, 1946 (01.14.1892 – 03.06.1984) Wasa German anti-Nazi, theologian and Lutheran pastor (http://en.wikiquote.org/wiki/Martin_Niem%C3%B6ller )

SHUHRATJON AHMADJONOV, HUMAN RIGHTS ACTIVIST, FREELANCE JOURNALIST, REFUGEE AND STREET SENSE VENDOR

----------------------------------------

ИЛОВА 4. АҚШда яшаётган ўзбек қочқинларидан олти нафарига қарши заҳарлаш, суиқасд, босқинчилик, ўғирлик ва тазйиқ уюштиришаётгани, ҳибсга олиб кўп йиллар давомида суд қилиша олмаётганига доир 2015 йил февралда АҚШ Президенти Барак Обамага жўнатган хатимнинг ўзбек тилидаги матни.

ЖАНОБ ПРЕЗИДЕНТ БАРАК ОБАМА! АЗИЗ СЕНАТОРЛАР ВА ДЕПУТАТЛАР! ҲУРМАТЛИ АМЕРИКАЛИКЛАР ВА ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛУВЧИ ТАШКИЛОТЛАР РАҲБАРЛАРИ!

АҚШДАГИ ЎЗБЕК ҚОЧҚИНЛАРИ ҲУҚУҚЛАРИ 2006-2015 ЙИЛЛАРДА ҚЎПОЛ ТАРЗДА БУЗИЛМОҚДА. УЛАРНИ АҚШДА ҲИБСГА ОЛМОҚДА ВА БИР НЕЧА ЙИЛЛАБ СУД ҚИЛМАЯПТИ. УЛАРНИ ЗАҲАРЛАШМОҚДА, ОТМОҚДА, ҚОНУНГА ЗИД РАВИШДА ИШДАН ҲАЙДАМОҚДА, ҚОЧҚИНЛАРНИ БАДНОМ ҚИЛИШ НИЯТИДА БАДНОМ ҚИЛУВЧИ СОХТА МАЪЛУМОТЛАРНИ ЯШИРИНЧА ТЎПЛАШМОҚДА, ИРҚИЙ КАМСИТИШМОҚДА, ПРОВОКАТОРЛАРНИ ГИЖГИЖЛАМОҚДА, БОСҚИНЧИЛИК ҚИЛМОҚДА, КАЛТАКЛАМОҚДА ВА УЛАР НАРСАЛАРИНИ ЎҒИРЛАМОҚДА. ФЕДЕРАЛ ҚИДИРУВ БЮРОСИ (ФҚБ) ВА ПОЛИЦИЯ ФУҚАРОЛИК ВА СИЁСИЙ ҲУҚУҚЛАР ТЎҒРИСИДА ХАЛҚАРО ПАКТНИНГ 9, 12, 14, 17, 18, 19 ВА 26-МОДДАЛАРИНИ БУЗМОҚДА.

FOTO1 (150x112, 5Kb)
МАСАЛАН: 1.1. ОЛИМЖОН СОБИРОВ (1973 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). НОМАЪЛУМ ЗАҲАР БИЛАН ЗАҲАРЛАШ ОРҚАЛИ АЙДАХО ШТАТИДА 2006 ЙИЛ 1 АВГУСТ КУНИ ЎЛДИРИЛГАН. 1.2. ЗОҲИД МАХМЕДОВ (1977 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). НОМАЪЛУМ ЗАҲАР БИЛАН ЗАҲАРЛАШ ОРҚАЛИ АЙДАХО ШТАТИДА 2006 ЙИЛ 1 СЕНТЯБР КУНИ ЎЛДИРИЛГАН.
ҚАРАНГ: 1. HOW DID TWO UZBEK REFUGEES DIE? BY CYNTHIA SEWELL (СЕНСИЯ СЮВИЛ. Икки ўзбек қочқини қандай ўлганди?). - http://www.idahostatesman.com/2008/03/30/337502/how-did-two-uzbek-refugees-die.html 2. MYSTERIOUS DEATHS BY CYNTHIA SEWELL (СЕНСИЯ СЮВИЛ. Сирли ўлимлар). - “Idaho Statesman” газетаси, 2008 йил 30 март.

FOTO2 (171x294, 110Kb)
2. ФАЗЛИДДИН ЁҚУБОВ (1959 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН, АҚШ ФУҚАРОСИ). У ОГАЙО ШТАТИ КЛИВЛЕНД ШАҲРИДА 2000 ЙИЛДАН БЕРИ ОИЛАСИ БИЛАН БИРГА ЯШАМОҚДА. 2008 ЙИЛ 20 ИЮН (ХАЛҚАРО ҚОЧҚИНЛАР КУНИ) КЕЧҚУРУН ЖИНОЯТЧИЛАР УНГА 9 МАРТА ЎҚ ОТИШДИ, УЧТА ЎҚ УНГА ТЕГДИ. У 53 КУН БЕҲУШ (КОМА) ҲОЛАТДА ЁТДИ. ДОКТОРЛАР УНИ 8 МАРТА ОПЕРАЦИЯ ҚИЛИШДИ. ҲАТТО МАЛАКАЛИ АМЕРИКА ДОКТОРЛАРИ БИТТА ЎҚНИ ТАНАДАН ЧИҚАРИБ ОЛОЛМАДИ ВА У ШУ КУНГАЧА ЎҚ БИЛАН ЯШАМОҚДА. УНГА НОГИРОНЛИК ҲУЖЖАТИНИ БЕРИШМАДИ ВА 2008-2011 ЙИЛЛАРДА УНГА ПЕНСИЯ ТЎЛАШМАДИ. У МЕНГА БОЙСИГА 2011 ЙИЛ 3 МАРТ КУНИ ҚЎНҒИРОҚ ҚИЛДИ.ТЕЛЕФОН ОРҚАЛИ СУҲБАТИМИЗДАН КЕЙИН УНГА ЗУДЛИК БИЛАН ПЕНСИЯ ТЎЛАЙ БОШЛАШДИ ВА БИР ЙИЛ ДАВОМИДА 2008-2011 ЙИЛЛАР УЧУН ПЕНСИЯНИ ҲАМ ТЎЛАШДИ. УШБУ ИНСОН ҲАЁТИГА СУИҚАСД ҲАМ ФОШ ЭТИЛМАДИ ВА ЖИНОЯТЧИЛАР ТЕГИШЛИ ЖАЗОСИНИ ОЛМАДИ.
ҚАРАНГ: 1. США: ФБР расследует жестокое преступление против этнического узбека в штате Огайо (ФҚБ Огайо штатидаги этник ўзбекка қарши содир этилган оғир жиноятни тергов қилмоқда). – http://www.fergananews.com/news.php?id=9514 (www.fergananews.com 28.06.2008). 2. Karl Turner, Shooting victim Fazliddin Yakubov thankful for community's support (Карл Тернер. Қурбон Фазлиддин Ёқубов отилгач жамоатчилик қўллаб-қувватлаётганига миннатдор). - http://blog.cleveland.com/metro/2008/08/shooting_victim_fazliddin_yaku.html (www.blog.cleveland.com August 11, 2008).

FOTO3 (600x446, 80Kb)
3. ЖАМШИД МУХТОРОВ (1976 ЙИЛДА ЖИЗЗАХ (ЎЗБЕКИСТОН) ШАҲРИДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). У ТУРМУШ ЎРТОҒИ ВА ИККИ ФАРЗАНДИ БИЛАН КОЛОРАДО ШТАТИ ДЕНВЕР ШАҲРИДА 2007 ЙИЛДАН БЕРИ ЯШАМОҚДА. У 2012 ЙИЛ 21 ЯНВАР КУНИ ТУРКИЯГА КЕТАЁТГАНИДА ЧИКАГО АЭРОПОРТИДА ҲИБСГА ОЛИНГАН. УНГА ҚАРШИ “ЎЗБЕК ТЕРРОРЧИ ТАШКИЛОТИ БЎЛМИШ ИСЛОМ ЖИҲОДИ УЮШМАСИГА МОДДИЙ ЁРДАМ БЕРИШГА УРИНИШ” АЙБЛОВИ ИЛГАРИ СУРИЛГАН. УНИ ҚАМОҚДА УЧ ЙИЛДАН ОРТИҚ ТУТИШМОҚДА ВА ҲОЗИРГАЧА СУД ҚИЛИШМАДИ. МЕН ҲАМ ЖИЗЗАХДА УЛҒАЙГАНМАН. ЖАМШИД МЕН КАБИ ЎЗБЕК, МУСУЛМОН ВА ҚОЧҚИНДИР.
ҚАРАНГ: 1. US surveillance law could face highest court test (Америка кузатув қонуни Олий суд маҳкамаси имтиҳонига дуч келиши мумкин).- http://www.thejakartapost.com/news/2013/10/27/us-surveillance-law-could-face-highest-court-test.html (www.thejakartapost.com 27.10.2013). 2. «Дело Фазлиддина Курбанова», или Как в США преследуют оппонентов Ислама Каримова (“Фазлиддин Қурбонов иши”, ёки Ислом Каримов мухолифларини АҚШда қандай тазйиқ қилмоқдалар?) - http://www.fergananews.com/articles/7738 (www.fergananews.com 24.05.2013).

FOTO4 (205x319, 189Kb)
4. ФАЗЛИДДИН ҚУРБОНОВ (1983 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН, ЎЗБЕК, МУСУЛМОН, ҚОЧҚИН). У ТУРМУШ ЎРТОҒИ ВА 2010 ЙИЛДА ТУҒИЛГАН ҚИЗЧАСИ, ОТА-ОНАСИ ВА СИНГИЛЛАРИ БИЛАН БИРГА АЙДАХО ШТАТИ БОЙСИ ШАҲРИДА 2009 ЙИЛДАН БЕРИ ЯШАМОҚДА. МЕН УНИ БИЛАМАН: МЕН У БИЛАН БОЙСИДА БИТТА УЙДА (№ 585) 2010-2012 ЙИЛЛАРДА ЯШАГАНМАН. УЛАР 3-ХОНАДОНДА, МЕН ЭСА 8-ХОНАДОНДА ЯШАГАНМАН. УНИНГ ОТА-ОНАСИ ХРИСТИАН ДИНИГА ЎТГАН. У МУСУЛМОНЛИГИЧА ҚОЛГАН. У ҲАТТО ЖУМА НАМОЗЛАРИГА МАЧИТГА КЕЛМАГАН. УНИ 2013 ЙИЛ 16 МАЙ КУНИ БОЙСИДА ҲИБСГА ОЛИШДИ. УНГА ҚАРШИ “АҚШ ХОРИЖ ТЕРРОРЧИ ТАШКИЛОТИ СИФАТИДА ТАН ОЛГАН ЎЗБЕКИСТОН ИСЛОМ ҲАРАКАТИГА АХБОРОТ ВА ПУЛ БЕРГАНЛИК, ПОРТЛОВЧИ МОДДАЛАРГА ЭГАЛИК ҚИЛИШ” АЙБЛОВЛАРИ ИЛГАРИ СУРИЛГАН. УНИ ҚАМОҚДА ТУТИШМОҚДА ВА ҲОЗИРГАЧА СУД ҚИЛИШМАДИ. СУД БОШЛАНИШИ 2015 ЙИЛ 9 ФЕВРАЛ КУНИГА БЕЛГИЛАНГАН.
ҚАРАНГ: 1. One more muslim bomb making terrorist apprehended … in Idaho (Бомба ясайдиган яна бир мусулмон террорчиси ... Айдахода тутилган). - http://tundratabloids.com/2013/05/one-more-muslim-bomb-making-terrorist-apprehen ded.html (www.tundratabloids.com May 17, 2013). 2. США: Узбек Фазлиддин Курбанов, подозреваемый в терроризме, проведет в тюрьме без суда целый год (АҚШ: Террорчиликда гумонланаётган ўзбек Фазлиддин Қурбонов судсиз бир йил қамоқда ўтиради). - http://www.fergananews.com/news/20899 (www.fergananews.com 03.07.2013). 3. Фазлиддин Қурбонов АҚШда ЎИҲга одам ëллаганликда айбланмоқда. - http://www.ozodlik.org/content/article/26727529.html (www.ozodlik.org 2014.05.12)

FOTO5 (700x465, 90Kb)
5. МЕН – ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ СЕНСИЯ СЮВИЛНИНГ MYSTERIOUS DEATHS (СИРЛИ ЎЛИМЛАР) МАҚОЛАСИНИ 2010 ЙИЛ АПРЕЛ-МАЙ ОЙИДА ИНГЛИЗ, ЎЗБЕК ВА РУС ТИЛЛАРИДА ВЕБ САЙТДА ЧОП ЭТТИРДИМ. ШУНДАН КЕЙИН ИНСОН ҲАҚЛАРИ ҲИМОЯСИГА ДОИР ФАОЛИЯТИМ УЧУН МЕНИ 2010 ЙИЛ ИЮЛДАН 2012 ЙИЛ ЯНВАРГА ҚАДАР БОЙСИ ШАҲРИДА ҚОНУНГА ЗИД РАВИШДА УЧ МАРТА ИШДАН ҲАЙДАШДИ. ВАШИНГТОН ШАҲРИДА 2012 ЙИЛ НОЯБРДАН 2014 ЙИЛ 26 МАЙГА ҚАДАР МЕНИНГ НАРСАЛАРИМНИ 9 МАРТА ЎҒИРЛАШДИ. 2013 ЙИЛ 21 НОЯБР КУНИ МЕНИ КАЛТАКЛАШДИ ВА БОСҚИНЧИЛИК ЙЎЛИ БИЛАН ҲАМЁНИМ БИЛАН БИРГА БАРЧА ҲУЖЖАТЛАРИМНИ ОЛИБ КЕТИШДИ. 2014 ЙИЛ 26 МАЙГА ЎТАР КЕЧАСИ ҚУРОЛЛИ БОСҚИНЧИЛИК БИЛАН СУМКАМ ВА РЮКЗАГИМНИ ОЛИБ КЕТИШДИ. ЖИНОЯТЧИЛАР ВА УНИНГ ТАШКИЛОТЧИЛАРИ ТОШИБА НОМЛИ 2 ТА ЛЭПТОП, МЕНИНГ АТРОФИМДА БЎЛАЁТГАН ВОҚЕАЛАР ЁЗИЛГАН 3 ТА КУНДАЛИК, ҚАРИНДОШЛАР, ДЎСТЛАР, ИНСОН ҲАҚЛАРИ ҲИМОЯЧИЛАРИ, ЖУРНАЛИСТЛАР, ЎЗБЕК МУХОЛИФАТИ АЪЗОЛАРИ, ШУНИНГДЕК БОШҚА МУҲИМ АХБОРОТЛАР ЁЗИЛГАН 6 ТА ҚАЛИН БЛОКНОТ ВА БИТТА ЁН ДАФТАРЧАМ, 2010-2013 ЙИЛЛАР ДАВОМИДА ЁЗИЛГАН АУДИО ЁЗУВЛАР БЎЛГАН ЎЗИ ЁЗАР УСКУНА (РЕКОРДЕР), 3 ТА ТЕЛЕФОН, “МЕН ҲАМ НАМОЗ ЎҚИЙМАН” НОМЛИ ЎЗБЕКЧА ДИНИЙ КИТОБЧАМ, 2 ТА КЎЗОЙНАГИМ КАБИ ЖУРНАЛИСТЛИККА ДОИР БАРЧА НАРСАЛАРИМНИ ЎҒИРЛАШДИ ВА БИР МАРТА ҚУРОЛЛИ БОСҚИНЧИЛИК ЙЎЛИ БИЛАН ОЛИБ КЕТИШДИ. МЕН 7 МАРТА ПОЛИЦИЯ ЧАҚИРДИМ. ПОЛИЦИЯ ЎЗБЕК ТИЛИ ТАРЖИМОНИ БИЛАН ТЕЛЕФОН ОРҚАЛИ БОҒЛАНМАДИ ВА УЛАР ИРҚИЙ КАМСИТДИЛАР. УЛАР РАПОРТНИ АТАЙЛАБ БУЗУҚ ТАРЗДА ЁЗИШДИ ВА 9 ТА ЎҒИРЛИКНИ ҲАМДА 2 ТА БОСҚИНЧИЛИКНИ ФОШ ЭТИШ УЧУН БИРОРТА ЖИНОЯТ ИШИ ОЧМАДИ. ВАШИНГТОН ШАҲАР 7-ТУМАН ПОЛИЦИЯЧИЛАРИ 801 РАҚАМЛИ ШЕЛТЕРДА ЎҒИРЛАНГАН МЕНИНГ СУМКАМГА ДОИР 2013 ЙИЛ 8 ОКТЯБР КУНГИ ПОЛИЦИЯ РАПОРТИНИ ПОЛИЦИЯ КОМПЮТЕРИДАН ЎЧИРИБ ТАШЛАШДИ. АҚШ ҚОНУННИ МУҲОФАЗА ҚИЛУВЧИ ОРГАННИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ МЕНИНГ ХАТЛАРИМ, МАҚОЛАЛАРИМ, ТЕЛЕФОНИМ ВА ЭЛЕКТРОН ХАТЛАРИМНИ НАЗОРАТ ҚИЛМОҚДА, ТЎСИҚ ҚЎЙИШМОҚДА ВА ЙЎҚОТИШМОҚДА. БУ ҲАҚДА 11 ТА ҲУЖЖАТ ИЛОВА ҚИЛИНГАН 6 ҚИСМДАН ИБОРАТ КАТТА МАҚОЛАМДА ЁЗДИМ ВА САЙТЛАРДА ЧОП ЭТТИРДИМ.
ҚАРАНГ: Шухратжон АХМАДЖОНОВ: Вооруженное ограбление меня в Вашингтоне. Часть 1-6 (Менга қарши Вашингтонда қуролли босқинчилик. 1-6-қисмлар). – http://www.liveinternet.ru/users/4799013/rubric/5278052/ (www.liveinternet.ru 25-26 июля и 8 августа 2014 г.); http://dunyouzbeklari.com/archives/72243 (www.dunyouzbeklari.com 13 июня, 13 и 23 июля, 20 августа, 4 и 25 сентября 2014 г.).

СИР ЭМАСКИ ЎЗБЕКИСТОН МИЛЛИЙ ХАВФСИЗЛИК ХИЗМАТИ ХОДИМЛАРИ АҚШ КУЧИШЛАТАР ОРГАНЛАРНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ БИЛАН ҲАМТОВОҚДИР. ШУ САБАБЛИ УШБУ ЖИНОЯТЛАРНИНГ БИРОРТАСИ БУГУНГИ КУНГАЧА ФОШ ЭТИЛМАДИ. ҚОНУНГА ЗИД ҚИЛМИШЛАР ОРТИДА АҚШ ФЕДЕРАЛ ҚИДИРУВ БЮРОСИ ВА ПОЛИЦИЯНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ ТУРИБДИ, ДЕБ ҲИСОБЛАЙМАН. АҚШДАГИ ЎЗБЕК ҚОЧҚИНЛАРИНИ ТАЪҚИБ ЭТИШ ТЎХТАТИЛИШИ ВА АЙБДОРЛАРНИ СУД ЖАВОБГАРЛИГИГА ТОРТИШНИ СЎРАЙМАН.

МЕН BANK OF AMERICA (АМЕРИКА БАНКИ) ДА 2260 6181 59 РАҚАМЛИ ҲИСОБ ОЧДИМ. ХОҲИШИНГИЗ ВА ИМКОНИЯТИНГИЗДАН КЕЛИБ ЧИҚИБ 2260 6181 59 РАҚАМЛИ ҲИСОБГА ПУЛ ЎТКАЗИШИНГИЗНИ СЎРАЙМАН. РАҲМАТ. ВАШИНГТОН-БОЙСИ-ДЕНВЕР-ВАШИНГТОН РЕЙСИГА ЙЎЛКИРА ПУЛИНИ ТЎПЛАГАЧ АЙДАХО ВА КОЛОРАДО ШТАТЛАРИГА БОРИШНИ ВА У ЕРДА МУХТОРОВ ҲАМДА ҚУРБОНОВНИНГ ТУРМУШ ЎРТОҚЛАРИ, ФАРЗАНДЛАРИ, АДВОКАТЛАРИ ВА УЛАР БИЛАН ҚАМОҚХОНАДА УЧРАШИШНИ РЕЖАЛАШТИРДИМ. УЛАР ҲАҚИДА МАҚОЛА ЁЗИШНИ ВА САФАР НАТИЖАЛАРИ ҲАҚИДА СИЗГА ХАБАР БЕРИШНИ НИЯТ ҚИЛГАНМАН.

СИЗ ВА ОИЛА АЪЗОЛАРИНГИЗ БАЙРАМНИ НИШОНЛАЁТГАНИНГИЗДА АЙДАХО ВА КОЛОРАДОДА ОТАСИНИ КЎЗ ЁШЛАРИ БИЛАН ЭСЛАЁТГАН ЁШГИНА БОЛАКАЙЛАР БОРЛИГИНИ ЁДДА ТУТИНГ. АҚШ КУЧИШЛАТАР ОРГАНЛАРИНИНГ АЙРИМ ХОДИМЛАРИ УЛАР ОТАСИГА ҚАРШИ ТУҲМАТ УЮШТИРИШДИ ВА СУД ҚИЛМАСДАН 2012 ЙИЛ 21 ЯНВАРДАН БЕРИ ҚАМОҚДА ТУТИШМОҚДА.

АЙРИМЛАР “УЛАР ЎЗБЕК, МЕН ЎЗБЕК ЭМАСМАН. УЛАР МУСУЛМОН, МЕН МУСУЛМОН ЭМАСМАН. УЛАР ҚОЧҚИН, МЕН ҚОЧҚИН ЭМАСМАН” ДЕЙИШИ МУМКИН. МАРТИН НИМЁЛЛЕРНИНГ ҚУЙИДАГИ СЎЗЛАРИНИ ЭСЛАТИШИМ ЎРИНЛИДИР.

FOTO6 (346x350, 29Kb)
НАЦИСТЛАР КОММУНИСТЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШГАНДА, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР КОММУНИСТ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР СОЦИАЛ-ДЕМОКРАТ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР КАСАБА УЮШМАСИ ФАОЛЛАРИНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР КАСАБА УЮШМАСИ АЪЗОСИ ЭМАСМАН.
КЕЙИН УЛАР ЯХУДИЙЛАРНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, МЕН ИНДАМАДИМ, МЕН АХИР ЯХУДИЙ ЭМАСМАН.
КЕЙИН ЭСА УЛАР МЕНИ ТУТИБ КЕТГАНИ КЕЛИШДИ, ЭНДИ НОРОЗИЛИК БИЛДИРАДИГАН ҲЕЧ БИР ЗОТ ҚОЛМАГАНДИ.

МАРТИН НИМЁЛЛЕР (1892.14.01–1984.06.03) – Протестант инжилчилар черкови пастори (руҳонийси), Бутундунё черковлар кенгаши президенти, “Халқлар ўртасида тинчликни мустаҳкамлагани учун” номли халқаро Ленин мукофоти совриндори (1967) - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BC%D1%91%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD

ШУҲРАТЖОН АҲМАДЖОНОВ,
ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ ҲИМОЯЧИСИ, МУСТАҚИЛ ЖУРНАЛИСТ, ҚОЧҚИН ВА “STREET SENSE” ГАЗЕТАСИ СОТУВЧИСИ
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2024 YILGI MAQOLALARIM
PREZIDENT

2024: ФУҚАРОЛИГИМГА ДОИР НАВБАТДАГИ ШИКОЯТ АРИЗАМ

Понедельник, 16 Сентября 2024 г. 23:52 + в цитатник
Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

2024: ФУҚАРОЛИГИМГА ДОИР НАВБАТДАГИ ШИКОЯТ АРИЗАМ

2024 йил июл-август ойи бироз тиқилинч келди. Шундай бўлсада, Фуқаролигимга доир навбатдаги шикоят аризамни 2024 йил 30 август куни тугатдим. 1 сентябр куни тушдан кейин Вашингтондаги элчихонамиз олдида 40 дақиқа пикет қилдим. Элчихона ичкарисида кимдир бор эди. Байрам куни бўлгани сабабли ҳеч ким олдимга чиқмади. Олдинги шикоятларимга жавоб келмагани сабабли бу галги шикоят аризамни элчихона дарвозасига илинган қутига ташламадим.

Қуйидаги суратда пикетда фойдаланган плакатимнинг икки томонига ёзилган ўзбек ва инглиз тилларидаги илтимосим бор.

МЕНИ ЎЗБЕКИСТОН
ФУҚАРОЛИГИДАН
НОҚОНУНИЙ
МАҲРУМ ҚИЛИШДИ.
ФУҚАРОЛИГИМНИ
ТИКЛАШИНГИЗНИ
ИЛТИМОС ҚИЛАМАН.
------------------------------------
I WAS ILLEGALLY
DEPRIVATED
CITIZENSHIP
OF UZBEKISTAN.
PLEASE RESTORE
MY CITIZENSHIP

---------------------------------------------------------------

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга
нусхаси Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчиси Фурқат Сиддиқовга
нусхаси Ўзбекистон «Ватандошлар» жамоат фондининг Васийлик кенгаши раисига
нусхаси “Озодлик” радиосининг Ўзбек муҳарририяти директори Алишер Сиддиққа
нусхаси “Би-би-си” радиосининг Марказий Осиё муҳарририяти директори Ҳамид Исмоиловга
нусхаси “Америка овози” радиосининг Ўзбек муҳарририяти раҳбари Жавдат Сайхонга

Ўзбекистон фуқароси Шуҳратжон Аҳмаджоновдан (ўзбек, 1954 йилда туғилганман)
Манзилим:
216 Tulip Dr.,
Gaithersburg, Maryland, 20877
E-mail: maqsadsh54@gmail.com

2024 йил 30 август – 1 сентябр

2024: ФУҚАРОЛИГИМГА ДОИР ШИКОЯТ АРИЗАМ (ОЧИҚ ХАТ)

Аваламбор Сизни 2024 йил 1 сентябр куни нишонланаётган Ўзбекистон Мустақиллигининг 33 йиллиги билан самимий табриклайман.

Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилиш ҳақидаги расмий хатни 2021 йил 21 октябр куни Ўзбекистоннинг АҚШдаги консули-биринчи котиби Фахриддин Мўминов менга берди (фото 1).

Шикоятдан мақсадим: Ҳурматли Шавкат Миромонович! Илтимос, ушбу адолатсиз қарорни бекор қилинишига ва Ўзбекистон фуқаролигини сақлаганлигимни тасдиқланишига ёрдам берсангиз.

156647542_scan_20211109153011 (499x699, 43Kb)
Фото 1. Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилинганимга доир инглиз тилидаги расмий хат. Уни менга Ўзбекистоннинг АҚШдаги консули-биринчи котиби Фахриддин Мўминов 2021 йил 21 октябр куни берди.

Ҳужжатдаги матнни ўзбек тилига мен ўгирдим.

“2021 йил 21 октябр

ТАЛАБ ҚИЛИНГАН ЖОЙДА КЎРСАТИШ УЧУН

Ўзбекистон Ресубликасининг Америка Қўшма Штатларидаги элчихонаси Консуллик бўлими қуйидагини тасдиқлайди: Ўзбекистон Ресубликаси Президентининг 2015 йил 22 майдаги PF-4727 рақамли Фармони билан Шуҳратжон Аҳмаджонов (1954 йил 20 январда туғилган) Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилинди.

Агар сизда бунга доир қандайдир саволлар бўлса, сиз 202-887-5300 телефони орқали элчихона билан ёки + 1202-251-8298 мобил телефони орқали шахсан мен билан боғланишингиз мумкин (uzbekconsul.org@gmail.com или consul.washington@mfa.uz ).

Фахриддин Мўминов,
Ўзбекистоннинг АҚШдаги консули-биринчи котиби (имзо ва муҳр)”

Мен Ўзбекистон Республикаси фуқароси эканлигим ва АҚШда 2010 йил январдан бери яшаётган бўлсамда Ўзбекистон фуқаролигини сақлаганимга доир маэлумотларни Сиз 2020 йил 13 март куни имзолаган “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида” номли қонун моддалари асосида таҳлил қилай (www.lex.uz/acts/4761984 March 13, 2020).

Қонуннинг 4-моддасида бундай ёзилган.

“2005 йил 1 январга қадар Ўзбекистон Республикасида доимий яшаш жойи бўйича рўйхатга олинган ҳамда муқаддам чет давлат фуқаролигида бўлмаган шахс хоҳиш билдирган тақдирда, Ўзбекистон Республикасининг фуқароси деб тан олинади” (www.lex.uz/acts/4761984 March 13, 2020)

Паспортимга доир маълумот. Мен 1999 йил 2 декабрда олган Ўзбекистон паспортида суратим ёпиштирилган ва асосий маълумотлар ёзилган саҳифаси нусхасини 2-фотода келтирдим. 45 ёшда олинган паспорт шу инсоннинг умри охиригача берилар эди. Паспортим рақами: CG 0491414. Ушбу паспортим рўйхатга қўйилган (прописка қилинган) манзил: Жиззах вилояти, Шароф Рашидов (собиқ Жиззах) тумани, Қулама қишлоқ фуқаролар йиғини, Тинчлик кўчаси, 25-уй.

156647493_scan (537x700, 107Kb)
Фото 2. Мен 1999 йил 2 декабрда олган Ўзбекистон паспортида суратим ёпиштирилган ва асосий маълумотлар ёзилган саҳифаси нусхаси.

Демак, қонуннинг 4-моддасига асосан Ўзбекистонда 1954 йил январда туғилганимдан бери Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлганман ва ҳамон фуқаросиман.

Ушбу фото ва кейинги муҳим сурат ҳамда ҳужжатлар Сизга 2023 йил 7 декабр куни жўнатган йигирма бетлик “Фуқаролигимга доир шикоят” номли шикоятимда келтирилган. Ўша шикоятни ушбу шикоятимга илова қилдим.

Ўзимга доир маълумот. Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилганим ва мустақил журналист сифатида ёзган юзлаб танқидий мақолаларим учун 2007-2008 йилларда менга қарши тазйиқлар жуда кучайди ва туҳмат билан қамалиш хавфи пайдо бўлди. Шу сабабли 2008 йил октябрида Ўзбекистонни тарк этишга мажбур бўлдим. АҚШ ҳукумати менга сиёсий бошпана беришга рози бўлди ва мен АҚШга 2010 йил 21 январ куни келдим.

Мен АҚШда яшаётганимга 14 йилдан кўпроқ вақт ўтган бўлсада, мен АҚШ фуқаролигини қабул қилмадим ва Ўзбекистон фуқаролигида қолдим.

Қонуннинг 9-моддасида қуйидагича ёзилган.

“Ўзбекистон Республикаси фуқаросининг хорижда яшаши Ўзбекистон Республикаси фуқаролигининг тугатилишига сабаб бўлмайди” (www.lex.uz/acts/4761984 March 13, 2020)

Демак, мен 2008 йил октябрда Ўзбектистонни тарк этишга мажбур бўлиб, хорижга кетганлигим, ва 2010 йил январдан бери АҚШда сиёсий муҳожир сифатида яшаётганим Ўзбекистон Республикаси фуқаролигимнинг тугатилишига сабаб бўлолмайди.

Ўзбекистон Республикасининг фуқаролигини йўқотиш асослари ҳақида қонуннинг 25-моддасида қуйидагича ёзилган.

“25-модда. Ўзбекистон Республикасининг фуқаролигини йўқотиш асослари
Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги қуйидаги ҳолларда йўқотилади:
а) шахс чет давлатнинг ҳарбий хизматига, хавфсизлик органларига, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларига, давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларига хизматга кирганлиги оқибатида;
б) агар хорижда доимий яшовчи шахс етти йил мобайнида узрли сабабларсиз доимий консуллик ҳисобига турмаган бўлса;
в) агар Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилиш била туриб ёлғон маълумотлар ёки сохта ҳужжатларни тақдим этиш натижасида амалга оширилган бўлса;
г) агар шахс чет давлатнинг фойдасини кўзлаб фаолият кўрсатган ҳолда ёки тинчлик ва хавфсизликка қарши жиноятлар содир этиш йўли билан жамият ҳамда давлат манфаатларига жиддий зарар етказган бўлса;
д) агар шахс ихтиёрий равишда чет давлатнинг фуқаролигини олган бўлса;
е) агар шахс чет давлатнинг фуқаролигини туғилганлик бўйича ёхуд чет давлат фуқароси бўлган отасининг ёки онасининг фуқаролиги асосида, вояга етмаган ёшида олган бўлса ва йигирма бир ёшга тўлгунига қадар чет давлат фуқаролигидан чиқишни расмийлаштирмаган бўлса.» (www.lex.uz/acts/4761984 March 13, 2020)

Мен 25-моддада ёзилган а), в), г), д) ва е) бандларини бузмаганлигим аниқ. Агар бирорта амалдор ушбу қонун бандларидан бирортасини бузганлигимда айбласа, марҳамат қилиб исботласин.

25-модданинг б)-бандига доир айбловни алоҳида таҳлил қилай.

Мен 2010 йил январда АҚШга келгач, Ўзбекистоннинг АҚШдаги консуллик ваколатхонаси ходимларига доимий консуллик ҳисобига киритишни илтимос қилишим учун Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчихонасига келишим талаб қилинарди. Мен 1988 йил ноябрдан Ўзбекистон Бирлик халқ ҳаракати Тошкентшаҳар ташкилоти раисининг биринчи ўринбосари лавозимида ўзбек тилининг давлат тили сифатида қонунан белгиланиши ва Ўзбекистон Мустақиллиги учун фаол қатнашганлигим сабабли Совет Иттифоқининг Давлат хавфсизлиги қўмитасининг қора рўйхатига киритилгандим.

Мен 1991-1993 йилларда мухолиф Эрк демократик партияси Тошкент шаҳар ташкилотининг иккинчи котиби бўлиб, демократия учун ва ватандошларим инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун фаолият олиб бордим. Мен мустақил журналист ва инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси сифатида юзлаб танқидий мақолалар ёзиб сайтларда чоп қилдим. Мана шу фаолиятим учун Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати ва прокуратураси ўзининг қора рўйхатига киритди. Менга қарши тазйиқлар кучая боравергач ва туҳмат билан қамалиб кетиш хавфи пайдо бўлгач мен 2008 йил октябрида Ўзбекистонни тарк этишга мажбур бўлдим.

Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонасига келиб, доимий консуллик ҳисобига турмаганлигим сабабларидан бири ҳақида муҳим факт. Бахтиёр Ғуломов (1964) Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчиси сифатида 2013 йил июл ойида тайинланди. Унинг туғишган укаси генерал-лейтенант Шуҳрат Ғулямов (1966) Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати раисининг биринчи ўринбосари эди. Айнан 2013 йил августдан АҚШда менинг нарсаларимни ўғирлаш ва босқинчилик билан талаш авжига чиқди.

2014 йил 26 майга ўтар кечаси икки босқинчи тўппончасини пешонамга тираб сумкам ва рюкзагимни олиб кетишди. Сумкамда Ўзбекистон паспортим ҳам бор эди. Мен полицияга телефон қилдим ва улар воқеага доир рапорт ёзди (1- ва 2-иловага қаранг).

Биринчидан, агар МХХ генерал-лейтенанти Шуҳрат Ғуломов ўз акаси Бахтиёр Ғуломовдан АҚШга юборилган МХХ ходимларига ёрдам беришни сўраса рад қилмаслиги аниқ эди. Иккинчидан, Шуҳрат Ғуломов ўғри ва талончиларнинг хизматлари учун ҳақ тўлаш, шунингдек, менинг ўғирланган ва босқинчилик билан талаб олинган ноутбукларим, кундаликларим, флешкаларим, телефонларим, рекордер, фотоаппаратлар ва бошқа журналист жиҳозларим ни сотиб олиш учун катта миқдорда хориж валютасини тақдим қилишга етарлича имкониятлари бор эди. Менимча, Тошкентдан Вашингтонга юборилган МХХ зобитлари, шунингдек, АҚШда яшовчи зобитлари менинг нарсаларимни олиш учун пул мукофотлари билан буюртма беришган, айрим ҳолларда ўғирлик ва босқинчиликларда ўзлари ҳам қатнашган.

Мана шу шароитда мен доимий консуллик ҳисобига турмоқчи бўлиб Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонасига келсам, мени тутиб, қўлимга кишан солишлари ва Бахтиёр Ғуломов укаси генерал-лейтенанти Шуҳрат Ғуломовга хабар бериши мумкин бўларди. Шуҳрат Ғуломов: “Шуҳрат Аҳмаджонов кўп йиллардан бери ғашимизга тегиб кўп ишлар қилди, танқидий мақолалар ёзавериб жонимизга тегди. Уни Ўзбекистонга жўнатинг” деса йўқ дермиди.

Таққослаш учун: Саудиялик журналист, қочқин Жамол Хашогги (1958-2018) 2018 йил 2 октябр куни Саудия Арабистонинг Истамбулдаги консуллик идорасига ҳужжатларни олиш учун келди. У ичкарига киргач, уни ҳибсга олиб, қаттиқ қийнашди. Уни ўлдириб танасини нимта-нимта қилиб кесишди. Саудия Арабистони судининг 2019 йил 23 декабрдаги ҳукми билан бу жиноятларда қатнашган беш киши ўлим жазосига, яна уч киши жами 24 йилга қамалди. Жамол Хашоггининг жасади бўлаклари шу кунгача топилган эмас. Хашогги Джамаль, биография и творчество писателя — РУВИКИ (ruwiki.ru)

Собиқ МХХ генерал-лейтенанти Шуҳрат Ғуломов 2017 йил январда ҳибсга олинди. Ўзбекистон Республикаси Олий ҳарбий суди (Трибунали)нинг 2017 йил 10 августдаги ҳукми билан қилган жиноятлари ва Ўзбекистонга 1,5 миллиард (!) доллар зарар етказгани учун умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Шундан кейингина 2017 йил апрел ойида Бахтиёр Ғуломов элчилик лавозимидан олинди ва янги элчи тайинланди.

Мен инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси сифатида 2012 йилдан 2024 йилгача Ўзбекистоннинг вашингтондаги элчихонаси олдида йилига бир-икки марта пикет ўтказдим. Масалан, 2016 йил 4 декабр кунги пикет ҳақида. Маълумки, Президент Ислом Каримов (1938-2016) 2016 йил 2 сентябр куни вафот қилди. 2016 йил 4 декабр куни Ўзбекистоннинг янги Президентини сайлови ташкил қилинди. Мен сайловни байкот қилиш билан чекланмадим. Шу куни Вашингтондаги элчихона олдида 3,5 соатлик пикет ўтказдим. Пикет вақтида Ўзбекистон қамоқхоналаридаги 42 нафар сиёсий маҳбус озод қилинишини сўрадим. 42 нафар маҳбуснинг ўзбек ва рус тиллардаги рўйхатини ўнг тарафдаги плакатимга илова қилганман (3-фотога қаранг). Ушбу рўйхатнинг ўзбек ва рус тилларидаги нусхаларини элчихона дарвозасига илинган почта қутисига ташладим.

20161204_122634 (700x393, 143Kb)
Фото 3. Мен пикетдаман. Вашингтон шаҳри. 2016 йил 4 декабр. Муаллиф фотоси.

Таъкидлашим керакки, 2017 йил давомида барча 42 нафар сиёсий маҳбус қамоқхоналардан озод қилинди ва улар ўз оилалари бағрига қайтишди. Шундан кейин менда Сиз – Шавкат Миромонович раҳбарлигида Ўзбекистонда ижобий томонга ўзгаришлар бошланганига ишонч пайдо бўлди.

2018 йил баҳорида Вашингтондаги элчихонамизда учрашув бўлди. АҚШда яшаётган Ўзбекистон фуқаролари ўз муаммоларига доир саволлар бериб жавоб олишди. Мен ҳам ўша учрашувда қатнашиб паспортимни қуролли босқинчилар олиб кетишганини айтиб, янги паспортни қандай олишим мумкинлигини сўрадим (фото 4).

325317734_1179334342956077_1221205146492310719_n (700x395, 74Kb)
Фото 4. Паспортимни қуролли босқинчилар олиб кетишганини айтиб, янги биометрик паспортни қандай олишим мумкинлигини сўраётган пайтим. Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонаси. 2018 йил баҳори. Журналист Навбаҳор Имамова фотоси.

Ўзбекистоннинг янги биометрик паспортини олишимга ҳалақит берган воқеалар ҳақида қисқача ёзай.

АҚШда яшаётган ўзбек қочқинларидан олти нафарига қарши заҳарлаш, суиқасд, босқинчилик, ўғирлик ва тазйиқ уюштиришаётгани, ҳибсга олиб кўп йиллар давомида суд қилиша олмаётганига доир аниқ фактлар асосида шикоят ёздим ва 2015 йил февралда АҚШ Президенти Барак Обамага жўнатдим Хатимнинг инглиз тилидаги матнини 3-иловада, ўзбек тилидаги матнини 4-иловада келтирдим.

Масалан, Колорадо штати Денвер шаҳрида яшаган ўзбек қочқини жиззахлик ҳамшаҳрим Жамшид Мухторовни (1976) АҚШ Федерал қидирув бюроси агентлари “хориждаги террорчиларга моддий ёрдам берган” деган туҳмат билан 2012 йил 21 январ куни ҳибсга олиб 2015 йилгача суд қилиша олмади. Унинг уч нафар фарзанди бўлиб, оиласи билан ижарадаги хонадонда яшарди. Президент Барак Обамага ёзган хатимдан кейин унинг устидан дастлабки суд 2015 йил августга белгиланди. У суд ҳам, 2017 йил мартда бошланган суд ҳам қолдирилди. Мен Жамшидга Вашингтонга АҚШ Олий судига шикоят ёзишни маслаҳат бердим. АҚШ Конституциясининг Олтинчи Тузатишида ҳибсга олинган фуқаро тез ва қонун талаблари доирасида суд қилиниши, суд қилинмаган тақдирда (масалан бир йил давомида) маҳбуснинг шикояти асосида у дарҳол озод қилиниши ҳақида ёзилган. У ёзмади. 2018 йил июнда бошланган судда у хориждаги террорчиларга ақалли бир долларлик ёрдам берганига доир айбномани Федерал қидирув бюроси агентлари ва прокурорлар исботлаша олмади. Шундай бўлсада уни 11 йилга қамаш ҳақида суд ҳукми ўқилди. Жамшид Мухторов 2022 йил 7 январ куни АҚШдан Ўзбекистонга қайтарилди.
(AQSh terrorizmda aybdor deb topilgan o'zbekistonlikni vatanga qaytardi. - www.amerikaovozi.com/a/6393781.html (www.amerikaovozi.com/a/ January 12, 2022).

Мен Денвер шаҳридаги суд жараёнларидан кейин Вашингтон шаҳрига 2018 йил ёзда қайтиб келдим. 2018 йил сентябр тунларидан бирида менинг грин-картам ва ижтимоий таъминот карточкамни ўғирлаш уюштиришди (фото 5). Бундай ўғирликни АҚШ Федерал қидирув бюроси (ФҚБ) агентлари ва улар билан боғлиқ шахслар тунда ухлаётганимда наркоукол қилиш ҳамда наркосўроқ ўтказиш давомида уюштирган, деб ҳисоблайман. ФҚБ агентлари наркоукол қилиш ва наркосўроқ ўтказиш услубини менга қарши 2010-2024 йиллар давомида кўп марта қўллашди.

157660095_IMG_0004 (528x700, 133Kb)
Фото 5. Менинг грин-картам (Green card) ва ижтимоий таъминот карточкам (Social Securite) сурати.

Мен биометрик паспорт олишга доир талабларни Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчихонаси сайтининг рус тилидаги саҳифасида ўқидим:
Биометрический паспорт. - https://www.uzbekistan.org/page/view?id=29
Унда 6- ва 9-талаблар қуйидагича ёзилганди.

«Гражданам Республики Узбекистан для оформления биометрических паспортов необходимо предоставить нижеследующий перечень документов:

6. Документ (вместе с копией), подтверждающий легальность пребывания гражданина РУ на территории иностранного государства (виза, вид на жительство, оригинал "грин-карты" (вместе с копией));

9. В случае утери паспорта, заявитель представляет справку из правоохранительных органов страны пребывания об обращении заявителя по поводу утери паспорта и заявление с подробным указанием обстоятельств утери паспорта.» https://www.uzbekistan.org/page/view?id=29

Бу матннинг ўзбек тилига таржимаси.

“Биометрик паспортни расмийлаштириш учун Ўзбекистон Республикаси фуқаролари қуйидаги ҳужжатларни тақдим қилишлари шарт:

6. Ўзбекистон Республикаси фуқароси хориж давлат ҳудудида қонуний эканлигини тасдиқловчи ҳужжат (нусхаси билан) (виза, яшаш учун рухсатнома, "грин-карта"нинг асл нусхаси (нусхаси билан));

9. Паспортни йўқотиб қўйган ҳолда аризачи паспортини йўқотиб қўйганига доир ўзи яшаётган мамлакат ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига мурожаат қилганига доир маълумотнома ва паспортни йўқотиб қўйиш ҳолатига доир батафсиз ёзилган аризани тақдим қилади;”

Мана шу талаблардан келиб чиқиб олдин АҚШ янги грин-картасини олишга ҳаракат қила бошладим. Янги грин-карта олишим учун АҚШ Полиция раҳбариятига олдинги грин картам қандай йўқ бўлганлиги, яъни ўғирланганига доир аризани инглиз тилида ёзишим керак экан.

Юқорида таъкидлаганимдек, грин картамни ўғирлашни АҚШ Федерал қидирув бюроси (ФҚБ) агентлари тунда ухлаётганимда наркоукол қилиш ва наркосўроқ ўтказиш давомида уюштирган, деб ҳисоблайман. Бундай битта ҳолат билан ФҚБ агентлари жиноятини исботлай олмаслигим аниқ эди.

АҚШда 2012 йил ноябрдан 2024 йил июлга қадар менга қарши 30 марта ўғирлик ва 6 марта босқинчилик уюштиришди. Ушбу жиноятларни 2010 йилдан бери кечаю-кундуз мени кузатаётган фуқаро кийимидаги шахслар, менимча, АҚШ Федерал қидирув бюросининг айрим агентлари ва улар билан боғлиқ шахслар уюштиришаётганини таҳлил қилиб тушундим. 2021 йил сентябрдан бошлаб полиция раҳбариятига ушбу ўғирликлар ва босқинчиликларни кимлар ва қандай уюштирганига доир воқеаларни ҳужжатлар ҳамда фактлар асосида катта ариза-шикоятимда таҳлил қилиб ёза бошладим.

Аризам-шикоятимни инглиз тилига таржима қилиш осон ва сифатли бўлиши учун уни рус тилида ёздим. Унинг дастлабки варианти 81 банддан иборат 39 бетни ташкил қилди. Мен уни 2021 йил 21 октябр куни ёзиб тугатдим ва элчихонамизга бердим. Менимча, улар 39 бетлик Ариза-шикоятимдан ксерокс қилиб нусха олишди.

2021 йил 21 октябр куни Фахриддин Мўминов билан бўлган салом-аликдан кейин мен вазиятни қисқача тушунтирдим ва 2021 йил 24 октябр кунги президентлик сайловларида қатнашмоқчи эканлигимни айтдим. Унга паспортим сурати ёпиштирилган ва асосий маълумотлар ёзилган саҳифа нусхаси (фото 2), 2018 йил сентябрда ўғирланган грин-картам ва ижтимоий таъминот карточкамдан олинган нусха (фото 5), шунингдек рус тилидаги 39 бетли ариза-шикоятимни бердим. У «Ҳозир аниқлаштираман» деб ичкарига кириб кетди. Фахриддин Мўминов АҚШ фуқаролигини мен олган-олмаганлигимни текшириш учун кириб кетди, деб ўйладим.

Бу орада Комил исмли 30 ёшлардаги йигит фотокамерасини менга тўғрилаб президентлик сайловларига доир қисқача интервю беришимни илтимос қилди. Мен рози бўлдим. Мен 2016 йил 4 декабрдаги президентлик сайловлари куни АҚШдаги Ўзбекистон элчихонаси қаршисида пикет қилганим ва унда плакатда ёзилган ноҳақ қамалган 43 нафар инсон ҳуқуқи ҳимоячилари, журналистлар, шунингдек имом Руҳиддин Фахриддиновнинг қамоқдан озод қилинишини талаб қилганим, сайлов ўтгач бир йил давомида, адашмасам, уларнинг барчалари қамоқдан озод қилингани ва улар ўз оилалари бағрига қайтганини айтиб, сайловда қатнашмоқчи ва президент Шавкат Мирзиёевга овоз бермоқчи эканлигимни айтдим.

2021 йил 21 октябр куни Фахриддин Мўминов менга Ўзбекистоннинг марҳум президенти Ислом Каримовнинг 2015 йил 22 майдаги ПФ-4727 рақамли фармони асосида мен Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилинганимга доир инглиз тилида ёзилган варақни берди (фото 1).

Мен инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси сифатида биламанки, «Ўзбекистон Республикаси фуқаролиги тўғрисида” номли қонуннинг 4-моддасида бундай ёзилган.

“Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилиш, Ўзбекистон Республикаси фуқаролигини тиклаш, Ўзбекистон Республикаси фуқаролигидан чиқиш ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаролигини йўқотиш тўғрисидаги қарорлар Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан фармонлар тарзида қабул қилинади ва имзоланган кундан эътиборан кучга киради.” (www.lex.uz/acts/4761984 March 13, 2020)

Менича, менинг исми-шарифим ёзилган ва Ўзбекистоннинг марҳум Президенти Ислом Каримов ҳам, бугунги кунда Ўзбекистон Президенти бўлмиш Сиз – Шавкат Миромонович ҳам имзо қўймагансизсизлар, яъни бундай расмий ҳужжат йўқ. Баъзи бир юқори мансабли амалдорлар Ислом Каримовнинг 2015 йил 22 майдаги PF-4727 рақамли Фармонини рукач қилиб, фақат Ўзбекистон Президентига берилган ваколатни суиистеъмол қилиб, ўзларига ёқмаган ўзгача фикрловчи Ўзбекистон фуқаросини бундай қора рўйхатга киритишмоқда ва Ўзбекистон фуқаролигидан, яъни Ватанидан маҳрум қилишмоқда.

Мен ушбу ҳужжатга ким имзо қўйганини сўрадим ва ўша ҳужжат нусхасини беришни илтимос қилдим. Фахриддин Мўминов бу саволимга жавоб бераолмади. У менга рус тилидаги «Заявление-анкета на оформление биометрического паспорта для выезда за границу» номли бланка берди ва ундаги саволларга жавоб ёзишим кераклигини айтди. Бу пайтда соат 18:00 дан ўтганлиги сабабли “Анкетани ёзиб эртага олиб келарсиз” деди. Мен уйга жўнаб кетдим.

Мен 2012 йил март ойида Бойсе шаҳридан Вашингтонга кўчиб келганимдан кейин йилига бир-икки марта элчихонамиз олдида пикет қилдим. 2016 йил 4 декабрдан бошлаб қилган пикетларимда талабларим матнини ёзиб элчихонага берганман. Унда исми шарифим, АҚШдаги яшаш манзилим, электрон почтам ва бошқа ўзимга доир маълумотларни ёзганман.

Қамоқда 2015 йилдан бери азоб чекаётган Гулнора Каримова 2017 йил 8 июл куни 45 ёшга тўлди. Мен 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ва 2023 йил 8 июл кунлари элчихонамиз олдида пикет қилиб у танлаган адвокатлар иштирокида адолатли суд қилиниши ёки уни озод қилинишини талаб қилдим. Ҳар сафар элчихонадан Фахриддин Мўминов ва бир-икки ходим чиқиб мен билан қисқача суҳбатлашди, баъзан талабномамни олиб қолишган, баъзан уни элчихонанинг хатлар қўтичасига солдим. Лекин улар консуллик рўйхатидан ўтишим кераклиги ва бунинг учун яна қандай маълумотлар зарур эканлиги ҳақида бирор марта менга айтган эмас.

Эътибор беринг: 2021 йил 7 июл куни биометрик паспорт олишим учун керакли ҳужжатларни беришимни илтимос қилишди. Шундан уч ой ўтгач, аниқроғи 2021 йил 21 октябр куни менга Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилиш ҳақидаги ҳужжатни беришди. Савол туғилади: сабаби нимада? Сабаби шундаки, мен ўзимнинг 314 бетлик катта шикоят-аризамни 2021 йил сентябрдан ёза бошладим ва унда Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати (2017 йилдан кейин Давлат хавфсизлик хизмати (ДХХ)) АҚШ Федерал қидирув бюроси (ФҚБ) билан ҳамтовоқлик қилаётгани ва улар менга қарши уюштирган айрим жиноятлар тарихини ёза бошладим. ФҚБ агентлари ва Ўзбекистон ДХХси зобитлари ноутбуким (компютерим)ни туну кун назорат қилишаётгани, ёзаётган шикоят-аризам ва бошқа матнларни ўқишаётгани ва ушбу ёзув давомида жиноятларни озми-кўпми фош қила бошлаганлигимни билишарди. Шу сабабли улар 2021 йил 21 октябрда Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилиш орқали мендан қутулишга қарор қилишди, менимча. Шундан сўнг тазйиқлар, провокациялар, ҳатто мени дарди бедаво касал қилиб ўлдириш учун ҳар хил усуллар билан заҳарлашлар уюштириш янада кучайди. Улар анчадан бери еяётган ноним, овқатим ва ичаётган чой, сув, ичимликларга тегишли заҳарларни қўшиш орқали асосан буйрагим, шунингдек жигаримни заҳарлаш билан шуғулланишмоқда. Улар қўллаётган заҳарлаш ҳолатлари ҳақида 314 бетлик шикоят-аризамда ёзганман.

Катта шикоят-аризамда кўпгина муҳим фактлар, воқеалар ҳақида ёзганим, шунингдек муҳим ҳужжатлар ва фотоларни илова қилганим сабабли унинг рус тилидаги тўлиқ иккинчи варианти 314 бетни ташкил қилди.

314 бетлик шикоят-аризамнинг инглиз тилидаги таржимаси 282 бетни ташкил қилди. Уни яқин ҳафталарда кўздан кечириб, АҚШ ва Ўзбекистон раҳбариятига, инсон ҳуқуқини ҳимояловчи халқаро ташкилотларга ва оммавий ахборот воситаларига жўнатаман, иншааллоҳ.

Каримов 2015 йил 22 май куни имзолаган ПФ-4727 (ПУ-4727) фармони асосида мени Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилишгани ёзилган. Мен қонунлар чоп қилинадиган сайтларда, жумладан www.lex.uz сайтида фармон матнини изладим. Лекин ушбу фармон сайтларда йўқ. Ўзбекистон Миллий хафсизлик хизмати раҳбарияти бундай муҳим фармонни www.lex.uz норматив сайтида чоп қилишга рухсат бермаганга ўхшайди.

Ҳуқуқий давлатда Президент имзолаган фармонда, қонунда унинг кучга кириш муддати ҳам ёзилади. Масалан, Сиз 2020 йил 1 март куни имзолаган “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг 58-моддасида бундай ёзилган.

“58-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради.
Ушбу Қонуннинг 6, 45-моддалари ва 55-моддасининг 1-банди 2020 йил 1 апрелдан эътиборан амалга киритилади» (lex.uz/acts/4761984 )

Ўзбекистоннинг АҚШдаги консули-биринчи котиби Фахриддин Мўминов менга 2021 йил 21 октябр куни берган варақда раҳматли Ислом Каримов 2015 йил 22 май куни имзолаган ПФ-4727 (ПУ-4727) фармони ҳақида ёзилган. Лекин ушбу Фармон lex.uz, Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари каби бирорта манбада эълон қилинган эмас. Агар чоп қилинган бўлганида ўтган тўққиз йил давомида инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари, адвокатлар, суд ҳокимияти ходимлари ва бошқалар у ёки бу даражада муҳокама қилган бўларди. Эслатиб ўтаман: ушбу Фармонда давлат ва маълум бир фуқаро ўртасидаги айрим муносабатлар ёзилган, яъни бирорта давлат ёки ҳарбий сир йўқ!

Хуллас калом, 2015 йилдаги ПФ-4727 (ПУ-4727) фармони матбуотда эълон қилинган эмас. Демак, у қонуний кучга эга эмас. Шу сабабли Фахриддин Мўминов каби амалдорлар ушбу Фармонга тавсия қилиб ёзган варақлар ҳам қонуний кучга эга эмас.

Ўзбекистон фуқаролигидан мени ноҳақ ва қонунга зид равишда маҳрум қилишганлиги сабабли мен 2021 йил 22 октябр куни сизнинг номингизга шикоят ёздим ва элчихона котибига топширдим. Шикоятимга жавоб келмади.

Мен Ўзбекистон Президенти сайловлари куни бўлмиш 2021 йил 24 октябр куни Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонасига бордим. У ерда Жамшид Мирзабоев менинг шикоятимга доир Тошкентдан жавоб келмаганини айтди. Мен ундан ПФ-4727 (ПУ-4727) фармонини кўрсатишни илтимос қилдим. У ушбу фармон ҳақида билмаслиги ва унда унинг нусхаси йўқлигини айтди. Жамшид Мирзабоев билан 2021 йил 21 ва 24 октябр кунлари бўлган суҳбатлардан у Ўзбекистон Давлат хавфсизлик хизмати билан боғлиқ шахс, деган тассаввур менда ҳосил бўлди.

Менинг исмим ва фамилиям ёзилган, Ўзбекистоннинг дастлабки Президенти раҳматли Ислом Каримов, ёки 2017 йил январдан бери Ўзбекистон Президенти лавозимида ишлаётган Сиз – Шавкат Миромонович Мирзиёев имзолаган ҳужжат мавжуд эмас. Мен 2021 йил октябрдан бери жуда кўп марта бундай ҳужжат нусхасини оғзаки ҳам, ёзма шикоятларимда ҳам сўрадим. Бундай ҳужжат бор-йўқлиги ҳақида ҳам, қачон ва ким имзолагани ҳақида ҳам менга аниқ ҳужжат асосида маълумот беришмади.

Менинг исмим ва фамилиям ёзилган, Сизнинг ёки Ислом Каримовнинг имзоси қўйилган шундай ҳужжат бўлмасада, Президент ваколатига кирувчи ҳуқуқни ўзларига олиб, мени Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилишди. Менга бу ҳақда 2021 йил октябрда айтишди. Бу адолатсиз ва қонунга зид қарордир.

Мен Сизнинг номингизга шикоят аризамни 2021 йил 22 октябр, 2022 йил 5 декабр ва 2023 йил 7 декабр куни Ўзбекистоннинг Вашингтондаги элчихонаси ходимлари орқали юборгандим. Лекин ҳеч қандай жавоб келмади. Шу сабабли ушбу тўртинчи шикоят аризамни Очиқ хат кўринишида ёздим.

Хуллас калом, Давлат хавфсизлик хизмати ва прокуратура билан боғлиқ қайсидир амалдорлар менга нисбатан адолатсиз қарор чиқарган ва мени Ўзбекистон фуқаролигидан маҳрум қилган.

Ҳурматли Шавкат Миромонович! Илтимос, ушбу адолатсиз қарорни бекор қилинишига ва Ўзбекистон фуқаролигини сақлаганлигимни тасдиқланишига ёрдам берсангиз. Ушбу илтимосим амалга ошса, 2024 йил 27 октябр кунги Ўзбекистондаги Парламент сайловларида қатнашиш ва овоз бериш ниятим бор, иншааллоҳ.

P.S. Эслатиб ўтаман: мен 1974 йилдан бери инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан шуғулланиб, минглаб ватандошларимни адолат йўлида ҳимоя қилганман. 2001 йилдан бери интернет сайтларда 386 тта мақола, жумладан ўзбекча 276 та, русча 93 та, инглизча 17 та мақола ва ўзбекча олтита китоб ёзиб чоп қилган, 2024 йил январда 70 ёшни қаршилаган ўзбек зиёлисиман. Ўз ватаним Ўзбекистон учун фойдали ишлар қилишга ҳаракатимни давом қиламан, иншааллоҳ. Бунинг учун Ватан эшиклари мен учун очиқ туриши, яъни фуқаролигим сақланиши жуда муҳимдир.

ДАВОМИ БОР
Рубрики:  ПРАВОЗАЩИТА
2024 YILGI MAQOLALARIM
PREZIDENT


Поиск сообщений в Турон_Шухратжони
Страницы: [24] 23 22 ..
.. 1 Календарь